Fizjoterapia w ciąży – wskazania i przeciwwskazania do zabiegów fizjoterapeutycznych w ciąży
Mateusz Burak

Fizjoterapia w ciąży – wskazania i przeciwwskazania do zabiegów fizjoterapeutycznych w ciąży

Fizjoterapia w ciąży pomaga zapobiegać i łagodzić stany związane ze zmianami, które zachodzą w ciele przyszłej mamy przez dziewięć kolejnych miesięcy. Są to np. bóle bioder, bóle kręgosłupa czy rozstęp mięśnia prostego brzucha, a także nietrzymanie moczu oraz bolesne stosunki seksualne. Nie wszystkie metody wykorzystywane w fizjoterapii można jednak stosować u ciężarnych. Jakie zabiegi są wskazane, a jakich należy unikać w ciąży?

Fizjoterapia w ciąży – wskazania. Kiedy warto iść do fizjoterapeuty? 

Okres ciąży oraz samego porodu to niezwykle ważne i trudne wydarzenia dla ciała kobiety, może wówczas dochodzić do pojawiania się różnego rodzaju dysfunkcji i problemów w obrębie narządu ruchu. Ból pośladka w ciąży, ból krzyża, ból stawów czy ból pleców we wczesnej ciąży to jedne z najczęściej spotykanych dolegliwości u kobiet spodziewających się dziecka. Pojawiające się problemy mają zazwyczaj związek z dysbalansem mięśni brzucha, nadmiernym rozluźnieniem aparatu więzadłowego dna miednicy. Może to objawiać się: nietrzymaniem moczu w ciąży, bolesnymi stosunkami seksualnymi, uczuciem zwiększonego ciśnienia w kroczu, rozejściem spojenia łonowego czy rozstępem mięśnia prostego brzucha. Niezwykle pomocna w tych przypadłościach może okazać się wizyta u fizjoterapeuty uroginekologicznego.

Pojawienie się tego rodzaju dolegliwość powoduje powstawanie problemów rzutujących nie tylko na sprawność fizyczną, ale także na psychikę kobiet. Czasami dysfunkcje przybierają charakter defektu wyłącznie estetycznego i mogą utrzymywać się przez długi czas, jak np. rozstęp mięśnia prostego brzucha. Przy tym może się okazać, że całkowite pozbycie się problemu nie jest możliwe. Olbrzymią rolę w zapobieganiu i leczeniu tego typu problemów odgrywa fizjoterapia w ciąży.

Fizjoterapia w ciąży – rodzaje zabiegów 

W czasie ciąży zmianie ulega postawa kobiety, sposób poruszania się, zwiększa się obciążenie stawów, mięśni, więzadeł oraz innych struktur miękkotkankowych, które stają się dużo bardziej elastyczne. Większość tych modyfikacji powstaje na skutek wahań hormonalnych. Fizjoterapeuta korzysta z szerokiej gamy możliwości, jakie dają współcześnie stosowane metody postępowania. W oparciu o wiedzę i doświadczenie dobiera bezpieczne ćwiczenia mięśni dna miednicy w ciąży. Edukuje w zakresie strategii postępowania oraz przyjmowania właściwej postawy ciała czy pozycji podczas snu. Stosowanie się do takich zaleceń pomaga zmniejszyć ryzyko ewentualnych przeciążeń, dyskomfortu w dolnej części pleców, miednicy czy w obrębie stawów (np. ból bioder w ciąży, ból krzyża we wczesnej ciąży, ból w pośladku w ciąży). 

Rodzaje bezpiecznych zabiegów, wykorzystywanych w czasie ciąży to m.in.  masaż,

  • kinesiotaping,
  • ćwiczenia oddechowe,
  • ćwiczenia w wodzie,
  • ćwiczenia rozciągające, 
  • ćwiczenia wzmacniające,
  • ćwiczenia przeciwzakrzepowe. 

Zastosowanie miejscowe niektórych zabiegów fizykalnych rozpatruje się całkowicie indywidualnie, choć raczej stara się tego unikać. Wynika to z faktu możliwego niekorzystnego wpływu na rozwijający się płód. Bardzo ważne jest udzielanie ciężarnym wskazówek odnośnie przyjmowania prawidłowej postawy podczas wypoczynku, wspólne wypracowywanie strategii radzenia sobie z bólem. 

Fizjoterapia w ciąży – ćwiczenia odpowiednie dla ciężarnych 

Dysfunkcje, takie jak ból miednicy w ciąży przy chodzeniu, rwa kulszowa czy ból pleców w 3 trymestrze to wyraźne wskazania do skorzystania z konsultacji fizjoterapeuty. Podczas takiej wizyty specjalista przeprowadza wywiad i badanie. Pomaga to określić przyczynę oraz źródło bólu. Następnie dobiera się właściwe postępowanie, którego fundamentem najczęściej są ćwiczenia ukierunkowane na poprawę funkcjonowania narządu ruchu. 

Dobrym sposobem na uniknięcie dysfunkcji ze strony narządu ruchu jest wdrożenie postępowania profilaktycznego. Obejmuje to stosowanie ćwiczeń oraz wykorzystywanie wskazówek terapeuty podczas wykonywania czynności codziennych i przyjmowania różnych pozycji ciała.

Przykłady ćwiczeń w ciąży mogą być: 

  1. Pozycja: klęk podparty. Ruch polega na jednoczesnym unoszeniu prawej kończyny górnej oraz lewej kończyny dolnej. Po wykonaniu 15 powtórzeń w wolnym tempie należy zrobić to samo wykorzystując przeciwne kończyny. 
  2. Pozycja: siad na piętach, szeroko rozstawione kolana, ręce oparte o matę, wyprostowane. Ruch polega na powolnym przesuwaniu rąk po macie, wykonując w ten sposób rozciąganie kręgosłupa. Na koniec należy przyjąć pozycję klęku podpartego i utrzymać chwilę, oddychając spokojnie. Ćwiczenie powtarzamy 10–15 razy. 
  3. Pozycja: podpór bokiem na przedramieniu, druga ręka oparta przed tułowiem o podłoże. Kończyny dolne zgięte w stawach kolanowych. Ruch polega na powolnym uniesieniu bioder w górę, z zachowaniem liniowości tułowia. Następnie utrzymujemy pozycję przez kilka sekund. Ćwiczenie wykonujemy na obydwie strony, powtarzając je po 10–15 razy. 
  4. Pozycja: leżenie bokiem, ręka leżąca na materacu wyprostowana i umieszczona pod głową. Druga kończyna górna oparta o matę. Kończyny dolne ustawione jedna na drugiej, wyprostowane. Ruch polega na wykonaniu zgięcia grzbietowego stopy, która jest ułożona wyżej i odwiedzeniu kończyny dolnej w stawie biodrowym. Ćwiczenie wykonujemy powoli, stosując 10–15 powtórzeń na każdą stronę. 
  5. Pozycja: leżenie tyłem. Kończyny dolne ugięte w stawach biodrowych i kolanowych. Ręce ułożone wzdłuż tułowia. Ruch polega na wykonaniu delikatnego ruchu miednicą, unosząc ją i napinając pośladki i natychmiastowym przejściu do pozycji wyjściowej. Po 10 powtórzeniach biodra należy unieść wyżej, do linii łączącej kolana i barki, wykonując 10–15 powtórzeń. 
  6. Pozycja: leżenie tyłem. Kończyny dolne zgięte w stawach biodrowych i kolanowych, ustawione tak, aby stopy łączyły się ze sobą od strony podeszwowej. Rękami chwytamy w okolicy kostek. Ruch polega na wykonywaniu w tej pozycji kołyski na boki. Ćwiczenie powtarzamy 15–20 razy. 

Sumienne stosowanie się do zaleceń pomoże bólu pleców w ciąży w 1 trymestrze, 2 trymestrze i 3 trymestrze. Jest to niezwykle ważne dla zachowania dobrego samopoczucia, zdrowia fizycznego i jakości życia. Warto podkreślić, że intensywność ćwiczeń oraz ich dobór są uzależnione od okresu ciąży, np. ćwiczenia w ciąży w 3 trymestrze będą się nieco różniły od tych stosowanych we wcześniejszym okresie, chociażby pod względem intensywności czy stosowanych pozycji. 

Fizjoterapia w ciąży – przeciwwskazania. Jakich zabiegów i ćwiczeń nie wolno wykonywać w ciąży? 

Rehabilitacja w ciąży powinna być prowadzona w sposób niezwykle ostrożny z zachowaniem wszelkich środków bezpieczeństwa. Niewłaściwa klasyfikacja do prowadzonych zabiegów może bowiem skutkować nieprawidłowościami u rozwijającego się płodu oraz wpłynąć negatywnie na dalszy przebieg ciąży. W opisywanym okresie przeciwwskazane są głównie procedury fizykoterapeutyczne. Mowa tutaj o zastosowaniu czynników termicznych, jak np. ciepłolecznictwo czy krioterapia z wykorzystaniem par ciekłego azotu – szczególnie w formie ogólnoustrojowej.

Dodatkowo przeciwwskazane jest stosowanie pola magnetycznego, lasera, prądów leczniczych, ultradźwięków, diatermii. Należy powstrzymać się także od ekspozycji na działanie zabiegów ogólnoustrojowych, jak np. sauna fińska.
  1. Dugas M., Shorten A., Dubé E. i in., Decision aid tools to support women's decision making in pregnancy and birth: a systematic review and meta–analysis, „Soc Sci Med.” 2012, nr 74, s. 1968–1978. 
  2. Bredin S. S., Foulds H. J., Burr J. F., Charlesworth S. A., Risk assessment for physical activity and exercise clearance: in pregnant women without contraindications, „Can Fam Physician” 2013, nr 59, s. 515–517. 
  3. de Melo Martín I., Intemann K., Interpreting evidence: why values can matter as much as science, „Perspect Biol Med” 2012, nr 55, s. 59–70. 
  4. Guerreiro da Silva A. V., Nakamura M. U., Guerreiro da Silva J. B., “Forbidden points” in pregnancy: do they exist?, „Acupunct Med” 2011, nr 29, s. 135–136. 
  5. Cummings M., Forbidden points' in pregnancy: no plausible mechanism for risk, „Acupunct Med.” 2011, nr 29, s. 140–142. 

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Święta w ciąży – co może jeść ciężarna, a czego musi unikać?

    Kobieta w ciąży powinna jeść nie za dwoje, a dla dwojga, musi starać się tak komponować swoją dietę, aby dostarczała ona maluszkowi wszystkich niezbędnych składników. Znalezienie balansu między smakiem i zdrowiem może być szczególnie trudne w święta, gdy stół wręcz ugina się pod ciężarem aromatycznych potraw. 

  • Sączenie wód płodowych – przyczyny, objawy i postępowanie w przypadku wycieku wód płodowych

    Wody płodowe zapewniają odpowiednie środowisko do prawidłowego rozwoju płodu. Płyn owodniowy umożliwia swobodne ruchy dziecka oraz amortyzuje i zabezpiecza go przed bodźcami zewnętrznymi (m.in. hasałem, zmianami temperatury czy urazami mechanicznymi). Dlatego wyciek wód płodowych jest stanem, który zagraża życiu płodu – wówczas, niezależnie od etapu ciąży, kobieta powinna jak najszybciej zgłosić się do szpitala. Co może spowodować przedwczesne pęknięcie błon płodowych?

  • COVID-19 a ciąża: nikłe szanse na zarażenie dziecka koronawirusem podczas porodu

    Rozłąka z dzieckiem tuż po porodzie to traumatyczne przeżyci dla każdej matki, do którego w wielu wypadkach zmusiła pandemia. W trosce o zminimalizowanie ryzyka zakażenia, matki chore na COVID-19 rodzą przez cięcie cesarskie i są izolowane od dziecka tuż po porodzie, bez możliwości kontaktu i naturalnego karmienia do chwili stwierdzenia, że niebezpieczeństwo związane z chorobą minęło. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że te środki ostrożności są zbyt drastyczne, ponieważ ryzyko transmisji wirusa z matki na dziecko jest znikome. 

  • Szanse i metody na zajście w ciążę po chemio- i radioterapii

    Podczas tegorocznego zjazdu Europejskiego Towarzystwa Reprodukcji i Embriolgii odbywającego się online zaprezentowano najbardziej kompleksowy, jak dotąd, raport dotyczący skuteczności w zachowywaniu płodności u kobiet chorych na nowotwór. Jak wiadomo, chemio- i radioterapia często wiążą się z utratą płodności, dlatego coraz więcej kobiet decyduje się na pobranie i przechowanie jajeczek i embrionów jeszcze przed rozpoczęciem leczenia z myślą o wykorzystaniu ich po powrocie do zdrowia. 

  • Nadwaga w ciąży może negatywnie wpłynąć na rozwój mózgu dziecka

    Zwiększenie masy ciała w ciąży jest naturalnym zjawiskiem, jednak gdy waga zaczyna przyrastać w nadmiarze, może to oznaczać problemy nie tylko dla matki, ale również dla dziecka. Naukowcy z NYU School of Medicine postanowili przyjrzeć się ewentualnym konsekwencjom zdrowotnym nadmiernej wagi matki dla stanu zdrowia dziecka i odkryli, że może ona zaburzać rozwój jego mózgu i to już w drugim trymestrze ciąży. 

  • Chłopiec czy dziewczynka? To geny mężczyzny wpływają na płeć dziecka

    Oczekujesz dziecka? Zapewne najczęstszym pytaniem, które pada ze strony znajomych oraz rodziny jest to, jakiej płci będzie maluch. Wyniki pewnego eksperymentu sugerują, że tendencja do posiadania większej liczby synów lub córek jest dziedziczna.

  • Melisa, mięta, rumianek, pokrzywa, szałwia w ciąży – jakie zioła są bezpieczne dla ciężarnych, a które są w ciąży zakazane?

    Zioła w ciąży należy stosować rozsądnie, pamiętając o tym, iż w tym okresie należy zachować szczególną ostrość podczas przyjmowania leków, nawet preparatów naturalnych. Leczenie oraz samoleczenie w okresie ciąży jest ograniczone, w każdej sytuacji należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.  Jakie zioła są bezpieczne dla ciężarnych, a jakie są w ciąży zakazane?

  • Ciąża a szczepionka przeciwko COVID-19

    Czy kobiety w ciąży mogą się zaszczepić przeciwko COVID-19? Co powinna wiedzieć przyszła mama zanim podejmie decyzję o takim szczepieniu? Czy karmienie piersią jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do szczepienia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij