Fizjoterapia w ciąży – wskazania i przeciwwskazania do zabiegów fizjoterapeutycznych w ciąży
Mateusz Burak

Fizjoterapia w ciąży – wskazania i przeciwwskazania do zabiegów fizjoterapeutycznych w ciąży

Fizjoterapia w ciąży pomaga zapobiegać i łagodzić stany związane ze zmianami, które zachodzą w ciele przyszłej mamy przez dziewięć kolejnych miesięcy. Są to np. bóle bioder, bóle kręgosłupa czy rozstęp mięśnia prostego brzucha, a także nietrzymanie moczu oraz bolesne stosunki seksualne. Nie wszystkie metody wykorzystywane w fizjoterapii można jednak stosować u ciężarnych. Jakie zabiegi są wskazane, a jakich należy unikać w ciąży?

Fizjoterapia w ciąży – wskazania. Kiedy warto iść do fizjoterapeuty? 

Okres ciąży oraz samego porodu to niezwykle ważne i trudne wydarzenia dla ciała kobiety, może wówczas dochodzić do pojawiania się różnego rodzaju dysfunkcji i problemów w obrębie narządu ruchu. Ból pośladka w ciąży, ból krzyża, ból stawów czy ból pleców we wczesnej ciąży to jedne z najczęściej spotykanych dolegliwości u kobiet spodziewających się dziecka. Pojawiające się problemy mają zazwyczaj związek z dysbalansem mięśni brzucha, nadmiernym rozluźnieniem aparatu więzadłowego dna miednicy. Może to objawiać się: nietrzymaniem moczu w ciąży, bolesnymi stosunkami seksualnymi, uczuciem zwiększonego ciśnienia w kroczu, rozejściem spojenia łonowego czy rozstępem mięśnia prostego brzucha. Niezwykle pomocna w tych przypadłościach może okazać się wizyta u fizjoterapeuty uroginekologicznego.

Pojawienie się tego rodzaju dolegliwość powoduje powstawanie problemów rzutujących nie tylko na sprawność fizyczną, ale także na psychikę kobiet. Czasami dysfunkcje przybierają charakter defektu wyłącznie estetycznego i mogą utrzymywać się przez długi czas, jak np. rozstęp mięśnia prostego brzucha. Przy tym może się okazać, że całkowite pozbycie się problemu nie jest możliwe. Olbrzymią rolę w zapobieganiu i leczeniu tego typu problemów odgrywa fizjoterapia w ciąży.

Fizjoterapia w ciąży – rodzaje zabiegów 

W czasie ciąży zmianie ulega postawa kobiety, sposób poruszania się, zwiększa się obciążenie stawów, mięśni, więzadeł oraz innych struktur miękkotkankowych, które stają się dużo bardziej elastyczne. Większość tych modyfikacji powstaje na skutek wahań hormonalnych. Fizjoterapeuta korzysta z szerokiej gamy możliwości, jakie dają współcześnie stosowane metody postępowania. W oparciu o wiedzę i doświadczenie dobiera bezpieczne ćwiczenia mięśni dna miednicy w ciąży. Edukuje w zakresie strategii postępowania oraz przyjmowania właściwej postawy ciała czy pozycji podczas snu. Stosowanie się do takich zaleceń pomaga zmniejszyć ryzyko ewentualnych przeciążeń, dyskomfortu w dolnej części pleców, miednicy czy w obrębie stawów (np. ból bioder w ciąży, ból krzyża we wczesnej ciąży, ból w pośladku w ciąży). 

Rodzaje bezpiecznych zabiegów, wykorzystywanych w czasie ciąży to m.in.  masaż,

  • kinesiotaping,
  • ćwiczenia oddechowe,
  • ćwiczenia w wodzie,
  • ćwiczenia rozciągające, 
  • ćwiczenia wzmacniające,
  • ćwiczenia przeciwzakrzepowe. 

Zastosowanie miejscowe niektórych zabiegów fizykalnych rozpatruje się całkowicie indywidualnie, choć raczej stara się tego unikać. Wynika to z faktu możliwego niekorzystnego wpływu na rozwijający się płód. Bardzo ważne jest udzielanie ciężarnym wskazówek odnośnie przyjmowania prawidłowej postawy podczas wypoczynku, wspólne wypracowywanie strategii radzenia sobie z bólem. 

Polecane dla Ciebie

Fizjoterapia w ciąży – ćwiczenia odpowiednie dla ciężarnych 

Dysfunkcje, takie jak ból miednicy w ciąży przy chodzeniu, rwa kulszowa czy ból pleców w 3 trymestrze to wyraźne wskazania do skorzystania z konsultacji fizjoterapeuty. Podczas takiej wizyty specjalista przeprowadza wywiad i badanie. Pomaga to określić przyczynę oraz źródło bólu. Następnie dobiera się właściwe postępowanie, którego fundamentem najczęściej są ćwiczenia ukierunkowane na poprawę funkcjonowania narządu ruchu. 

Dobrym sposobem na uniknięcie dysfunkcji ze strony narządu ruchu jest wdrożenie postępowania profilaktycznego. Obejmuje to stosowanie ćwiczeń oraz wykorzystywanie wskazówek terapeuty podczas wykonywania czynności codziennych i przyjmowania różnych pozycji ciała.

Przykłady ćwiczeń w ciąży mogą być: 

  1. Pozycja: klęk podparty. Ruch polega na jednoczesnym unoszeniu prawej kończyny górnej oraz lewej kończyny dolnej. Po wykonaniu 15 powtórzeń w wolnym tempie należy zrobić to samo wykorzystując przeciwne kończyny. 
  2. Pozycja: siad na piętach, szeroko rozstawione kolana, ręce oparte o matę, wyprostowane. Ruch polega na powolnym przesuwaniu rąk po macie, wykonując w ten sposób rozciąganie kręgosłupa. Na koniec należy przyjąć pozycję klęku podpartego i utrzymać chwilę, oddychając spokojnie. Ćwiczenie powtarzamy 10–15 razy. 
  3. Pozycja: podpór bokiem na przedramieniu, druga ręka oparta przed tułowiem o podłoże. Kończyny dolne zgięte w stawach kolanowych. Ruch polega na powolnym uniesieniu bioder w górę, z zachowaniem liniowości tułowia. Następnie utrzymujemy pozycję przez kilka sekund. Ćwiczenie wykonujemy na obydwie strony, powtarzając je po 10–15 razy. 
  4. Pozycja: leżenie bokiem, ręka leżąca na materacu wyprostowana i umieszczona pod głową. Druga kończyna górna oparta o matę. Kończyny dolne ustawione jedna na drugiej, wyprostowane. Ruch polega na wykonaniu zgięcia grzbietowego stopy, która jest ułożona wyżej i odwiedzeniu kończyny dolnej w stawie biodrowym. Ćwiczenie wykonujemy powoli, stosując 10–15 powtórzeń na każdą stronę. 
  5. Pozycja: leżenie tyłem. Kończyny dolne ugięte w stawach biodrowych i kolanowych. Ręce ułożone wzdłuż tułowia. Ruch polega na wykonaniu delikatnego ruchu miednicą, unosząc ją i napinając pośladki i natychmiastowym przejściu do pozycji wyjściowej. Po 10 powtórzeniach biodra należy unieść wyżej, do linii łączącej kolana i barki, wykonując 10–15 powtórzeń. 
  6. Pozycja: leżenie tyłem. Kończyny dolne zgięte w stawach biodrowych i kolanowych, ustawione tak, aby stopy łączyły się ze sobą od strony podeszwowej. Rękami chwytamy w okolicy kostek. Ruch polega na wykonywaniu w tej pozycji kołyski na boki. Ćwiczenie powtarzamy 15–20 razy. 

Sumienne stosowanie się do zaleceń pomoże bólu pleców w ciąży w 1 trymestrze, 2 trymestrze i 3 trymestrze. Jest to niezwykle ważne dla zachowania dobrego samopoczucia, zdrowia fizycznego i jakości życia. Warto podkreślić, że intensywność ćwiczeń oraz ich dobór są uzależnione od okresu ciąży, np. ćwiczenia w ciąży w 3 trymestrze będą się nieco różniły od tych stosowanych we wcześniejszym okresie, chociażby pod względem intensywności czy stosowanych pozycji. 

Fizjoterapia w ciąży – przeciwwskazania. Jakich zabiegów i ćwiczeń nie wolno wykonywać w ciąży? 

Rehabilitacja w ciąży powinna być prowadzona w sposób niezwykle ostrożny z zachowaniem wszelkich środków bezpieczeństwa. Niewłaściwa klasyfikacja do prowadzonych zabiegów może bowiem skutkować nieprawidłowościami u rozwijającego się płodu oraz wpłynąć negatywnie na dalszy przebieg ciąży. W opisywanym okresie przeciwwskazane są głównie procedury fizykoterapeutyczne. Mowa tutaj o zastosowaniu czynników termicznych, jak np. ciepłolecznictwo czy krioterapia z wykorzystaniem par ciekłego azotu – szczególnie w formie ogólnoustrojowej.

Dodatkowo przeciwwskazane jest stosowanie pola magnetycznego, lasera, prądów leczniczych, ultradźwięków, diatermii. Należy powstrzymać się także od ekspozycji na działanie zabiegów ogólnoustrojowych, jak np. sauna fińska.
  1. Dugas M., Shorten A., Dubé E. i in., Decision aid tools to support women's decision making in pregnancy and birth: a systematic review and meta–analysis, „Soc Sci Med.” 2012, nr 74, s. 1968–1978. 
  2. Bredin S. S., Foulds H. J., Burr J. F., Charlesworth S. A., Risk assessment for physical activity and exercise clearance: in pregnant women without contraindications, „Can Fam Physician” 2013, nr 59, s. 515–517. 
  3. de Melo Martín I., Intemann K., Interpreting evidence: why values can matter as much as science, „Perspect Biol Med” 2012, nr 55, s. 59–70. 
  4. Guerreiro da Silva A. V., Nakamura M. U., Guerreiro da Silva J. B., “Forbidden points” in pregnancy: do they exist?, „Acupunct Med” 2011, nr 29, s. 135–136. 
  5. Cummings M., Forbidden points' in pregnancy: no plausible mechanism for risk, „Acupunct Med.” 2011, nr 29, s. 140–142. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • In vitro – na czym polega, przebieg, skuteczność, koszt

    Zgodnie ze stanowiskiem Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) problemy z płodnością ma ok. 12% populacji. Szacuje się, że w Polsce dotyczy to aż 20% osób w wieku reprodukcyjnym. Nadzieję na posiadanie potomstwa daje jednak metoda in vitro, która w dużej mierze jest finansowana z programów samorządowych.

  • Łysienie poporodowe – jak długo trwa wypadanie włosów po ciąży i jak sobie z nim radzić?

    Każda kobieta marzy o tym, aby jej włosy były piękne, gęste i lśniące. I właśnie w okresie ciąży włosy takie się stają — są mocniejsze i wyglądają zdrowiej niż przed ciążą. Niestety, ten stan nie będzie utrzymywał się długo, ponieważ włosy zaczynają wypadać zazwyczaj po porodzie. Mówi się wówczas, że doszło do łysienia poporodowego. Czy jest ono groźne? Co robić, gdy po ciąży nadmiernie wypadają włosy? Podpowiadamy.

  • Jak objawia się owulacja? Czy tylko w tej fazie cyklu można zajść w ciążę?

    Owulacja to proces uwolnienia komórki jajowej z pęcherzyka zlokalizowanego w jajniku. Współczesna medycyna daje możliwość stymulacji owulacji. Jest to metoda stosowana w leczeniu niepłodności, która definiowana jest jako niemożność uzyskania ciąży klinicznej przez 12 miesięcy mimo regularnych stosunków płciowych. Obliczanie momentu owulacji może zatem służyć jako metoda antykoncepcyjna lub sposób na zwiększenie szans na zapłodnienie w sytuacji starań o dziecko.

  • USG genetyczne – kiedy wykonać? Ile kosztuje i co może pokazać?

    Badanie USG genetyczne jest w pełni bezpieczne zarówno dla dziecka, jak i dla kobiety ciężarnej. Jest ono jednym z najważniejszych badań wykonywanych w trakcie trwania ciąży. Podczas badania oceniana jest m.in. anatomia płodu oraz ryzyko aberracji chromosomowych. Jak wygląda obowiązkowe badanie prenatalne i ile kosztuje USG genetyczne?

  • Jakie zmiany hormonalne zachodzą w organizmie kobiety w trakcie ciąży?

    Burza hormonalna to potoczne określenie na wszelkiego rodzaju zmiany zachodzące w gospodarce gruczołów dokrewnych w trakcie trwania ciąży. Każdą kobietę ciężarną dotyczą te same wahania, niemniej towarzyszą im różne odczucia. Co dzieje się z organizmem kobiety w czasie ciąży? Jakie hormony działają na początku ciąży oraz co kortyzol ma wspólnego ze zmiennością nastroju?

  • Pierwsze objawy ciąży – po czym poznać, że doszło do zapłodnienia?

    Mdłości, zawroty głowy, tkliwość piersi? Czy te objawy świadczą o tym, że kobieta jest w ciąży? Owszem, mogą na to wskazywać, niemniej nie muszą. Specjaliści z zakresu ginekologii i położnictwa nie definiują jednoznacznie tzw. wczesnych i późnych objawów ciąży. Można jednak wyróżnić zarówno prawdopodobne, jak i pewne jej oznaki.

  • Kangurowanie – czym jest i jakie może przynieść korzyści?

    Budowanie więzi z dzieckiem można rozpocząć już od pierwszych minut, w których malec pojawi się na świecie. Proces, który odbywa się w kontakcie skóra do skóry, nazywa się kangurowaniem. Może być wykonywane przez mamę, ale także przez tatę noworodka. Jak się przygotować do kangurowania i jak długo można je praktykować?

  • Jakie są objawy niedoczynności tarczycy w ciąży? Czy można ją leczyć? Normy badań

    Niedoczynność tarczycy w ciąży może zwiększyć ryzyko związane z poronieniem, odklejeniem łożyska, niedokrwistością, nadciśnieniem ciążowym czy krwawieniem poporodowym. Wyjątkowo newralgiczny moment to ten, kiedy niedoczynność wystąpi w pierwszym trymestrze ciąży. Jak diagnozować i leczyć niedoczynność tarczycy u kobiety w ciąży, tak aby terapia była skuteczna i nie zaszkodziła dziecku?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij