Czy picie płynu Lugola jest bezpieczne? Działanie, skutki niepożądane - portal DOZ.pl
płyn lugola na drewnianym stole
Alicja Świątek

Dlaczego profilaktyczne picie płynu Lugola jest niebezpieczne dla zdrowia?

W ostatnich dniach bardzo wzrosło zainteresowanie płynem Lugola. Niektórzy próbują stosować go profilaktycznie, a nie na skutek wyraźnych wskazań zdrowotnych. Wprawdzie płyn Lugola wykazuje działanie antyseptyczne, a znajdujący się w nim jod wpływa korzystnie na pracę tarczycy, tak zażywanie go na „ własną rękę" może mieć bardzo negatywne, a wręcz tragiczne w skutkach konsekwencje. Dlaczego nie powinniśmy stosować płynu Lugola bez wyraźnych wskazań lekarskich i czym jest trądzik jodowy? 

Płyn Lugola zyskał popularność po katastrofie w Czarnobylu w 1986 r., kiedy przyjmowany był profilaktycznie, aby ochronić tarczycę przed działaniem radioaktywnego izotopu jodu 131I  uwolnionego po wybuchu elektrowni. Płyn Lugola 1% jest wodnym roztworem zawierającym 1% jodu oraz 2% jodku potasu, natomiast 5% roztwór składa się z 5% jodu, 10% jodku potasu. Wskazany jest do stosowania zewnętrznego na skórę, po rozcieńczeniu wodą – do płukania gardła, a po rozcieńczeniu gliceryną – do pędzlowania migdałków.  

Co to jest płyn Lugola?

Roztwór wodny jodu (łac. iodi solutio aquosa) potocznie nazywany jest płynem Lugola. Nazwa roztworu wywodzi się od francuskiego lekarza Jeana Lugola, który w 1829 r. stworzył skład płynu. Roztwór zawiera stabilny jod w postaci jodu oraz jodku potasu. Płyn Lugola wykazuje działanie bakteriobójcze, dlatego wskazany jest do odkażania skóry, otarć naskórka, niewielkich zadrapań oraz brzegów ran. Po wybuchu elektrowni jądrowej w Czarnobylu, na wniosek Centralnego Laboratorium Ochrony Radiologicznej w Warszawie, bezpłatnie wydawano płyn Lugola wielu obywatelom Polski (zwłaszcza dzieciom). Roztwór był wówczas stosowany doustnie. Miało to przeciwdziałać wchłanianiu promieniotwórczego izotopu jodu z opadów chmury popromiennej powstałej w wyniku katastrofy. Wysycenie jodem przyjętym z Płynem Lugola miało zapobiegać wychwytowi przez tarczycę oraz wbudowywaniu radioaktywnego jodu w strukturę hormonów tarczycy (tyroksyny, trójjodotyroniny T3)

Jakie zastosowanie ma płyn Lugola?

Jod jest kluczowym pierwiastkiem dla prawidłowego działania tarczycy. Jest niezbędny dla wytwarzania hormonów tarczycy (tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3)), które są niezbędne do właściwego funkcjonowania wszystkich komórek ludzkiego organizmu. W zależności od przyjętej dawki może stymulować lub hamować aktywność tarczycy. Płyn Lugola zawierający stabilny jod wskazany jest do stosowania zewnętrznego. Nierozcieńczony roztwór posiada silne właściwości antyseptyczne, dzięki czemu może być z powodzeniem stosowany do odkażania nieuszkodzonej skóry, niewielkich zadrapań i otarć naskórka oraz brzegów ran. Zmienione chorobowo miejsce przemywa się nierozcieńczonym roztworem. Po rozcieńczeniu kilku kropel płynu Lugola w 100 ml wody roztwór może być stosowany jako środek odkażający do płukania gardła.

Polecane dla Ciebie

Picie płynu Lugola a zagrożenie radioaktywne. Czy profilaktyczne picie jodu jest bezpieczne?

W ostatnim czasie istnieje wzmożone zainteresowanie płynem Lugola. Jednakże profilaktyczne, doustne przyjmowanie płynu Lugola wobec braku zagrożenia radioaktywnym promieniowaniem może być niebezpieczne i stanowić zagrożenie dla zdrowia. Spożywanie produktów ze stabilnym jodem ma na celu przeciwdziałanie wchłanianiu w tarczycy radioaktywnych izotopów jodu, które mogłyby się pojawić w atmosferze. Zgodnie z aktualnymi badaniami nie obserwuje się obecności izotopów promieniotwórczych w powietrzu Polski oraz poza granicami kraju. Państwowa Agencja Atomistyki w przypadku braku zagrożenia radiacyjnego nie zaleca picia płynu Lugola, ani innych produktów ze stabilnym jodem. Płyn Lugola jest preparatem przeznaczonym przede wszystkim do stosowania zewnętrznego, a przyjmowanie go doustnie bez wskazań lekarza może wywołać owrzodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego oraz choroby tarczycy. Dodatkowo z racji, że nie jest to produkt do stosowania wewnętrznego i brak jest informacji co do jego doustnego dawkowania na ulotce lub opakowaniu preparatu, bardzo łatwo przedawkować jod zawarty w płynie Lugola oraz doprowadzić do groźnego dla życia zatrucia.

Jakie działania niepożądane ma picie płynu Lugola?

Picie płynu Lugola wskazane jest jedynie w przypadku wystąpienia konkretnych zaleceń. Przyjmowanie zbyt dużych dawek stabilnego jodu może doprowadzić do nadmiernego pobudzenia tarczycy, a w konsekwencji do jej nadczynności. Nadczynność tarczycy może być szczególnie groźna dla osób z chorobami układu krążenia, a w przypadku chorych na wole endemiczne może przyczynić się do nadmiernego poziomu hormonów tarczycy w organizmie i rozwoju tyreotoksykozy. W niektórych przypadkach długotrwałe, nadmierne spożywanie płynu Lugola może spowodować wystąpienie alergii miejscowej lub ogólnej, a także opornego na leczenie trądziku jodowego (na skutek wiązania jodu z lipidami oraz białkami strukturalnymi i wydzielniczymi skóry, wywołuje podrażnienie tkanek i stan zapalny). W przypadku nadwrażliwości na jod może pojawić się podrażnienie śluzówki w obrębie jamy nosowo-gardłowej, stany zapalne skóry, pęcherze, świąd, wrzodziejące nadżerki. Niekiedy mogą wystąpić: gorączka, powiększenie węzłów chłonnych, wysypka, a nawet wstrząs. Ze względu na znaczne wchłanianie jodu przez skórę, płyn Lugola podany zewnętrznie u noworodków lub niemowląt może prowadzić do wystąpienia neutropenii,  niedoczynności tarczycy oraz kwasicy metabolicznej.

Sprawdź, jakie leki na gorączkę znajdziesz na DOZ.pl

Przewlekłe podawanie płynu Lugola lub używanie go na znaczne obszary skóry może prowadzić do nadczynności tarczycy u osób z ukrytymi zaburzeniami czynności tarczycy, zwłaszcza u pacjentów w starszym wieku. Chory może odczuwać nadmiar jodu w postaci: metalicznego posmaku oraz pieczenia w jamie ustnej, zwiększonego wydzielania śliny, duszności, obrzęku płuc, ostrego nieżytu nosa, zaburzeń depresyjnych, problemów ze snem, impotencji, bólu głowy, dolegliwości żołądkowo-jelitowych.

Wypicie znacznej ilości płynu Lugola może doprowadzić do ostrego zatrucia objawiającego się:

  • uszkodzeniem śluzówki przewodu pokarmowego,
  • wymiotami,
  • biegunką, 
  • bólami brzucha,
  • pojawieniem się krwi w kale,
  • przyspieszeniem akcji serca,
  • wstrząsem,
  • hipotensją,
  • podwyższoną temperaturą ciała,
  • kwasicą metaboliczną,
  • niewydolnością nerek,

Co bardzo istotne zatrucie płynem Lugola może także doprowadzić do śmierci.

Stosowanie płynu Lugola – przeciwwskazania

Płynu Lugola nie należy stosować u noworodków i niemowląt, w przypadku nadczynności tarczycy, gruźlicy płuc i niewydolności nerek, nadwrażliwości na jod lub którykolwiek składnik preparatu. Nierozcieńczonego roztworu nie zaleca się używać bezpośrednio na oparzenia i rany. Ponadto przeciwwskazane jest podawanie produktów zawierających płyn Lugola kobietom ciężarnym, w okresie laktacji oraz gruźlikom.

  1. K. Łącka, A. Czyżyk , Leczenie nadczynności tarczycyTreatment of hyperthyroidism diseases, „akademiamedycyny.pl” [online],  http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/200802_Farmacja_004.pdf,[dostęp:] 21.03.2022 r.
  2. B. Pyka , Zalecenia dietetyczne dotyczące spożywania jodu — w poszukiwaniu konsensusu między kardiologami a endokrynologami, „journals.viamedica.pl” [online] https://journals.viamedica.pl/folia_cardiologica/article/download/FC.2019.0020/48371,[dostęp:] 21.03.2022 r.
  3. Komunikat Państwowej Agencji Atomistyki, „gov.pl” [online], https://www.gov.pl/web/paa/komunikat-paa-w-sprawie-preparatow-ze-stabilnym-jodem,[dostęp:] 21.03.2022 r. http://orka.sejm.gov.pl/izo7.nsf/www1/i30158o0/$File/i30158o0.pdf,[dostęp:] 21.03.2022 r.
  4. M. Górska, 30 lat od katastrofy w Czarnobylu, „umb.edu.pl” [online], https://www.umb.edu.pl/medyk/polecane/30_lat_od_katastrofy_w_czarnobylu,[dostęp:] 21.03.2022 r.
  5. P. Petryszyn, Hormony i leki działające na czynność gruczołów wydzielania wewnętrznego, „umed.wroc.pl” [online],  https://www.umed.wroc.pl/sites/default/files/struktura/farmacja/farmakologia/Hormonoterapia.pdf,[dostęp:] 21.03.2022 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Endoproteza kolana – wskazania, przebieg zabiegu, rehabilitacja po endoprotezoplastyce stawu kolanowego

    Endoprotezoplastyka kolana to zabieg chirurgiczny polegający na wymianie niesprawnego stawu kolanowego na implant. Operację przeprowadza się, gdy dochodzi do poważnych, nieodwracalnych zmian degeneracyjnych chrząstki stawowej (ma to miejsce na przykład w przebiegu choroby zwyrodnieniowej kolana). Pacjentowi towarzyszy wówczas silny ból kolana, upośledzenie ruchomości stawu, sztywność, znaczne obniżenie komfortu życia. Jak wygląda wszczepienie endoprotezy kolana? Jak przebiega rekonwalescencja?

  • Kwas foliowy metylowany – czy kobiety bez mutacji MTHFR także powinny go suplementować?

    Istnieje grupa kobiet, która ze względu na to, że posiada mutację genu MTHF, nie może właściwie metabolizować kwasu foliowego do jego aktywnej postaci, która jest niezbędna m.in do prawidłowego rozwoju płodu. Te pacjentki w trakcie przygotowywania się do zajścia w ciążę, jak i będąc w ciąży, powinny suplementować około 0,4 mg kwasu foliowego i metafoliny, czyli zmetylowanej formy kwasu foliowego. Dowiedz się więcej o kwasie foliowym w zmetylowanej formie, czytając niniejszy artykuł.

  • Jak działa solpadeina? Kiedy ja stosować i jak dawkować?

    Solpadeina jest lekiem przeciwbólowymi przeciwgorączkowym. Występuje w formie kapsułek oraz tabletek dojelitowych i tych, które można rozpuścić w wodzie. Można ją podać osobom, które ukończyły dwunasty rok życia, niemniej nie podczas przeziębienia z zajęciem układu oddechowego. Jak dawkować solpadeinę, czy kobiety w ciąży mogą zażywać lek i z czym nigdy nie łączyć połączenia paracetamolu, fosforanu kodeiny oraz kofeiny? Na te i inne pytania odpowiedź znajduje się w niniejszym artykule.

  • Makrogole – czym są? Działanie przeczyszczające, zastosowanie, przeciwwskazania

    Makrogole to dobrze tolerowane i bezpieczne w stosowaniu preparaty, które wykorzystuje się w przypadku zaparć zarówno tych długotrwałych, jak i sporadycznych. Powodują zwiększenie objętości płynów w świetle jelit oraz wywołują działanie przeczyszczające. Czy kobiety w ciąży i dzieci mogą stosować makrogole, jakie są skutki uboczne zażywania tych leków, a także jak długo może być prowadzona terapia z wykorzystaniem PEG?

  • Oparzenie meduzy – co robić?

    Wakacyjna kąpiel dla niektórych może skończyć się przykrym i dość bolesnym doświadczeniem za sprawą parzących, galaretowatych parasolek, swobodnie pływających w toni wodnej, czyli meduz. Do obrony oraz chwytania pokarmu używają parzydełek, zawierających jad, którego siła działania jest zróżnicowana w zależności od rodzaju meduzy. Po czym można rozpoznać, że oparzyła nas meduza? Dowiedz się, co zrobić po oparzeniu meduzą, zwłaszcza jeśli planujesz zagraniczne wakacje nad wodą.    

  • DEET – co to jest, dlaczego odstrasza komary i kleszcze? Bezpieczeństwo sprayu na owady

    DEET jest repelentem otrzymanym syntetycznie. Działanie tego preparatu polega na zaburzaniu węchu owadów, które nie są w stanie odebrać i zakodować zapachu kwasu mlekowego, będącego składnikiem potu potencjalnego żywiciela. Jak poprawnie stosować DEET, czy dzieci i kobiety w ciąży mogą bezpiecznie z niego korzystać i czy DEET na komary może być szkodliwy dla zdrowia?

  • Zastrzyki z kwasu hialuronowego – czym są iniekcje dostawowe i kiedy należy je stosować?

    W niechirurgicznym leczeniu artrozy i chorób chrząstki stawowej stosowana jest dostawowa suplementacja kwasu hialuronowego (HA), czyli wiskosuplementacja. Zazwyczaj iniekcje dostawowe dotyczą stawów kolanowego oraz biodrowego. W aptekach oraz przychodniach dostępne są liczne preparaty do wiskosuplementacji kwasem hialuronowym. Produkty te różnią się usieciowaniem oraz masą cząsteczkową HA. Który preparat wybrać, jaka jest różnica między zastrzykami z kwasem hialuronowym a preparatami zawierającymi kolagen?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij