Jak działa acyklowir? Czy jest bezpieczny dla kobiet w ciąży i dzieci? - portal DOZ.pl
mężczyzna z opryszczką nakłada maść z acyklowirem
Alicja Świątek

Jak działa acyklowir? Czy jest bezpieczny dla kobiet w ciąży i dzieci?

Acyklowir to pochodna guanozyny, którą z powodzeniem stosuje się podczas leczenia opryszczki, półpaśca, ospy wietrznej, cytomegalii i wirusa EBV. Występuje w formie tabletek i kremów i roztworów do infuzji. Kto może stosować acyklowir, a jakie są przeciwwskazania i czy kobiety w ciąży oraz matki karmiące mogą bezpiecznie sięgać po acyklowir w preparatach bez recepty? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Czym jest acyklowir?

Acyklowir jest substancją czynną powszechnie stosowaną w zakażeniach wirusem opryszczki pospolitej. Podawany jest także w zakażeniach innymi wirusami, jak: ospy wietrznej, półpaśca, cytomegalii, Epsteina-Barra. Występuje w lekach, w postaci dożylnych roztworów do infuzji, tabletek oraz kremów.

Większość preparatów doustnych i zewnętrznych (w formie maści i kremów) na opryszczkę dostępna jest w aptekach bez recepty.  Pozostałe, w tym roztwory do infuzji wydawane są wyłącznie z przepisu lekarza.

Jak działa acyklowir?

Acyklowir wykazuje aktywność przeciwwirusową. Przede wszystkim hamuje replikację wirusów opryszczki typu 1 (HSV-1) i 2 (HSV-2). Słabiej działa na wirusa ospy wietrznej, czy półpaśca (VZV), wirusa Epsteina i Barr (EBV) oraz wirusa cytomegalii (CMV). Acyklowir w zakażonych komórkach ulega przemianie do postaci czynnej, która powoduje zahamowanie syntezy wirusowego DNA. Jednocześnie substancja czynna nie wpływa na komórki osoby zakażonej.

U Pacjentów z obniżoną odpornością częste powtarzanie terapii acyklowirem lub stosowanie acyklowiru przez długi czas może doprowadzić do selekcji szczepów wirusa wykazujących zmniejszoną wrażliwość na lek.

Polecane dla Ciebie

Acyklowir – przeciwwskazania

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania leków z acyklowirem jest nadwrażliwość na tę substancję lub walacyklowir. Należy zachować ostrożność u osób starszych oraz z niewydolnością nerek. Z dostępnych badań nie wynika jednoznacznie, aby przyjmowanie acyklowiru przez kobiety w okresie ciąży mogą zwiększać ryzyko pojawienia się wad wrodzonych u płodu. Dlatego nie należy stosować tego leku u ciężarnych bez konsultacji z lekarzem. Niewskazane jest także doustne przyjmowanie acyklowiru przez kobiety karmiące, ponieważ istnieją doniesienia, że substancja może przenikać do mleka matki.

Acyklowir – interakcje z innymi lekami

Równoczesne przyjmowanie acyklowiru i zymetydyny (lek stosowany u chorych zakażonych wirusem HIV) może prowadzić do zaburzeń świadomości. Podczas terapii preparatami wpływającymi na czynność nerek, jak:  cyklosporyna, takrolimus, mykofenolan mofetylu (działającymi immunosupresyjnie) i jednoczesnego podawania  acyklowiru w postaci roztworu do infuzji należy zachować ostrożność i kontrolować czynność nerek. Ponieważ acyklowir jest usuwany z organizmu głównie z moczem, w wyniku aktywnego wydalania w nerkach inne substancje wydalane w ten sam sposób, jak np. cymetydyna (bloker receptorów H2, stosowany dawniej w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy), probenacyd (zwiększa wydalanie kwasu moczowego, stosowany w leczeniu dny moczanowej i hiperurykemii) mogą wpływać na wzrost stężenia acyklowiru we krwi. Jednak ze względu na wysoki profil bezpieczeństwa nie ma potrzeby zmniejszania dawki leku.

Czy kobiety w ciąży mogą stosować acyklowir na opryszczkę?

Acyklowir zaliczany jest do kategorii B pod kątem bezpieczeństwa stosowania u ciężarnych. Dlatego lek z tą substancją można podawać kobietom w ciąży jedynie po zaordynowaniu przez lekarza prowadzącego, wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że przewidywane korzyści dla matki są znacznie większe niż potencjalne zagrożenie dla rozwijającego się płodu. Acyklowiru nie zaleca się stosować ogólnoustrojowo u kobiet karmiących piersią, ponieważ istnieją doniesienia, że lek może przenikać do mleka kobiecego. Natomiast używanie substancji czynnej w postaci kremu lub maści do oczu powoduje przeniknięcie śladowych ilości.

Czy acyklowir jest bezpieczny dla dzieci?

Acyklowir jest substancją dobrze tolerowaną i powszechnie stosowaną u dzieci. W postaci roztworu do infuzji stosowany jest u dzieci powyżej 6. miesiąca życia. Niekiedy podawany jest już u noworodków w zakażeniach wywołanych przez wirusa opryszczki pospolitej. W przypadku dzieci, w wieku od 3. miesięcy do 12. lat dawkę leku przelicza się na powierzchnię ciała. Przed zastosowaniem acyklowiru u dzieci zawsze należy skonsultować się z lekarzem, celem doboru właściwej dawki i zachowania bezpieczeństwa oraz skuteczności terapii.

Działania niepożądane po stosowaniu acyklowiru?

Acyklowir wykazuje wysoki indeks terapeutyczny, oznaczający stosunek dawki leku powodującej objawy zatrucia do dawki skutecznej leczniczo. Dlatego uznawany jest za bezpieczny i dobrze tolerowany. Skutki uboczne występują rzadko. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są: zawroty i ból głowy, uczucie zmęczenia, gorączka, nudności i wymioty, bóle brzucha, biegunka, nadwrażliwość na światło. Rzadziej mogą pojawić się: pokrzywka, nadmierne wypadanie włosów, duszność, reakcje anafilaktyczne, zwiększone stężenie mocznika, kreatyniny lub bilirubiny, a także nadmierna aktywność enzymów wątrobowych. Należy pamiętać, aby w trakcie leczenia wirusowego zapalenia rogówki nie należy używać soczewek kontaktowych. Dodatkowo warto zachować ostrożność u osób z zaburzeniami czynności nerek, pacjentów po 65. roku życia oraz ze znacznym spadkiem odporności. W tych grupach pacjentów przed podaniem leku warto skonsultować się z lekarzem.

  1. Szenborn L. i in., Polish consensus guidelines on the use of acyclovir in the treatment and prevention of VZV and HSV infections, „pubmed.ncbi.nlm.nih.gov” [online], https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26643900/, [dostęp:] 25.11.2021 r.
  2. Lesiak A. i in., Walacyklowir w leczeniu opryszczki twarzy, półpaśca i miejsc inymnych – wygodne dawkowanie i wyższa biodostępność, „wiadomoscidermatologiczne.pl” [online], https://www.wiadomoscidermatologiczne.pl/artykul/walacyklowir-w-leczeniu-opryszczki-twarzy-polpasca-i-miejsc-intymnych-wygodne-dawkowanie-i-wyzsza-biodostepnosc, [dostęp:] 25.11.2021
  3. Cernik C. i in., The treatment of herpes simplex infections: an evi-dence-based review,Arch Intern Med.” 2008 (11), s. 1137–1144.
  4. Lesiak A. i in., Kompleksowe leczenie opryszczki wargowej, „Forum Dermatologicum” 2017 (3), s. 147–151.
  5. Lennecke K. i in., Opieka farmaceutyczna w samoleczeniu wybranych chorób, MedPharm, Wrocław 2012, s. 184–186.
  6. Janiec W., Kompendium farmakologii, PZWL, Warszawa, 2010, s. 518.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak dawkować paracetamol osobom dorosłym, dzieciom i kobietom w ciąży?

    Paracetamol jest jednym z bardziej popularnych leków sprzedawanych  bez recepty (OTC). Stosowany między innymi w ostrych, umiarkowanych i przewlekłych bólach głowy, gardła i zębów, a także bólach miesiączkowych i migrenach. Cechuje go względne bezpieczeństwo stosowania. W przypadku silnego bólu, można go łączyć z innymi substancjami, np. z morfiną. Jak wygląda właściwy sposób dawkowania paracetamolu, jaka jest maksymalna i bezpieczna dawka dzienna oraz czy kobiety w ciąży mogą zażywać ten lek? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Fakty i mity o kacu

    Niezależnie od wyników badań dotyczących odżywczych właściwości alkoholu i jego pozytywnego działania na nasz organizm, ogólnie wiadomo, że alkohol spożywany w nadmiarze jest szkodliwy. Najlepszym sposobem uniknięcia nieprzyjemnych skutków alkoholowych ekscesów (czyli tzw. kaca) jest spożywanie drinków w odpowiednich ilościach.

  • Sposoby na kaca – jak radzić sobie z syndromem dnia poprzedniego?

    „Ach, co to była za noc!” – wspominamy z rozmarzeniem Sylwestra. Często temu rozmarzeniu towarzyszą jednak przykre pamiątki w postaci tępego bólu głowy, nudności, wzmożonego pragnienia i ogólnego złego samopoczucia. Każdy z nas może doświadczać zupełnie innego wachlarza objawów związanego z odchorowywaniem naszych wcześniejszych szaleństw.

  • Wycięcie migdałków (tonsillektomia) – kiedy należy usunąć migdałki?

    Wycięcie migdałków podniebiennych bądź wycięcie trzeciego migdała to proste zabiegi, które mogą znacząco poprawić jakość życia oraz uchronić przed groźnymi powikłaniami, zarówno dzieci, jak i dorosłych, którzy cierpią z powodu nawracających angin. Choć decyzja o usunięciu migdałków należy do lekarza, warto sprawdzić, jakie są wskazania do przeprowadzenia zabiegu i jak wygląda rekonwalescencja.

  • Domowe sposoby na hemoroidy – jak wyleczyć hemoroidy? Poznaj naturalne metody na pozbycie się żylaków odbytu

    Domowe sposoby na hemoroidy są skuteczne, pod warunkiem jednak, że zastosujemy je odpowiednio wcześnie – w momencie pojawienia się pierwszych objawów hemoroidów (zazwyczaj jest to świąd i pieczenie odbytu). Wśród naturalnych metod walki z żylakami odbytu znajdują się zimne okłady z lodu, nasiadówki, ciepłe kąpiele z dodatkiem olejków, a także maści i czopki dostępne w aptece bez recepty.

  • Siemię lniane – właściwości i zastosowanie ziaren lnu. Jak przygotować siemię lniane?

    Siemię lniane, czyli nasiona lnu pospolitego, to niewielkie ziarenka o brązowej lub lekko złotej barwie. Z powodu wielu właściwości prozdrowotnych zaliczane są do superfoods – wykorzystywane są we wspomagającym leczeniu wielu schorzeń, np. układu pokarmowego czy sercowo–naczyniowego, mają także pozytywne działanie na włosy oraz skórę. Jakie są właściwości siemienia lnianego? Jak przygotować siemię lniane?

  • Żele do dezynfekcji – jakie wybrać? Czy wszystkie ochronią przed koronawirusem?

    Mydło, płyny antybakteryjne i żele do dezynfekcji na stałe zagościły w naszym życiu. Choć oferta rynkowa jest ogromna, to nie wszystkie dostępne produkty skutecznie usuwają koronawirusa z powierzchni użytkowych, a przede wszystkim z naszych dłoni. Jak wybrać mądrze? Jakimi kryteriami się kierować?

  • Zioła na uchyłki jelita grubego

    Zła dieta, która jest oparta na produktach wysokoprzetworzonych i o niskiej zawartości błonnika pokarmowego, może doprowadzić do wystąpienia uchyłkowatości jelit, będącej chorobą cywilizacyjną. Uważa się również, że pewne znaczenie w pojawianiu się uchyłków jelit mają predyspozycje genetyczne, co udowodniło zidentyfikowanie genów odpowiedzialnych za powstawanie uchyłkowatości. Jakie zioła będą najlepsze dla prawidłowej pracy jelit i dlaczego przy siemieniu lnianym należy pić dużą ilość wody?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij