mężczyzna z opryszczką nakłada maść z acyklowirem
Alicja Świątek

Jak działa acyklowir? Czy jest bezpieczny dla kobiet w ciąży i dzieci?

Acyklowir to pochodna guanozyny, którą z powodzeniem stosuje się podczas leczenia opryszczki, półpaśca, ospy wietrznej, cytomegalii i wirusa EBV. Występuje w formie tabletek i kremów i roztworów do infuzji. Kto może stosować acyklowir, a jakie są przeciwwskazania i czy kobiety w ciąży oraz matki karmiące mogą bezpiecznie sięgać po acyklowir w preparatach bez recepty? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Acyklowir stosowany jest przede wszystkim w leczeniu zakażenia wirusem opryszczki HSV. Rzadziej stosowany jest w łagodzeniu objawów ospy wietrznej czy półpaśca. W aptekach acyklowir dostępny jest przede wszystkim w postaci tabletek doustnych oraz kremu do stosowania zewnętrznego w terapii opryszczki. Większość dostępnych leków z acyklowirem można kupić bez recepty.

Czym jest acyklowir?

Acyklowir jest substancją czynną powszechnie stosowaną w zakażeniach wirusem opryszczki pospolitej. Podawany jest także w zakażeniach innymi wirusami, jak: ospy wietrznej, półpaśca, cytomegalii, Epsteina-Barra. Występuje w lekach, w postaci dożylnych roztworów do infuzji, tabletek oraz kremów.

Większość preparatów doustnych i zewnętrznych (w formie maści i kremów) na opryszczkę dostępna jest w aptekach bez recepty.  Pozostałe, w tym roztwory do infuzji wydawane są wyłącznie z przepisu lekarza.

Jak działa acyklowir?

Acyklowir wykazuje aktywność przeciwwirusową. Przede wszystkim hamuje replikację wirusów opryszczki typu 1 (HSV-1) i 2 (HSV-2). Słabiej działa na wirusa ospy wietrznej, czy półpaśca (VZV), wirusa Epsteina i Barr (EBV) oraz wirusa cytomegalii (CMV). Acyklowir w zakażonych komórkach ulega przemianie do postaci czynnej, która powoduje zahamowanie syntezy wirusowego DNA. Jednocześnie substancja czynna nie wpływa na komórki osoby zakażonej.

U Pacjentów z obniżoną odpornością częste powtarzanie terapii acyklowirem lub stosowanie acyklowiru przez długi czas może doprowadzić do selekcji szczepów wirusa wykazujących zmniejszoną wrażliwość na lek.

Powiązane produkty

Acyklowir – przeciwwskazania

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania leków z acyklowirem jest nadwrażliwość na tę substancję lub walacyklowir. Należy zachować ostrożność u osób starszych oraz z niewydolnością nerek. Z dostępnych badań nie wynika jednoznacznie, aby przyjmowanie acyklowiru przez kobiety w okresie ciąży mogą zwiększać ryzyko pojawienia się wad wrodzonych u płodu. Dlatego nie należy stosować tego leku u ciężarnych bez konsultacji z lekarzem. Niewskazane jest także doustne przyjmowanie acyklowiru przez kobiety karmiące, ponieważ istnieją doniesienia, że substancja może przenikać do mleka matki.

Acyklowir – interakcje z innymi lekami

Równoczesne przyjmowanie acyklowiru i zymetydyny (lek stosowany u chorych zakażonych wirusem HIV) może prowadzić do zaburzeń świadomości. Podczas terapii preparatami wpływającymi na czynność nerek, jak:  cyklosporyna, takrolimus, mykofenolan mofetylu (działającymi immunosupresyjnie) i jednoczesnego podawania  acyklowiru w postaci roztworu do infuzji należy zachować ostrożność i kontrolować czynność nerek. Ponieważ acyklowir jest usuwany z organizmu głównie z moczem, w wyniku aktywnego wydalania w nerkach inne substancje wydalane w ten sam sposób, jak np. cymetydyna (bloker receptorów H2, stosowany dawniej w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy), probenacyd (zwiększa wydalanie kwasu moczowego, stosowany w leczeniu dny moczanowej i hiperurykemii) mogą wpływać na wzrost stężenia acyklowiru we krwi. Jednak ze względu na wysoki profil bezpieczeństwa nie ma potrzeby zmniejszania dawki leku.

Czy kobiety w ciąży mogą stosować acyklowir na opryszczkę?

Acyklowir zaliczany jest do kategorii B pod kątem bezpieczeństwa stosowania u ciężarnych. Dlatego lek z tą substancją można podawać kobietom w ciąży jedynie po zaordynowaniu przez lekarza prowadzącego, wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że przewidywane korzyści dla matki są znacznie większe niż potencjalne zagrożenie dla rozwijającego się płodu. Acyklowiru nie zaleca się stosować ogólnoustrojowo u kobiet karmiących piersią, ponieważ istnieją doniesienia, że lek może przenikać do mleka kobiecego. Natomiast używanie substancji czynnej w postaci kremu lub maści do oczu powoduje przeniknięcie śladowych ilości.

Czy acyklowir jest bezpieczny dla dzieci?

Acyklowir jest substancją dobrze tolerowaną i powszechnie stosowaną u dzieci. W postaci roztworu do infuzji stosowany jest u dzieci powyżej 6. miesiąca życia. Niekiedy podawany jest już u noworodków w zakażeniach wywołanych przez wirusa opryszczki pospolitej. W przypadku dzieci, w wieku od 3. miesięcy do 12. lat dawkę leku przelicza się na powierzchnię ciała. Przed zastosowaniem acyklowiru u dzieci zawsze należy skonsultować się z lekarzem, celem doboru właściwej dawki i zachowania bezpieczeństwa oraz skuteczności terapii.

Działania niepożądane po stosowaniu acyklowiru?

Acyklowir wykazuje wysoki indeks terapeutyczny, oznaczający stosunek dawki leku powodującej objawy zatrucia do dawki skutecznej leczniczo. Dlatego uznawany jest za bezpieczny i dobrze tolerowany. Skutki uboczne występują rzadko. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są: zawroty i ból głowy, uczucie zmęczenia, gorączka, nudności i wymioty, bóle brzucha, biegunka, nadwrażliwość na światło. Rzadziej mogą pojawić się: pokrzywka, nadmierne wypadanie włosów, duszność, reakcje anafilaktyczne, zwiększone stężenie mocznika, kreatyniny lub bilirubiny, a także nadmierna aktywność enzymów wątrobowych. Należy pamiętać, aby w trakcie leczenia wirusowego zapalenia rogówki nie należy używać soczewek kontaktowych. Dodatkowo warto zachować ostrożność u osób z zaburzeniami czynności nerek, pacjentów po 65. roku życia oraz ze znacznym spadkiem odporności. W tych grupach pacjentów przed podaniem leku warto skonsultować się z lekarzem.

  1. Szenborn L. i in., Polish consensus guidelines on the use of acyclovir in the treatment and prevention of VZV and HSV infections, „pubmed.ncbi.nlm.nih.gov” [online], https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26643900/, [dostęp:] 25.11.2021 r.
  2. Lesiak A. i in., Walacyklowir w leczeniu opryszczki twarzy, półpaśca i miejsc inymnych – wygodne dawkowanie i wyższa biodostępność, „wiadomoscidermatologiczne.pl” [online], https://www.wiadomoscidermatologiczne.pl/artykul/walacyklowir-w-leczeniu-opryszczki-twarzy-polpasca-i-miejsc-intymnych-wygodne-dawkowanie-i-wyzsza-biodostepnosc, [dostęp:] 25.11.2021
  3. Cernik C. i in., The treatment of herpes simplex infections: an evi-dence-based review,Arch Intern Med.” 2008 (11), s. 1137–1144.
  4. Lesiak A. i in., Kompleksowe leczenie opryszczki wargowej, „Forum Dermatologicum” 2017 (3), s. 147–151.
  5. Lennecke K. i in., Opieka farmaceutyczna w samoleczeniu wybranych chorób, MedPharm, Wrocław 2012, s. 184–186.
  6. Janiec W., Kompendium farmakologii, PZWL, Warszawa, 2010, s. 518.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Lukrecja – co to za roślina? Właściwości, działanie, przeciwwskazania

    Któż z nas chociaż jeden raz w życiu nie zetknął się z niezwykłymi, czarnymi cukierkami o ślimakowatym kształcie? Ponoć albo się je kocha, albo nienawidzi. Charakterystyczny kolor i smak słodycze te zawdzięczają zawartości ekstraktu z lukrecji – rośliny, nad której bogactwem zastosowań warto się pochylić. Czym zatem jest lukrecja, jakie ma właściwości i jaki może mieć wpływ na nasze zdrowie?

  • Co to jest colostrum bovinum (siara bydlęca)? Colostrum na odporność – dla dzieci i dorosłych

    Colostrum, inaczej siara, to naturalne bogactwo związków wspomagających nie tylko odporność, ale również wpływających pozytywnie na poziom żelaza. Ostatnio zyskuje na popularności względem tradycyjnych środków na odporność, mogą ją przyjmować także niemowlęta i dzieci. Rodzaje siary są różne – od bydlęcej, przez owczą, po kozią. Kiedy warto zastosować colostrum? Jakie preparaty znajdziemy na aptecznej półce?

  • Tran – właściwości. Czy tran wpływa na odporność?

    https://www.doz.pl/czytelnia/a15962-Omega-3__wlasciwosci_zrodla_zapotrzebowanie_na_kwasy_tluszczowe_omega-3Tran to olej otrzymywany z dorsza atlantyckiego lub innych ryb dorszowatych (olej z wątroby rekina nie jest tranem, ma bowiem inny skład i inne właściwości). Tran zawiera witaminę D i A, a także kwasy omega-3 (DHA i EPA), które mają korzystny wpływ na układ odpornościowy, nerwowy oraz krwionośny. Kiedy stosować olej z wątroby dorsza? Jak wybrać najlepszy tran dla dziecka i dla osoby dorosłej?

  • Domowe sposoby na wzmocnienie odporności – jak w prosty sposób wzmocnić organizm?

    Stosowanie domowych sposobów na odporność może okazać się bardzo dobrym rozwiązaniem, które z jednej strony pomoże w uniknięciu rozwoju infekcji, a z drugiej wspomoże terapię lekami, poprzez pobudzenie układu immunologicznego. W poprawie kondycji układu odporności istotne jest przestrzeganie kilku zasad, zaczynając od codziennego obowiązku zjedzenia pożywnego śniadania, kończąc na suplementacji żelaza i kwasów omega-3, których być może w pełni nie dostarczamy wraz z posiłkami. Dbając o naszą odporność niezmiernie istotne jest dbanie o nasz układ pokarmowy. Jakie suplementy przyjmować, czego unikać, a nad czym popracować w trosce o odporności? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kreatyna – właściwości, działanie, efekty. Jak ją dawkować?

    Kreatyna – jakie pełni funkcje? Czy ma potencjał, aby stać się suplementem kojarzonym nie tylko z odżywkami dla sportowców? Czym różnią się jej formy? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziecie w poniższym artykule.

  • Suplementy i witaminy na odporność – jak uniknąć infekcji?

    Suplementy na odporność stały się bardzo popularne szczególnie w okresie pandemii COVID-19. Sięgamy po nie równie często w okresie zmieniających się pór roku, licząc, że pomogą nam uniknąć infekcji bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych. Preparaty na odporność mają przede wszystkim stymulować układ immunologiczny tak, aby ten szybciej i mocniej odpowiadał na atakujące go patogeny chorobotwórcze. Jak wybrać najlepsze suplementy zwiększające odporność, jak je dawkować i czy można je zażywać będąc w ciąży?

  • Dlaczego profilaktyczne picie płynu Lugola jest niebezpieczne dla zdrowia?

    W ostatnich dniach bardzo wzrosło zainteresowanie płynem Lugola. Niektórzy próbują stosować go profilaktycznie, a nie z powodu wyraźnych wskazań zdrowotnych. Wprawdzie płyn Lugola wykazuje działanie antyseptyczne, a znajdujący się w nim jod wpływa korzystnie na pracę tarczycy, ale zażywanie go na „własną rękę” może mieć bardzo negatywne, a wręcz tragiczne w skutkach konsekwencje. Dlaczego nie powinniśmy stosować płynu Lugola bez wyraźnych wskazań lekarskich i czym jest trądzik jodowy? 

  • Jad pszczeli – jakie ma właściwości lecznicze?

    Jad wytwarzany przez pszczoły miodne (Apis mellifera) to bezwonna, bezbarwna, gorzka ciecz, zawierająca mieszaninę różnych aktywnych substancji, takich jak peptydy, białka o właściwościach enzymatycznych czy biogenne aminy. Mimo że jest toksyną, która może prowadzić do wystąpienia reakcji alergicznej, to posiada także liczne właściwości prozdrowotne. Jakie są wyniki badań dotyczących jadu pszczelego?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij