Nowa Ustawa o Zawodzie Farmaceuty – jakie kwestie reguluje i co jej wejście w życia oznacza dla pacjentów? Zasady kompleksowej opieki farmaceutycznej
Marta Pietroń

Nowa Ustawa o Zawodzie Farmaceuty – jakie kwestie reguluje i co jej wejście w życia oznacza dla pacjentów? Zasady kompleksowej opieki farmaceutycznej

Ustawa o zawodzie farmaceuty weszła w życie w połowie kwietnia bieżącego roku. Jej uchwalenie to najbardziej wyczekiwany dokument przez polskich farmaceutów od kilkudziesięciu lat. Nie tylko ugruntował ich pozycje w polskiej opiece zdrowia oraz zapewnił niezależność, ale przede wszystkim wprowadził świadczenie zdrowotne, jakim jest opieka farmaceutyczna. Dlaczego jest ona tak ważna? Co nowego wprowadza w funkcjonowaniu aptek? 

Ustawa o zawodzie farmaceuty – dlaczego jest ważna? Standardy opieki farmaceutycznej w innych krajach europejskich 

Farmaceuci do tej pory byli jedną z grup zawodów zaufania publicznego, która najdłużej czekała na uregulowanie zajmowanej przez nich pozycji w polskiej ochronie zdrowia. Sytuacja uległa zmianie 17 grudnia 2020 roku, kiedy to prezydent RP podpisał ustawę o Zawodzie Farmaceuty. Ukazała się ona w Dzienniku Ustaw 15 stycznia 2021 roku i po trzech miesiącach od tej daty zaczęła obowiązywać. Dlaczego całe środowisko z niecierpliwością na nią czekało? 

Przede wszystkim ustawa:

  • prawnie określa status zawodu farmaceuty, 
  • definiuje cel i uprawnienia zawodowe, 
  • zapewnia samodzielność wykonywanego zawodu,
  • wprowadza opiekę farmaceutyczną jako nowe świadczenie zdrowotne,
  • w jednym dokumencie jasno określa zadania zawodowe i usługi farmaceutyczne,
  • na nowo definiuje rolę kierownika apteki i zakres jego obowiązków. 

W Europie i na świecie opieka farmaceutyczna działa już od wielu, wielu lat. Jak wygląda w innych krajach europejskich? Oto kilka przykładów.

Opieka farmaceutyczna w Wielkiej Brytanii

Zakres czynności wchodzących w opiekę farmaceutyczną w Wielkiej Brytanii jest szeroki. Od 2009 roku obowiązuje tam HLP – Healthy Living Pharmacies, czyli trzystopniowy program dofinansowania działalności apteki. Stopień określany jest zgodnie z kryteriami akredytacyjnymi. Na pierwszym poziomie opieki w aptece przeprowadzana jest edukacja zdrowotna i promowany jest zdrowy tryb życia, drugi poziom obejmuje działania z obszaru profilaktyki, zaś na trzecim poziomie dochodzi do opieki zdrowotnej pacjentów. Taki podział pozwolił na stopniowe wdrażanie opieki farmaceutycznej i odciążenie systemu zdrowia.  

Opieka farmaceutyczna w Norwegii

W norweskiej aptece możliwe jest wykonanie dość dużej ilości badań diagnostycznych:

  • pomiar ciśnienia krwi,
  • pomiar stężenia glukozy we krwi,
  • badanie znamion,
  • test kontrolny w kierunku zachorowania na raka jelita grubego.

Ze strony państwa finansowane są dwa świadczenia zdrowotne: przeszkolenie z używania inhalatora oraz wsparcie pacjenta podczas wdrażania do jego farmakoterapii nowych leków na choroby krążenia. Norweska opieka farmaceutyczna kładzie duży nacisk na profilaktykę i wsparcie przewlekłych chorób, takich jak: cukrzyca, astma czy nadciśnienie.

Opieka farmaceutyczna w Szwecji

Wprowadzanie opieki farmaceutycznej w szwedzkich aptekach trwało 10 lat. Przez ten czas prowadzone były kampanie społeczne, które miały wyedukować pacjentów w temacie chorób przewlekłych. W aptekach jednym ze świadczeń są szczepienia przeciwko grypie, durowi brzusznemu i kleszczowemu zapaleniu mózgu. Oprócz tego kierownik apteki może zadecydować o wprowadzeniu bezpłatnych konsultacji z farmaceutą. 

Ustawa o zawodzie farmaceuty – jakie uprawnienia ma farmaceuta w Polsce?

W Polsce zgodnie z prawem rolą farmaceuty jest między innymi doradzanie, wykonywanie leków recepturowych, rzetelne przekazywanie informacji na temat bezpieczeństwa stosowania leków lub suplementów oraz wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych. Do tego dochodzi również kwestia prowadzenia apteki, czyli wszystkie czynności wchodzące w zakres technicznego i ekonomicznego zadbania o aptekę jako miejsce oceny zdrowia publicznego. 

Pierwszym przełomowym momentem dla farmaceutów był marzec 2020 roku, kiedy to w obliczu pandemii koronawirusa ich kompetencje zostały rozszerzone o możliwości wystawiania recept pro auctore (dla siebie) i pro familie (dla członków swojej rodziny). Oprócz tego farmaceuta w dalszym ciągu może wystawić w aptece receptę farmaceutyczną w sytuacji zagrażającej życiu lub zdrowiu, chociażby w przypadku napadu astmy czy braku dawki leku na kolejny dzień w przypadku przewlekłej choroby. Warto jednak mieć na uwadze, że jest to forma pomocy w wyjątkowych sytuacjach, a nie metoda ułatwiająca uzyskanie leku. W nieuzasadnionych przypadkach farmaceuta jak najbardziej może odmówić wystawienia recepty, bowiem ponosi on pełną odpowiedzialność za każdy taki dokument.

Kolejnym przełomowym momentem był kwiecień 2021 r., kiedy to farmaceuci nabyli nowych uprawnień, wynikających z wejścia w życie ustawy o zawodzie farmaceuty. Uprawnienia farmaceuty wchodzące w opiekę farmaceutyczną będą obejmować: 

  • prowadzenie konsultacji farmaceutycznych,
  • przeglądy lekowe,
  • usługa Nowy Lek,
  • program Drobne Dolegliwości,
  • receptę kontynuowaną, 
  • programy profilaktyczne,
  • szczepienia przeciwko grypie w aptekach,
  • wsparcie w zakładaniu IKP – Internetowego Konta Pacjenta.

Dowiedz się więcej na temat e-recepty i Internetowego Konta Pacjenta.

Wraz z czasem w miarę potrzeb pacjentów i systemu opieki zdrowotnej, zakres usług wchodzących w opiekę farmaceutyczną może ulec poszerzeniu. 

Ustawa o zawodzie farmaceuty – co oznacza dla Pacjentów? Kiedy warto zwrócić się po poradę do farmaceuty?

W dzisiejszych czasach dostęp do apteki jest nieograniczony. Farmaceuci często są pierwszym kontaktem dla Pacjenta, zanim udadzą się oni do lekarza. Do tej pory zadania i rola farmaceuty w ochronie zdrowia nie były zdefiniowane, co powodowało, że przez wiele lat potencjał polskich farmaceutów nie był w pełni wykorzystywany. Dotychczas pomimo braku formalnie uregulowanej opieki farmaceutycznej, wielu pacjentów odwiedzających apteki czuło się objętych „opieką”. Przyczynia się do tego szeroki zakres wiedzy, umiejętność doradzania oraz chęć niesienia pomocy przez farmaceutów. 

W obecnej sytuacji epidemiologicznej farmaceuci stają się w oczach Pacjentów nieocenionym źródłem pomocy w drobniejszych problemach zdrowotnych. Kiedy warto zwrócić się po poradę do farmaceuty i w jaki sposób może pomóc?

Farmaceuta:

  • doradzi w drobniejszych problemach zdrowotnych,
  • poinformuje, jak prawidłowo stosować leki,
  • udzieli dermokonsultacji,
  • sporządzi leki na receptę,
  • pomoże obsłużyć urządzenia medyczne, 
  • przeszkoli z prawidłowego wykonywania pomiarów cukru lub ciśnienia,
  • przeszkoli z prawidłowego używania inhalatorów oraz udzieli instrukcji jak krok po kroku podać insulinę przy użycia pena,
  • doradzi i skompletuje domowa i wakacyjną apteczkę,
  • wskaże niekorzystne interakcje między lekami.

Z pomocą w opiece nad pacjentem w aptece przychodzi Internetowe Konto Pacjenta, które daje możliwość upoważnienia farmaceuty do wzglądu w przyjmowane leki i na tej podstawie może on udzielić porady. Trzeba jednak pamiętać, że farmaceuta w zaistniałej sytuacji w żaden sposób nie zastąpi lekarza, który zdiagnozuje i wdroży odpowiednie leczenie. 

  1. Polegaj na farmaceucie, "www.pacjent.gov.pl", [online], https://pacjent.gov.pl/system-opieki-zdrowotnej/po-pierwsze-farmaceuta, [dostęp:] 20.06.2021.
  2. Ustawa z dnia 10 grudnia 2020 roku o zawodzie farmaceuty, „isap.sejm.gov.pl” [online], https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20210000097, [dostęp:] 20.06.2021.
  3. Naczelna Izba Aptekarska, Zmiany systemowe stają się faktem. Ustawa o zawodzie farmaceuty wchodzi w życie, "www.nia.org.pl" [online], https://www.nia.org.pl/2021/04/16/zmiany-systemowe-staja-sie-faktem-ustawa-o-zawodzie-farmaceuty-wchodzi-w-zycie/, [dostęp:] 20.06.2021.
  4. A. Weisner, Jak wygląda opieka farmaceutyczna w innych krajach europejskich?, „opieka.farm” [online], https://opieka.farm/aktualnosci/jak-wyglada-opieka-farmaceutyczna-w-innych-krajach-europejskich/, [dostęp:] 20.06.2021.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Cholestaza ciążowa – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

    Cholestaza zwykle pojawia się w III trymestrze ciąży, a jej pierwszym objawem jest świąd skóry. Czym jest cholestaza ciążowa i jaki ma wpływ na mamę oraz dziecko? W jaki sposób ją rozpoznać i leczyć? Jak powinna wyglądać dieta ciężarnej, u której doszło do zastoju żółci? 

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? – to może być infekcja pochwy. Jak zabiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która jeśli jest zaniedbana, może doprowadzić do niepłodności. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet w oparciu o domowe sposoby na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej infmacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka przeciw grypie oparta na technologii mRNA. Rozpoczęły się badania kliniczne nad nowymi preparatami

    Obecnie szczepionki przeciw grypie zmniejszają ryzyko zachorowania o 40–60%. Moderna postawiła sobie za cel stworzenie preparatu o lepszej skuteczności i z początkiem lipca rozpoczęła badania kliniczne nad nowym produktem, preparatem przeciw grypie sezonowej, która wykorzystuje technologię mRNA. Według prognoz ma on być bardziej skuteczny niż dotychczasowe szczepionki.

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

  • Jakie choroby mogą wywołać bakterie Salmonella? W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

    Salmonella to rodzaj bakterii gram-ujemnych, należących do rodziny Enterobacteriaceae, które żyją w jelitach ludzi i zwierząt. Są najczęstszą przyczyną biegunek, ale też wielu innych dotkliwych dolegliwości. Głównym źródłem infekcji jest skażona wydalinami żywność i woda, ale można zarazić się nimi też przez bezpośredni kontakt z nosicielem. Dowiedz się, jakie są objawy salmonellozy. W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Jak można temu zapobiec?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij