Budowa kolana – budowa i funkcje stawu kolanowego
Mateusz Burak

Budowa kolana – budowa i funkcje stawu kolanowego

Budowa kolana jest dość złożona. Staw kolanowy jest największym stawem człowieka (łączy udo z podudziem), podczas chodu działa na nie duża siła. Jest to staw zawiasowo–obrotowy, który składa się z licznych elementów, takich jak powierzchnie stawowe kości, łąkotki i więzadła. Ze względu na umiejscowienie i funkcje, jakie pełni, kolano jest bardzo narażone na kontuzje i urazy. Jak dokładnie wygląda budowa kolana?

Budowa kolana – jak zbudowane jest kolano i jakie pełni funkcje? 

Staw kolanowy jest jednym z najbardziej złożonych i zarazem największym w ciele człowieka (staw złożony). Stanowi ogniwo łączące pomiędzy udem oraz podudziem (staw udowo–piszczelowy). Ze względu złożoność swojej budowy oraz lokalizację, kolano stanowi bardzo wrażliwą i podatną na urazy strukturę aparatu ruchu. 

Kolano to staw zawiasowy, co oznacza, że możliwe do wykonania ruchy to zgięcie oraz wyprost. Dodatkowo, w momencie zgięcia może występować niewielki ruch obrotowy. Budowa stawu kolanowego (więzadła kolana) sprawia, że posiada on bardzo dobrą stabilizację, swego rodzaju rusztowanie zabezpieczające przed zwichnięciem.  

Budowa kolana – powierzchnie stawowe 

Anatomia stawu kolanowego analizowana z punktu widzenia powierzchni stawowych mówi o połączeniu następujących kości kolana: 

  1. Kość udowa poprzez jej kłykcie (kłykcie kości udowej) łączy się z kłykciami kości piszczelowej. Pierwsza stanowi główkę, a druga panewkę struktury stawu. Wspomniana panewka utworzona jest także przez rzepkę, która dodatkowo spełnia funkcję ochronną.  
  2. Powierzchnie stawowe są pokryte warstwą kilkumilimetrowej chrząstki. Dzięki niej następuje redukcja mikrourazów powstających na skutek wstrząsów, a także nadawana jest odpowiednia elastyczność i sprężystość.  

Budowa kolana ludzkiego jest taka sama po obydwu stronach (identyczna budowa kolana lewego oraz budowa kolana prawego).  

Budowa kolana – torebka stawowa 

Kolano i jego budowa anatomiczna to także torebka stawowa. Ta właściwa złożona jest z błony maziowej, a jej przyczep ma niezwykle skomplikowany przebieg. Dotyczy to zarówno kości udowej, jak i piszczelowej. Jej podstawową funkcją jest łączenie końców stawowych kości, utrzymywanie stawu we właściwym położeniu oraz stabilizacja.  

Budowa kolana – łąkotki 

Anatomia kolana to także łąkotki stawowe. Są to dwa półksiężycowate twory występujące parzyście po obu stronach. Położone są pomiędzy udem i piszczelą. Na rogach zostały przytwierdzone pasmami tkanki łącznej do kości piszczelowej. Patrząc na staw kolanowy z boku można dostrzec, że w tej projekcji łąkotki przypominają klin.  

Budowa łąkotki bocznej i przyśrodkowej różni się. Łąkotka boczna jest bardziej zakrzywiona, mniejsza i krótsza. Miejsca jej przyczepu to guzek międzykłykciowy boczny oraz przyśrodkowy. Przyśrodkowa łąkotka stawowa jest zdecydowanie większa, szeroka, kształtem bardziej przypomina sierp. Rozciąga się od pola międzykłykciowego przedniego do tylnego. Ich główną rolą jest powiększanie powierzchni stawowej oraz amortyzacja obciążeń.  

Budowa kolana sprawia, że łąkotka mimo swoich niewielkich rozmiarów jest niezbędnym elementem do nieskazitelnego funkcjonowania tego stawu. W zależności od aktualnie zachodzącego ruchu w kolanie, te półksiężycowate twory zmieniają swoje właściwości. Mogą ulegać spłaszczeniu, pogrubieniu oraz zakrzywianiu z różną intensywnością. Taka umiejętność pozwala na dopasowywanie się do kształtu przylegających do nich kości w kolanie. Do ich funkcji należy także umożliwianie ruchu obrotowego, pogłębianie powierzchni stawowych.  

Budowa kolana – więzadła 

Budowa kolana człowieka to także aparat stabilizujący, czyli więzadła stawu kolanowego. Wspólnie z torebką włóknistą zabezpieczają staw przed urazami, stanowiąc pewnego rodzaju rusztowanie utworzone z poszczególnych więzadeł w kolanie. Dzielą się one na wewnętrzne oraz zewnętrzne.  

Budowa kolana – więzadła wewnętrzne 

Wewnętrzne więzadła w stawie kolanowym to: więzadło krzyżowe przednie – przebiega od powierzchni wewnętrznej kłykcia bocznego kości piszczelowej do pola międzykłykciowego przedniego piszczeli.  

Więzadło krzyżowe tylne – przebiega od powierzchni wewnętrznej kłykcia przyśrodkowego kości udowej aż do pola międzykłykciowego tylnego piszczeli. Obie te struktury są bardzo silnymi spoiwami, ustawione na kształt X. Są mocnym zabezpieczeniem stawu w pozycji jego zgięcia.  

Kolano posiada także więzadła, które są połączone z łąkotkami. Zaliczamy tutaj: więzadło poprzeczne kolana, więzadło łąkotkowo–udowe przednie oraz więzadło łąkotkowo–udowe tylne.  

Budowa kolana – więzadła zewnętrzne 

Staw kolanowy to również więzadła zewnętrzne. Wyróżniamy tutaj więzadła poboczne, których zadaniem jest stabilizacja stawu po obydwu stronach. Uaktywniają się przy wyprostowanym kolanie. Uniemożliwiają odwiedzenie oraz przywiedzenie. Wymienia się więzadło poboczne piszczelowe oraz więzadło poboczne strzałkowe. W budowie kolana wyróżnia się także więzadła połączone z rzepką. Mowa tutaj o więzadle rzepki oraz jej troczkach. Dodatkowo występują także więzadło podkolanowe skośne oraz więzadło podkolanowe łukowate.  

Budowa kolana – kaletki maziowe 

Główną funkcją kaletek maziowych jest zmniejszanie tarcia i zapewnianie płynności ruchu. Są zlokalizowane w przestrzeniach tkankowych. Kolano i jego anatomia nakazuje wymienić zachyłek podkolanowy, kaletki przedrzepkowe, kaletkę przedrzepkową głęboką oraz kaletkę nadrzepkową. Jama stawowa jest dodatkowo połączona z kaletką mięśnia półbłoniastego, kaletką podścięgnową przyśrodkową mięśnia brzuchatego oraz kaletką podścięgnową boczną tego samego mięśnia.  

Budowa kolana – rzepka (staw rzepkowo–udowy) 

Staw kolanowy i jego anatomia to także rzepka. Spełnia ona funkcję ochronną. Jest elementem stawu rzepkowo–udowego, który został utworzony przez powierzchnię rzepkową kości udowej oraz powierzchnię stawową rzepki. Ta trzeszczka porusza się wraz z zachodzącym w kolanie ruchem, jej właściwe, fizjologiczne ustawienie umożliwia prawidłową pracę mięśnia czworogłowego, który porusza się po niej jak po bloczku. Jej wysokie ustawienie znacznie ogranicza wyprost kolana. Najczęstszą kontuzją jest zwichnięcie rzepki.

Budowa kolana – najczęstsze urazy kolana 

Budowa kolana człowieka sprawia, że jest on stawem złożonym. W związku z tym może być narażony na kontuzje, urazy oraz różnego rodzaju dysfunkcje. Wśród najczęstszych urazów można wymienić:

  • zapalenie stawu rzepkowo–udowego zwane także kolanem kinomana,  
  • zerwanie więzadła krzyżowego przedniego w kolanie, np. podczas jazdy na nartach,  
  • skręcenie stawu kolanowego związane z postawieniem stopy na mało stabilnym podłożu,  
  • zapalenie ścięgien związane z nieprawidłową techniką biegu,  
  • uszkodzenie łąkotki wywołane eksplozywnym wyprostem kolana, które jest w pełnym zgięciu oraz rotacji,  
  • zwichnięcie rzepki oraz złamanie rzepki, 
  • naderwanie więzadła pobocznego przyśrodkowego,  
  • zapalenie gęsiej stopki
  • torbiel Bakera.  

Niewątpliwie do takich kontuzji przyczyniają się także wady anatomiczne w budowie stawu kolanowego, czyli to, jak zbudowane jest kolano. Nadwaga, otyłość, źle wykonany trening, zbyt duże obciążenia podczas aktywności również są czynnikami predysponującymi do pojawianie się bólu kolana.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Płukanie gardła – jak i czym płukać gardło?

    Płukanie gardła jest jednym z domowych sposobów na łagodzenie nieprzyjemnych objawów infekcji gardła, ale także innych dolegliwości. Płukanki pomagają uśmierzyć ból, zmniejszyć opuchliznę i obrzęk gardła, a także nawilżyć suchą i podrażnioną śluzówkę. Jak i czym płukać gardło? O czym warto pamiętać, stosują płukanki na gardło? 

  • Domowe sposoby na wzmocnienie odporności – jak w prosty sposób wzmocnić organizm?

    Stosowanie domowych sposobów na odporność może okazać się bardzo dobrym rozwiązaniem, które z jednej strony pomoże w uniknięciu rozwoju infekcji, a z drugiej wspomoże terapię lekami, poprzez pobudzenie układu immunologicznego. W poprawie kondycji układu odporności istotne jest przestrzeganie kilku zasad, zaczynając od codziennego obowiązku zjedzenia pożywnego śniadania, kończąc na suplementacji żelaza i kwasów omega-3, których być może w pełni nie dostarczamy wraz z posiłkami. Dbając o naszą odporność niezmiernie istotne jest dbanie o nasz układ pokarmowy. Jakie suplementy przyjmować, czego unikać, a nad czym popracować w trosce o odporności? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Sztuczna inteligencja pozwoli skuteczniej leczyć raka stercza

    W Polsce rak stercza (prostaty) jest najczęstszym nowotworem litym występującym u mężczyzn. Dzięki dofinansowaniu z programu INFOSTRATEG powstaje platforma informatyczna, która ułatwi dokonywanie wyboru terapii onkologicznej dedykowanej pacjentom, u których zostanie zdiagnozowane to schorzenie. Lepsze dopasowanie leczenia wpłynie na poprawę jego efektywności. Narzędzie będzie wykorzystywało algorytmy sztucznej inteligencji.  

  • Dlaczego raz w roku należy wykonywać morfologię?

    Jedną z metod wczesnego wykrywania wielu poważnych chorób jest regularne wykonywanie morfologii krwi. Wynik tego prostego testu może stanowić punkt wyjścia do dalszej diagnostyki, która determinuje przebieg leczenia. W przypadku nowotworów im wcześniej zostanie postawiona właściwa diagnoza, tym skuteczniej będzie można leczyć pacjenta.

  • Choroby nerek – przyczyny, (nie)typowe objawy, leczenie

    Choroby nerek to jedne z bardziej niejednoznacznych chorób. Dając niespecyficzne objawy, utrudniają przypisanie im właśnie do dysfunkcji nerek. Bo dlaczego ból w okolicy lędźwiowej w połączeniu z osłabieniem należy łączyć z dysfunkcją nerek? Jakie są przyczyny i objawy chorych nerek, które badania należy wykonać, aby sprawdzić, czy nerki dobrze funkcjonują i dlaczego można normalnie funkcjonować, mając tylko jedną nerkę? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Selektywne zaburzenie odżywiania – przyczyny, objawy i leczenie wybiórczego jedzenia

    Wielu rodziców czy opiekunów dzieci uważa, że zakres jedzonych przez nie produktów jest zbyt mały i że są one strasznie wybredne. Taką osobę często określa się słowem „fusyt”, co zgodnie z definicją oznacza człowieka wybrednego, który nie wszystko jada, często krzywi się na jedzenie i odmawia konsumpcji oraz ma specyficzne przyzwyczajenia żywieniowe. Większość osób ma jakieś produkty, których nie lubi, a zazwyczaj w młodości ilość rzeczy, których dziecko nie chce jeść jest jeszcze większa. Kiedy należy się martwić taką sytuacją? Kiedy jest to tylko dziecięca wybiórczość, a kiedy poważny problem? 

  • Zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie

    Zapalenie ucha może dotyczyć wszystkich części, z których składa się narządu słuchu: ucha zewnętrznego, środkowego oraz wewnętrznego. Schorzenie najczęściej dotyka najmłodszych pacjentów, jednak z zapaleniem ucha mogą się zmagać także dorośli. Objawy, które powinny zaniepokoić to ból ucha, pogorszenie słuchu, wyciek surowiczy lub ropny, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, szumy uszne.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij