Paranoja indukowana (Folie a deux) – na czym polega zaburzenie psychiczne znane z filmu „Joker 2”?

Wszystko wskazuje na to, że fabuła powstającego filmu „Joker 2" zbudowana zostanie wokół zaburzenia zwanego paranoją indukowaną (folie a deux). Znajomość objawów i charakterystyki tej przypadłości pozwala przewidzieć, o czym będzie opowiadała kontynuacja kinowego przeboju z 2019 roku. 

Z pojęciem paranoi najczęściej spotykamy się w odniesieniu do osób, które są nadmiernie podejrzliwe i nieufne. Paranoja, a właściwie zaburzenia urojeniowe to zaburzenie psychiczne występujące u pewnej grupy osób. Zakłada się, że to właśnie z tym zaburzeniem zmaga się tytułowa postać Jokera. Czym jest paranoja indukowana, z którą spotkamy się w drugiej części znanego filmu „Joker 2”?

Paranoja indukowana – czym jest?

Aby zrozumieć pojęcie paranoi indukowanej, warto na początku zadać sobie pytanie „co to jest paranoja?”. Paranoja (zaburzenia urojeniowe) to zaburzenia myślenia cechujące się rozwojem jednego urojenia lub zespołu powiązanych ze sobą urojeń. Urojenia te mają różnorodną treść oraz odmienne nasilenie w zależności od indywidualnego przypadku pacjenta. Najczęściej zaburzenia urojeniowe będą dotyczyć urojeń prześladowczych, ksobnych, wielkościowych, hipochondrycznych itp.

Paranoja indukowana (paranoja udzielona, obłęd udzielony czy też psychoza indukowana) to z kolei stan, w którego przebiegu co najmniej dwie osoby podzielają to samo urojenie. Jedna z tych osób ma objawy zaburzenia urojeniowego, u drugiej zaś objawy paranoi są wzbudzane poprzez urojenia osoby pierwotnie chorej. W diagnozie indukowanych zaburzeniach urojeniowych znaczenie ma również to, że osoby cierpiące na to samo urojenie, pozostają w bliskim związku przez dłuższy czas.

Przykładem psychozy indukowanej jest sytuacja, w której małżonek „dzieli” paranoję z chorą, ukochaną osobą. Sugeruje, że w kolejnej części „Joker 2” pojawi się kolejna postać. Użycie pojęcia obłędu indukowanego „Folie a deux” w tytule filmu może sugerować, że głównym tematem kolejnej części Jokera będzie relacja między głównym bohaterem a Harley Quinn. Jak wiedzą miłośnicy popkulturowej serii o Batmanie, Harley Quinn to szpitalny psychiatra, która na skutek znajomości z Jokerem popadła w szaleństwo, a następnie zostaje jego partnerką w zbrodniach.

Objawy folie a deux

Jakie są objawy paranoi? Osoba cierpiąca na zaburzenia urojeniowe zmaga się ze zniekształconym obrazem rzeczywistości. Chory doświadcza urojeń o różnym nasileniu i odmiennej tematyce, co może prowadzić do nietypowych dla danej osoby zachowań. Chory ma przekonanie, że jest obserwowany i/lub śledzony, że jego poczynania się nieustannie obserwowane przez osoby, które źle mu życzą. Paranoik inaczej interpretuje wydarzenia i zachowania innych, wyolbrzymia fakty, ma wrażenie, że jest przedmiotem nadmiernego zainteresowania innych, ma przekonanie, że żyje w ciągłym niebezpieczeństwie.

Jakie są natomiast objawy paranoi indukowanej? Osoba cierpiąca na obłęd udzielony doświadcza tych samych objawów psychotycznych, co paranoik. Zaczyna bezkrytycznie traktować paranoiczne myśli chorego. Najczęściej objawy te ustępują, gdy dana osoba zostanie oddzielona od osoby faktycznie cierpiącej na zaburzenia urojeniowe.

Do czego prowadzi paranoja? Czy paranoik może być niebezpieczny?

Paranoicy mają silne przeświadczenie o tym, że są obserwowani i podsłuchiwani przez inne osoby, które chcą działać na ich niekorzyść. Są przekonani, że przypadkowe zdarzenia zostały zaplanowane, a ich celem było wyrządzeniem im krzywdy. Z tego powodu wiele osób zadaje sobie pytania: „czy paranoja jest niebezpieczna”? i „czy paranoik może być niebezpieczny?”. Z pewnością brak zaufania i nieufność paranoika może być powodem wielu konfliktów i kłótni. Osoby te mają również tendencję do silnych reakcji emocjonalnych, a nawet do agresji, dlatego ich zachowania są nieprzewidywalne, a tym samym mogą okazać się niebezpieczne. Wszystko jednak zależy od indywidualnego przypadku i stopnia nasilenia objawów.

Leczenie paranoi indukowanej – jak wyleczyć folie a deux?

Czy zaburzenia urojeniowe są uleczalne? Paranoja jest chorobą przewlekłą, w związku z czym zazwyczaj trwa ona do końca życia. Jej leczenie opiera się natomiast na farmakoterapii i stosowaniu leków psychotycznych, których celem jest zmniejszenie występowania uporczywych objawów. W leczeniu zaburzeń urojeniowych stosuje się także psychoterapię, ale jej skuteczność zależna jest od możliwości utrzymania kontaktu z chorym.

A czy da się wyleczyć paranoję indukowaną? Jak zostało wspomniane, najczęściej objawy obłędu indukowanego (folie a deux) ustępują, gdy dana osoba zostanie oddzielona od paranoika. W zależności od indywidualnego przypadku konieczne może jednak okazać się wdrożenie leczenia farmakologicznego i/lub psychoterapii.