Zmiana próchnicowa na zębie
Barbara Chmielewska

Próchnica wtórna – czym jest i jak się objawia?

Bardzo częstym problemem stomatologicznym, zarówno u dzieci, jak i dorosłych, jest próchnica wtórna. To proces, w którym zmiany próchnicowe powstają wokół poprzednich ubytków wypełnionych plombą. Warto wiedzieć, jak zapobiegać tego typu zmianom, oraz jaka jest w tym kontekście dobroczynna rola fluoru. 

Próchnica wtórna (określana przez pacjentów jako próchnica pod plombą czy nieszczelna plomba) to próchnica występująca wokół istniejących już wypełnień. Oznacza to, że proces próchnicowy zaczyna rozwijać się przy brzegu wypełnienia. Badania pokazują, że jest ona przyczyną wymiany aż 60 proc. wypełnień u dorosłych i 70 proc. wypełnień u dzieci. Ubytek twardych tkanek zęba jest coraz większy,  co osłabia ząb i naraża na złamanie. Kluczowe jest więc zapobieganie rozwojowi próchnicy wokół istniejących wypełnień.

Jakie są przyczyny próchnicy wtórnej?

Na rozwój próchnicy pierwotnej, jak i wtórnej mają wpływ te same czynniki. Badania pokazują, że flora bakteryjna izolowana z pierwotnych ubytków próchnicowych nie różni się od tej, która jest wykrywana z obrzeża wypełnienia w przypadku próchnicy wtórnej. Bakterie próchnicotwórcze, które zasiedlą szczelinę pomiędzy zębem a wypełnieniem, mogą spowodować powstanie próchnicy wtórnej. Stąd kluczowa rola higieny jamy ustnej w jej zapobieganiu. Należy dwa razy dziennie szczotkować zęby, aby zapobiec odkładaniu płytki bakteryjnej na powierzchni zębów, w tym wokół istniejących wypełnień.

Drugim kluczowym czynnikiem jest wysoka podaż cukru, będącego substratem dla baterii. Dieta bogata w cukry jest czynnikiem ryzyka rozwoju próchnicy. Produktem metabolizmu glukozy i fruktozy w płytce bakteryjnej są kwasy uszkadzające szkliwo. Cukry powodują też zmianę składu mikroflory jamy ustnej, sprzyjając zasiedlaniu jej przez bakterie próchnicotwórcze. Ważne jest nie tylko ilość, ale i częstość spożywania cukrów.

Należy pamiętać, że wysoki potencjał próchnicotwórczy mają nie tylko słodycze, ale i m.in. napoje gazowane, soki owoce, słodzone produkty owocowe i mleczne.

Jakie objawy daje próchnica wtórna?

Próchnica wtórna może manifestować się jako:

  • plama próchnicowa  najczęściej biała, matowa plama w sąsiedztwie istniejącego wypełnienia
  • przebarwienie obrzeży istniejącego wypełnienia (przebarwienie wokół plomby)
  • przebarwienie tkanek zęba wokół wypełnienia
  • szczelina pomiędzy wypełnieniem a tkankami zęba
  • widoczny ubytek w sąsiedztwie wypełnienia
  • utrata części dotychczasowego wypełnienia
  • utrata całego dotychczasowego wypełnienia

Polecane dla Ciebie

Jak się stwierdza próchnicę wtórną?

Diagnostyka próchnicy wtórnej nie jest łatwa i należy do lekarza dentysty. Nie każda biała czy ciemna plama na zębie w sąsiedztwie wypełnienia, nie każda szczelina i nie każde przebarwienie wokół wypełnienia oznaczać będzie próchnicę. Szczególnie trudno ocenić stan zęba wokół wypełnień amalgamatowych. Spowodowane jest to brakiem przylegania tego rodzaju wypełnień do tkanek zęba, przebarwianiem okolicy wypełnień przez produkty korozji amalgamatu oraz odbiciem światła od amalgamatu.

Zapobieganie próchnicy wtórnej

Próchnica wtórna, podobnie jak pierwotna, jest chorobą wieloczynnikową. Jednym z głównych czynników są bakterie próchnicotwórcze, m.in. Streptococcus mutans. Bakterie te fermentują węglowodany dostarczane z pożywieniem do kwasów, mających potencjał niszczenia twardych tkanek zęba. Bakterie kumulują się w płytce nazębnej, której formowanie rozpoczyna się już w kilka minut po umyciu zębów. Dla zapobiegania rozwojowi próchnicy istotne jest więc regularnie, dwa razy dziennie oczyszczanie zębów przy użyciu szczoteczki i pasty z fluorem.

Przestrzenie międzyzębowe należy czyścić za pomocą nitki dentystycznej lub szczoteczek międzyzębowych. Nie wolno zapominać o higienie języka, który jest również kolonizowany przez paciorkowce próchnicotwórcze. Dodatkowo niezwykle ważne jest ograniczenie ilości i częstości spożywanych cukrów.

Zobacz ofertę past z fluorem dostępnych na DOZ.pl

Rola fluoru przy zapobieganiu próchnicy wtórnej

Fluor ma działanie kariostatyczne. Powoduje m.in. obniżenie liczby bakterii próchnicotwórczych w płytce nazębnej, hamowanie aktywności metabolicznej bakterii oraz sprzyja procesom remineralizacji. Pełni więc dużą rolę w zapobieganiu próchnicy zarówno pierwotnej, jak i wtórnej. Głównym źródłem fluoru w jamie ustnej jest pasta do zębów oraz płukanki z fluorem stosowane do codziennej higieny jamy ustnej. Istnieją również materiały do wypełniania ubytków zębowych, zawierające w swoim składzie związki fluoru. Po ich założeniu odnotowywano zwiększenie poziomu fluorków w ślinie utrzymujące się przez różny okres czasu, w zależności od rodzaju zastosowanego materiału.

Częste dostarczanie małej ilości fluorków do śliny hamuje rozwój próchnicy i nasila procesy remineralizacji. W badaniach doświadczalnych uzyskiwano zmniejszenie rozwoju próchnicy wtórnej na powierzchni zęba sąsiadującej z wypełnieniem uwalniającym fluor aż o 40-60 %.

Jak się leczy próchnicę wtórną?

Postępowanie lecznicze, w zależności od sytuacji klinicznej może obejmować:

  • obserwację zmiany, z wyznaczeniem terminu wizyty kontrolnej
  • naprawę wypełnienia
  • wymianę wypełnienia.

Pacjenta należy pouczyć co do konieczności utrzymywania dobrej higieny jamy ustnej, ograniczenia ilości spożywanych cukrów oraz stosowania past i płukanek z fluorem.

  1. J. Bagińska, Cukier i słodziki w próchnicy zębów, Stomatologia po Dyplomie", 2019, 05.
  2. U. Kaczmarek, Uwalnianie fluorków z materiałów do wypełnień a próchnicą wtórna, Dent. Med. Probl." 2005, 40, 2, 333-340.
  3. I. Stróżycka, M. Wróblewska, A. Wierciński, Próchnica wtórna - wybrane aspekty, Stomatologia po Dyplomie", 2015, 12.
  4. A. Wójtowicz A. Malm, Mikrobiologiczne podłoże próchnicy w aspekcie jej profilaktyki. Mikrobiologia", 2009, tom 65, nr 5.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Choroba Sanfilippo – objawy, przyczyny, leczenie

    Choroba Sanfilippo to bardzo rzadka choroba genetyczna, określana jako mukopolisacharydoza typu 3 (MPS III). Nazwa choroby pochodzi od nazwiska lekarza, który w 1963 roku po raz pierwszy opisał ten typ mukopolisacharydozy – dr. Sylvestra Sanfilippo.

  • Choroba Wilsona – objawy, leczenie i przewidywana długość życia

    Choroba Wilsona to schorzenie prowadzące do nadmiernego gromadzenia się miedzi w organizmie. Przyczyną jest mutacja genetyczna, wskutek której dochodzi do defektu białka odpowiadającego za transport miedzi w organizmie. W konsekwencji miedź nie jest wydalana z organizmu, tylko gromadzi się w narządach, prowadząc do ich uszkodzenia.

  • Chłoniak Burkitta – objawy, przyczyny i rokowanie

    Przyczyną chłoniaka jest niekontrolowany rozrost puli limfocytów, a głównym skutkiem ubocznym – upośledzenie układu immunologicznego ze względu na utratę funkcji zmienionych komórek. Najczęstszą przyczyną zgonu wśród pacjentów cierpiących na nowotwory krwi są pozornie niegroźne infekcje – i właśnie tak zabija chłoniak Burkitta.

  • Odmrożenia – stopnie i objawy. Co robić i jak zabezpieczyć skórę przed zimnem?

    Odmrożenie z zimna to stan skóry, w którym jej warstwa ochronna została uszkodzona przez działanie niskich temperatur. Może to prowadzić do bolesności, pieczenia, zaczerwienienia i obrzęku, a w ciężkich przypadkach nawet do amputacji kończyn lub ich fragmentów. W celu uniknięcia odmrożenia należy zachować ostrożność podczas długotrwałego przebywania na mrozie, chronić skórę odpowiednim ubraniem czy stosować kremy i maści ochronne.

  • Halitoza – brzydki, nieprzyjemny zapach z ust – jak go zwalczać?

    Halitoza jest jedną z najczęstszych przyczyn zgłaszania się pacjentów do gabinetów stomatologicznych. Nieprzyjemny zapach z ust nie zawsze wiąże się z obecnością stanów patologicznych w jamie ustnej. Istnieje szereg przyczyn wynikających ze schorzeń układu pokarmowego i laryngologicznych. Często źródłem problemu jest nieprawidłowa dieta.

  • Sprue tropikalna (psyloza) – przyczyny i objawy choroby przypominającej celiakię

    Sprue tropikalna jest chorobą zakaźną, która występuje głównie w krajach tropikalnych i subtropikalnych. Objawia się nieprawidłowym trawieniem i wchłanianiem składników pokarmowych, co prowadzi do poważnych niedoborów składników odżywczych, głównie witaminy B12 i kwasu foliowego, a także do anemii. Leczenie sprue tropikalnej jest uzależnione od przyczyny i może wymagać antybiotyków, leków przeciwpasożytniczych i suplementów diety.

  • Komora hiperbaryczna – komu służy i jak z niej korzystać?

    Komora hiperbaryczna jest szczelnie zamkniętym urządzeniem, w którym przeprowadza się zabiegi tlenoterapii z wykorzystaniem stuprocentowego tlenu pod zwiększonym ciśnieniem atmosferycznym. Terapia w komorze hiperbarycznej stanowi uzupełnienie leczenia wielu dolegliwości, m.in. urazów, oparzeń czy incydentów niedokrwienia tkanek miękkich.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij