Zaburzenia równowagi – najczęstsze przyczyny, diagnostyka i leczenie zachwiań równowagi
Nina Keller

Zaburzenia równowagi – najczęstsze przyczyny, diagnostyka i leczenie zachwiań równowagi

Przyczyn zaburzeń równowagi może być wiele, najczęściej są to schorzenia neurologiczne, takie jak choroba Parkinsona, laryngologiczne, np. choroba Meniere'a czy też zaburzenia psychiczne, m.in. nerwica. Problemy z zachowaniem równowagi mogą również pojawić się w przebiegu chorób kardiologicznych, migreny, cukrzycy, a także jako skutek zatrucia alkoholem bądź lekami. Ponieważ zaburzenia stabilności ciała mogą zwiastować również stany zagrażające życiu, takie jak guz mózgu czy udar, w przypadku nasilonych dolegliwości zawsze należy zasięgnąć porady lekarskiej. 

Zaburzenia równowagi – przyczyny utraty równowagi. Zachwiania równowagi podczas chodzenia i podczas stania

Zaburzenia równowagi są częstym problem, z którym pacjenci zgłaszają się do gabinetu lekarskiego. Poczucie nierównowagi jest zaburzeniem stabilności ciała podczas chodu lub stania, przez pacjentów określane jest często jako chwianie się. Zaburzeniom równowagi mogą towarzyszyć zawroty głowy, czasem mogą wystąpić też nudności. 

Co odpowiada za równowagę w naszym organizmie? Utrzymanie równowagi jest możliwe dzięki: 

  • narządom zmysłu, do których zaliczamy zespół przedsionkowy, narząd wzroku, zmysł czucia głębokiego),
  • przesyłaniu informacji z wyżej wymienionych receptorów do ośrodkowego układu nerwowego, 
  • przewarzaniu i wysyłaniu impulsów do odpowiednich mięśni, które odpowiadają za stabilizację ciała. 

Problemy z utrzymaniem równowagi mogą być spowodowane wieloma czynnikami:

  • dysfunkcją układu przedsionkowego, 
  • zaburzeniami widzenia,
  • chorobami ośrodkowego lub obwodowego układu nerwowego, takimi jak udar mózgu czy choroba Parkinsona,
  • schorzeniami stawów,
  • zaburzeniami psychogennymi.

Z powodu różnorodności przyczyn zachwiania równowagi chorzy często odwiedzają kilku specjalistów. Zaburzenia równowagi u dzieci i młodzieży występują rzadziej niż u dorosłych. Przyczyny zaburzenia równowagi u dzieci są różne w poszczególnych grupach wiekowych. W wieku przedszkolnym i szkolnym mogą być one objawem migreny, padaczki lub zaburzeń wegetatywnych. 

Zaburzenia równowagi – rodzaje 

Poniżej klasyfikacja zaburzeń równowagi na podstawie ich etiologii: 

Zaburzenia równowagi – choroby błędnika

Pacjenci z dysfunkcjami układu przedsionkowego mają wrażenie wirowania otoczenia albo własnego ciała, któremu towarzyszą nudności oraz wymioty. Nieprawidłowości dotyczą nerwu przedsionkowego lub błędnika. Jednym ze schorzeń objawiających się problemami z równowagą jest choroba Meniere'a, w przebiegu której dochodzi do nadmiernego gromadzenia się płynu w błędniku błoniastym. Prowadzi to do pojawienia się zawrotów głowy, zachwiań równowagi, mdłości, szumów usznych.

Zaburzenia równowagi – choroby neurologiczne

Wśród chorób neurodegeneracyjnych powodujących zaburzenia utrzymania równowagi możemy wyróżnić chorobę Parkinsona. Chorzy moją poczucie niestabilności postawy, występują zaburzenia chodu pod postacią poruszania się w pozycji pochylonej, drobnymi kroczkami. Problemy z równowagą mogą także pojawić się u pacjentów z udarami mózgu czy u chorych ze stwardnieniem rozsianym. 

Należy pamiętać, że jeżeli zawroty głowy i zachwianie równowagi uniemożliwiają pionizację, należy zgłosić się do szpitalnego oddziału ratunkowego, gdyż mogą być pierwszymi objawami udaru mózgu.

Zaburzenia równowagi – choroby psychiczne

Zaburzenia równowagi podczas chodzenia mogą mieć swoją etiologię w dysfunkcjach psychicznych. Osoby z zaburzeniami lękowymi (tak zwana nerwica napadowo-lękowa) czasem skarżą się na utratę równowagi, zawroty głowy. Także pacjenci z zespołem Münchausena mogą pozorować u siebie zaburzenia równowagi. 

Zaburzenia równowagi o innym podłożu

W tej grupie zaburzeń równowagi warto wspomnieć o podłożu fizjologicznym chwiejnej równowagi, np. po przejażdżce na karuzeli. Uczucie kołysania podczas chodzenia jest także dolegliwością zgłaszaną po nadmiernym spożyciu alkoholu czy w zaburzeniach elektrolitowych. Zaburzenia równowagi mogą być też efektem ubocznym stosowania niektórych leków.

Kłopoty z równowagą objawiające się zawrotami głowy mogą się również pojawić w przebiegu migreny, choroby lokomocyjnej, a także na skutek urazów głowy. W ostatnim przypadku konieczne jest pilne zgłoszenie się do lekarza.

Warto mieć także na uwadze, że zaburzenia równowagi mogą zwiastować niedociśnienie ortostatyczne bądź poważną chorobę kardiologiczną – niewydolność serca, arytmię, miażdżycę.

Powiązane produkty

Zaburzenia równowagi – diagnostyka

W diagnostyce problemów z równowagą bardzo ważną rolę odgrywają lekarze rodzinni, to oni decydują, do jakiego specjalisty powinien zostać skierowany pacjent w celu dalszej diagnostyki. Lekarz powinien zadbać o rzetelny wywiad, w którym oprócz informacji o zgłaszanych dolegliwościach ważne będą choroby współistniejące, wywiad rodzinny, przyjmowane leki, przeszłość medyczna pacjenta. W badaniu należy zwrócić uwagę czy występuje oczopląs, jeżeli jest obecny, należy określić kierunek fazy szybkiej oczopląsu. Ważne jest także wykonanie próby Romberga. 

Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej zleci zapewne także podstawowe badania laboratoryjne, jak morfologia, mocznik, kreatynina, stężenie glukozy na czczo, ocenę stężenia jonów sodu oraz potasu, TSH. 

Laryngolodzy do oceny funkcji błędnika wykorzystują także manewr Hallpike’a czy test Quixa. W ramach diagnostyki zaburzeń przedsionkowych wykonać można tzw. test VNG (badanie wideonystagmograficzne), które w dokładny sposób ocenia funkcje błędnika. Jeżeli lekarz podejrzewa neurologiczne tło zaburzeń równowagi, zaleci wykonanie badania neurobrazowego głowy bądź wybranego odcinka kręgosłupa. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie punkcji lędźwiowej. Zachwianiami równowagi

Zaburzenia równowagi – leczenie

Leczenie uzależnione jest od przyczyny utraty równowagi. U pacjentów po udarze mózgu zalecana jest rehabilitacja poudarowa, która wraz z upływem czasu przynosi bardzo dobre efekty. U tych pacjentów stosowane jest także leczenie zmniejszające nasilenie zawrotów głowy w postaci doustnie przyjmowanej winpocetyny czy betahistyny. U chorych ze stwardnieniem rozsianym podstawą jest leczenie immunomodulujące oraz rehabilitacja, natomiast chorym z chorobą Parkinsona zaleca się stosowanie farmakoterapii spowalniającej przebieg choroby, np. madopar, rolpryna. 

Chorzy, u których podejrzewa się tło psychogenne braku równowagi należy od razu kierować do psychiatrów. Synergizm działania odpowiednio dobranych leków oraz psychoterapii może szybciej pomóc pacjentom pozbyć się uciążliwych dolegliwości. U dzieci z zaburzeniami równowagi i zawrotami głowy najczęściej stosowane jest postępowanie obserwacyjne.

  1. W. Narożny, Leczenie zawrotów głowy i zaburzeń równowagi u dzieci, „Otorynolaryngologia” 2015, nr 14(4), s. 208-22.
  2. M. Walley, E. Anderson, M. Walch Pippen, G. Maitland, Zawroty głowy i zaburzenia równowagi u chorych na cukrzycę: udział zaburzeń funkcji błędnika i zaburzeń czucia głębokiego, „Diabetologia po Dyplomie” 2014, nr 11(2), s. 14-15.
  3. A. Stępień, Neurologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2014.
  4. E. D. Luis, S. A. Mayer, L. P. Rowland, Merrit Neurologia, Edra, Wrocław 2017.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij