Próchnica wtórna – czym jest i jak się objawia? - portal DOZ.pl
Zmiana próchnicowa na zębie
Barbara Chmielewska

Próchnica wtórna – czym jest i jak się objawia?

Bardzo częstym problemem stomatologicznym, zarówno u dzieci, jak i dorosłych, jest próchnica wtórna. To proces, w którym zmiany próchnicowe powstają wokół poprzednich ubytków wypełnionych plombą. Warto wiedzieć, jak zapobiegać tego typu zmianom, oraz jaka jest w tym kontekście dobroczynna rola fluoru. 

Próchnica wtórna (określana przez pacjentów jako próchnica pod plombą czy nieszczelna plomba) to próchnica występująca wokół istniejących już wypełnień. Oznacza to, że proces próchnicowy zaczyna rozwijać się przy brzegu wypełnienia. Badania pokazują, że jest ona przyczyną wymiany aż 60 proc. wypełnień u dorosłych i 70 proc. wypełnień u dzieci. Ubytek twardych tkanek zęba jest coraz większy,  co osłabia ząb i naraża na złamanie. Kluczowe jest więc zapobieganie rozwojowi próchnicy wokół istniejących wypełnień.

Jakie są przyczyny próchnicy wtórnej?

Na rozwój próchnicy pierwotnej, jak i wtórnej mają wpływ te same czynniki. Badania pokazują, że flora bakteryjna izolowana z pierwotnych ubytków próchnicowych nie różni się od tej, która jest wykrywana z obrzeża wypełnienia w przypadku próchnicy wtórnej. Bakterie próchnicotwórcze, które zasiedlą szczelinę pomiędzy zębem a wypełnieniem, mogą spowodować powstanie próchnicy wtórnej. Stąd kluczowa rola higieny jamy ustnej w jej zapobieganiu. Należy dwa razy dziennie szczotkować zęby, aby zapobiec odkładaniu płytki bakteryjnej na powierzchni zębów, w tym wokół istniejących wypełnień.

Drugim kluczowym czynnikiem jest wysoka podaż cukru, będącego substratem dla baterii. Dieta bogata w cukry jest czynnikiem ryzyka rozwoju próchnicy. Produktem metabolizmu glukozy i fruktozy w płytce bakteryjnej są kwasy uszkadzające szkliwo. Cukry powodują też zmianę składu mikroflory jamy ustnej, sprzyjając zasiedlaniu jej przez bakterie próchnicotwórcze. Ważne jest nie tylko ilość, ale i częstość spożywania cukrów.

Należy pamiętać, że wysoki potencjał próchnicotwórczy mają nie tylko słodycze, ale i m.in. napoje gazowane, soki owoce, słodzone produkty owocowe i mleczne.

Jakie objawy daje próchnica wtórna?

Próchnica wtórna może manifestować się jako:

  • plama próchnicowa  najczęściej biała, matowa plama w sąsiedztwie istniejącego wypełnienia
  • przebarwienie obrzeży istniejącego wypełnienia (przebarwienie wokół plomby)
  • przebarwienie tkanek zęba wokół wypełnienia
  • szczelina pomiędzy wypełnieniem a tkankami zęba
  • widoczny ubytek w sąsiedztwie wypełnienia
  • utrata części dotychczasowego wypełnienia
  • utrata całego dotychczasowego wypełnienia

Polecane dla Ciebie

Jak się stwierdza próchnicę wtórną?

Diagnostyka próchnicy wtórnej nie jest łatwa i należy do lekarza dentysty. Nie każda biała czy ciemna plama na zębie w sąsiedztwie wypełnienia, nie każda szczelina i nie każde przebarwienie wokół wypełnienia oznaczać będzie próchnicę. Szczególnie trudno ocenić stan zęba wokół wypełnień amalgamatowych. Spowodowane jest to brakiem przylegania tego rodzaju wypełnień do tkanek zęba, przebarwianiem okolicy wypełnień przez produkty korozji amalgamatu oraz odbiciem światła od amalgamatu.

Zapobieganie próchnicy wtórnej

Próchnica wtórna, podobnie jak pierwotna, jest chorobą wieloczynnikową. Jednym z głównych czynników są bakterie próchnicotwórcze, m.in. Streptococcus mutans. Bakterie te fermentują węglowodany dostarczane z pożywieniem do kwasów, mających potencjał niszczenia twardych tkanek zęba. Bakterie kumulują się w płytce nazębnej, której formowanie rozpoczyna się już w kilka minut po umyciu zębów. Dla zapobiegania rozwojowi próchnicy istotne jest więc regularnie, dwa razy dziennie oczyszczanie zębów przy użyciu szczoteczki i pasty z fluorem.

Przestrzenie międzyzębowe należy czyścić za pomocą nitki dentystycznej lub szczoteczek międzyzębowych. Nie wolno zapominać o higienie języka, który jest również kolonizowany przez paciorkowce próchnicotwórcze. Dodatkowo niezwykle ważne jest ograniczenie ilości i częstości spożywanych cukrów.

Zobacz ofertę past z fluorem dostępnych na DOZ.pl

Rola fluoru przy zapobieganiu próchnicy wtórnej

Fluor ma działanie kariostatyczne. Powoduje m.in. obniżenie liczby bakterii próchnicotwórczych w płytce nazębnej, hamowanie aktywności metabolicznej bakterii oraz sprzyja procesom remineralizacji. Pełni więc dużą rolę w zapobieganiu próchnicy zarówno pierwotnej, jak i wtórnej. Głównym źródłem fluoru w jamie ustnej jest pasta do zębów oraz płukanki z fluorem stosowane do codziennej higieny jamy ustnej. Istnieją również materiały do wypełniania ubytków zębowych, zawierające w swoim składzie związki fluoru. Po ich założeniu odnotowywano zwiększenie poziomu fluorków w ślinie utrzymujące się przez różny okres czasu, w zależności od rodzaju zastosowanego materiału.

Częste dostarczanie małej ilości fluorków do śliny hamuje rozwój próchnicy i nasila procesy remineralizacji. W badaniach doświadczalnych uzyskiwano zmniejszenie rozwoju próchnicy wtórnej na powierzchni zęba sąsiadującej z wypełnieniem uwalniającym fluor aż o 40-60 %.

Jak się leczy próchnicę wtórną?

Postępowanie lecznicze, w zależności od sytuacji klinicznej może obejmować:

  • obserwację zmiany, z wyznaczeniem terminu wizyty kontrolnej
  • naprawę wypełnienia
  • wymianę wypełnienia.

Pacjenta należy pouczyć co do konieczności utrzymywania dobrej higieny jamy ustnej, ograniczenia ilości spożywanych cukrów oraz stosowania past i płukanek z fluorem.

  1. J. Bagińska, Cukier i słodziki w próchnicy zębów, Stomatologia po Dyplomie", 2019, 05.
  2. U. Kaczmarek, Uwalnianie fluorków z materiałów do wypełnień a próchnicą wtórna, Dent. Med. Probl." 2005, 40, 2, 333-340.
  3. I. Stróżycka, M. Wróblewska, A. Wierciński, Próchnica wtórna - wybrane aspekty, Stomatologia po Dyplomie", 2015, 12.
  4. A. Wójtowicz A. Malm, Mikrobiologiczne podłoże próchnicy w aspekcie jej profilaktyki. Mikrobiologia", 2009, tom 65, nr 5.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból z tyłu głowy – jakie mogą być przyczyny ucisku głowy w okolicy potylicy?

    Ból głowy to częsta przypadłość, na którą skarżą się zarówno kobiety, jak i mężczyźni, może on też dotykać dzieci. Bóle głowy mogą mieć rozmaity charakter. Jednym z nich jest ból z tyłu głowy (w okolicy potylicy): kłujący lub tępy, silny bądź umiarkowany. Najczęściej towarzyszy on infekcji, jest objawem wysokiego ciśnienia, zwyrodnienia kręgosłupa szyjnego, pojawia się też często po urazie. Ból z tyłu głowy może jednak także zwiastować poważniejsze schorzenie.

  • Whiplash (uraz biczowy) – przyczyny, objawy, leczenie, fizjoterapia

    Zderzenie aut lub nagłe hamowanie pojazdu powodują niekontrolowane odgięcie głowy w tył, po którym następuje gwałtowne kompensacyjne zgięcie jej w przód – ruch ten przypomina uderzenie biczem, stąd inna nazwa whiplash – uraz smagnięcia biczem. Może dojść wówczas do naderwania mięśni, naderwania więzadeł, uszkodzenia krążka międzykręgowego, nerwów czy ścięgien. Objawy, które się pojawiają to: silny ból szyi, ograniczenie ruchomości, drętwienie kończyn górnych, ból głowy, barku, pleców.

  • Zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie

    Zapalenie ucha może dotyczyć wszystkich części, z których składa się narządu słuchu: ucha zewnętrznego, środkowego oraz wewnętrznego. Schorzenie najczęściej dotyka najmłodszych pacjentów, jednak z zapaleniem ucha mogą się zmagać także dorośli. Objawy, które powinny zaniepokoić to ból ucha, pogorszenie słuchu, wyciek surowiczy lub ropny, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, szumy uszne.

  • Uczulenie na lateks – objawy i leczenie

    Uczulenie lub alergia na lateks najczęściej jest wynikiem kontaktu skóry czy błon śluzowych z przedmiotem, który zawiera lateks. Ze względu na stosowanie jednorazowych rękawiczek problem ten dotyka np. pracowników służby zdrowia, ale też osoby korzystające z lateksowych prezerwatyw. Jakie są objawy alergii na lateks?

  • Płytki sen – przyczyny i jak sobie z nim radzić?

    Zbyt długi płytki sen to jedno z częstszych zaburzeń utrudniających prawidłowy wypoczynek i regenerację organizmu w trakcie nocy. Warto wiedzieć, w jaki sposób można poprawić komfort swojego snu oraz spowodować, że nienaturalnie długi płytki sen przestanie utrudniać nam życie. 

  • Ostre stłuszczenie wątroby u ciężarnych – przyczyny, objawy, leczenie

    Ostre stłuszczenie wątroby u ciężarnych (AFLP) nie ma jednoznacznie określonej etiologii. Najczęściej jako przyczyny wskazywane są nieprawidłowości metabolizmu kwasów tłuszczowych organizmu matki i płodu. Jak rozpoznać ten zagrażający zdrowiu matki i dziecka stan?

  • Zespół Ramsaya Hunta – co to za choroba? Objawy i leczenie

    Zespół Ramsaya Hunta bywa mylony z inną jednostką chorobową objawiającą się jednostronnym niedowładem twarzy – z porażeniem Bella. Paraliż, którego przyczyną jest zakażenie wirusem VZV ma jednak gorsze rokowania, tylko około 70% chorych odzyskuje normalne lub prawie normalne funkcje twarzy. Jakie są przyczyny, obawy i sposoby leczenia zespołu Ramsaya Hunta?

  • Fonoforeza – co to za zabieg? Wskazania, przebieg, efekty

    Fonoforeza jest jednym z zabiegów powszechnie wykorzystywanych w fizykoterapii. Ze względu na bardzo szerokie możliwości zastosowania cieszy się on dużą popularnością. Pacjenci niejednokrotnie opisują pozytywne rezultaty, szczególnie jeśli chodzi o łagodzenie bólu przewlekłego.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij