Zaburzenia równowagi – najczęstsze przyczyny, diagnostyka i leczenie zachwiań równowagi
Nina Keller

Zaburzenia równowagi – najczęstsze przyczyny, diagnostyka i leczenie zachwiań równowagi

Przyczyn zaburzeń równowagi może być wiele, najczęściej są to schorzenia neurologiczne, takie jak choroba Parkinsona, laryngologiczne, np. choroba Meniere'a czy też zaburzenia psychiczne, m.in. nerwica. Problemy z zachowaniem równowagi mogą również pojawić się w przebiegu chorób kardiologicznych, migreny, cukrzycy, a także jako skutek zatrucia alkoholem bądź lekami. Ponieważ zaburzenia stabilności ciała mogą zwiastować również stany zagrażające życiu, takie jak guz mózgu czy udar, w przypadku nasilonych dolegliwości zawsze należy zasięgnąć porady lekarskiej. 

Zaburzenia równowagi – przyczyny utraty równowagi. Zachwiania równowagi podczas chodzenia i podczas stania

Zaburzenia równowagi są częstym problem, z którym pacjenci zgłaszają się do gabinetu lekarskiego. Poczucie nierównowagi jest zaburzeniem stabilności ciała podczas chodu lub stania, przez pacjentów określane jest często jako chwianie się. Zaburzeniom równowagi mogą towarzyszyć zawroty głowy, czasem mogą wystąpić też nudności. 

Co odpowiada za równowagę w naszym organizmie? Utrzymanie równowagi jest możliwe dzięki: 

  • narządom zmysłu, do których zaliczamy zespół przedsionkowy, narząd wzroku, zmysł czucia głębokiego),
  • przesyłaniu informacji z wyżej wymienionych receptorów do ośrodkowego układu nerwowego, 
  • przewarzaniu i wysyłaniu impulsów do odpowiednich mięśni, które odpowiadają za stabilizację ciała. 

Problemy z utrzymaniem równowagi mogą być spowodowane wieloma czynnikami:

  • dysfunkcją układu przedsionkowego, 
  • zaburzeniami widzenia,
  • chorobami ośrodkowego lub obwodowego układu nerwowego, takimi jak udar mózgu czy choroba Parkinsona,
  • schorzeniami stawów,
  • zaburzeniami psychogennymi.

Z powodu różnorodności przyczyn zachwiania równowagi chorzy często odwiedzają kilku specjalistów. Zaburzenia równowagi u dzieci i młodzieży występują rzadziej niż u dorosłych. Przyczyny zaburzenia równowagi u dzieci są różne w poszczególnych grupach wiekowych. W wieku przedszkolnym i szkolnym mogą być one objawem migreny, padaczki lub zaburzeń wegetatywnych. 

Zaburzenia równowagi – rodzaje 

Poniżej klasyfikacja zaburzeń równowagi na podstawie ich etiologii: 

Zaburzenia równowagi – choroby błędnika

Pacjenci z dysfunkcjami układu przedsionkowego mają wrażenie wirowania otoczenia albo własnego ciała, któremu towarzyszą nudności oraz wymioty. Nieprawidłowości dotyczą nerwu przedsionkowego lub błędnika. Jednym ze schorzeń objawiających się problemami z równowagą jest choroba Meniere'a, w przebiegu której dochodzi do nadmiernego gromadzenia się płynu w błędniku błoniastym. Prowadzi to do pojawienia się zawrotów głowy, zachwiań równowagi, mdłości, szumów usznych.

Zaburzenia równowagi – choroby neurologiczne

Wśród chorób neurodegeneracyjnych powodujących zaburzenia utrzymania równowagi możemy wyróżnić chorobę Parkinsona. Chorzy moją poczucie niestabilności postawy, występują zaburzenia chodu pod postacią poruszania się w pozycji pochylonej, drobnymi kroczkami. Problemy z równowagą mogą także pojawić się u pacjentów z udarami mózgu czy u chorych ze stwardnieniem rozsianym. 

Należy pamiętać, że jeżeli zawroty głowy i zachwianie równowagi uniemożliwiają pionizację, należy zgłosić się do szpitalnego oddziału ratunkowego, gdyż mogą być pierwszymi objawami udaru mózgu.

Zaburzenia równowagi – choroby psychiczne

Zaburzenia równowagi podczas chodzenia mogą mieć swoją etiologię w dysfunkcjach psychicznych. Osoby z zaburzeniami lękowymi (tak zwana nerwica napadowo-lękowa) czasem skarżą się na utratę równowagi, zawroty głowy. Także pacjenci z zespołem Münchausena mogą pozorować u siebie zaburzenia równowagi. 

Zaburzenia równowagi o innym podłożu

W tej grupie zaburzeń równowagi warto wspomnieć o podłożu fizjologicznym chwiejnej równowagi, np. po przejażdżce na karuzeli. Uczucie kołysania podczas chodzenia jest także dolegliwością zgłaszaną po nadmiernym spożyciu alkoholu czy w zaburzeniach elektrolitowych. Zaburzenia równowagi mogą być też efektem ubocznym stosowania niektórych leków.

Kłopoty z równowagą objawiające się zawrotami głowy mogą się również pojawić w przebiegu migreny, choroby lokomocyjnej, a także na skutek urazów głowy. W ostatnim przypadku konieczne jest pilne zgłoszenie się do lekarza.

Warto mieć także na uwadze, że zaburzenia równowagi mogą zwiastować niedociśnienie ortostatyczne bądź poważną chorobę kardiologiczną – niewydolność serca, arytmię, miażdżycę.

Zaburzenia równowagi – diagnostyka

W diagnostyce problemów z równowagą bardzo ważną rolę odgrywają lekarze rodzinni, to oni decydują, do jakiego specjalisty powinien zostać skierowany pacjent w celu dalszej diagnostyki. Lekarz powinien zadbać o rzetelny wywiad, w którym oprócz informacji o zgłaszanych dolegliwościach ważne będą choroby współistniejące, wywiad rodzinny, przyjmowane leki, przeszłość medyczna pacjenta. W badaniu należy zwrócić uwagę czy występuje oczopląs, jeżeli jest obecny, należy określić kierunek fazy szybkiej oczopląsu. Ważne jest także wykonanie próby Romberga. 

Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej zleci zapewne także podstawowe badania laboratoryjne, jak morfologia, mocznik, kreatynina, stężenie glukozy na czczo, ocenę stężenia jonów sodu oraz potasu, TSH. 

Laryngolodzy do oceny funkcji błędnika wykorzystują także manewr Hallpike’a czy test Quixa. W ramach diagnostyki zaburzeń przedsionkowych wykonać można tzw. test VNG (badanie wideonystagmograficzne), które w dokładny sposób ocenia funkcje błędnika. Jeżeli lekarz podejrzewa neurologiczne tło zaburzeń równowagi, zaleci wykonanie badania neurobrazowego głowy bądź wybranego odcinka kręgosłupa. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie punkcji lędźwiowej. Zachwianiami równowagi

Zaburzenia równowagi – leczenie

Leczenie uzależnione jest od przyczyny utraty równowagi. U pacjentów po udarze mózgu zalecana jest rehabilitacja poudarowa, która wraz z upływem czasu przynosi bardzo dobre efekty. U tych pacjentów stosowane jest także leczenie zmniejszające nasilenie zawrotów głowy w postaci doustnie przyjmowanej winpocetyny czy betahistyny. U chorych ze stwardnieniem rozsianym podstawą jest leczenie immunomodulujące oraz rehabilitacja, natomiast chorym z chorobą Parkinsona zaleca się stosowanie farmakoterapii spowalniającej przebieg choroby, np. madopar, rolpryna. 

Chorzy, u których podejrzewa się tło psychogenne braku równowagi należy od razu kierować do psychiatrów. Synergizm działania odpowiednio dobranych leków oraz psychoterapii może szybciej pomóc pacjentom pozbyć się uciążliwych dolegliwości. U dzieci z zaburzeniami równowagi i zawrotami głowy najczęściej stosowane jest postępowanie obserwacyjne.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Nadmierne pocenie się (hiperhydroza) – przyczyny i leczenie. Co stosować na nadpotliwość?

    Pocenie pełni istotną fizjologiczną funkcję – pomaga organizmowi schłodzić się w warunkach przegrzania. Dla wielu osób ten sprytny mechanizm oznacza, niestety, plamy pod pachami, mokre skarpetki czy nieprzyjemne, lepkie dłonie, które zawstydzają nas przy uścisku na powitanie. Dlaczego dochodzi do nadmiernego pocenia się? Jak temu zaradzić? Czy nadpotliwość może być objawem innych chorób? 

  • Odbijanie po jedzeniu – przyczyny i leczenie częstego odbijania po posiłku

    Odbijanie jest naturalnym odruchem fizjologicznym, które zwykle nie stanowi powodu do niepokoju. Polega na wydaleniu przez usta powietrza znajdującego się w żołądku. Natomiast nadmierne odbijanie może być oznaką np. choroby refluksowej czy nietolerancji pokarmowej. 

  • Szumy uszne – przyczyny i leczenie szumów w uszach

    Szum w uszach to dolegliwość, która nie zawsze oznacza poważną chorobę. Szumy uszne są powodowane przez uszkodzenia drogi słuchowej, np. w wyniku starzenia organizmu czy hałasu. Niektóre leki stosowane w dużych dawkach także mogą przyczyniać do ich powstania lub nasilenia. Jak wygląda leczenie szumów usznych? Co pomoże osobom odczuwającym szum w uszach? 

  • Kolka nerkowa – przyczyny, objawy, leczenie. Jak postępować podczas ataku kolki nerkowej?

    Kolka nerkowa sama w sobie nie jest chorobą, stanowi natomiast najczęstszy objaw schorzenia polegającego na zamknięciu lub znacznym zwężeniu światła moczowodu i utrudnieniu odpływu moczu z nerki do pęcherza moczowego. Atak kolki nerkowej cechuje niezwykle silny ból w okolicy lędźwiowej, który często nie ustępuje nawet po podaniu dostępnych bez recepty środków przeciwbólowych. Objawy kolki nerkowej obejmują również bolesne parcie na mocz, nudności oraz wymioty. 

  • Zakwasy a DOMS – jak zapobiec bólom mięśni w trakcie i po treningu?

    DOMS (delayed onset muscle soreness) to opóźniona bolesność mięśni. Jest ona skutkiem intensywnego wysiłku fizycznego, w trakcie którego dochodzi do wzmożonej pracy włókien mięśniowych (ból mięśni po treningu pojawia się przeważnie w ciągu kilkunastu godzin). Domsy nie są tym samym, co zakwasy. Drugim terminem określa się ból, uczucie pieczenia mięśni w trakcie wykonywania ćwiczeń lub niedługo po ich zakończeniu. Stan ten jest spowodowany nadmiernym kumulowaniem się mleczanu w tkance mięśniowej. Jak zapobiegać zakwasom? W jaki sposób złagodzić opóźnioną bolesność mięśni?

  • Napięciowy ból głowy – przyczyny objawy, diagnostyka. Jak sobie radzić z naczynioruchowymi bólami głowy?

    Napięciowy ból głowy jest najczęściej występującym samoistnym (pierwotnym) bólem głowy. Jego przyczyny nie są do końca poznane, wiadomo natomiast, że różne czynniki, takie jak stres, zmiany pogody, przemęczenie czy odwodnienie mogą zwiększać ryzyko jego wystąpienia. Naczynioruchowe bóle głowy charakteryzują się dolegliwościami zlokalizowanymi po obu stronach głowy, zazwyczaj w okolicy skroni, o charakterze uciskowym. 

  • Ból żeber – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu żeber z lewej i prawej strony

    Ból żeber najczęściej jest związany z przebytym urazem obejmującym okolicę klatki piersiowej, jest on wówczas silny, na skórze widoczny jest krwiak, mogą pojawić się również kłopoty z oddychaniem. Inne przyczyny bólu żeber obejmują schorzenia układu pokarmowego (ból żeber po prawej stronie może oznaczać m.in. problemy z wątrobą), neuralgię międzyżebrową, stany zapalne czy choroby układu krążenia – ból żeber po lewej stronie może być objawem zawału serca. 

  • Zaburzenia chodu – rodzaje, przyczyny, leczenie, rehabilitacja

    Zaburzenia chodu mogą mieć wiele przyczyn. Najczęściej są objawem chorób neurologicznych, chorób układu ruchu oraz schorzeń o podłożu psychogennym. Zaburzenia lokomocji mogą być także związane z podeszłym wiekiem (jest to tzw. chód starczy) – u seniorów pojawiają się m.in.: skrócenie długości kroku, szuranie, pochylenie sylwetki do przodu.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij