Kwas sorbowy (E200) – właściwości i zastosowanie. Czy kwas sorbinowy jest szkodliwy?

Kwas sorbowy (Acidum Sorbicum, E200) to konserwant, który stosuje się głównie w produktach spożywczych oraz kosmetykach. Kwas sorbinowy charakteryzuje się właściwościami przeciwgrzybiczymi i jest także substancją zatrzymującą wilgoć. W jakich produktach możemy go znaleźć? Jaki wpływ na zdrowie ma spożywanie E200? 

Nierzadko znajdując konserwant w składzie produktu, który chcemy zakupić, zaczynamy wahać się w kwestii decyzji o jego nabyciu. Zależy nam bowiem na jak najbardziej naturalnym i neutralnym dla naszego organizmu składzie. Nie zawsze jednak konserwant to tak zwana „czysta chemia”. Wiele substancji pochodzenia naturalnego jest z powodzeniem wykorzystywanych na skalę przemysłową do przedłużenia trwałości artykułów spożywczych, kosmetycznych, farmaceutycznych i innych. Przykładem takiej substancji jest kwas sorbowy. Po raz pierwszy wyizolowany z owoców jarzębiny w drugiej połowie XIX w., komercyjnie używany jako konserwant od lat 80. ubiegłego stulecia do dnia dzisiejszego. 

Kwas sorbowy – czym jest? 

Kwas sorbowy, nazywany również sorbinowym, na listach dodatków do żywności ukryty pod kodem E200, jest nienasyconym kwasem organicznym. Kwas sorbowy to nazwa zwyczajowa utworzona od łacińskiej nazwy owoców jarzębiny (Sorbus aucuparia), z których po raz pierwszy został wyizolowany w 1859 r., przez Niemieckiego uczonego Augusta Wilhelma von Hofmanna. Kwas sorbowy jest więc substancją pochodzenia naturalnego. Na skalę przemysłową jest otrzymywany na drodze syntezy chemicznej.  

Sole kwasu sorbowego 

Popularniejsze niż sam kwas sorbowy są jego pochodne, czyli sole nazywane sorbinianami. Ze względu na lepszą rozpuszczalność częściej w składzie produktu znajdziemy sorbinian sodu (E201), sorbinian potasu (E202) czy sorbinian wapnia (E203). 

Kwas sorbowy (E200) – właściwości 

Kwas sorbowy w temperaturze pokojowej jest ciałem stałym, najczęściej w postaci białego proszku o bardzo słabej rozpuszczalności w wodzie. Dodany do produktu może być przyczyną cierpkiego smaku i charakterystycznego zapachu. 

Jest to substancja, która wykazuje wysokie właściwości przeciwgrzybicze (hamuje rozwój pleśni, drożdży i innych przedstawicieli tego gatunku). Najsilniejsze właściwości wykazuje w pH kwaśnym (poniżej 6,5). Co ciekawe nie wpływa negatywnie na żywotność bakterii.  

Kwas sorbowy (E200) – zastosowanie 

Ze względu za właściwości przeciwgrzybicze kwas sorbowy jest stosowany jako konserwant (głównie żywności i kosmetyków). Słaba rozpuszczalność w wodzie i wpływ na właściwości organoleptyczne produktów ograniczają możliwość jego stosowania. Alternatywnie używa się jego soli sodowych, potasowych czy wapniowych, które charakteryzują się lepszą rozpuszczalnością w wodzie. Co ważne, sole te na skutek hydrolizy w finalnym produkcie przekształcają się w kwas sorbowy, tak więc bez względu na to, czy w składzie produktu znajdziemy E200, E201, E202, czy E203, to substancją aktywną, która hamuje rozwój grzybów, będzie kwas sorbowy.  

Kwas sorbowy w żywności 

E200 znajduje zastosowanie w przemyśle spożywczym jako konserwant oraz substancja zatrzymująca wilgoć. Znajdziemy go w składzie takich produktów jak wyroby cukiernicze, margaryny, mrożonki, owocowe nadzienia do ciast, napoje, pieczywo, wino czy alkoholowe napoje jabłkowe, czyli cydry. Kwas sorbowy umiarkowanie wpływa na rozwój bakterii, dzięki temu jest chętnie stosowany podczas produkcji serów i fermentowanych produktów mlecznych (jogurtów, kefirów, maślanek), która jest prowadzona w oparciu o kultury pożytecznych bakterii.  

Kwas sorbowy w kosmetyce 

Formuły wielu kosmetyków również zawierają w swoim składzie kwas sorbowy (lub jego sole). Znajdziemy go w kosmetykach higienicznych – żelach pod prysznic, szamponach, płynach do płukania jamy ustnej czy pastach do zębów. Może być składnikiem zawartym w kosmetykach naturalnych. 

Ze względu na swoje właściwości kwas sorbowy stosowany jest jako środek grzybobójczy w rolnictwie ekologicznym. 

Kwas sorbowy (E200) i jego wpływ na zdrowie 

Kwas sorbowy w wyniku procesów metabolicznych w naszym organizmie ulega beta-oksydacji. Produktami takiej przemiany są niegroźne dla zdrowia metabolity – dwutlenek węgla i woda. Można zatem wnioskować, że jest to substancja bezpieczna.  

Jak każda substancja kwas sorbowy może wywoływać niepożądane reakcje alergiczne, jak kontaktowe zapalenie skóry, rumień oraz inne podrażnienia skóry, a także astmę, jednak najczęściej występują one na skutek bezpośredniego kontaktu ze skórą; rzadziej natomiast po połknięciu. 

E200 w ciąży 

Nie stwierdzono szkodliwości kwasu sorbowego na zdrowie zarówno kobiet ciężarnych, jak i płodu. Jak w przypadku każdej substancji potencjalnie alergizującej szczególną uwagę powinny zwrócić przyszłe mamy, u których występują reakcje alergiczne. Nie należy również przekraczać dziennego limitu spożycia.