Zespół FAS (płodowy zespół alkoholowy) – czym jest?
Katarzyna Gmachowska

Zespół FAS (płodowy zespół alkoholowy) – czym jest?

FAS, inaczej płodowy zespół alkoholowy, oznacza zaburzenia rozwojowe u dziecka, które w życiu płodowym zostało narażone na szkodliwy wpływ alkoholu. Czym charakteryzuje się zespół FAS? Jak wygląda leczenie płodowego zespołu alkoholowego u dzieci?  

Płodowy zespół alkoholowy (ang. Fetal Alcohol Syndrome, FAS) jest zespołem zaburzeń rozwojowych, które powstają na skutek narażenia dziecka na toksyczny wpływ alkoholu w życiu płodowym. Do objawów FAS należą typowe zmiany w wyglądzie, głównie twarzy, niski wzrost oraz zaburzenia neurologiczne, w tym upośledzenie umysłowe, obniżony iloraz inteligencji, zaburzenia zachowania. Objawy mogą mieć różne nasilenie, od nieznacznie obniżonej inteligencji, aż do ciężkiego upośledzenia umysłowego. Rozpoznanie płodowego zespołu alkoholowego stawia się na podstawie objawów oraz faktu spożywania alkoholu w ciąży przez matkę. Leczenie FAS polega na zapewnieniu dziecku opieki psychologicznej, psychiatrycznej, neurologicznej oraz innych w zależności od występujących dolegliwości.  

Zespół FAS – co to takiego?  

Płodowy zespół alkoholowy, inaczej zwany zespołem FAS, występuje u dzieci matek spożywających alkohol w trakcie ciąży. FAS to nieodwracalny zespół zaburzeń fizycznych i psychicznych, będących konsekwencją swobodnego przenikania etanolu przez łożysko i narażenia rozwijającego się w macicy płodu na toksyczny wpływ alkoholu.  

Nie ma jednoznacznych danych na temat ilości spożytego alkoholu, który wywołuje objawy choroby u dziecka. Jednakże nawet mała dawka wypitego etanolu w ciąży może prowadzić do wystąpienia u dziecka Alkoholowego Efektu Płodowego – FAE (ang. Fetal Alcohol Effects), czyli objawów zespołu FAS, jednak o mniejszym nasileniu.  

Dzieci, których matki okolicznościowo spożywały alkohol w trakcie ciąży, mogą charakteryzować się prawidłowym wyglądem i wzrostem, ich rozwój umysłowy może odbiegać w niewielkim stopniu od rówieśników, lecz często wykazują problemy z zachowaniem lub nauką. 

Płodowy zespół alkoholowy obejmuje triadę objawów – upośledzone wzrastanie zarówno wewnątrzmaciczne jak i po urodzeniu, zmiany wyglądu w obrębie twarzoczaszki oraz upośledzony rozwój neurologiczny.  

FAS jest chorobą nieodwracalną, gdyż nie można wyleczyć toksycznego działania alkoholu na mózg rozwijającego się dziecka. Dlatego tak bardzo ważne jest zachowanie całkowitej abstynencji od alkoholu w trakcie całej ciąży.  

Wygląd dziecka z zespołem FAS  

Do objawów zespołu FAS u dzieci zaliczamy: 

  • dysmorfie twarzy (spłaszczona, szeroka twarz, szeroka nasada nosa ze zwiększoną odległością między oczami, krótki nos, krótkie szpary powiekowe, spłaszczona rynienka podnosowa, cienka górna warga, nisko osadzone uszy, zniekształcone małżowiny uszne, mała żuchwa, opadające powieki), 
  • niski wzrost i stosunkowo mała głowa, 
  • wady układu kostno-mięśniowego, zbyt duże lub obniżone napięcie mięśniowe, 
  • wady w budowie narządów – serca, wątroby, nerek czy narządów moczowo-płciowych, 
  • upośledzenie zmysłu słuchu, wzroku, 
  • zaburzenia neurologiczne i psychiczne:  

– niski iloraz inteligencji, opóźnienie umysłowe, 
– opóźniony rozwój mowy oraz ograniczony zasób słów, 
problemy z koncentracją i pamięcią u dzieci
– trudności w nauce, 
– nadpobudliwość, zachowania agresywne, 
– problemy z rozumieniem pojęć abstrakcyjnych, 
– niedojrzałość emocjonalna, 
– problemy z odróżnieniem świata rzeczywistego od nierealnego, 
– trudności w kontaktach społecznych, niedostosowanie społeczne, 
– słabe zdolności adaptacyjne, przewidywania,  
– skłonność do nałogów, depresji, 
– problemy z myśleniem przyczynowo-skutkowym. 

