Fizjoterapia w ciąży – wskazania i przeciwwskazania do zabiegów fizjoterapeutycznych w ciąży
Mateusz Burak

Fizjoterapia w ciąży – wskazania i przeciwwskazania do zabiegów fizjoterapeutycznych w ciąży

Fizjoterapia w ciąży pomaga zapobiegać i łagodzić stany związane ze zmianami, które zachodzą w ciele przyszłej mamy przez dziewięć kolejnych miesięcy. Są to np. bóle bioder, bóle kręgosłupa czy rozstęp mięśnia prostego brzucha, a także nietrzymanie moczu oraz bolesne stosunki seksualne. Nie wszystkie metody wykorzystywane w fizjoterapii można jednak stosować u ciężarnych. Jakie zabiegi są wskazane, a jakich należy unikać w ciąży?

Fizjoterapia w ciąży – wskazania. Kiedy warto iść do fizjoterapeuty? 

Okres ciąży oraz samego porodu to niezwykle ważne i trudne wydarzenia dla ciała kobiety, może wówczas dochodzić do pojawiania się różnego rodzaju dysfunkcji i problemów w obrębie narządu ruchu. Ból pośladka w ciąży, ból krzyża, ból stawów czy ból pleców we wczesnej ciąży to jedne z najczęściej spotykanych dolegliwości u kobiet spodziewających się dziecka. Pojawiające się problemy mają zazwyczaj związek z dysbalansem mięśni brzucha, nadmiernym rozluźnieniem aparatu więzadłowego dna miednicy. Może to objawiać się: nietrzymaniem moczu w ciąży, bolesnymi stosunkami seksualnymi, uczuciem zwiększonego ciśnienia w kroczu, rozejściem spojenia łonowego czy rozstępem mięśnia prostego brzucha. Niezwykle pomocna w tych przypadłościach może okazać się wizyta u fizjoterapeuty uroginekologicznego.

Pojawienie się tego rodzaju dolegliwość powoduje powstawanie problemów rzutujących nie tylko na sprawność fizyczną, ale także na psychikę kobiet. Czasami dysfunkcje przybierają charakter defektu wyłącznie estetycznego i mogą utrzymywać się przez długi czas, jak np. rozstęp mięśnia prostego brzucha. Przy tym może się okazać, że całkowite pozbycie się problemu nie jest możliwe. Olbrzymią rolę w zapobieganiu i leczeniu tego typu problemów odgrywa fizjoterapia w ciąży.

Fizjoterapia w ciąży – rodzaje zabiegów 

W czasie ciąży zmianie ulega postawa kobiety, sposób poruszania się, zwiększa się obciążenie stawów, mięśni, więzadeł oraz innych struktur miękkotkankowych, które stają się dużo bardziej elastyczne. Większość tych modyfikacji powstaje na skutek wahań hormonalnych. Fizjoterapeuta korzysta z szerokiej gamy możliwości, jakie dają współcześnie stosowane metody postępowania. W oparciu o wiedzę i doświadczenie dobiera bezpieczne ćwiczenia mięśni dna miednicy w ciąży. Edukuje w zakresie strategii postępowania oraz przyjmowania właściwej postawy ciała czy pozycji podczas snu. Stosowanie się do takich zaleceń pomaga zmniejszyć ryzyko ewentualnych przeciążeń, dyskomfortu w dolnej części pleców, miednicy czy w obrębie stawów (np. ból bioder w ciąży, ból krzyża we wczesnej ciąży, ból w pośladku w ciąży). 

Rodzaje bezpiecznych zabiegów, wykorzystywanych w czasie ciąży to m.in.  masaż,

  • kinesiotaping,
  • ćwiczenia oddechowe,
  • ćwiczenia w wodzie,
  • ćwiczenia rozciągające, 
  • ćwiczenia wzmacniające,
  • ćwiczenia przeciwzakrzepowe. 

Zastosowanie miejscowe niektórych zabiegów fizykalnych rozpatruje się całkowicie indywidualnie, choć raczej stara się tego unikać. Wynika to z faktu możliwego niekorzystnego wpływu na rozwijający się płód. Bardzo ważne jest udzielanie ciężarnym wskazówek odnośnie przyjmowania prawidłowej postawy podczas wypoczynku, wspólne wypracowywanie strategii radzenia sobie z bólem. 

Fizjoterapia w ciąży – ćwiczenia odpowiednie dla ciężarnych 

Dysfunkcje, takie jak ból miednicy w ciąży przy chodzeniu, rwa kulszowa czy ból pleców w 3 trymestrze to wyraźne wskazania do skorzystania z konsultacji fizjoterapeuty. Podczas takiej wizyty specjalista przeprowadza wywiad i badanie. Pomaga to określić przyczynę oraz źródło bólu. Następnie dobiera się właściwe postępowanie, którego fundamentem najczęściej są ćwiczenia ukierunkowane na poprawę funkcjonowania narządu ruchu. 

Dobrym sposobem na uniknięcie dysfunkcji ze strony narządu ruchu jest wdrożenie postępowania profilaktycznego. Obejmuje to stosowanie ćwiczeń oraz wykorzystywanie wskazówek terapeuty podczas wykonywania czynności codziennych i przyjmowania różnych pozycji ciała.

Przykłady ćwiczeń w ciąży mogą być: 

  1. Pozycja: klęk podparty. Ruch polega na jednoczesnym unoszeniu prawej kończyny górnej oraz lewej kończyny dolnej. Po wykonaniu 15 powtórzeń w wolnym tempie należy zrobić to samo wykorzystując przeciwne kończyny. 
  2. Pozycja: siad na piętach, szeroko rozstawione kolana, ręce oparte o matę, wyprostowane. Ruch polega na powolnym przesuwaniu rąk po macie, wykonując w ten sposób rozciąganie kręgosłupa. Na koniec należy przyjąć pozycję klęku podpartego i utrzymać chwilę, oddychając spokojnie. Ćwiczenie powtarzamy 10–15 razy. 
  3. Pozycja: podpór bokiem na przedramieniu, druga ręka oparta przed tułowiem o podłoże. Kończyny dolne zgięte w stawach kolanowych. Ruch polega na powolnym uniesieniu bioder w górę, z zachowaniem liniowości tułowia. Następnie utrzymujemy pozycję przez kilka sekund. Ćwiczenie wykonujemy na obydwie strony, powtarzając je po 10–15 razy. 
  4. Pozycja: leżenie bokiem, ręka leżąca na materacu wyprostowana i umieszczona pod głową. Druga kończyna górna oparta o matę. Kończyny dolne ustawione jedna na drugiej, wyprostowane. Ruch polega na wykonaniu zgięcia grzbietowego stopy, która jest ułożona wyżej i odwiedzeniu kończyny dolnej w stawie biodrowym. Ćwiczenie wykonujemy powoli, stosując 10–15 powtórzeń na każdą stronę. 
  5. Pozycja: leżenie tyłem. Kończyny dolne ugięte w stawach biodrowych i kolanowych. Ręce ułożone wzdłuż tułowia. Ruch polega na wykonaniu delikatnego ruchu miednicą, unosząc ją i napinając pośladki i natychmiastowym przejściu do pozycji wyjściowej. Po 10 powtórzeniach biodra należy unieść wyżej, do linii łączącej kolana i barki, wykonując 10–15 powtórzeń. 
  6. Pozycja: leżenie tyłem. Kończyny dolne zgięte w stawach biodrowych i kolanowych, ustawione tak, aby stopy łączyły się ze sobą od strony podeszwowej. Rękami chwytamy w okolicy kostek. Ruch polega na wykonywaniu w tej pozycji kołyski na boki. Ćwiczenie powtarzamy 15–20 razy. 

Sumienne stosowanie się do zaleceń pomoże bólu pleców w ciąży w 1 trymestrze, 2 trymestrze i 3 trymestrze. Jest to niezwykle ważne dla zachowania dobrego samopoczucia, zdrowia fizycznego i jakości życia. Warto podkreślić, że intensywność ćwiczeń oraz ich dobór są uzależnione od okresu ciąży, np. ćwiczenia w ciąży w 3 trymestrze będą się nieco różniły od tych stosowanych we wcześniejszym okresie, chociażby pod względem intensywności czy stosowanych pozycji. 

Fizjoterapia w ciąży – przeciwwskazania. Jakich zabiegów i ćwiczeń nie wolno wykonywać w ciąży? 

Rehabilitacja w ciąży powinna być prowadzona w sposób niezwykle ostrożny z zachowaniem wszelkich środków bezpieczeństwa. Niewłaściwa klasyfikacja do prowadzonych zabiegów może bowiem skutkować nieprawidłowościami u rozwijającego się płodu oraz wpłynąć negatywnie na dalszy przebieg ciąży. W opisywanym okresie przeciwwskazane są głównie procedury fizykoterapeutyczne. Mowa tutaj o zastosowaniu czynników termicznych, jak np. ciepłolecznictwo czy krioterapia z wykorzystaniem par ciekłego azotu – szczególnie w formie ogólnoustrojowej.

Dodatkowo przeciwwskazane jest stosowanie pola magnetycznego, lasera, prądów leczniczych, ultradźwięków, diatermii. Należy powstrzymać się także od ekspozycji na działanie zabiegów ogólnoustrojowych, jak np. sauna fińska.
  1. Dugas M., Shorten A., Dubé E. i in., Decision aid tools to support women's decision making in pregnancy and birth: a systematic review and meta–analysis, „Soc Sci Med.” 2012, nr 74, s. 1968–1978. 
  2. Bredin S. S., Foulds H. J., Burr J. F., Charlesworth S. A., Risk assessment for physical activity and exercise clearance: in pregnant women without contraindications, „Can Fam Physician” 2013, nr 59, s. 515–517. 
  3. de Melo Martín I., Intemann K., Interpreting evidence: why values can matter as much as science, „Perspect Biol Med” 2012, nr 55, s. 59–70. 
  4. Guerreiro da Silva A. V., Nakamura M. U., Guerreiro da Silva J. B., “Forbidden points” in pregnancy: do they exist?, „Acupunct Med” 2011, nr 29, s. 135–136. 
  5. Cummings M., Forbidden points' in pregnancy: no plausible mechanism for risk, „Acupunct Med.” 2011, nr 29, s. 140–142. 

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • USG wczesnej ciąży — co zobaczymy w pierwszych tygodniach i jak to interpretować?

    Badanie ultrasonograficzne, często określane skrótem USG, to jedno z najczęściej wykonywanych obrazowych badań diagnostycznych. Według zaleceń licznych towarzystw ginekologicznych, w czasie ciąży badanie USG powinno być wykonane co najmniej trzykrotnie. W praktyce jest przeprowadzane zwykle częściej.

  • Amniopunkcja – jak wygląda badanie? Czy jest bezpieczne dla dziecka?

    Amniopunkcja to jedno z badań z zakresu inwazyjnej diagnostyki prenatalnej. Przyszła mama, słysząc o konieczności wykonania amniopunkcji, jest najczęściej wystraszona, bojąc się o utrzymanie ciąży i zdrowie dziecka. Należy jednak podkreślić, że ryzyko poronienia po amniopunkcji nie jest większe niż 1%, a wynik badania nie jest stuprocentową gwarancją zdrowia płodu. Jak należy się przygotować do amniopunkcji, ile kosztuje badanie wykonane prywatnie i jakie są wskazania do amniopunkcji? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Testy owulacyjne (paskowe, strumieniowe, płytkowe) – który wybrać, jak i kiedy je wykonać? Czy są wiarygodne podczas planowania ciąży?

    Analiza cyklu miesiączkowego jest istotna nie tylko z punktu widzenia kontroli stanu zdrowia, sprawdzenia działania terapii, ale także (często przede wszystkim) podczas planowania powiększenia rodziny. Od pewnego czasu ogromnym powodzeniem cieszą się testy płodności, nazywane inaczej testami owulacyjnymi, które można bez recepty kupić w aptece. Wyróżnia się testy polegające na analizie próbki moczu – paskowe, strumieniowe i płytkowe oraz tzw. testy owulacyjne ze śliny. Co może zaburzać wynik testu płodności, jaka jest cena testu owulacyjnegoi i jak analizować wynik badania owulacji w domu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Badanie krwi może pomóc zidentyfikować kobiety zagrożone przedwczesnym porodem

    Każdego roku 15 milionów dzieci rodzi się przed 37. tygodniem ciąży. Wcześniactwo wiąże się z wieloma krótko- i długoterminowymi konsekwencjami, dzieci urodzone przedwcześnie są obarczone wyższym ryzykiem problemów zdrowotnych i zaburzeń psychologicznych. Naukowcy odkryli istnienie biomarkerów, które mogą sygnalizować przedwczesny poród. Jakie geny są powiązane z wywołaniem przedwczesnego porodu?

  • Szczepienia w ciąży (COVID-19, grypa, krztusiec) – jakie szczepionki można podać ciężarnej?

    Szczepienia w ciąży są tematem wciąż aktualnym i nierzadko budzącym wiele obaw ze strony przyszłych mam. Czy uzasadnione jest podjęcie decyzji o odstąpieniu od przyjęcia szczepienia w obawie o zdrowie dziecka? Okazuje się, że obecnie dysponujemy licznymi badaniami, które potwierdzają bezpieczeństwo szczepień i pozwalają skutecznie zabezpieczyć przed niebezpiecznymi konsekwencjami zachorowania zarówno przyszłą mamę jak i dziecko. 

  • Przygotowanie organizmu do ciąży – od kiedy brać suplementy, witaminy i minerały?

    Wiele kobiet, które planują zostać mami, zastanawia się, które witaminy i minerały suplementować przed ciążą, a których z nich unikać, żeby zwiększyć swoje szansę na posiadanie potomstwa? Istnieje kilka prostych zasad dotyczących planowania zarówno macierzyństwa, jak i ojcostwa, które powinni stosować przyszli rodzice. Dlaczego kobiety starające się o dziecko lub będące w ciąży nie powinny pić syropu lub napoju z aloesu, jak długo przed zajściem w ciążę należy zacząć brać kwas foliowy oraz co należy włączyć do swojej diety, aby podnieść swoją płodność? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Nacinanie krocza – kontrowersje wokół rutynowego nacinania krocza podczas porodu

    Wątpliwości narastające wokół tematu rutynowych nacięć krocza w trakcie porodu towarzyszą środowisku medycznemu już od wielu dekad. Niesłabnąca od lat argumentacja zarówno zwolenników, jak i przeciwników tego zabiegu sprawiła, że również w Polsce toczy się spór o zasadność episiotomii w kontekście wielu sytuacji położniczych. Co zatem sprawia, że pomimo upływu wielu lat doświadczenia i praktyki temat nacięcia krocza jest nadal równie kontrowersyjny, jak niemal dwie dekady temu, a wizja porodu siłami natury budzi coraz większy lęk wśród pacjentek? 

  • Nadciśnienie w ciąży – przyczyny, leczenie, powikłania

    Nadciśnienie tętnicze jest jedną z wielu chorób, które mogą towarzyszyć ciężarnej. Choć zwykle początkowo nie daje ono żadnych objawów, to brak wdrożenia odpowiedniego postępowania i leczenia może doprowadzić do poważnych komplikacji, które stanowią zagrożenie życia zarówno dla matki, jak i jej nienarodzonego dziecka. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij