Łąkotka – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie uszkodzenia łąkotki
Mateusz Burak

Łąkotka – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie uszkodzenia łąkotki

Łąkotka to włóknisto–chrzęstna struktura, która znajduje się w stawie kolanowym, stawie skroniowo–żuchwowym i stawach barkowo–obojczykowych. Zdecydowanie najczęściej ulega uszkodzeniu łąkotka w kolanie. Pełni tam rolę "poduszki”, między kością udową a  kością piszczelową – przenosi obciążenia oraz amortyzuje wstrząsy. Jakie objawy daje uszkodzona łąkotka? Jak leczy się uszkodzenia łąkotki?

Łąkotka – co to jest? Jakie pełni funkcje? Budowa łąkotki

Łąkotka (mylnie nazywana czasem łękotką) jest strukturą anatomiczną występującą w stawie kolanowym. W obydwu kolanach występuje parzyście. Utworzona jest z tkanki chrzęstnej włóknistej. Wyróżniamy łąkotkę boczną oraz przyśrodkową. Obie mają kształt półpierścieni, przy czym ta druga jest wyraźnie szersza oraz dłuższa. Boczna łąkotka natomiast wykazuje wyraźnie bardziej zakrzywiony kształt. 

Funkcją łąkotek jest zwielokrotnianie powierzchni stawowych oraz ułatwianie ich dostosowywania się do siebie podczas ruchu, tak, aby staw mógł ergonomiczniej i efektywniej pracować. Dodatkowo wspomagają ruchy obrotowe zachodzące w kolanie. 

Łąkotka – rodzaje uszkodzenia łąkotek

Uszkodzenia łąkotek stanowią dość powszechny problem, szczególnie wśród osób aktywnych fizycznie. W zależności od mechanizmu, który powoduje uszkodzenie rozróżniamy:

  • zmiany zwyrodnieniowe będące następstwem zmian zwyrodnieniowo–wytwórczych (np. torbiel łąkotki), 
  • zmiany strukturalne (np. łąkotka tarczowata),
  • zmiany mechaniczne (wówczas przyczyną jest kompilacja odpowiednich ruchów oraz obciążenia). 

Czynnikiem mocno sprzyjającym uszkodzeniom łąkotki są właśnie olbrzymie siły skręcające, wyprostne lub zgięciowe. Do możliwych urazów zaliczamy: 

  • zerwanie łąkotki (rozdarcie), 
  • zmiażdżenie łąkotki, 
  • uszkodzenie łąkotki: podłużne, poprzeczne lub horyzontalne (każde z nich może ewoluować do zmiany określanej odpowiednio jako „rączka od wiaderka”, dziób papuzi oraz flap), 
  • pęknięcie łąkotki (jest ono jednym z najpowszechniejszych urazów w obrębie tej struktury).

Łąkotka – przyczyny uszkodzenia łąkotki

Istnieje kilka przyczyn uszkodzonej łąkotki. Można tutaj wymienić wspomnianą kombinację sił (zgięcie lub wyprost z rotacją lub też energiczne prostowanie stawu kolanowego) oraz przekroczenie naturalnego zakresu ruchomości. Naruszenie fizjologicznej granicy wytrzymałości owych struktur prowadzi do kontuzji. Najczęściej towarzyszy temu także bezpośredni kontakt (duża siła kompresyjna) z elementami kostno–chrzęstnymi powierzchni stawowych. 

W związku z procesem starzenia i ubożeniem struktur elementów kostno–stawowych u starszych osób, urazy łąkotki mogą być następstwem nawet banalnych czynności (np. zwykły przysiad wykonany energicznie bez rozgrzewki).

Łąkotka – objawy uszkodzonej łąkotki

Uszkodzona łąkotka wymaga bardzo dokładnie zaprogramowanego leczenia. Ze względu na uciążliwość objawów, jakie towarzyszą tego typu urazom normalne funkcjonowanie jest często niemożliwe. 
Czy uszkodzona łąkotka boli? Bywa, że zwykłe ruchy zginania oraz wyprostu mogą sprawiać ogromny ból. Najczęstszymi objawami uszkodzenia łąkotki są:

  • ból łąkotki (w zależności od tego która z łąkotek uległa urazowi, dolegliwości lokalizują się po bocznej – uszkodzenie łąkotki bocznej, lub przyśrodkowej stronie kolana – uszkodzenie łąkotki przyśrodkowej),
  • mogą występować cechy zapalenia w postaci miejscowego obrzęku, zaczerwienienia, lokalnego podwyższenia temperatury oraz tkliwości palpacyjnej,
  • podczas ruchów wykonywanych w stawie mogą być słyszalne nienaturalne chrupnięcia oraz trzaski,
  • bardzo często podczas energicznego ruchu prostowania kolana może dochodzić do jego zablokowania,
  • niestabilność stawu kolanowego odczuwalna jako wrażenie częściowej utraty kontroli nad nim, uczucie „uciekania” kolana,
  • ból łąkotki może narastać w miarę zwiększania obciążenia (np. przy dłuższym staniu, chodzeniu czy jeździe na rowerze).

Wymienione objawy mogą występować z różnym nasileniem oraz w odmiennych kompilacjach. Jest to uzależnione od rodzaju, stopnia uszkodzenia oraz tego, która ze struktur uległa urazowi (uszkodzona łąkotka boczna lub uszkodzona łąkotka przyśrodkowa).

Uszkodzenie łąkotki – diagnostyka

Jak rozpoznać uszkodzenie łąkotki? Bardzo charakterystyczne jest występowanie dolegliwości po jednej ze stron stawu kolanowego. Tam usytuowane są opisywane struktury, wobec tego taka topografia bólu może wstępnie wskazywać na problem z ich funkcjonowaniem. W procesie diagnostycznym przeprowadza się wywiad, aby móc dokładnie ustalić przyczynę kontuzji. 

Doświadczenia autora wskazują, że jednym z najczęstszych incydentów, po których występują objawy pękniętej łąkotki, jest bardzo duża siła kompresyjna towarzysząca nieoczekiwanemu, gwałtownemu obniżeniu kończyny dolnej, np. podczas schodzenia ze schodów. Specjalista podczas badania wykonuje testy kliniczne pomagające ustalić, czy kontuzji uległa faktycznie łąkotka oraz ewentualnie która z nich. Stosuje się w tym celu:

  • test Apleya, 
  • test Payra, 
  • test Childressa, 
  • test Cabota, 
  • test Bohlera–Kromera, 
  • test Bragarda, 
  • test McMurraya. 

W obrazowaniu łąkotki stawowej stosuje się badanie USG oraz rezonans magnetyczny. Wynik pomaga precyzyjnie określić rodzaj uszkodzenia – pęknięta (naderwana) łąkotka, zerwana (rozerwana) łąkotka, zmiażdżona) i dzięki temu można ustalić odpowiedni proces postępowania leczniczego. 

Uszkodzenie łąkotki – leczenie

Pęknięta łąkotka – operować czy nie? Leczenie łąkotki jest procesem, który może przebiegać dwutorowo. Postępowanie zachowawcze jest prowadzone w sytuacji, gdy strukturę cechuje uszkodzenie dające możliwość jej regeneracji. W momencie wykluczenia takiej ewentualności, tak, jak ma to miejsce u większości pacjentów dokonuje się kwalifikacji do procedur chirurgicznych. Dobór takiej metody operacji łąkotki jest uzależniony m.in. od stopnia urazu, zmian towarzyszących, wieku, poziomu aktywności fizycznej itp. Aktualnie zdecydowana większość takich procedur ma charakter małoinwazyjny (artroskopia).

Najpowszechniejsze procedury tego typu to: 

  • wycięcie łąkotki, czyli tzw. meninscectomia,
  • procedura naprawcza, czyli zszycie,
  • zabieg odtwórczy jak np. przeczczep.

Meninscectomia to usunięcie łąkotki (częściowo lub całkowicie). Lepsze rezultaty uzyskuje się w sytuacji pozostawienia choćby fragmentu nieuszkodzonej struktury. Zaletą zabiegu jest szybki powrót do sprawności – kilka tygodni rehabilitacji. Niestety ból może utrzymywać się jeszcze długo po zabiegu. Konsekwencje usunięcia łąkotki to brak dostatecznej amortyzacji oraz przyspieszenie zmian związanych z nadmierną eksploatacją stawu. 

Zszywanie łąkotki to procedura stosowana często w przypadku współtowarzyszących kontuzji struktur stawu kolanowego, jak np. uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego. Jest to zabieg, który wymaga długotrwałego unieruchomienia w ortezie po zabiegu oraz wydłużonego okresu rekonwalescencji.

Przeszczepy łąkotki kolana wydają się być dobrym rozwiązaniem. Zresekowana struktura zostaje zastąpiona przez nową, wykonaną z poliuretanu, kolagenu, włóknika. Istnieją także metody przeszczepu z więzadła rzepki czy ścięgna mięśnia czworogłowego. Pozwala to na wnikanie naczyń w strukturę żywej tkanki, modelowanie jej oraz poprawę amortyzacji kolana. 

Łąkotka – rehabilitacja 

Postępowanie zachowawcze – rehabilitacja łąkotki przebiega z wykorzystaniem kilku rodzajów działań. Po pierwsze wykorzystywane są zabiegi fizykalne, których zadaniem jest zmniejszenie ewentualnego stanu zapalnego, przyspieszenie procesu regeneracji, gojenia oraz redukcja bólu. Wyróżniamy tutaj leczenie zimnem w postaci krioterapii miejscowej w warunkach ambulatoryjnych czy też za pomocą urządzeń możliwych do wykorzystania w domu (zestaw Cryo Cuff oraz cold packi). 

Istotnym elementem w zmniejszaniu obrzęku może być presoterapia, drenaż limfatyczny. Pomocne w regeneracji tkankowej jest stosowanie magnetoterapii, laseroterapii oraz terapii z zastosowaniem fali radiowej typu INDIBA. Przeciwbólowo oraz przeciwzapalnie zadziała fonoforeza. Objawy uszkodzonej łąkotki (ból łąkotki przyśrodkowej, stan zapalny wygenerowany przez uszkodzone łąkotki w kolanach) poddaje się też procedurom kinezyterapeutycznym. Pomocne może okazać się suche igłowanie, flossing, rozluźnianie mięśniowo–powięziowe, rolowanie foam rollerem, aplikacje z użyciem taśm Kinesiology Taping (kinesiotaping) czy inne powszechnie stosowane formy terapii tkankowej. Leczenie łąkotki może być zatem procesem skomplikowanym i wymagającym długiego okresu rekonwalescencji.

Łąkotka – zapobieganie urazom i pęknięciom 

Chcąc przeciwdziałać urazom łąkotki oraz generowaniu nieprzyjemnych objawów, warto zadbać o profilaktykę. Istotne jest utrzymywanie właściwej masy ciała, co zmniejszy obciążenia celowane w te wewnątrzstawowe struktury. Warto rozsądnie planować treningi, odpowiednio dobierając obciążenia i stosując zawsze rozgrzewkę. Nie bez znaczenia pozostaje dobór obuwia amortyzującego i absorbującego część wstrząsów. Warto wspomagać regenerację łąkotki za pomocą leków na bazie kolagenu. Przydatne zarówno w profilaktyce, jak i terapii uszkodzonych struktur łąkotkowych mogą okazać się ćwiczenia. Na każdym etapie uszkodzenia można wykonać trzy następujące propozycje:

  1. W siadzie ze złączonymi prostymi nogami na podłodze, jedną nogę uginamy w kolanie i biodrze, po czym opieramy stopę na podłożu. Ręce oparte o podłogę, zlokalizowane z boku tułowia. Ruch polega na powolnym unoszeniu i opuszczaniu wyprostowanej w kolanie kończyny z jednoczesnym zgięciem grzbietowym palców i bez dotykania podłogi. Takie ćwiczenie wykonujemy w 3 seriach po 10 powtórzeń.
  2. W leżeniu na boku, jedna noga zgięta w biodrze i kolanie (ta która znajduje się bliżej podłogi). Noga przeciwna wyprostowana w kolanie, ze stopą zgiętą grzbietowo. Ruch polega na odwodzeniu i przywodzeniu tej kończyny w stawie biodrowym bez dotykania do podłogi. Wykonujemy to w 3 seriach po 10 powtórzeń.
  3. W siadzie ze zgiętymi w biodrach i kolanach nogami umieszczamy wałek z ręcznika między udami. Ręce oparte z boku na podłodze. Ruch polega na ściskaniu wałka udami przez 5 sekund po czym następuje rozluźnienie. Ćwiczenie należy wykonać w 3 seriach po 10 powtórzeń. 
  1. N. Pujol, D. Salle, E. Chou i in., Platelet–rich plasma for open meniscal repair in young patients: any benefit?, “Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc” 2015, nr 23, s. 51–58.
  2. C. J. Moran, A. Busilacchi, C. A. Lee i in., Biological augmentation and tissue engineering approaches in meniscus surgery, "Arthroscopy" 2015, nr 31, s. 944–955.
  3. R. Verdonk, P. Verdonk, W. Huysse i in., Tissue ingrowth after implantation of a novel, biodegradable polyurethane scaffold for treatment of partial meniscal lesions, "Am J Sports Med" 2011, nr 39, s. 774–782.
  4. P. Verdonk, P. Beaufils, J. Bellemans i in., Successful treatment of painful irreparable partial meniscal defects with a polyurethane scaffold: two–year safety and clinical outcomes, “Am J Sports Med” 2012, nr 40, s. 844–853.
  5. J. G. Kim, S. W. Han, D. H. Lee, Diagnosis and treatment of discoid meniscus, “Knee Surg Relat Res” 2016, nr 28, s. 255–262.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Brak apetytu u dorosłych – co robić, gdy nie mamy ochoty jeść?

    Skutki uboczne leków, depresja, anoreksja, wysoki poziom stresu, ale i też następstwo zmniejszenia się percepcji węchu i smaku postępującego wraz z wiekiem. Często też pierwszy objaw poważnej choroby. Przyczyn braku apetytu może być naprawdę wiele. Jak poprawić apetyt? Co jeść, gdy brakuje smaku przez dłuższy czas? Czy istnieją skuteczne leki zwiększające łaknienie? 

  • Bolesne miesiączki – przyczyny, diagnostyka i leczenie bólu podczas okresu

    Bolesne miesiączki to problem wielu kobiet w wieku rozrodczym. Ból podczas menstruacji może mieć charakter pierwotny, pojawia się wówczas u młodych kobiet (do dwóch lat od pierwszego krwawienia) i towarzyszy im często aż do okresu przekwitania. Może być także wtórny, czyli wywołany stanami chorobowymi. Dolegliwości bólowe podczas miesiączki mogą być spowodowane występowaniem endometriozy, mięśniaków macicy czy torbieli jajników. Kiedy należy wykonać badania? Jak sobie radzić z bolesnymi miesiączkami?

  • Ból ręki – przyczyny, diagnostyka, leczenie, rehabilitacja bólu ręki

    Ból ręki może mieć różne przyczyny. Może być zarówno skutkiem urazu, np. skręcenia czy złamania, jak i chorób, takich jak zespół cieśni nadgarstka, zespół de Quervaina czy schorzenia o podłożu reumatycznym. Jak wygląda diagnostyka bólu ręki? Jak przebiega fizjoterapia przy bólu rąk?

  • Kołatanie serca – przyczyny, diagnostyka, leczenie palpitacji serca

    Kołatanie w klatce piersiowej opisywane jest przez pacjentów jako mocne lub niemiarowe bicie serca, znacząco różniące się od wcześniejszej pracy tego mięśnia. Palpitacja wywołuje niepokój i skłania do konsultacji lekarskiej. Co tak na prawdę kryje się pod pojęciem kołatania serca?

  • Wirusowe zapalenie gardła – objawy i leczenie. Domowe sposoby na zapalenie gardła o podłożu wirusowym

    Wirusowe zapalenie gardła najczęściej objawia się bólem gardła w momencie przełykania, podwyższoną temperaturą ciała, mogą pojawić się również katar, kaszel, bóle głowy. Infekcje gardła o podłożu wirusowym leczy się objawowo, stosując różnego rodzaju miejscowo działające preparaty przeciwbólowe w postaci tabletek do ssania czy aerozoli, a także leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. 

  • Wielomocz (poliuria) – co oznacza i w jakich chorobach może się pojawić? Diagnostyka i leczenie poliurii

    Równowaga płynowa jest kontrolowana przez proces przyjmowania płynów, perfuzji nerek, filtracji kłębuszkowej i resorpcji wody w cewkach zbiorczych nerek. Przyjmowane płyny zwiększają objętość krążącej krwi, a to wzmaga perfuzję nerek i filtrację w kłębuszkach oraz zwiększone wydalanie moczu. Proces ten hamowany jest przez hormon antydiuretyczny (wazopresynę, ADH), wydzielany przez podwzgórze i uwalniany przez przysadkę mózgową. ADH zwiększa resorpcję (wchłanianie) wody w kanalikach zbiorczych nerek, zmniejszając ilość wydalanego moczu. Jeśli dochodzi do zaburzeń np. w wydzielaniu wazopresyny, może pojawić się wielomocz. Czym dokładnie jest poliuria? 

  • Nadmierne pragnienie (polidypsja) – co może oznaczać? Przyczyny i leczenie polidypsji

    Uczucie pragnienia jest subiektywnym odczuciem potrzeby pobierania płynów. Może być ono zmniejszone (w stanach uszkodzenia ośrodka pragnienia w podwzgórzu) lub – częściej – zwiększone. Wzmożone pragnienie (polidypsja) najczęściej idzie w parze z nadmiernym wydzielaniem moczu (poliurią). Zwiększona utrata płynów ustrojowych może odbywać się nie tylko przez nerki, ale także przez skórę (obfite poty), przewód pokarmowy (wymioty, biegunka) lub płuca (gorączka). Pragnienie bywa fizjologiczną reakcją na zwiększoną utratę wody z organizmu, jednak nadmierne jest niemal zawsze objawem chorobowym. 

  • Wypadnięcie dysku – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia

    Każdy krążek międzykręgowy kręgosłupa jest zbudowany z dwóch części: miękkiej, galaretowatej części wewnętrznej – jądra miażdżystego i twardego pierścienia włóknistego znajdującego się na zewnętrz. Uraz lub przeciążenie mogą spowodować, że wewnętrzna część krążka wysunie się poza pierścień, nazywa się to wypadnięciem dysku. Jakie objawy powoduje przepuklina krążka międzykręgowego, czyli wypadający dysk?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij