Olej z nasion bawełny – jakie ma właściwości? Czy warto go stosować?

Nie od dziś wiadomo, że wybór odpowiedniego oleju – czy to do użytku wewnętrznego, czyli do spożycia; czy do użytku zewnętrznego, pielęgnacyjnego – to niezwykle istotna dla zdrowia kwestia. Dowiedzmy się zatem więcej o oleju z nasion bawełny: jakie ma właściwości i jak możemy go zastosować, by z tych właściwości odpowiednio skorzystać? 

Bawełna to jedna z najstarszych roślin uprawnych, wykorzystuje się ją od tysięcy lat. Znana jest głównie jako roślina włóknodajna, stosowana do produkcji tkanin, przędzy lub waty. Jednak nasiona bawełny używane są również do produkcji pasz dla bydła i owiec oraz do pozyskiwania oleju o szerokim zastosowaniu. 

Olej z nasion bawełny – czym jest, jak powstaje? 

Olej bawełniany to produkt uboczny produkcji włókien bawełny. Pozyskuje się go z nasion różnych gatunków bawełny (Gossypium) w wyniku tłoczenia, a następnie dodatkowej ekstrakcji rozpuszczalnikami chemicznymi, dzięki czemu odzyskuje się niemal całą ilość oleju zawartego w nasionach (a te zawierają około 15–20% oleju w swej masie). 

Olej z nasion bawełny – właściwości i zastosowanie 

Surowy olej z bawełny ma ciemny czerwonobrązowy kolor i mocny, charakterystyczny smak. Stosuje się go jednak wyłącznie w formie rafinowanej, czyli po usunięciu niepożądanych, szkodliwych substancji. Proces oczyszczania zmienia właściwości organoleptyczne produktu. Uzyskuje się olej klarowny, jasnożółty o łagodnym, orzechowym smaku. Co ważne, smak ten pozostaje stabilny niezależnie od mijającego czasu i wpływu warunków zewnętrznych. 

Olej bawełniany w przemyśle spożywczym 

Z czego wynika ta stabilność? Oleje to najważniejsze źródło silnych przeciwutleniaczy, czyli tokoferoli (witaminy E). W oleju z nasion bawełny dominuje α-tokoferol i to dzięki niemu olej ten długo i dobrze się przechowuje oraz wytrzymuje nawet wyższe temperatury. To determinuje jego wykorzystanie w przemyśle spożywczym. 

A jakie korzyści zdrowotne przyniesie spożycie oleju bawełnianego? Istotna jest w nim wysoka zawartość niezbędnych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, zwłaszcza kwasu linolowego, który obniżając poziom LDL („złego” cholesterolu) we krwi uznawany jest za substancję o korzystnym działaniu dla układu krążenia. Kwas linolowy należy dostarczać w diecie, gdyż nie jest on biosyntetyzowany w organizmie. Tokoferol dodatkowo zabezpiecza cholesterol LDL przed utlenianiem, co w efekcie chroni ściany tętnic przed powstawaniem zmian miażdżycowych. Witamina E pełni też funkcje stabilizatora błon biologicznych oraz funkcje antyoksydacyjne osocza krwi. 

Dużo naturalnych przeciwutleniaczy powoduje, że olej z nasion bawełny staje się niemal naturalnym konserwantem, wydłużającym trwałość żywności. Często chipsy i inne przekąski przyrządzone z użyciem tego oleju mają dłuższy niż zwykle termin przydatności do spożycia. W jakich innych produktach znajdziemy olej bawełniany? Najczęściej są to różnego rodzaju majonezy, sosy, sosy sałatkowe, marynaty, margaryny i inne tłuszcze stosowanie do wypieków i do sporządzania polew do ciast. Olej ten bywa też stosowany do smażenia w kuchni domowej i komercyjnej (chociaż w Polsce wciąż jest to rzadkością); występuje również w pieczywie. 

Olej bawełniany w kosmetyce 

Antyoksydanty oraz WNKT w składzie sprzyjają wykorzystaniu oleju w przemyśle kosmetycznym. Ważna jest tu również lekka i nietłusta konsystencja oleju bawełnianego, co skutkuje niską komedogennością produktów na jego bazie. Dzięki temu – co niezwykle cenne i pożądane – kosmetyki te nie pozostawiają na skórze tłustej warstwy i nie zapychają porów. 

Olej z nasion bawełny na włosy, skórę – na co pomoże? 

Olej z nasion bawełny jako składnik kosmetyków do skóry twarzy i ciała działa odżywczo, regenerująco, nawilżająco, zmiękczająco. Uzupełnia lipidy w skórze, dzięki czemu wzmacnia naturalną barierę ochronną skóry, a tym samym pomaga zatrzymać wodę w naskórku oraz chroni skórę przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Ujędrnia i uelastycznia, a dzięki wysokiej zawartości witaminy E działa antyoksydacyjnie – to wszystko chętnie wykorzystywane jest w kosmetykach z linii przeciwstarzeniowych. Bardzo ważne są właściwości przeciwzapalne i antyalergiczne oleju bawełnianego. Dzięki nim znajduje on zastosowanie w pielęgnacji skóry nadwrażliwej, podrażnionej, wysuszonej. Działa kojąco i łagodząco nawet w przypadku skóry alergicznej, swędzącej, ze zmianami atopowymi. 

Sprawdź preparaty dla skóry z AZS.

Popularne są również kosmetyki z olejem bawełnianym stosowane na włosy. Takie produkty polecane są dla włosów suchych, matowych, łamliwych. Zapewniają odpowiednie nawilżenie, wygładzenie włosów, które stają się pełne blasku, sprężyste i lśniące. Olej bawełniany ułatwia rozczesywanie, odbudowuje strukturę włosa, zabezpiecza łodygę włosa przed uszkodzeniami, przeciwdziała rozdwajaniu końcówek. 

Gdzie kupić i jak stosować olej z nasion bawełny? 

Kosmetyki na bazie oleju z nasion bawełny dostępne są zarówno w aptekach, jak i w drogeriach stacjonarnych lub internetowych.  

Kremy, balsamy i inne formy kosmetyków do twarzy i ciała warto stosować na co dzień, czasami nawet kilka razy dziennie. Maski lub olej do włosów nakłada się zazwyczaj 1–2 razy w tygodniu, pozostawia na włosach od kilku do kilkudziesięciu minut, po czym spłukuje. Dokładne sposoby użycia i inne cenne wskazówki opisane będą na opakowaniu konkretnego produktu. 

Olej z nasion bawełny – przeciwwskazania, szkodliwość

Olej z nasion bawełny w zastosowaniach kosmetycznych jest nieszkodliwy, bezpieczny i hipoalergiczny. 

Olej nierafinowany zawiera substancję o nazwie gossypol: naturalnie występujący w nasionach bawełny związek o wysokiej toksyczności. Ta naturalna toksyna chroni bawełnę przed uszkodzeniem przez owady. Pozostała w surowym, nieoczyszczonym oleju wiąże się z występowaniem niepłodności u kobiet i mężczyzn oraz z uszkodzeniami wątroby. Rafinacja to zatem warunek konieczny do dopuszczenia oleju bawełnianego do spożycia – na szczęście od kilkudziesięciu już lat proces ten jest normą podczas jego produkcji.