Przykurcz Dupuytrena – przyczyny, objawy, leczenie przykurczu rozcięgna dłoniowego

Przykurcz Dupuytrena, inaczej przykurcz rozcięgna dłoniowego, to schorzenie polegające na bliznowaceniu rozcięgna dłoniowego z przykurczeniem zgięciowym palców. Przyczyny choroby Dupuytrena nie są do końca poznane, najczęściej wskazuje się na czynniki genetyczne oraz urazy i przeciążenia tkanek miękkich. Przykurcz Dupuytrena prowadzi do ograniczenia możliwości wyprostu palca oraz ograniczenia ruchomości całej ręki i tym samym niemożności wykonywania podstawowych, codziennych czynności. Jak leczy się przykurcz Dupuytrena?

Przykurcz Dupuytrena – budowa anatomiczna dłoni

Przykurcz Dupuytrena (przykurcz ręki) jest schorzeniem związanym z przerostem włókien kolagenowych . Uważany jest za chorobę o podłożu zwyrodnieniowym, która prowadzi do upośledzenia zakresu ruchomości w obrębie palców ręki oraz osłabienia siły chwytu (jest to związane z anatomiczną budową dłoni). 

Pierwsze wzmianki na temat choroby Dupuytrena pochodzą z 1614 r. Uważano wówczas, że głównym czynnikiem sprawczym tej patologii jest uraz. Przykurcz rozcięgna dłoniowego, jaki ma miejsce w opisywanym zaburzeniu ma zazwyczaj postać łagodną, jednakże w istotny sposób może ograniczać wykonywanie czynności codziennych. Sprawia to, że znacząco spada jakość życia. 

Budowa dłoni sprzyja tego typu chorobom dłoni i palców. Mięśnie ręki dzielimy na 3 grupy: mięśnie kłębu kciuka, mięśnie kłębika palca małego oraz mięśnie środkowe dłoni. Zapewniają one wykonywanie ruchów palcami, a dzięki temu czynności precyzyjnych. Wyróżniamy powierzchnię grzbietową oraz dłoniową ręki. 

Przykurcz Dupuytrena – przyczyny

Ciekawy może być fakt, że przykurcz zgięciowy palców dłoni najczęściej dotyczy mężczyzn zamieszkujących Europę Północną (stwierdzono to na podstawie badań naukowych prowadzonych w zakresie opisywanej tematyki). Odsetek zachorowań wzrasta wraz z wiekiem i jest największy po 75. roku życia. 

Etiologia opisywanego przykurczu palców jest ciągle niewystarczająco poznana. Udowodniono, że wśród czynników ryzyka znajdują się między innymi predyspozycje genetyczne – sprzyjająca jest obecność antygenu HLA. Zwiększenie zapadalności na tę patologię może dotyczyć także cukrzyków, nałogowych palaczy tytoniu oraz osób spożywających często alkohol. Badania mówią także o ryzyku rozwijania opisywanego przykurczu palca (rozcięgna dłoniowego) u osób, które w pracy poddawane są działaniom wibracji z wykorzystywanych urządzeń mechanicznych. Są to najczęstsze przyczyny powstawania przykurczu palców dłoni. 

Przykurcz Dupuytrena – objawy

Pierwszymi objawami przykurczu Dupuytrena są pojawiające się podskórne zgrubienia oraz guzki. W kolejnym etapie występuje wyraźny przerost struktury rozcięgna. Pojawia się także przykurcz ograniczający wyprost palca. W ostatniej fazie mamy do czynienia z mocnym ograniczeniem ruchomości ręki oraz jej możliwości funkcjonalnych. Dodatkowo wśród symptomów zespołu Dupuytrena wyróżniamy:

• wzmożoną potliwość,
• trudności w czynnościach codziennych, takich jak mycie twarzy, ubieranie się, wykonywanie ruchów precyzyjnych,
• występowanie twardych skupisk pasm przebiegających na obszarze palców oraz powierzchni dłoniowej ręki,
• bóle dłoni (ból dłoni po wewnętrznej stronie, ból palca środkowego).

Pacjent z Dupuytrenem nie będzie potrafił ustawić ręki w taki sposób, aby palce były wyprostowane.

Przykurcz Dupuytrena – diagnostyka

Diagnostyka chorób dłoni w pierwszej kolejności polega na zebraniu dokładnych informacji podczas wywiadu z pacjentem. Pozwala to wstępnie ustalić możliwe przyczyny, ewentualnie ułatwia wykluczenie innych schorzeń dających podobne objawy. Bardzo często przy podejrzeniu choroby Dupuytrena wykorzystuje się tzw. test stołu. Pacjent zostaje poproszony o ułożenie rąk płasko na stole. Test uznaje się za pozytywny wówczas, gdy palce nie mogą zostać do końca wyprostowane. Ocenie zostaje poddawany wygląd ręki, zakres ruchomości palców oraz siła chwytu. 

Badanie kliniczne uwidacznia przykurcz w stawach śródręczno–paliczkowych oraz międzypaliczkowych bliższych. Ze względu na bardzo jasny obraz kliniczny zazwyczaj badań dodatkowych w postaci USG i rezonansu magnetycznego nie zleca się. Specjaliści mogą takowe zarekomendować w przypadku podejrzenia zmian o charakterze nowotworowym. Obecnie stosuje się także 4–stopniową skalę określającą stopień przykurczu zgięciowego. 

Przykurcz Dupuytrena – leczenie

Nadrzędnym celem leczenia przykurczu Dupuytrena jest poprawa wyprostu palców oraz funkcji dłoni. Dlatego też wdrożenie postępowania proponuje się jeszcze przed wystąpieniem poważnych zmian, które znacząco upośledzają czynność ręki (przykurcze mięśni, zmiany w obrębie ścięgna dłoni, rozcięgna dłoniowego). Proponowane sposoby leczenia są uzależnione od stopnia nasilenia choroby oraz oczekiwań pacjentów. 

Przykurcz Dupuytrena – leczenie farmakologiczne

Bóle dłoni oraz zmiany, jakie towarzyszą chorobie Dupuytrena próbuje się ograniczać, stosując miejscowe iniekcje z kortykosteroidów. Z wątpliwym rezultatem w leczeniu tego typu wykorzystuje się również witaminę E. Nieco bardziej inwazyjną metodą, ale o większej, potwierdzonej skuteczności jest podawanie środka – kolagenozy, bezpośrednio do tkanek objętych patologicznymi zmianami. Wykonuje się to z pomocą ultrasonografu. W ten sposób dochodzi do rozpuszczania zgrubiałych pasm charakterystycznych dla przykurczu Dupuytrena. 

Przykurcz Dupuytrena – operacja

Operacja ręki powinna mieć miejsce u pacjentów, którzy prezentują wysoki stopień zaawansowania zmian chorobowych. Przykurcz dłoni zostaje wówczas poddany zabiegowi o nazwie fasciotomia. W ujęciu klasycznym polega to na wprowadzeniu pod skórę noża chirurgicznego i przecięciu zgrubiałego pasma utrudniającego wyprost palców.

Odmianą tej procedury jest fasciotomia igłowa wykorzystywana w najbardziej zaawansowanych przykurczach tkanek. Zaletą jest możliwość jej wykonania w warunkach ambulatoryjnych. Obserwuje się jednak dużą tendencję do nawrotów po kilku latach od zabiegu – ok. 75%. 

Dermofasciotomia z kolei polega na usunięciu całej chorej tkanki wraz z podskórną tkanką tłuszczową. Następnie dokonuje się w tym miejscu pokrycia przeszczepem skóry pełnej grubości. Pomaga to po wygojeniu zmniejszać odsetek nawrotów. 

Przykurcz Dupuytrena – rehabilitacja

Rehabilitacja przykurczy mięśni dłoni oraz zmian w obrębie rozcięgna dłoniowego polega na zastosowaniu wyselekcjonowanych działań. Stosuje się ortezy korygujące ułożenie palców na dzień oraz na noc. Taka szyna może być stosowana nawet przez okres 6 tygodni po zabiegu. Wówczas już od pierwszych dni po wygojeniu rany wykonuje się zabiegi manualne doprowadzające do mobilizacji okolicznych tkanek.

Przykładem może być masaż tkanek głębokich, różne formy terapii powięziowej oraz terapii manualnej. Rehabilitacja jest również bardzo ważnym elementem po operacji. 

Przykurcz Dupuytrena – ćwiczenia dłoni

Przykładowy zestaw ćwiczeń w przykurczu Dupuytrena to:

1. Ustawiając rękę w wygodnej pozycji, należy próbować rozcierać w poprzek zgrubiałe pasmo przez okres kilku minut. Dodatkowo można użyć maści przeciwzapalnej podczas takiej procedury, co spowoduje jej zdecydowanie wchłanianie do zdecydowanie głębszych warstw. 
2. Ustawiając rękę w zgięciu grzbietowym, wyprostowaną w łokciu, chwytamy zdrową ręką za palce chorej. W tej pozycji staramy się pogłębiać wyprost palców. Powtarzamy to 10–15 razy.
3. Wykorzystując to samo ustawienie, możemy zmodyfikować poprzednie ćwiczenie poprzez wprowadzenie techniki poizometrycznej relaksacji. W tym celu naciskamy przez 10 sekund palcami w zdrową rękę, po czym rozluźniamy nacisk i pogłębiamy wyprost palców zdrową rękę. Powtarzamy 5–6 razy. 

Rehabilitacja dłoni zawsze powinna odbywać się w porozumieniu z lekarzem i terapeutą. Pomoże to wyeliminować przykre dolegliwości związane z chorobami dłoni i palców. Pomoże to również opóźnić powstawanie przykurczy stawowych. Samodzielnie w domu można wykorzystać technikę „strzepywania” palców. Polega to na kilkukrotnym wykonywaniu szybkich, energicznych ruchów przypominających strzelanie z bicza lub strzepywanie wody z palców.