Zespół FAS (płodowy zespół alkoholowy) – czym jest?
Katarzyna Gmachowska

Zespół FAS (płodowy zespół alkoholowy) – czym jest?

FAS, inaczej płodowy zespół alkoholowy, oznacza zaburzenia rozwojowe u dziecka, które w życiu płodowym zostało narażone na szkodliwy wpływ alkoholu. Czym charakteryzuje się zespół FAS? Jak wygląda leczenie płodowego zespołu alkoholowego u dzieci?  

Płodowy zespół alkoholowy (ang. Fetal Alcohol Syndrome, FAS) jest zespołem zaburzeń rozwojowych, które powstają na skutek narażenia dziecka na toksyczny wpływ alkoholu w życiu płodowym. Do objawów FAS należą typowe zmiany w wyglądzie, głównie twarzy, niski wzrost oraz zaburzenia neurologiczne, w tym upośledzenie umysłowe, obniżony iloraz inteligencji, zaburzenia zachowania. Objawy mogą mieć różne nasilenie, od nieznacznie obniżonej inteligencji, aż do ciężkiego upośledzenia umysłowego. Rozpoznanie płodowego zespołu alkoholowego stawia się na podstawie objawów oraz faktu spożywania alkoholu w ciąży przez matkę. Leczenie FAS polega na zapewnieniu dziecku opieki psychologicznej, psychiatrycznej, neurologicznej oraz innych w zależności od występujących dolegliwości.  

Zespół FAS – co to takiego?  

Płodowy zespół alkoholowy, inaczej zwany zespołem FAS, występuje u dzieci matek spożywających alkohol w trakcie ciąży. FAS to nieodwracalny zespół zaburzeń fizycznych i psychicznych, będących konsekwencją swobodnego przenikania etanolu przez łożysko i narażenia rozwijającego się w macicy płodu na toksyczny wpływ alkoholu.  

Nie ma jednoznacznych danych na temat ilości spożytego alkoholu, który wywołuje objawy choroby u dziecka. Jednakże nawet mała dawka wypitego etanolu w ciąży może prowadzić do wystąpienia u dziecka Alkoholowego Efektu Płodowego – FAE (ang. Fetal Alcohol Effects), czyli objawów zespołu FAS, jednak o mniejszym nasileniu.  

Dzieci, których matki okolicznościowo spożywały alkohol w trakcie ciąży, mogą charakteryzować się prawidłowym wyglądem i wzrostem, ich rozwój umysłowy może odbiegać w niewielkim stopniu od rówieśników, lecz często wykazują problemy z zachowaniem lub nauką. 

Płodowy zespół alkoholowy obejmuje triadę objawów – upośledzone wzrastanie zarówno wewnątrzmaciczne jak i po urodzeniu, zmiany wyglądu w obrębie twarzoczaszki oraz upośledzony rozwój neurologiczny.  

FAS jest chorobą nieodwracalną, gdyż nie można wyleczyć toksycznego działania alkoholu na mózg rozwijającego się dziecka. Dlatego tak bardzo ważne jest zachowanie całkowitej abstynencji od alkoholu w trakcie całej ciąży.  

Wygląd dziecka z zespołem FAS  

Do objawów zespołu FAS u dzieci zaliczamy: 

  • dysmorfie twarzy (spłaszczona, szeroka twarz, szeroka nasada nosa ze zwiększoną odległością między oczami, krótki nos, krótkie szpary powiekowe, spłaszczona rynienka podnosowa, cienka górna warga, nisko osadzone uszy, zniekształcone małżowiny uszne, mała żuchwa, opadające powieki), 
  • niski wzrost i stosunkowo mała głowa, 
  • wady układu kostno-mięśniowego, zbyt duże lub obniżone napięcie mięśniowe, 
  • wady w budowie narządów – serca, wątroby, nerek czy narządów moczowo-płciowych, 
  • upośledzenie zmysłu słuchu, wzroku, 
  • zaburzenia neurologiczne i psychiczne:  

– niski iloraz inteligencji, opóźnienie umysłowe, 
– opóźniony rozwój mowy oraz ograniczony zasób słów, 
problemy z koncentracją i pamięcią u dzieci
– trudności w nauce, 
– nadpobudliwość, zachowania agresywne, 
– problemy z rozumieniem pojęć abstrakcyjnych, 
– niedojrzałość emocjonalna, 
– problemy z odróżnieniem świata rzeczywistego od nierealnego, 
– trudności w kontaktach społecznych, niedostosowanie społeczne, 
– słabe zdolności adaptacyjne, przewidywania,  
– skłonność do nałogów, depresji, 
– problemy z myśleniem przyczynowo-skutkowym. 

Typowe objawy neurologiczne płodowego zespołu alkoholowego ujawniają się zazwyczaj między 2. a 10. rokiem życia. W okresie noworodkowym u dzieci, które były narażone na toksyczny wpływ alkoholu w trakcie ciąży, może wystąpić zespół abstynencyjny (odstawienny). U noworodków objawia się on zaburzeniami snu, drgawkami, nadwrażliwością na światło i dźwięk.  

Noworodki i niemowlęta z FAS mają zazwyczaj obniżone lub wzmożone napięcie mięśniowe oraz kłopoty ze ssaniem. U dzieci starszych można zauważyć obniżony poziom funkcji poznawczych w stosunku do zdrowych rówieśników. Dzieci z FAS lub FAE (alkoholowy efekt płodowy) mają trudności w przewidywaniu zagrożenia, myśleniu abstrakcyjnym oraz wyciąganiu wniosków, co powoduje ich gorsze funkcjonowanie w swoim środowisku.  

Rozpoznanie i leczenie FAS  

Dziecko, u którego stwierdza się upośledzenie umysłowe lub towarzyszące dysmorfie, zazwyczaj jest kierowane do lekarza genetyka, który na podstawie wywiadu rodzinnego, objawów i wyników badań dodatkowych stawia rozpoznanie.

Rozpoznanie zespołu FAS opiera się na stwierdzeniu typowych cech wyglądu oraz stwierdzeniu narażenia płodu na alkohol w trakcie ciąży, a także poprzez wykluczenie innych chorób, które mogą powodować podobne objawy. Niestety nie ma badania, które jednoznacznie potwierdziłoby obecność zespołu alkoholowego płodu lub alkoholowego efektu płodowego u dziecka.  

Postępowanie z dzieckiem z rozpoznanym FAS lub FAE musi być dostosowane do jego wieku, stopnia funkcjonowania oraz stanu intelektualnego. Znaczna część dzieci z FAS wymaga stałej opieki psychologicznej lub psychiatrycznej, logopedycznej oraz rehabilitacyjnej. W przypadku dzieci o niskim wzroście ważna jest konsultacja endokrynologiczna, aby wdrożyć właściwe leczenie. U dzieci z płodowym zespołem alkoholowym z większą częstością niż u zdrowych dzieci występują wady serca, wątroby, nerek lub narządów moczowo-płciowych, dlatego ważne szybko postawić rozpoznanie i skierować do specjalistycznego leczenia.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ząbkowanie u dzieci – jaka jest kolejność wyrzynania zębów? Jak pomóc maluchowi przy ząbkowaniu?

    Pojawienie się pierwszych zębów w buzi dziecka to dla rodziców powód do dumy. Niestety, bardzo często oznacza też dla nich nieprzespane noce. Ząbkowanie, czyli wyrzynanie się pierwszych zębów, to coś, przez co każdy maluch i jego rodzice muszą przebrnąć. W artykule podpowiadamy, jak złagodzić nieprzyjemne i bolesne objawy związane z ząbkowaniem.

  • Zapalenie spojówek u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

    Zapalenie spojówek u dzieci może mieć kilka przyczyn. Przeważnie ma ono podłoże bakteryjne, rzadziej wirusowe, dość często występuje także alergiczne zapalenie spojówek. Objawy, które się wówczas pojawiają to przede wszystkim świąd oczu, przekrwienie spojówek, obrzęk powiek oraz śluzowa lub ropna wydzielina sklejająca rzęsy. Leczenie zapalenia spojówek u pacjentów pediatrycznych jest uzależnione od czynnika, który go wywołał i może trwać od 5 dni do nawet kilku tygodni.

  • Co zrobić, gdy dziecko zwymiotowało lek?

    Wymioty są częstą dolegliwością dzieci po spożyciu leku i są spowodowane nietolerancją jego smaku przez malucha. Decyzję o ewentualnym powtórzeniu dawki leku należy podjąć, biorąc pod uwagę formę leku, czas, jaki upłynął od jego podania, oraz miejsce wchłaniania leku w organizmie. Podpowiadamy, co zrobić, gdy dziecko zwymiotowało lek. 

  • Skoki rozwojowe dziecka – z czego wynikają i jak sobie z nimi radzić?

    Każdy skok to moment zdobywania kolejnych zdolności przez malucha, poprzedzony okresem nagłego „regresu”, kiedy to istotnie zmienia się zachowanie dziecka. Może być ono wtedy rozdrażnione, płaczliwe, niechętne do zabawy i wykorzystywania zdobytych już umiejętności, łaknące bliskości z rodzicami.

  • WWR – czym jest wczesne wspomaganie rozwoju? Jak przebiega terapia WWR u dzieci?

    WWR (wczesne wspomaganie rozwoju) to zespół działań diagnostycznych oraz terapeutycznych skierowany do dzieci od urodzenia do lat 7, który ma celu poprawę funkcjonowania w obszarze rozwojowym, w którym maluch prezentuje opóźnienia, zaburzenia. WWR prowadzone jest jednocześnie przez wielu specjalistów, dzięki czemu skuteczność terapii jest bardzo wysoka. Wskazania do wczesnego wspomagania rozwoju obejmują m.in. opóźnienia mowy, opóźnienia rozwoju psychoruchowego, zaburzenia emocjonalne, autyzm, ADHD, niepełnosprawność intelektualną.

  • Zaburzenia hormonalne u dzieci i nastolatków – jak się objawiają? Najczęstsze zaburzenia endokrynologiczne u dzieci

    Zaburzenia hormonalne u dzieci mogą mieć różne przyczyny, ponieważ układ hormonalny buduje wiele narządów kontrolujących rozmaite funkcje w organizmie. Najczęściej występującymi schorzeniami endokrynologicznymi u pacjentów pediatrycznych są zaburzenia związane z nieprawidłowym wydzielaniem hormonów przysadki mózgowej, hormonów wzrostu oraz hormonów płciowych. Jak rozpoznać zaburzenia hormonalne u dziecka?

  • Jakich produktów nie podawać niemowlakowi? Jadłospis dziecka do ukończenia 1. roku życia

    Rozszerzanie diety dziecka to niezwykle stresujący moment w życiu każdego młodego rodzica. Rozmaite, często znacznie różniące się od siebie, zalecenia dotyczące żywienia niemowląt mogą sprawiać, że łatwo zagubić się w gąszczu wytycznych. Wyjaśniamy, jakich produktów nie należy podawać dziecku, które nie ukończyło 1. roku życia i dlaczego. 

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij