Betulina – co to za związek? W jakich produktach można ją znaleźć? - portal DOZ.pl
betulina w kosmetykach
Joanna Orzeł

Betulina – właściwości i zastosowanie

Betulina to związek zawarty między innymi w korze drzew. W badaniach in vitro i in vivo wykazuje niesamowite właściwości: od antyoksydacyjnych i przeciwzapalnych po przeciwnowotworowe. Intensywne studia nad tym związkiem chemicznym nadal trwają. Co wiemy o betulinie? Czy ma potencjał, aby zostać okrzyknięta lekiem na raka? Czy wykazuje inne interesujące właściwości? Sprawdziliśmy.

Podobno natura wyposażyła nas w leki na wszelkie dotykające ludzi choroby. Jedyny szkopuł to wiedza, które substancje, w jakiej postaci i w jakiej dawce wywołają pożądany, uzdrawiający efekt terapeutyczny. Niestety nie dysponujemy gotową instrukcją obsługi leków pochodzenia naturalnego. Musimy sobie ją samodzielnie opracować metodą prób i błędów. Niemniej jednak od zarania dziejów ludzkość korzysta z dobrodziejstw naturalnych remediów. Bogactwem cennej wiedzy dysponuje medycyna ludowa praktykowana w każdym zakątku naszego świata. Rozwój nauki pozwala weryfikować wierzenia i podania praktyków tej sztuki na drodze rzetelnych badań. Dzięki nim jesteśmy w stanie wskazać poszczególne substancje lecznicze odpowiedzialne za właściwości prozdrowotne np. ziół. Jedną z takich substancji jest betulina.

Betulina – co to za substancja?

Z chemicznego punktu widzenia betulina jest zaliczana do terpenów – związków organicznych o charakterystycznej, podzielnej przez pięć liczbie atomów węgla w podstawowym szkielecie cząsteczki chemicznej.

Betulina jest substancją pochodzenia naturalnego. Znajdziemy ją między innymi w korze leszczyny, grabu, olchy, a przede wszystkim brzozy. Po raz pierwszy wyizolowana została właśnie z kory brzozy przez rosyjskiego chemika i farmaceutę pod koniec XVIII w. Do dzisiaj główna droga pozyskania tego składnika aktywnego to ekstrakcja z kory dwóch gatunków brzozy – brodawkowatej i omszonej. Przyczyną tego jest wysoka zawartość (do 30% suchej masy) betuliny w korze brzozy. To właśnie zgromadzona w komórkach budulcowych kory betulina nadaje charakterystyczny biały kolor pniom i gałęziom tych drzew.

Choć badania naukowe nad właściwościami betuliny mogły być rozpoczęte dopiero po jej izolacji z materiału roślinnego, właściwości kory brzozy oraz naparu z niej sporządzanego były opisywane w fachowej literaturze i ludowych podaniach na długo przed XVIII wiekiem. Aktualnie betulina i jej pochodne są jednymi z najintensywniej badanych składników pochodzenia roślinnego. 

Właściwości betuliny

W postaci czystej betulina jest białym ciałem stałym o słabej rozpuszczalności w wodzie. Lepiej rozpuszcza się w rozpuszczalnikach organicznych jak aceton, dichlorometan czy chloroform. Z tego powodu wymienione rozpuszczalniki są używane do przemysłowej ekstrakcji betuliny z surowca roślinnego. Ze względu na niską rozpuszczalność w wodzie betulina może wykazywać niską biodostępność. Prowadzone są badania nad modyfikacjami betuliny, które zwiększą rozpuszczalność tych składników aktywnych.  

Betulina wykazuje szereg prozdrowotnych właściwości. Działa antyoksydacyjnie, co sprawia, że ma szeroki potencjał aplikacyjny, gdyż wiele chorób i schorzeń jest wywoływanych przez nadmierną ilość wolnych rodników w naszym organizmie. Ma działanie antyseptyczne i przeciwzapalne. Wykazuje również wpływ hepatoprotekcyjny – czyli ochronny w stosunku do wątroby – oraz przeciwkamiczy – broni kanaliki nerkowe przed gromadzeniem się złogów kamieni moczowych, czyli kamicy nerkowej. Jakie jeszcze właściwości ma botulina? Spowalnia biosyntezę cholesterolu i kwasów tłuszczowych, dzięki czemu działa przeciwmiażdżycowo.

Pochodna betuliny naturalnie występująca z nią np. w korze brzozy wykazuje również działanie przeciwwirusowe (np. w stosunku do wirusów HIV czy opryszczki).

Sama betulina jest substancją niewywołującą reakcji alergicznych i podrażnień. Jest wręcz składnikiem, który wspomaga organizm w zwalczaniu efektów alergii, hamując wyrzut histaminy. Sprawdza się także w codziennej pielęgnacji skóry dzięki właściwościom nawilżającym, jak i w pielęgnacji ran, działając przeciwzapalnie.    

Z dostępnych wyników wiemy, że w badaniach in vitro betulina wykazała aktywność przeciwnowotrową w stosunku do komórek raka płuc, trzustki, żołądka. Jej naturalna pochodna – kwas betulinowy – wykazuje również aktywność przeciwnowotworową w stosunku do komórek czerniaka, glejaka, piersi, prostaty, jajnika i innych.

Zarówno betulina, jak i kwas betulinowy wykazują niższą cytotoksyczność w porównaniu z rutynową metodą leczenia raka – chemioterapią. Oznacza to, że ich działanie skupia się głównie na uśmiercaniu komórek nowotworowych z pominięciem zdrowych komórek chorego organizmu. Badania in vivo, prowadzone np. na modelach mysich, potwierdzają skuteczność terapii z betuliną i jej pochodnymi. Analizy w kierunku stosowania tych substancji jako pełnoprawne, dopuszczone do użycia przez organy nadrzędne leki przeciwnowotworowe, są jeszcze na niskim poziomie zaawansowania. Niemniej jednak wysoki potencjał, jaki ze sobą niosą dla wielu chorych, sprawia, że ich intensywność jest obiecująco wysoka.

Polecane dla Ciebie

Betulina – zastosowanie

Betulina oraz wyciągi z kory brzozy znajdują wiele zastosowań praktycznych. Dzięki działaniu przeciwhistaminowemu znajdziemy je w kosmetykach przeznaczonych do pielęgnacji skóry wrażliwej i alergicznej. Betulina dodawana jest do kremów (np. krem brzozowy czy rokitnikowy lub nagietkowy z betuliną), balsamów czy pomadek. Jest składnikiem używanym w produkcji preparatów przeciw wypadaniu włosów np. szamponów, balsamów czy wcierek. Jest na tyle łagodnym składnikiem, że znajdziemy ją również w formułach kosmetyków przeznaczonych dla dzieci np. kremów czy oliwek.

Sprawdź: Kosmetyki naturalne na DOZ.pl
Preparaty z betuliną (maści i mazidła) znalazły też zastosowanie w pielęgnacji ran np. po zabiegach laserowych czy trądziku.

Na rynku brak jest leków z betuliną lub jej pochodnymi. Powodem takiej sytuacji jest niewystarczająca ilość badań klinicznych niezbędna do zarejestrowania tego typu preparatów. Obserwując jednak działania naukowców, możemy spodziewać się, że w niedalekiej przyszłości będą one osiągalne dla szerokiego grona pacjentów.

Dostępne są natomiast suplementy diety zawierające korę brzozy lub wyciąg z kory brzozy przeznaczone do stosowania wewnętrznego. W sklepach znajdziemy także olejek eteryczny z brzozy do inhalacji (aromaterapii), którego właściwości wspomagają odporność naszego organizmu np. podczas infekcji dróg oddechowych. Betulina jest także obecna w zdobywającym coraz większą popularność napoju – soku z brzozy.

Betulina – stosowanie

Stosując kosmetyki zawierające betulinę, powinniśmy podążać za wskazówkami producenta. W przypadku suplementów diety częstotliwość przyjmowania kapsułek, naparów czy tabletek zwierających ją w swoim składzie powinna być dostosowana do zaleceń znajdujących się na opakowaniu. W przypadku inhalacji wystarczy nanieść kilka kropli na kawałek materiału i oddychać nasyconym olejkiem powietrzem lub rozprowadzić go w pomieszczeniu z użyciem dyfuzora. Nie należy olejku wlewać do nebulizatorów, gdyż może zepsuć mechanizm rozpylający.

Betulina – przeciwwskazania i skutki uboczne

Czysta betulina i wiele jej pochodnych są składnikami nietoksycznymi dla organizmu, co sprawia, że mogą być stosowane w sposób bezpieczny. Jak każdy składnik aktywny mogą wywoływać niepożądane reakcje u osób szczególnie wrażliwych.  

Preparaty z betuliną produkowane jako wyciągi z kory brzozy mogą wywoływać silniejsze reakcje niepożądane. Powinny ich unikać osoby wykazujące wrażliwość np. na pyłki brzozy. 
  1. A. Hordyjewska, A. Ostapiuk, A. Horecka, Betulin and betulinic acid in cancer research, „Journal of Pre-Clinical and Clinical Research”, nr 12 (2) 2018.
  2. K. Czuba, Betulina i jej pochodne - prekursorami nowych preparatów leczniczych, „laboratoria.net” [online] http://laboratoria.net/artykul/16209.html, [dostęp:] 05.05.2022.
  3. G A Tolstikov, i in., Betulin and Its Derivatives, Chemistry and Biological Activity, „Chemistry for Sustainable Development”, nr 13 (129) 2005.
  4. T. Jing-Jie, i in., Inhibition of SREBP by a Small Molecule, Betulin, Improves Hyperlipidemia and Insulin Resistance and Reduces Atherosclerotic Plaques, „Cell Metabolism”, nr 13 (1) 2011.
  5. A. Kozioł, E. Garasińska-Pryciak, Biologiczna aktywność betuliny i zastosowanie w kosmetyce, „Kosmetologia Estetyczna”, nr 4 (5) 2016.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Probiotyki i prebiotyki w kosmetykach

    Prebiotyki i probiotyki to naturalne substancje wspierające barierę ochronną naszego organizmu, które mogą występować również w kosmetykach. Dowiedz się jak właściwie je stosować i na co najlepiej działają kosmetyki zawierające prebiotyki i probiotyki.

  • Henna – co warto o niej wiedzieć? Czy może uczulać?

    Henna to barwnik znany i stosowany od czasów starożytnych. Popularny był i jest również nowożytnie: stosowały go i nasze babcie, i nasze mamy, a teraz sięgają po niego – i to coraz chętniej – pokolenia nasze i naszych dzieci. Co warto wiedzieć o hennie? Czy i dlaczego henna może uczulać? 

  • Niacynamid i jego właściwości – czym jest i na co pomoże?

    Niacynamid, znany również jako nikotynamid, to substancja będąca składową witaminy B3 (niacyny). Charakteryzuje się niezwykle szerokim spektrum działania. Czym jest dokładnie, jakie ma działanie i jak wykorzystać te właściwości dla swoich korzyści zdrowotnych? O tym piszemy poniżej. 

  • Aceton – właściwości i zastosowanie

    Większości z nas aceton kojarzy się z zapachem roznoszącym się w powietrzu podczas zmywania lakieru do paznokci. Owszem jest to jedno z jego podstawowych zastosowań w gospodarstwie domowym. Do czego jeszcze służy aceton? Kiedy jest produkowany w naszym ciele? O czym świadczy zapach acetonu z ust? Gdzie go kupić?

  • Zaskórniki – dlaczego powstają? Czy można im zapobiec?

    Zaskórniki (wągry) to problem charakterystyczny dla przetłuszczającej się skóry. Choć kojarzą się one głównie z okresem dojrzewania, to jednak dotyczą osób w każdym wieku. Jak powstają zaskórniki i dlaczego warto znać ten mechanizm? Jaką rolę w powstawaniu wągrów odgrywają hormony? Czy skłonność do zaskórników może być dziedziczna? Czym różnią się od siebie zaskórniki zamknięte od otwartych?

  • Pielęgnacja cery z zaskórnikami – jak powinna wyglądać? Co stosować na wągry?

    Skóra z zaskórnikami wymaga odpowiedniej pielęgnacji, która wspierana jest również dietą. Jakich kosmetyków używać, by pozbyć się zaskórników? Na jakie ich składniki aktywne należy zwracać uwagę? Dlaczego wyciskanie wągrów nie jest dobrym pomysłem? Które z domowych sposobów na zaskórniki są najskuteczniejsze? Podpowiadamy.

  • Cera trądzikowa – jak o nią dbać? Oczyszczanie, tonizacja, nawilżanie, makijaż

    Cera trądzikowa jest bardzo specyficznym rodzajem skóry. Wymaga wyjątkowego podejścia, konsekwencji w pielęgnacji czy diecie. Osoby, które borykają się z tzw. pryszczami, często szukają lub sięgają po dziwne sposoby na pozbycie się trądziku. Kluczem do wygojenia cery trądzikowej jest wielotorowe działanie, nie zaś wybiórcze stosowanie zaleceń dermatologicznych. Jak właściwie dbać o cerę z problemem trądziku, co suplementować i jak dokładnie pielęgnować?

  • Kwas pirogronowy – charakterystyka, właściwości, zastosowanie, bezpieczeństwo

    Kwas pirogronowy to składnik, który będzie pomocny w walce z zaskórnikami, łojotokiem i trądzikiem. Jakie ma właściwości i jak działa na skórę? Co warto wiedzieć przy wyborze kosmetyków z kwasem pirogronowym? Odpowiadamy.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij