Zaburzenia równowagi – najczęstsze przyczyny, diagnostyka i leczenie zachwiań równowagi
Nina Keller

Zaburzenia równowagi – najczęstsze przyczyny, diagnostyka i leczenie zachwiań równowagi

Przyczyn zaburzeń równowagi może być wiele, najczęściej są to schorzenia neurologiczne, takie jak choroba Parkinsona, laryngologiczne, np. choroba Meniere'a czy też zaburzenia psychiczne, m.in. nerwica. Problemy z zachowaniem równowagi mogą również pojawić się w przebiegu chorób kardiologicznych, migreny, cukrzycy, a także jako skutek zatrucia alkoholem bądź lekami. Ponieważ zaburzenia stabilności ciała mogą zwiastować również stany zagrażające życiu, takie jak guz mózgu czy udar, w przypadku nasilonych dolegliwości zawsze należy zasięgnąć porady lekarskiej. 

Zaburzenia równowagi – przyczyny utraty równowagi. Zachwiania równowagi podczas chodzenia i podczas stania

Zaburzenia równowagi są częstym problem, z którym pacjenci zgłaszają się do gabinetu lekarskiego. Poczucie nierównowagi jest zaburzeniem stabilności ciała podczas chodu lub stania, przez pacjentów określane jest często jako chwianie się. Zaburzeniom równowagi mogą towarzyszyć zawroty głowy, czasem mogą wystąpić też nudności. 

Co odpowiada za równowagę w naszym organizmie? Utrzymanie równowagi jest możliwe dzięki: 

  • narządom zmysłu, do których zaliczamy zespół przedsionkowy, narząd wzroku, zmysł czucia głębokiego),
  • przesyłaniu informacji z wyżej wymienionych receptorów do ośrodkowego układu nerwowego, 
  • przewarzaniu i wysyłaniu impulsów do odpowiednich mięśni, które odpowiadają za stabilizację ciała. 

Problemy z utrzymaniem równowagi mogą być spowodowane wieloma czynnikami:

  • dysfunkcją układu przedsionkowego, 
  • zaburzeniami widzenia,
  • chorobami ośrodkowego lub obwodowego układu nerwowego, takimi jak udar mózgu czy choroba Parkinsona,
  • schorzeniami stawów,
  • zaburzeniami psychogennymi.

Z powodu różnorodności przyczyn zachwiania równowagi chorzy często odwiedzają kilku specjalistów. Zaburzenia równowagi u dzieci i młodzieży występują rzadziej niż u dorosłych. Przyczyny zaburzenia równowagi u dzieci są różne w poszczególnych grupach wiekowych. W wieku przedszkolnym i szkolnym mogą być one objawem migreny, padaczki lub zaburzeń wegetatywnych. 

Zaburzenia równowagi – rodzaje 

Poniżej klasyfikacja zaburzeń równowagi na podstawie ich etiologii: 

Zaburzenia równowagi – choroby błędnika

Pacjenci z dysfunkcjami układu przedsionkowego mają wrażenie wirowania otoczenia albo własnego ciała, któremu towarzyszą nudności oraz wymioty. Nieprawidłowości dotyczą nerwu przedsionkowego lub błędnika. Jednym ze schorzeń objawiających się problemami z równowagą jest choroba Meniere'a, w przebiegu której dochodzi do nadmiernego gromadzenia się płynu w błędniku błoniastym. Prowadzi to do pojawienia się zawrotów głowy, zachwiań równowagi, mdłości, szumów usznych.

Zaburzenia równowagi – choroby neurologiczne

Wśród chorób neurodegeneracyjnych powodujących zaburzenia utrzymania równowagi możemy wyróżnić chorobę Parkinsona. Chorzy moją poczucie niestabilności postawy, występują zaburzenia chodu pod postacią poruszania się w pozycji pochylonej, drobnymi kroczkami. Problemy z równowagą mogą także pojawić się u pacjentów z udarami mózgu czy u chorych ze stwardnieniem rozsianym. 

Należy pamiętać, że jeżeli zawroty głowy i zachwianie równowagi uniemożliwiają pionizację, należy zgłosić się do szpitalnego oddziału ratunkowego, gdyż mogą być pierwszymi objawami udaru mózgu.

Zaburzenia równowagi – choroby psychiczne

Zaburzenia równowagi podczas chodzenia mogą mieć swoją etiologię w dysfunkcjach psychicznych. Osoby z zaburzeniami lękowymi (tak zwana nerwica napadowo-lękowa) czasem skarżą się na utratę równowagi, zawroty głowy. Także pacjenci z zespołem Münchausena mogą pozorować u siebie zaburzenia równowagi. 

Zaburzenia równowagi o innym podłożu

W tej grupie zaburzeń równowagi warto wspomnieć o podłożu fizjologicznym chwiejnej równowagi, np. po przejażdżce na karuzeli. Uczucie kołysania podczas chodzenia jest także dolegliwością zgłaszaną po nadmiernym spożyciu alkoholu czy w zaburzeniach elektrolitowych. Zaburzenia równowagi mogą być też efektem ubocznym stosowania niektórych leków.

Kłopoty z równowagą objawiające się zawrotami głowy mogą się również pojawić w przebiegu migreny, choroby lokomocyjnej, a także na skutek urazów głowy. W ostatnim przypadku konieczne jest pilne zgłoszenie się do lekarza.

Warto mieć także na uwadze, że zaburzenia równowagi mogą zwiastować niedociśnienie ortostatyczne bądź poważną chorobę kardiologiczną – niewydolność serca, arytmię, miażdżycę.

Zaburzenia równowagi – diagnostyka

W diagnostyce problemów z równowagą bardzo ważną rolę odgrywają lekarze rodzinni, to oni decydują, do jakiego specjalisty powinien zostać skierowany pacjent w celu dalszej diagnostyki. Lekarz powinien zadbać o rzetelny wywiad, w którym oprócz informacji o zgłaszanych dolegliwościach ważne będą choroby współistniejące, wywiad rodzinny, przyjmowane leki, przeszłość medyczna pacjenta. W badaniu należy zwrócić uwagę czy występuje oczopląs, jeżeli jest obecny, należy określić kierunek fazy szybkiej oczopląsu. Ważne jest także wykonanie próby Romberga. 

Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej zleci zapewne także podstawowe badania laboratoryjne, jak morfologia, mocznik, kreatynina, stężenie glukozy na czczo, ocenę stężenia jonów sodu oraz potasu, TSH. 

Laryngolodzy do oceny funkcji błędnika wykorzystują także manewr Hallpike’a czy test Quixa. W ramach diagnostyki zaburzeń przedsionkowych wykonać można tzw. test VNG (badanie wideonystagmograficzne), które w dokładny sposób ocenia funkcje błędnika. Jeżeli lekarz podejrzewa neurologiczne tło zaburzeń równowagi, zaleci wykonanie badania neurobrazowego głowy bądź wybranego odcinka kręgosłupa. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie punkcji lędźwiowej. Zachwianiami równowagi

Zaburzenia równowagi – leczenie

Leczenie uzależnione jest od przyczyny utraty równowagi. U pacjentów po udarze mózgu zalecana jest rehabilitacja poudarowa, która wraz z upływem czasu przynosi bardzo dobre efekty. U tych pacjentów stosowane jest także leczenie zmniejszające nasilenie zawrotów głowy w postaci doustnie przyjmowanej winpocetyny czy betahistyny. U chorych ze stwardnieniem rozsianym podstawą jest leczenie immunomodulujące oraz rehabilitacja, natomiast chorym z chorobą Parkinsona zaleca się stosowanie farmakoterapii spowalniającej przebieg choroby, np. madopar, rolpryna. 

Chorzy, u których podejrzewa się tło psychogenne braku równowagi należy od razu kierować do psychiatrów. Synergizm działania odpowiednio dobranych leków oraz psychoterapii może szybciej pomóc pacjentom pozbyć się uciążliwych dolegliwości. U dzieci z zaburzeniami równowagi i zawrotami głowy najczęściej stosowane jest postępowanie obserwacyjne.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból biodra – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu stawu biodrowego. Ćwiczenia na biodra

    Ból biodra może dotknąć osoby w każdym wieku, nie tylko seniorów. Przyczynami bólu stawu biodrowego mogą być zmiany zwyrodnieniowe, ale także urazy czy rwa kulszowa. Często bólom bioder towarzyszy uczucie trzaskania bądź przeskakiwania biodra (tzw. zespół trzaskającego biodra). Leczenie bolącego biodra opiera się przede wszystkim na fizjoterapii – odpowiednio dobranych zabiegach fizykoterapeutycznych i ćwiczeniach, część z nich można wykonywać także w domu. Rzadziej stosuje się leczenie operacyjne w postaci wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego.

  • PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego) – jak sobie z nim radzić?

    Co miesiąc powtarza się niemal ten sam scenariusz – dopada Cię huśtawka nastrojów, nie możesz się skoncentrować, przybierasz na wadze nawet do 3 kg, czujesz się opuchnięta, piersi sprawiają Ci ból, nie możesz spać, masz migrenę, nudności, zaparcia lub biegunkę, a twarz i dekolt pokrywają się wypryskami? To tylko część z ponad 100 objawów, które  świadczą o zespole napięcia przedmiesiączkowego, czyli PMS. Jak złagodzić jego objawy?

  • Katar sienny – jak się objawia i jakie są sposoby na alergiczny nieżyt nosa?

    Katar sienny, zwany też katarem alergicznym, to zmora uczuleniowców. Jego objawy to nie tylko cieknąca, bezbarwna wydzielina z nosa czy świąd i zaczerwienienie nosa. Katar może odbijać się na naszym samopoczuciu, jakości snu, powodować bóle głowy lub gorączkę. Czy istnieje domowy sposób na katar alergiczny? Jak go wyleczyć i ile trwa? Kiedy z katarem siennym pójść do lekarza? 

  • Chromanie przestankowe – przyczyny, diagnostyka, leczenie i rehabilitacja

    Chromanie przestankowe to nie jednostka chorobowa, a objaw zwężenia bądź niedrożności tętnic spowodowany najczęściej nasiloną miażdżycą. Chromanie przestankowe charakteryzuje się pojawianiem się silnego bólu kończyn dolnych oraz drętwieniem nóg podczas marszu. Dolegliwości ustępują w momencie zatrzymania i chwilowego odpoczynku. Jak wygląda diagnostyka i leczenie chromania przestankowego?

  • Światłowstręt – na czym polega i o czym świadczy? Co robić, gdy się pojawi?

    Światłowstręt jest objawem polegającym na odczuciu bólu i pieczenia oczu podczas patrzenia na źródła światła lub przebywania w nasłonecznionych pomieszczeniach. Światłowstręt nie jest odrębną jednostką chorobową, a objawem choroby, dlatego postępowanie zależne jest od przyczyny nadwrażliwości na światło. Wśród najczęstszych przyczyn światłowstrętu wymienia się zapalenie spojówek, migrenę oraz infekcje wirusowe.  

  • Bóle miednicy – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu miednicy

    Przyczyn bólu miednicy może być wiele, inne z nich będą dotyczyły kobiet, inne mężczyzn. Wśród kobiecych przyczyn zespołu bólowego miednicy mniejszej znajdują się przede wszystkim czynniki i schorzenia ginekologiczne oraz choroby układu moczowego, m.in. endometrioza, mięśniaki macicy, zapalenie pęcherza moczowego. U mężczyzn najczęstszą przyczyną dolegliwości w okolicy miednicy są natomiast choroby gruczołu krokowego oraz układu pokarmowego, np. zaparcia czy IBS. 

  • Wole tarczycy – przyczyny i leczenie powiększonej tarczycy

    Terminem wole określa się nieprawidłowe powiększenie tarczycy. Może ono oznaczać niedoczynność tarczycy, schorzenie autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa, lecz może również świadczyć o niedoborze jodu  czy niektórych witamin i minerałów (selenu, żelaza, witaminy A). Jakie rodzaje wola tarczycy się wyróżnia? Czym jest wole guzkowe? 

  • Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu

    Rumień wędrujący (łac. erythema migrans) to charakterystyczna wysypka skórna pojawiająca się jako objaw wczesnego stadium boreliozy. Rumień po ukłuciu kleszcza ma kolisty kształt, wędruje, stopniowo się powiększając (przypomina tarczę strzelniczą – pomiędzy jego centrum a okręgiem zewnętrznym pojawia się blada obręcz). Rumień wędrujący jest widoczny średnio od 1 do 3 tygodni od ukąszenia u ok. 80 % chorych na boreliozę. Jak odróżnić go od reakcji alergicznej? Jak długo utrzymuje się rumień wędrujący?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij