Węgiel aktywny – właściwości i zastosowanie. Węgiel aktywny na biegunkę i w kosmetykach
Piotr Gmachowski

Węgiel aktywny – właściwości i zastosowanie. Węgiel aktywny na biegunkę i w kosmetykach

Węgiel aktywny to środek wytwarzany z różnych materiałów pochodzenia organicznego, najczęściej jest to drewno, ale także torf, węgle kopalne czy skorupy orzechów. Węgiel aktywowany ma silne właściwości adsorpcyjne, wiąże zanieczyszczenia i toksyny, co jest wykorzystywane w leczeniu zatruć pokarmowych (np. biegunek, wzdęć), ale także w kosmetyce (w pielęgnacji cery tłustej, ze skłonnością do trądziku czy w wybielających pastach do zębów).

Węgiel aktywny – co to jest? 

Węgiel aktywny (łac. carbo activatus), zwany także węglem aktywowanym lub węglem leczniczym, jest substancją organiczną, otrzymywaną najczęściej z miazgi drzewnej, która poddawana jest procesowi karbonizacji (w 400–800 st. C), a następnie jest aktywowana, co powoduje uzyskanie silnych właściwości adsorpcyjnych. Cechą charakterystyczną węgla aktywnego jest jego duża powierzchnia wchłaniająca. Produkcja węgla aktywnego jest stosunkowo tania, a więc produkty go zawierające są przystępne cenowo.

Węgiel aktywny – działanie

Działanie węgla aktywnego polega na neutralizacji związków poprzez ich adsorpcję (adsorpcja to proces wiązania się cząsteczek) na dużej powierzchni.

Węgiel leczniczy wiąże w przewodzie pokarmowym różne substancje, np. trucizny, toksyny bakteryjne, czynniki pobudzające perystaltykę jelit, gazy jelitowe, bakterie, białko, a także niektóre leki. Nie wykazuje natomiast działania adsorbującego w przypadku pochodnych sulfonylomocznika.

Węgiel aktywny osłania także błonę śluzową przewodu pokarmowego. Po podaniu doustnym węgiel aktywny nie wchłania się  z przewodu pokarmowego, lecz wydalany jest z kałem. Ważną informacją dla osób przyjmujących węgiel aktywny jest fakt, iż może on powodować czarne zabarwienie stolca.

Polecane dla Ciebie

Węgiel aktywny – zastosowanie

Węgiel aktywny – zastosowanie w medycynie. Węgiel na zatrucia i biegunkę

Węgiel leczniczy w medycynie ma zastosowanie w zatruciach niektórymi lekami i związkami chemicznymi. Węgiel aktywny wiąże np.:

  • paracetamol,
  • ibuprofen,
  • salicylany,
  • kwas mefenamowy,
  • nikotynę,
  • pochodne benzodiazepiny,
  • pochodne fenotiazyny,
  • trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne,
  • barbiturany,
  • fenole,
  • alkaloidy,
  • sole metali ciężkich,
  • chlormetiazol,
  • chlorochinę,
  • chlorpromazynę,
  • klonidynę,
  • digoksynę,
  • digitoksynę,
  • mianserynę,
  • parakwat,
  • inhibitory MAO, czyli monoaminooksydazy – leki stosowane w leczeniu depresji.

Małą skuteczność węgla aktywnego wykazano w przypadku zatruć:

  • etanolem,
  • metanolem,
  • glikolem etylenowym,
  • cyjankami,
  • litem,
  • kwasem bornym,
  • pochodnymi ropy naftowej.

Węgla aktywnego nie podaje się pacjentom, u których wystąpiło ostre zatrucie substancjami żrącymi oraz  w przypadku konieczności podania antidotum.

Węgiel leczniczy znalazł także zastosowanie w przypadku leczenia biegunek, w tym tzw. biegunek podróżniczych czy tych, będących skutkiem ubocznym chemioterapii, ponieważ wiąże się z czynnikami wywołującymi rozwolnienie, np. toksynami czy bakteriami. W leczeniu tego typu dolegliwości najlepiej zastosować go w postaci zawiesiny wodnej bądź tabletek. Substancję tę stosuje się także w lżejszych zatruciach pokarmowych, które objawiają się wzdęciami. 

Ponieważ węgiel aktywny wiąże bakterie, sprawdzi się również w przypadku skaleczeń, ran, otarć. W aptekach dostępne są przeciwbakteryjne opatrunki z węglem aktywowanym, zalecane zwłaszcza w przypadku trudno gojących się ran, owrzodzeń, odleżyn, także z ropną wydzieliną. Warstwa węgla (zazwyczaj dodatkowo ze srebrem), którą pokryte są opatrunki pochłania wysięk z rany i nieprzyjemny zapach oraz wiąże endotoksyny. 

Węgiel aktywny – zastosowanie w kosmetyce

W przemyśle kosmetycznym węgiel aktywny można spotkać jako składnik:

  • szamponów,
  • mydeł,
  • żeli,
  • past do zębów,
  • peelingów,
  • maseczek oczyszczających.

Węgiel aktywny wykorzystywany jest w kosmetyce ze względu na swoje właściwości związane z wchłanianiem toksyn oraz dodatkowo ze względu na działanie przeciwzapalne, rozjaśniające i przeciwbakteryjne. Ma zastosowanie w pielęgnacji cery tłustej, mieszanej, ze skłonnością do trądziku i rozszerzonych porów. Wykorzystuje się go także w celu usuwania nadmiaru zgromadzonego sebum, zanieczyszczeń oraz zrogowaceń. Znajdziemy go w żelach myjących do twarzy, maseczkach, peelingach, kremach pielęgnacyjnych. Węgiel aktywowany działa detoksykująco i oczyszczająco także na skórę głowy, szampony z węglem będą odpowiednie do mycia włosów przetłuszczających się i z łupieżem. 

Węgiel aktywowany jest także składnikiem wybielających past do zębów. Dobrze wiąże bowiem związki garbnikowe, odpowiadające za przebarwienia powierzchni zębów. Pasta do zębów z węglem aktywowanym sprawdzi się świetnie w usuwaniu przebarwień po kawie czy herbacie, pomoże w likwidowaniu nieprzyjemnego zapachu z ust oraz zadziała kojąco na podrażnione dziąsła.

Węgiel leczniczy – jak stosować? Dawkowanie węgla aktywnego

Dawkowanie węgla aktywnego u osób dorosłych oraz dzieci po 12. roku życia przy podaniu doustnym wygląda następująco:

  1. W przypadku lekkich zatruć pokarmowych, którym towarzyszą wzdęcia i nadmierna fermentacja jelitowa podaje się 800–1200 mg kilka razy na dobę, do ustąpienia objawów. Aby węgiel aktywny zadziałał szybciej, tabletki można rozgryźć, jednak można je także połykać w całości.
  2. W przypadku biegunek dawka wynosi od 3 do 6 g, można ją powtarzać co godzinę, od 3 do 4 razy, lek można zastosować w postaci wodnej zawiesiny.
  3. W razie poważnych zatruć podaje się zwykle od 4 do 12,5 g (dawka jednorazowa) w postaci wodnej zawiesiny (lek w razie potrzeby można podawać kilkakrotnie w ciągu doby).

Bardzo ważna kwestią jest fakt, iż węgiel aktywny może zmniejszać wchłanianie innych leków, które przyjmuje pacjent np.:

  • salicylanów,
  • barbituranów,
  • glutetymidu,
  • środków antykoncepcyjnych,
  • antybiotyków,
  • leków przeciwzakrzepowych.

W przypadku przyjmowania węgla aktywnego oraz innych leków należy zachować odstęp czasowy. Inne leki należy zażyć o takiej porze, aby zachować minimum 2 godziny przerwy przed przyjęciem węgla lub 2 godziny po przyjęciu węgla leczniczego.

Węgiel aktywny – stosowanie u niemowląt i kobiet w ciąży

W przypadku wystąpienia objawów zatrucia pokarmowego u niemowląt i małych dzieci, takich jak biegunka, leczenie należy skonsultować z lekarzem. W wieku niemowlęcym nie należy podawać węgla aktywowanego na własną rękę, natomiast dzieciom od 1. do 12. roku życia można podawać węgiel po zapoznaniu się ulotką informacyjną danego preparatu. Najmłodszym warto pokruszyć tabletkę i wymieszać ją z wodą. 

Samoleczenie jest także ograniczone w przypadku kobiet w ciąży. Ciężarne powinny w miarę możliwości zrezygnować ze stosowania leków, a w razie konieczności zażycia jakiegokolwiek preparatu skonsultować jego przyjęcie z lekarzem prowadzącym ciążę. W przypadku węgla aktywnego brak jest danych, które potwierdzałyby bezpieczeństwo stosowania u kobiet ciężarnych.

  1. W. Janiec (red.), Kompendium farmakologii, PZWL, Warszawa 2010, s.327.
  2. K. Lennecke, K. Hagel, K. Przondziono, Opieka farmaceutyczna w samoleczeniu wybranych chorób, MedPharm Polska, Wrocław 2012, s. 35.
  3. Węgiel aktywowany (carbo medicinalis), „mp.pl” [online], https://indeks.mp.pl/leki/desc.php?id=826, [dostęp:] 01.05.2020.
  4. N. Kulik, Węgiel aktywny – zastosowanie w kosmetyce, „biotechnologia.pl” [online], https://biotechnologia.pl/kosmetologia/wegiel-aktywny-zastosowanie-w-kosmetyce,16403, [dostęp:] 01.05.2020.
  5. R. Jachowicz i in., Farmacja Praktyczna, PZWL, Warszawa 2007, s. 259, 424.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Witamina B2 (ryboflawina) – funkcja w organizmie, suplementacja, niedobór, nadmiar

    Pękające kąciki ust, chroniczne zmęczenie, pogorszony wzrok – to tylko kilka przykładów objawów, które niesie za sobą niedobór witaminy B2. Ryboflawina bierze udział w wielu procesach metabolicznych organizmu i jest rozpuszczalna w wodzie. Zażywana wraz z innymi witaminami aktywuje ich działanie w organizmie. Jakie produkty zawierają w sobie ryboflawinę? Kiedy i jak zażywać witaminę B2 w formie suplementów diety? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Statyny na cholesterol – szkodliwość, dawkowanie i skutki uboczne

    Podstawowym celem stosowania statyn jest obniżanie poziomu cholesterolu i zapobieganie wystąpienia miażdżycy wśród pacjentów bez chorób sercowo-naczyniowych, ale znajdujących się w grupach wysokiego ryzyka. Pomaga to zapobiegać zawałom, udarom i chorobom naczyniowym, które rozwijają się wraz ze wzrostem blaszek miażdżycowych w tętnicach.

  • Ubichinol – co to jest? Wskazania do stosowania koenzymu Q10, dawkowanie, efekty

    Ubichinol to aktywna forma koenzymu Q10, przez niektórych określana mianem „superpaliwa” dla organizmu. Jest związkiem chemicznym z grupy chinonów, który wpływa na funkcjonalność komórek, dbając o ich prawidłowy rozwój. Aby uzupełnić niedobory koenzymu Q10, warto wybierać suplementy zawierające jego aktywną postać, która uważana jest za łatwiej przyswajalną niż postać utleniona – ubichinon. Kiedy stosować ubichinol, jak dawkować koenzym Q10 i na jakie efekty można liczyć, zażywając go regularnie?

  • Tetracykliny na trądzik pospolity – jak zwiększyć skuteczność antybiotyków?

    Tetracykliny stosowane są zazwyczaj w leczeniu trądziku pospolitego (łac. acne vulgaris) o średnim i dużym nasileniu, ze zmianami zapalnymi w postaci grudek, krost, guzków, cyst, nacieków, a także trądziku różowatego (łac. acne rosacea). Podawane są w formie tabletek doustnych lub maści zewnętrznej. Zazwyczaj terapię przeciwtrądzikową z wykorzystaniem tetracyklin ordynuje dermatolog. Dzieje się tak wówczas, kiedy dotychczas zażywane produkty do stosowania zewnętrznego były nieskuteczne.

  • Genisteina – działanie przeciwrobacze, komórkowe i hormonopodobne. Kiedy należy przyjmować?

    Genisteina to związek chemiczny z grupy izoflawonów, należący do klasy fitoestrogenów, czyli substancji roślinnych o działaniu podobnym do estrogenów. Genisteina występuje naturalnie w roślinach strączkowych, takich jak soja, groch, fasola czy ciecierzyca, oraz w niektórych innych roślinach, np. w czerwonej koniczynie. Wykazuje działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne, może też oddziaływać na poziom hormonów płciowych i korzystnie wpływać na układ krążenia. Ponadto badania sugerują, że genisteina może mieć działanie przeciwnowotworowe, zwłaszcza w przypadku raka piersi, prostaty i jelita grubego, jednak potrzebne są dalsze badania w celu potwierdzenia tych wyników.

  • Jak działają plastry antykoncepcyjne? Co zrobić, kiedy się odklei? Czy jest skuteczny?

    Plastry antykoncepcyjne to jedna z metod hormonalnej antykoncepcji, która działa poprzez dostarczanie organizmowi kobiety hormonów – progesteronu i estrogenów. Plastry antykoncepcyjne są naklejane na skórę i powinny być stosowane przez trzy tygodnie z rzędu, po czym następuje jednotygodniowa przerwa. Hormony zawarte w plastrach m.in. hamują owulację, czyli uwalnianie dojrzałego jaja z jajnika, co uniemożliwia zapłodnienie przez plemniki.

  • Zastrzyki antykoncepcyjne – czy są skuteczne? Na jak długo wystarcza i jakie są skutki uboczne?

    Według badań skuteczność zastrzyków antykoncepcyjnych wynosi około 99% w przypadku stosowania ich zgodnie z zaleceniami. Jednakże skuteczność ta może być niższa w przypadku nieregularnego stosowania lub gdy nastąpi opóźnienie w podaniu kolejnej dawki. Ważne jest, aby pamiętać, że zastrzyki antykoncepcyjne nie chronią przed chorobami przenoszonymi drogą płciową, więc w przypadku ryzyka infekcji należy stosować dodatkową ochronę, taką jak na przykład prezerwatywy.

  • Jakie właściwości ma olejek z drzewa herbacianego? Jak go stosować na skórę?

    Olejek z drzewa herbacianego pozyskuje się na drodze destylacji z parą wodną surowca z rośliny łac. Melaleuca alternifolia. Kolonizatorzy australijscy odkryli tę roślinę w 1770 r. i, naśladując zamieszkujących tamte tereny Aborygenów, zaczęli wykorzystywać jej liście do zaparzania esencjonalnego napoju na wzór herbaty. Stąd też wzięła się nazwa rośliny. Kiedy, jak i na co stosować olejek z drzewa herbacianego? Czy olejek z drzewa herbacianego powinna stosować osoba, która ma trądzik?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij