E-recepta – jak działa i jak z niej korzystać?

E-recepta funkcjonuje w Polsce od 2019 r., a od 8 stycznia 2020 r. lekarz zobowiązany jest wystawiać recepty w wersji elektronicznej, są jednak odstępstwa od tej reguły. Głównym celem wprowadzenia e-recept było ograniczenie błędów spowodowanych niepoprawnym odczytaniem nazwy bądź dawki leków przez farmaceutę, skrócenie czasu, który lekarz musi poświęcić na wypisanie recepty oraz wyeliminowanie recept fałszywych. W jaki sposób można zrealizować e-receptę? Jak długo jest ona ważna?

E-recepta – podstawowe informacje. Czy lekarz może wystawić e-receptę podczas telewizyty?

Podstawową informacją, od której należy rozpocząć, mówiąc o e-recepcie jest fakt, iż na jednej e-recepcie może znajdować się jeden lek. Natomiast kilka e-recept jest ujmowanych w tak zwaną receptę zbiorczą, czyli pakiet. W skład pakietu recept może maksymalnie wchodzić 5 e-recept.

Lekarz wystawia receptę na tradycyjnej wizycie w gabinecie, istnieje także możliwość wystawienia e-recepty podczas telewizyty. Jest to bardzo duże udogodnienie i ułatwienie, w szczególności w sytuacji, kiedy kontakt z lekarzem jest utrudniony lub niemożliwy, np. w czasie panującej pandemii koronawirusa lub w przypadku chorób przewlekłych. Korzyścią wynikającą z danego udogodnienia jest oczywiście oszczędność czasu oraz brak narażenia na kontakt z osobami chorymi w przychodni czy szpitalu. 

Dodatkową zaletą e-recept jest bezpieczeństwo wynikające z dużej czytelności i przejrzystości. Rozwiązuje to problem związany z możliwym nieprawidłowym odczytaniem nazw przepisanych leków czy dawkowania przez osobę realizującą receptę.

Lekarz ma obowiązek wystawiania recept elektronicznych, recepty papierowe mogą być wystawiane tylko w wyjątkowych okolicznościach:

• gdy lek sprowadzany jest z zagranicy (w ramach importu docelowego),
• gdy pacjent nie ma ustalonej tożsamości (recepta bez danych osobowych),
• gdy recepta wystawiana jest przez osobę uprawnioną do wystawiania recept zgodnie z prawem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (do końca 2020 roku) – tzw. recepty transgraniczne,
• recepty pro auctore (recepta dla osoby wystawiającej) i pro familiae (recepta wystawiona dla rodziny osoby wystawiającej).
• w przypadku awarii systemu generującego e-dokumenty,
• podczas wizyty domowej.

E-recepta – jak się ją realizuje? Czy można realizować e-recepty online? 

E-receptę w aptece można zrealizować za pomocą:

1. Wydruku informacyjnego – realizacja następuje po zeskanowaniu kodu kreskowego recepty zbiorczej lub konkretnej e-recepty leku, który pacjent chce wykupić. Ewentualnie pacjent może podać farmaceucie 4-cyfrowy kod dostępowy wraz z numerem pesel. Wydruk informacyjny pacjent otrzymuje od lekarza w formie papierowej.
2. SMS – wiadomość SMS zawiera 4 cyfrowy kod dostępowy, podobnie jak w przypadku wydruku informacyjnego. W komputerowy system apteczny osoba realizująca e-receptę wpisuje kod dostępowy oraz numer pesel pacjenta.
3. Wiadomość e-mail – pacjent otrzymuje e-receptę w postaci pliku w formacie pdf. Realizacja takiej e-recepty będzie możliwa po zeskanowaniu kodu kreskowego bezpośrednio z urządzenia mobilnego pacjenta, np. telefonu, tabletu lub poprzez wpisanie w system apteczny kodu dostępowego i numeru pesel pacjenta.

Nie istnieje możliwość realizacji e-recept online. Natomiast podobnie, jak w przypadku recepty papierowej, istnieje możliwość dokonywania rezerwacji leków w aptekach.

E-recepta – gdzie można sprawdzić przepisane na niej leki? Jak działa Internetowe Konto Pacjenta?

Leki, które przepisał lekarz na e-recepcie możemy sprawdzić bezpośrednio, odczytując tę informację z wydruku. Podobnie jest w sytuacji, kiedy pacjent otrzyma wiadomość e-mail, w której załączona jest e-recepta w postaci pliku, wtedy także ma możliwość odczytania przepisanych leków bezpośrednio z urządzenia. 

IKP daje możliwość między innymi do:

• wglądu do swoich e-recept,
• sprawdzenia dawkowania przepisanych leków,
• sprawdzenia wcześniej wystawionych e-recept,
• sprawdzenia historii wizyt opłaconych przez NFZ,
• sprawdzenia dawkowania leków swoich dzieci do 18 roku życia,
• upoważnienia bliskiej osoby do wglądu do danych pacjenta lub pomoc w sprawach urzędowych np. do odbioru e-recepty.

Po zalogowaniu się do IKP, można wybrać sposób powiadamiania o wystawieniu recepty: SMS lub wiadomość e-mail. Oczywiście można także skorzystać jednocześnie z dwóch możliwości powiadamiania. Nie ma konieczności logowania się do IKP, aby otrzymać e-receptę w postaci wydruku informacyjnego, czyli formy papierowej. Wystarczy zgłosić to lekarzowi podczas wizyty.

E-recepta a odpis

W sytuacji, kiedy pacjent nie chce realizować całej e-recepty lub kiedy w aptece nie ma wszystkich opakowań leku, które przepisał lekarz, istnieje możliwość „częściowej realizacji recepty”. Mówiąc o e-recepcie, nie używamy już sformułowania „odpis”, jak to miało miejsce przy receptach tradycyjnych, papierowych. Posiadając e-receptę na leki refundowane, nie tracimy refundacji, realizując e-receptę w późniejszym terminie. 

Oczywiście należy pamiętać o dacie ważności recepty, gdyż, podobnie jak odpis, tak samo częściowa realizacja recepty nie przedłuża ważności e-recepty. 

E-recepta – czy można ją realizować w kilku aptekach?

Należy pamiętać o bardzo ważnej kwestii – jedną e-receptę realizuje się w jednej aptece. Przykładowo, kiedy pacjent zrealizował e-receptę częściowo w określonej aptece (np. miał przepisaną większą ilość opakowań tego samego leku, a za pierwszym razem wykupił tylko część), nie może dokończyć realizacji tej e-recepty w innej aptece. 

Oczywiście, jeżeli pacjent otrzyma od lekarza 5 e-recept, czyli pakiet, na 5 różnych preparatów, każdą pojedynczą e-receptę może zrealizować w innej aptece.

E-recepta – jak długo jest ważna?

E-recepta, na której przepisane są:

• antybiotyki – ważna jest 7 dni,
• preparaty immunologiczne – ważna jest 120 dni.

E-recepty mogą być także ważne przez 365 dni, lecz w tym wypadku lekarz musi odpowiednio to zaznaczyć, na recepcie znajduje się wtedy sformułowanie „data realizacji do”. Istotną informacją jest fakt, iż jeżeli pacjent nie zacznie realizacji e-recepty ważnej rok, przed upływem 30 dni od daty wystawienia – czyli nie wykupi przez 30 dni pierwszego opakowania – wydana zostanie mniejsza ilość leku, proporcjonalnie do liczby dni, które upłynęły od daty wystawienia e-recepty lub daty „realizacji od”. Przy wykupie kolejnych opakowań, bez względu na to, kiedy, to nastąpi, farmaceuta już nie będzie zmniejszał ilości leku.