Typowe objawy neurologiczne płodowego zespołu alkoholowego ujawniają się zazwyczaj między 2. a 10. rokiem życia. W okresie noworodkowym u dzieci, które były narażone na toksyczny wpływ alkoholu w trakcie ciąży, może wystąpić zespół abstynencyjny (odstawienny). U noworodków objawia się on zaburzeniami snu, drgawkami, nadwrażliwością na światło i dźwięk.  

Noworodki i niemowlęta z FAS mają zazwyczaj obniżone lub wzmożone napięcie mięśniowe oraz kłopoty ze ssaniem. U dzieci starszych można zauważyć obniżony poziom funkcji poznawczych w stosunku do zdrowych rówieśników. Dzieci z FAS lub FAE (alkoholowy efekt płodowy) mają trudności w przewidywaniu zagrożenia, myśleniu abstrakcyjnym oraz wyciąganiu wniosków, co powoduje ich gorsze funkcjonowanie w swoim środowisku.  

Rozpoznanie i leczenie FAS  

Dziecko, u którego stwierdza się upośledzenie umysłowe lub towarzyszące dysmorfie, zazwyczaj jest kierowane do lekarza genetyka, który na podstawie wywiadu rodzinnego, objawów i wyników badań dodatkowych stawia rozpoznanie.

Rozpoznanie zespołu FAS opiera się na stwierdzeniu typowych cech wyglądu oraz stwierdzeniu narażenia płodu na alkohol w trakcie ciąży, a także poprzez wykluczenie innych chorób, które mogą powodować podobne objawy. Niestety nie ma badania, które jednoznacznie potwierdziłoby obecność zespołu alkoholowego płodu lub alkoholowego efektu płodowego u dziecka.  

Postępowanie z dzieckiem z rozpoznanym FAS lub FAE musi być dostosowane do jego wieku, stopnia funkcjonowania oraz stanu intelektualnego. Znaczna część dzieci z FAS wymaga stałej opieki psychologicznej lub psychiatrycznej, logopedycznej oraz rehabilitacyjnej. W przypadku dzieci o niskim wzroście ważna jest konsultacja endokrynologiczna, aby wdrożyć właściwe leczenie. U dzieci z płodowym zespołem alkoholowym z większą częstością niż u zdrowych dzieci występują wady serca, wątroby, nerek lub narządów moczowo-płciowych, dlatego ważne szybko postawić rozpoznanie i skierować do specjalistycznego leczenia.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Zaburzenia SI – czym są zaburzenia integracji sensorycznej? Jak je rozpoznać i jak wygląda terapia SI?

    Zaburzenia SI pojawiają się w momencie, w którym układ nerwowy w sposób nieprawidłowy organizuje bodźce zmysłowe. Dysfunkcje w przetwarzaniu bodźców sensorycznych mogą obejmować systemy: czuciowy (dotyk oraz czucie głębokie), słuchowy, wzrokowy, węchowy, smakowy oraz zmysł równowagi. Zaburzenia integracji sensorycznej mogą objawiać się w rozmaity sposób, np. wzmożoną lub obniżoną wrażliwością na bodźce czy zmniejszonym bądź zwiększonym poziomem aktywności ruchowej. Jakie są przyczyny zaburzeń SI? Jak wygląda terapia SI?

  • Złamanie zielonej gałązki – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie złamania podkostnowego u dzieci

    Złamanie zielonej gałązki jest charakterystyczne dla wieku dziecięcego, dotyczy niemowląt, małych dzieci oraz nastolatków. Jest to złamanie zamknięte, podkostnowe – bez przerwania ciągłości okostnej. Kość przypomina wtedy ułamaną, młodą gałązkę drzewa, stąd nazwa tego urazu. Złamania typu zielona gałązka nie są skomplikowane, nie wymagają nastawiania ani operacji, a kość zazwyczaj szybko się zrasta. Jak wygląda leczenie i rehabilitacja złamania typu torus?

  • Jąkanie u dzieci – jakie są jego przyczyny? Jak pomóc dziecku, które się jąka?

    Jąkanie u dzieci jest zaburzeniem płynności mowy, które może być wywołane przez czynniki logopedyczne, psychologiczne, genetyczne lub społeczne. Objawi się ono m.in. powtarzaniem głosek, słów lub części zdań, co nieco utrudnia komunikację dziecka z otoczeniem. Na czym polega terapia jąkania u dzieci? O czym powinni pamiętać rodzice dzieci, które się jąkają? Podpowiadamy. 

  • Witamina D dla dzieci – dawkowanie, objawy i skutki niedoboru

    Witamina D jest hormonem steroidowym, który kontroluje wiele istotnych dla organizmu procesów. Dostarczenie jej (poprzez syntezę skórną oraz wraz z pożywieniem) jest szczególnie ważne w przypadku najmłodszych. Witamina D wpływa na układ kostny dzieci poprzez regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej, działa immunomodulująco, podnosząc odporność i obniżając poziom cytokin prozapalnych, ma również działanie antykancerogenne oraz neuro- i kardioprotekcyjne. Jaką dawkę witaminy D podawać dziecku? Witamina D dla dzieci w kroplach, kapsułkach twist-off, sprayu czy tabletkach?

  • Stulejka u dziecka – jak rozpoznać stulejkę i jak wygląda jej leczenie?

    Stulejkę definiuje się jako niezdolność do odsunięcia napletka pokrywającego żołądź prącia. Jest to niewielka wada anatomiczna występująca najczęściej u chłopców (do 3.-4. roku życia stan ten dotyczy ok. 90% dzieci płci męskiej i jest on fizjologiczny). U starszych dzieci w przypadku stulejki zaleca się zabiegi polegające na delikatnym odsuwaniu napletka i stosowaniu maści sterydowej. Stulejka patologiczna, która wymaga interwencji chirurgicznej, powstaje przeważnie na skutek stanów zapalnych bądź urazów.

  • Dyspraksja (syndrom niezdarnego dziecka) – przyczyny i objawy dyspraksji rozwojowej

    Dyspraksja, nazywana również syndromem dziecka niezdarnego, to dysfunkcja percepcyjno-motoryczna przejawiająca się zaburzeniami koordynacji rozwojowej. Dzieci dyspraktyczne mają trudności z planowaniem i wykonywaniem czynności zarówno w zakresie motoryki małej (np. z rysowaniem, pisaniem, zapinaniem guzików), jak i w zakresie motoryki dużej (np. gra w piłkę, jazda na rowerze). Dyspraksja objawia się także opóźnionym rozwojem mowy, trudnościami ze skupieniem i z nauką czy zaburzeniami równowagi. Nie wpływa ona jednak na inteligencję. Aby pomóc dziecku, warto udać się do specjalistów, m.in. terapeuty SI, logopedy, pedagoga, aby dobrać odpowiednią terapię.

  • Kołdra obciążeniowa – działanie i wskazania do stosowania kołdry sensorycznej

    Kołdra obciążeniowa jest wykorzystywana w zaburzeniach propriocepcji, które pojawiają się m.in. u osób z autyzmem, ADHD czy zaburzeniami przetwarzania sensorycznego. Często jest także zalecana przy bezsenności, depresji, zespołach lękowych. Kołderka sensoryczna stymuluje czucie głębokie, "wyciszając" układ nerwowy. Jej stosowanie rozluźnia, relaksuje, poprawia jakość snu, redukuje napięcie. Wyjaśniamy, jak prawidłowo używać kołdrę obciążającą oraz jak dobrać jej wagę i rozmiar do potrzeb użytkownika. 

  • Perły Epsteina – przyczyny i leczenie torbieli dziąsłowych u dziecka

    Perły Epsteina to rodzaj torbieli dziąsłowych. Są to niewielkie zmiany o charakterze cyst wypełnione keratyną, które pojawiają się u niemowląt. Lokalizują się na podniebieniu i nie powodują żadnych dolegliwości. Perły Epsteina nie są groźne, jednak łatwo je pomylić z pleśniawkami czy aftami, dlatego też każde zmiany w jamie ustnej dziecka należy skonsultować z pediatrą. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij