Cytyzyna – pogromca nałogu nikotynowego ukryty w tabletkach na rzucenie palenia? Jak działa, skutki uboczne, przeciwwskazania
Alicja Świątek

Cytyzyna – pogromca nałogu nikotynowego ukryty w tabletkach na rzucenie palenia? Jak działa, skutki uboczne, przeciwwskazania

Cytyzyna to alkaloid (ma pochodzenie roślinne) pobudzający układ nerwowy w sposób podobny do nikotyny. Występuję w nasionach łac. Laburnum anagyroides, czyli złotokapu. Od wielu lat jest wykorzystywana jako substancja czynna w preparatach na rzucenie palenia. Działa podobnie jak nikotyna, niemniej tworzy silniejsze niż ona połączenia z receptorami nikotynowymi w mózgu. Liczne badania kliniczne nad cytyzyną potwierdziły, że pomaga ona rzucić palenie osobom decydującym się na ten krok, którym towarzyszy również wysoki poziom motywacji. Czy kobiety w ciąży i mamy karmiące mogą brać tabletki na rzucenie palenia z cytyzyną, czy terapię można zakończyć wcześniej i czy cytyzyna jest bardziej skuteczna od żywicy nikotynowej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Cytyzyna jest substancją naturalną pochodzenia roślinnego. Jej działanie jest zbliżone do nikotyny, jednak jest ona pozbawiona efektu uzależniającego. Dlatego może być z powodzeniem stosowana u osób chcących zerwać z nałogiem nikotynizmu. Cytyzyna znacząco zwiększa skuteczność procesu rzucania palenia, umożliwia stopniowe zmniejszenie uzależnienia od nikotyny, przy czym jest bezpieczna w stosowaniu i powoduje nieliczne działania niepożądane.

Co to jest cytyzyna?

Cytyzyna jest naturalną substancją pozyskiwaną z nasion złotokapu pospolitego występującego powszechnie w południowo-wschodniej Europie. Ze względu na podobne działanie do nikotyny jest z powodzeniem stosowana we wspomaganiu procesu rzucenia palenia. W czasie II wojny światowej była używana przez żołnierzy w celu wywołania uczucia przyjemności zbliżonego do tego po zapaleniu papierosa. Następnie w drugiej połowie XX wieku naukowcy związani z badaniami nad metodami zwiększającymi skuteczność zerwania z nałogiem tytoniowym zainteresowali się działaniem cytozyny i rozpoczęli szersze badania nad mechanizmem jej działania. Wzrost zainteresowania badaczy tą substancją i uzyskane w eksperymentach korzystne efekty umożliwiły wprowadzenie cytyzyny jako środka wspomagającego walkę z nałogiem u osób uzależnionych od wyrobów tytoniowych.

Mechanizm działania cytyzyny

Mechanizm działania cytyzyny polega na łączeniu się z acetylocholinergicznymi receptorami nikotynowymi w mózgu w sposób podobny do nikotyny. Jednak to połączenie jest o wiele silniejsze niż nikotyny, ponieważ jest 7-krotnie trwalsze. Cytyzyna tworząc silniejsze wiązanie z receptorem, sukcesywnie wypiera z niego nikotynę. W ten sposób pobudza autonomiczny układ nerwowy i następuje łagodne zwiększanie stężenia dopaminy w mózgu.

Wywołuje to uczucie zadowolenia i przyjemności podobne do tego po zapaleniu papierosa, co łagodzi ośrodkowe objawy odstawienia wyrobów tytoniowych i ogranicza głód nikotynowy. Dodatkowo powoduje wydzielanie katecholamin, podnosząc w ten sposób ciśnienie krwi, co zapobiega obwodowym objawom rzucenia palenia. Dzięki temu następuje spadek uzależnienia od nikotyny i stopniowe odzwyczajanie od papierosów.  

Czy tabletki na rzucenie palenia są skuteczne i pomagają zerwać z nałogiem?

Stosowanie preparatów wspomagających rzucenie palenia jest pomocne i zwiększa skuteczność zerwania z nałogiem. Dostępne w aptekach preparaty z cytyzyną wspomagają leczenie zespołu uzależnienia od nikotyny, co zostało potwierdzone w badaniach. Podczas ich stosowania należy się ściśle stosować do zaleceń producenta umieszczonych w ulotce, co gwarantuje uzyskanie lepszych efektów.  Niektóre dane wskazują, że skuteczność rzucenia palenia po zastosowaniu terapii z cytyzyną zwiększa się nawet o ok. 60–80%. Jednak bez silnej woli palacza i konsekwencji w zaprzestaniu stosowania wyrobów tytoniowych żadne preparaty nie będą wystarczające.

Jakie są skutki uboczne kuracji antynikotynowej z użyciem cytyzyny?

Cytyzyna jest stosunkowo bezpieczna i dobrze tolerowana przez organizm. Niewiele osób, porównywalnie do placebo, przerywa terapię ze względu na działania niepożądane. W badaniach klinicznych odnotowywano jedynie łagodne skutki uboczne związane ze stosowaniem cytyzyny. Były to głównie objawy ze strony przewodu pokarmowego w postaci: suchości w jamie ustnej, bólu brzucha, nudności, wymiotów, biegunki, zmiany smaku w ustach lub zgagi. Częstym skutkiem ubocznym stosowania tabletek na rzucenie palenia z cytyzyną jest prowadzące do przybrania na wadze zwiększenie apetytu, rozdrażnienie, dziwne, koszmarne sny, zaburzenia snu, wahania nastroju, stany lękowe oraz trudności w koncentracji. Objawy niepożądane występowały najczęściej na początku kuracji, jednak wraz z jej upływem ustępowały. Możliwe również, że występujące działania niepożądane były spowodowane odstawieniem nikotyny, a nie stosowaniem preparatu z cytyzyną.

Należy mieć również świadomość, że wprowadzenie terapii cytyzyną powinny podejmować wyłącznie osoby silnie zdeterminowane na rzucenie palenia, ponieważ rozpoczęcie kuracji tą substancją, a następnie powrót do nałogu może prowadzić do nasilenia działań szkodliwych nikotyny.

Przeciwwskazania do stosowania cytyzyny, czyli kto nie powinien używać tabletek na rzucanie palenia?

Preparaty z cytyzyną są przeciwwskazane do stosowanie w przypadku nadwrażliwości na tę substancję czynną oraz w okresie ciąży i laktacji. Nie należy ich również stosować w niektórych chorobach, jak: niestabilna postać dławicy piersiowej, zaburzenia rytmu serca, a także po przebytym w niedalekim czasie zawale serca lub udarze mózgu. Ze względu na brak badań niewskazane jest stosowanie produktów z cytyzyną u dzieci oraz dorosłych po 65. roku życia.

Powinno się zachować ostrożność i prowadzić kurację pod kontrolą lekarza wśród pacjentów chorujących na: niewydolność lub chorobę niedokrwienną serca, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, cukrzycę, niewydolność nerek lub wątroby, schizofrenię, guza nadnerczy, chorobę wrzodową, refluks przełyku, nadczynność tarczycy. Producenci nie wskazują na jakikolwiek związek przyjmowania cytyzyny z jedzeniem lub piciem, w tym z alkoholem.

Czy kurację antynikotynową należy doprowadzić do końca, nawet jeśli nie odczuwamy już głodu nikotynowego?

Zazwyczaj jedno opakowanie preparatu z cytyzyną wystarcza na pełną kurację, która średnio trwa 25 dni. Osoba zrywająca z nałogiem musi odstawić palenie wyrobów tytoniowych najpóźniej w 5. dniu leczenia. Bezwzględnie nie można od tego czasu spożyć nawet jednego papierosa, co jest kluczowe dla osiągnięcia sukcesu kuracji antynikotynowej. Terapię należy przeprowadzić do końca zgodnie z zaleceniami producenta co do przyjmowania leku. W przypadku przerwania stosowania cytyzyny lub powrotu do nałogu w trakcie kuracji należy odstawić preparat. Ponowne leczenie można rozpocząć po upływie 2.–3. miesięcy.

Co jest skuteczniejsze w rzucaniu palenia cytyzyna czy żywica nikotynowa?

Eksperci wskazują, że najlepszą skuteczność we wspomaganiu rzucenia palenia przynosi stosowanie cytyzyny. W Nowej Zelandii przeprowadzono eksperyment, w grupie dorosłych uzależnionych od nikotyny, palących każdego dnia. Osoby te wykazywały znaczną determinację w chęci zerwania z nałogiem. Połowie badanych podawano preparat z cytyzyną, natomiast pozostałym nikotynową terapią zastępczą (NTZ). Po upływie miesiąca terapii, 40% osób z pierwszej grupy nadal trwało w niepaleniu papierosów, zaś w drugiej części badanych stosujących NTZ 31%. Wyniki badania sugerują, że leczenie cytyzyną w porównaniu do żywicy nikotynowej, umożliwia lepszą skuteczność rzucenia palenia. Jednakże w przypadku osób stosujących tę substancję częściej zgłaszano występowanie skutków ubocznych, przede wszystkim ze strony przewodu pokarmowego (nudności, biegunka) oraz w postaci koszmarnych snów.

Cena kuracji antynikotynowej – ile kosztują tabletki pomagające rzucić palenie?

W aptekach dostępne są produkty lecznicze w formie tabletek na rzucenie palenia z cytyzyną w cenie około 50–55 zł. W jednym opakowaniu znajduje się 100 tabletek, z których każda zawiera 1,5 mg cytyzyny. Jest to wystarczająca ilość na przeprowadzenie pełnej kuracji antynikotynowej.

  1. Kołodziejczyk P. i in., Cytyzyna w terapii zaprzestania palenia tytoniu, „medrodzinna.pl” [online], http://www.medrodzinna.pl/wp-content/uploads/2020/12/mr_2020_076-083.pdf, [dostęp:] 02.06.2021r.
  2. Rotaub R., Jak rzucić palenie? Może pomóc cytyzyna, a nie e-papieros, „rynekzdrowia.pl” [online], https://www.rynekzdrowia.pl/Badania-i-rozwoj/Jak-rzucic-palenie-Moze-pomoc-cytyzyna-a-nie-e-papieros,128287,11.html, [dostęp:] 02.06.2021r.
  3. Tutka P. i in., Cytyzyna – renesans znanego alkaloidu. Aspekty farmakologiczne zastosowania w leczeniu uzależnienia od nikotyny, „fpn.ipin.edu.pl” [online], http://www.fpn.ipin.edu.pl/archiwum/2006-zeszyt-1/cytyzyna-xxx-renesans-znanego-alkaloidu-aspekty-farmakologiczne-zastosowania-w-leczeniu-uzaleznienia-od-nikotyny.html, [dostęp:] 02.06.2021r.
  4. Lewandowska D., Cytyzyna –ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej, „docplayer.pl” [online], https://docplayer.pl/7301381-Cytyzyna-ostatnie-wazne-osiagniecie-nauki-polskiej.html, [dostęp:] 02.06.2021r.
  5. W. Wahl i in., Epidemiologia palenia tytoniu i metody efektywnie wspierające walkę z uzależnieniem od nikotyny, „biuletynfarmacji.wum.edu.pl” [online], http://biuletynfarmacji.wum.edu.pl/00artykuly_pdf/1905Wahl.pdf, [dostęp:] 02.06.2021r.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Płukanie zatok – jakie są wskazania do irygacji zatok przynosowych oraz w jaki sposób zrobić to w domu?

    Płukanie zatok posiada wiele zalet – może być bezpiecznie stosowane przez dzieci (od 4. roku życia), kobiety w ciąży i karmiące piersią. Stanowi niefarmakologiczną metodę walki z katarem oraz zapaleniem zatok – pomaga zachować drożność przewodów nosowych i zatok oraz oczyścić z zakaźnej wydzieliny i innych zanieczyszczeń (patogenów czy alergenów). 

  • Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie, operacja niezłośliwego nowotworu macicy

    Mięśniaki macicy są najczęstszymi niezłośliwymi nowotworami kobiecych narządów rodnych, mogą one dotyczyć nawet co czwartej kobiety w wieku rozrodczym. Mięśniaki w macicy pomimo łagodnego charakteru mogą być przyczyną niepokojących i uciążliwych objawów, które, w dużej mierze, zależą od rodzaju i wielkości, jaką osiągną. Ich rozpowszechnienie w populacji oraz konsekwencje zdrowotne sprawiają, iż są jedną z częstszych przypadłości spotykanych w praktyce ginekologicznej. Jakie są przyczyny powstawania mięśniaków? Jak wygląda diagnostyka oraz leczenie?

  • Zapalenie oskrzeli – przyczyny, objawy, leczenie, powikłania u dzieci i u dorosłych

    Zapalenie oskrzeli (ang. bronchitis) to stan zapalny błony śluzowej drzewa oskrzelowego. Najczęściej jest on wywołany przez wirusy, rzadziej bakterie. Początkowa faza infekcji charakteryzuje się występowaniem suchego, uporczywego kaszlu, podwyższonej temperatury ciała, bólu gardła i wodnistego kataru. Potem kaszel staje się mokry (chory odkrztusza dużą ilość wydzieliny), a katar ma postać gęstej wydzieliny. Sprawdź, jak leczy się zapalenie oskrzeli.

  • Angina – przyczyny, objawy, leczenie anginy u dzieci i u dorosłych

    Angina to ostre zapalenie gardła i migdałków wywołane najczęściej przez paciorkowce z grupy A (Streptococcus pyogenes). Anginę rozpoznaje się na podstawie występowania charakterystycznych objawów, takich jak silny ból gardła utrudniający przełykanie, wysoka gorączka, powiększenie szyjnych węzłów chłonnych oraz na podstawie stwierdzenia w badaniu przedmiotowym zaczerwienienia błony śluzowej gardła, rozpulchnienia migdałków oraz białego nalotu.

  • Warianty SARS-CoV-2 – które z nich są aktualnie największym zagrożeniem?

    Istnieje wiele zidentyfikowanych podtypów koronawirusa SARS-CoV-2. Które warianty stanowią największe potencjalne zagrożenie dla naszego zdrowia? Czym są tzw. warianty zainteresowania (VOI) i warianty budzące obawy (VOC)?

  • Zwyrodnienie stawów – przyczyny, objawy, leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów

    Zwyrodnienie stawów (inaczej osteoartroza lub artoza) to powszechnie występujące schorzenie układu ruchu, w przebiegu którego dochodzi do uszkodzenia tkanek budujących staw. Konsekwencją choroby zwyrodnieniowej stawów jest przedwczesne starzenie się struktur stawowych prowadzące do niepełnosprawności. Jakie są przyczyny zwyrodnienia stawów? Jak przebiega leczenie?

  • Czym jest atropina? Czy pomaga na nadpotliwość?

    Powszechnie kojarzona z rozszerzaniem źrenic w gabinecie okulistycznym – atropina, to tak naprawdę bardzo silna substancja, która ma wielokierunkowe działanie, które stymuluje pracę całego organizmu, wypływając m.in. na przyspieszenie akcji serca, działając przeciwwymiotnie, hamując wydzielanie potu i łez. Jakie nie są przeciwwskazania do stosowania atropiny i czy pomaga na nadmierne pocenie się? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Efekt placebo – na czym polega? Czy placebo może być skuteczne?

    Efekt placebo występuje, gdy obserwuje się poprawę stanu klinicznego pacjenta, pomimo że osoba ta nie jest poddawana aktywnemu leczeniu. Naukowcy nie rozumieją jeszcze dokładnie, jak i dlaczego ten efekt występuje. Na ten temat powstało kilka teorii. Według najnowszych naukowych doniesień efekt placebo może pomóc skutecznie redukować dolegliwości bólowe, które towarzyszą wielu schorzeniom. Trwają prace, które mają na celu dokładniejsze poznanie mechanizmów wywołujących to zjawisko.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij