Zaburzenia równowagi – najczęstsze przyczyny, diagnostyka i leczenie zachwiań równowagi
Nina Keller

Zaburzenia równowagi – najczęstsze przyczyny, diagnostyka i leczenie zachwiań równowagi

Przyczyn zaburzeń równowagi może być wiele, najczęściej są to schorzenia neurologiczne, takie jak choroba Parkinsona, laryngologiczne, np. choroba Meniere'a czy też zaburzenia psychiczne, m.in. nerwica. Problemy z zachowaniem równowagi mogą również pojawić się w przebiegu chorób kardiologicznych, migreny, cukrzycy, a także jako skutek zatrucia alkoholem bądź lekami. Ponieważ zaburzenia stabilności ciała mogą zwiastować również stany zagrażające życiu, takie jak guz mózgu czy udar, w przypadku nasilonych dolegliwości zawsze należy zasięgnąć porady lekarskiej. 

Zaburzenia równowagi – przyczyny utraty równowagi. Zachwiania równowagi podczas chodzenia i podczas stania

Zaburzenia równowagi są częstym problem, z którym pacjenci zgłaszają się do gabinetu lekarskiego. Poczucie nierównowagi jest zaburzeniem stabilności ciała podczas chodu lub stania, przez pacjentów określane jest często jako chwianie się. Zaburzeniom równowagi mogą towarzyszyć zawroty głowy, czasem mogą wystąpić też nudności. 

Co odpowiada za równowagę w naszym organizmie? Utrzymanie równowagi jest możliwe dzięki: 

  • narządom zmysłu, do których zaliczamy zespół przedsionkowy, narząd wzroku, zmysł czucia głębokiego),
  • przesyłaniu informacji z wyżej wymienionych receptorów do ośrodkowego układu nerwowego, 
  • przewarzaniu i wysyłaniu impulsów do odpowiednich mięśni, które odpowiadają za stabilizację ciała. 

Problemy z utrzymaniem równowagi mogą być spowodowane wieloma czynnikami:

  • dysfunkcją układu przedsionkowego, 
  • zaburzeniami widzenia,
  • chorobami ośrodkowego lub obwodowego układu nerwowego, takimi jak udar mózgu czy choroba Parkinsona,
  • schorzeniami stawów,
  • zaburzeniami psychogennymi.

Z powodu różnorodności przyczyn zachwiania równowagi chorzy często odwiedzają kilku specjalistów. Zaburzenia równowagi u dzieci i młodzieży występują rzadziej niż u dorosłych. Przyczyny zaburzenia równowagi u dzieci są różne w poszczególnych grupach wiekowych. W wieku przedszkolnym i szkolnym mogą być one objawem migreny, padaczki lub zaburzeń wegetatywnych. 

Zaburzenia równowagi – rodzaje 

Poniżej klasyfikacja zaburzeń równowagi na podstawie ich etiologii: 

Zaburzenia równowagi – choroby błędnika

Pacjenci z dysfunkcjami układu przedsionkowego mają wrażenie wirowania otoczenia albo własnego ciała, któremu towarzyszą nudności oraz wymioty. Nieprawidłowości dotyczą nerwu przedsionkowego lub błędnika. Jednym ze schorzeń objawiających się problemami z równowagą jest choroba Meniere'a, w przebiegu której dochodzi do nadmiernego gromadzenia się płynu w błędniku błoniastym. Prowadzi to do pojawienia się zawrotów głowy, zachwiań równowagi, mdłości, szumów usznych.

Zaburzenia równowagi – choroby neurologiczne

Wśród chorób neurodegeneracyjnych powodujących zaburzenia utrzymania równowagi możemy wyróżnić chorobę Parkinsona. Chorzy moją poczucie niestabilności postawy, występują zaburzenia chodu pod postacią poruszania się w pozycji pochylonej, drobnymi kroczkami. Problemy z równowagą mogą także pojawić się u pacjentów z udarami mózgu czy u chorych ze stwardnieniem rozsianym. 

Należy pamiętać, że jeżeli zawroty głowy i zachwianie równowagi uniemożliwiają pionizację, należy zgłosić się do szpitalnego oddziału ratunkowego, gdyż mogą być pierwszymi objawami udaru mózgu.

Zaburzenia równowagi – choroby psychiczne

Zaburzenia równowagi podczas chodzenia mogą mieć swoją etiologię w dysfunkcjach psychicznych. Osoby z zaburzeniami lękowymi (tak zwana nerwica napadowo-lękowa) czasem skarżą się na utratę równowagi, zawroty głowy. Także pacjenci z zespołem Münchausena mogą pozorować u siebie zaburzenia równowagi. 

Zaburzenia równowagi o innym podłożu

W tej grupie zaburzeń równowagi warto wspomnieć o podłożu fizjologicznym chwiejnej równowagi, np. po przejażdżce na karuzeli. Uczucie kołysania podczas chodzenia jest także dolegliwością zgłaszaną po nadmiernym spożyciu alkoholu czy w zaburzeniach elektrolitowych. Zaburzenia równowagi mogą być też efektem ubocznym stosowania niektórych leków.

Kłopoty z równowagą objawiające się zawrotami głowy mogą się również pojawić w przebiegu migreny, choroby lokomocyjnej, a także na skutek urazów głowy. W ostatnim przypadku konieczne jest pilne zgłoszenie się do lekarza.

Warto mieć także na uwadze, że zaburzenia równowagi mogą zwiastować niedociśnienie ortostatyczne bądź poważną chorobę kardiologiczną – niewydolność serca, arytmię, miażdżycę.

Zaburzenia równowagi – diagnostyka

W diagnostyce problemów z równowagą bardzo ważną rolę odgrywają lekarze rodzinni, to oni decydują, do jakiego specjalisty powinien zostać skierowany pacjent w celu dalszej diagnostyki. Lekarz powinien zadbać o rzetelny wywiad, w którym oprócz informacji o zgłaszanych dolegliwościach ważne będą choroby współistniejące, wywiad rodzinny, przyjmowane leki, przeszłość medyczna pacjenta. W badaniu należy zwrócić uwagę czy występuje oczopląs, jeżeli jest obecny, należy określić kierunek fazy szybkiej oczopląsu. Ważne jest także wykonanie próby Romberga. 

Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej zleci zapewne także podstawowe badania laboratoryjne, jak morfologia, mocznik, kreatynina, stężenie glukozy na czczo, ocenę stężenia jonów sodu oraz potasu, TSH. 

Laryngolodzy do oceny funkcji błędnika wykorzystują także manewr Hallpike’a czy test Quixa. W ramach diagnostyki zaburzeń przedsionkowych wykonać można tzw. test VNG (badanie wideonystagmograficzne), które w dokładny sposób ocenia funkcje błędnika. Jeżeli lekarz podejrzewa neurologiczne tło zaburzeń równowagi, zaleci wykonanie badania neurobrazowego głowy bądź wybranego odcinka kręgosłupa. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie punkcji lędźwiowej. Zachwianiami równowagi

Zaburzenia równowagi – leczenie

Leczenie uzależnione jest od przyczyny utraty równowagi. U pacjentów po udarze mózgu zalecana jest rehabilitacja poudarowa, która wraz z upływem czasu przynosi bardzo dobre efekty. U tych pacjentów stosowane jest także leczenie zmniejszające nasilenie zawrotów głowy w postaci doustnie przyjmowanej winpocetyny czy betahistyny. U chorych ze stwardnieniem rozsianym podstawą jest leczenie immunomodulujące oraz rehabilitacja, natomiast chorym z chorobą Parkinsona zaleca się stosowanie farmakoterapii spowalniającej przebieg choroby, np. madopar, rolpryna. 

Chorzy, u których podejrzewa się tło psychogenne braku równowagi należy od razu kierować do psychiatrów. Synergizm działania odpowiednio dobranych leków oraz psychoterapii może szybciej pomóc pacjentom pozbyć się uciążliwych dolegliwości. U dzieci z zaburzeniami równowagi i zawrotami głowy najczęściej stosowane jest postępowanie obserwacyjne.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból szyi – przyczyny, diagnostyka, leczenie, ćwiczenia

    Ból szyi to częsta dolegliwość, która dotyka dużą grupę osób. Przyczyny bolącej szyi mogą być różne, od przeciążenia i napięcia mięśni, spowodowanego np. wielogodzinną pracą przed komputerem przez zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego i urazy odcinka szyjnego kręgosłupa aż po nowotwór. Sprawdź, jak przebiega diagnostyka bólów szyi, w jaki sposób się je leczy oraz jakie ćwiczenia można zastosować, by złagodzić dolegliwości. 

  • Niedobór witaminy B12 – przyczyny, objawy, skutki niskiego poziomu witaminy B12

    Witamina B12 (kobalamina) pełni istotną rolę w organizmie, m. in. reguluje produkcję czerwonych krwinek. Witamina B12 znajduje się głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego, nie jest wytwarzana przez ludzki organizm, dlatego niedobór witaminy B12 jest dość częsty. Objawy niedoboru to np. nerwowość, depresja, zaburzenia chodu czy problemy ze wzrokiem. Jak powinna wyglądać dieta i suplementacja u osób z niskim poziomem kobalaminy?

  • Ból brzucha z lewej strony – co może oznaczać?

    Ból brzucha po lewej stronie może być wywołany przez chwilową niedyspozycję, ale jest także objawem poważnych chorób układu pokarmowego czy moczowego. Jakim schorzeniom towarzyszy? 

  • Mioklonie – przyczyny i leczenie mimowolnych skurczów mięśni

    Mioklonie (zrywania mięśniowe) to niekontrolowane, intensywne skurcze mięśni. Mogą one obejmować jeden mięsień, grupę mięśni, kończynę, a nawet cały tułów. Przyczyn powstawania mioklonii jest wiele, niektóre mimowolne ruchy są fizjologiczne (np. mioklonie przysenne, czyli szarpnięcia ciała podczas zasypiania) i nie wymagają leczenia, inne mogą oznaczać poważne schorzenia, takie jak zaburzenia metaboliczne, padaczkę czy zatrucie metalami ciężkimi. Wszystkie niekontrolowane skurcze mięśni wymagają konsultacji ze specjalistą.

  • Nadmierne i częste gazy jelitowe – co robić?

    Choć produkcja gazów w jelitach to proces naturalny, ich nadmierne powstawanie nastręcza wielu trudności. Wzdęty i obolały brzuch oraz uczucie dyskomfortu są nieodłącznymi towarzyszami zwiększonej ilości gazów jelitowych. Czy ich nadmierne powstawanie może oznaczać chorobę? Jak skutecznie zapobiegać zbyt wielkiej produkcji gazów w jelitach?  

  • Suchość gardła – czym i jak nawilżać gardło?

    Suchość gardła może być spowodowana wieloma przyczynami. Zwykle pojawia się podczas infekcji, a także w wyniku odwodnienia, palenia papierosów, nadwyrężenia narządu głosu czy spania z otwartymi ustami. Uczucie suchego gardła dotyczy zarówno dzieci, jak i osób dorosłych. Jak i czym nawilżać gardło? Czego warto unikać, gdy czujemy suchość w gardle?

  • Zatkany nos – przyczyny i sposoby leczenie zatkanego nosa bez kataru

    Zatkany nos to bardzo częsty objaw infekcji górnych dróg oddechowych, zarówno o podłożu wirusowym, jak i bakteryjnym. Towarzyszą mu wówczas nadmierna produkcja wydzieliny, kichanie, ból głowy, ból gardła, kaszel, chrypka czy ogólne osłabienie. Zatkany nos bez kataru jest natomiast objawem,mogącym świadczyć o różnych schorzeniach przewlekłych, takich jak chroniczne zapalenie zatok, skrzywienie przegrody nosa, obecność polipów. Uczucie zatkanego nosa może pojawić się również na skutek urazu, zazwyczaj wówczas występuje także krwawienie.

  • Brzuch tarczycowy – jak wygląda, czemu powstaje, jak się go pozbyć?

    Wydaje się, że termin „brzuch tarczycowy” to kolejne, modne hasło, mające za zadanie wytłumaczyć rosnącą skalę problemu, jaką jest otyłość. Tym samym winę za dodatkowe kilogramy zrzuca się na współwystępujące choroby, w tym niedoczynność tarczycy czy jej zapalenie, chorobę Hashimoto. Czy jednak otyłość brzuszna to to samo co „brzuch tarczycowy”? Jakie są jego przyczyny? Jak powinna wyglądać dieta oraz ćwiczenia? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij