ITBS – przyczyny, objawy i leczenie zespołu pasma biodrowo–piszczelowego
Mateusz Burak

ITBS – przyczyny, objawy i leczenie zespołu pasma biodrowo–piszczelowego

Pasmo biodrowo–piszczelowe to struktura znajdująca się z boku uda, będąca częstą przyczyną dolegliwości kolan u sportowców, zwłaszcza biegaczy (stąd często mówi się o kolanie biegacza) oraz kolarzy. ITBS (zespół pasma biodorowo–piszczelowego) objawia się bólem z boku kolana, jego zewnętrznej strony, mrowieniem, trzaskami w kolanie oraz obrzękiem stawu kolanowego. Dolegliwości występują podczas chodzenia czy biegania, nie pojawiają się podczas spoczynku. Jak wygląda leczenie zespołu pasma biodrowo–piszczelowego? Jak przebiega fizjoterapia w ITBS?

ITBS – co to jest pasmo biodrowo–piszczelowe?

Pasmo biodrowo–piszczelowe to gruba, ścięgnista i szeroka na blisko 6 cm struktura miękkotkankowa. Zlokalizowana jest ona na powierzchni bocznej uda, rozpościera się od miednicy do kości goleni. Jego główną funkcją jest hamowanie przywodzenia oraz usztywnianie i stabilizacja kolana w ustawieniu wyprostnym. Zwiększone napięcie w obrębie pasma biodrowo–piszczelowego może być przyczyną kompresji leżącej pod nim tkanki łącznej, co wywołuje przykre dolegliwości bocznego przedziału stawu kolanowego. 

Zespół pasma biodrowo–piszczelowego – objawy

Syndrom pasma biodrowo–piszczelowego określany w skrócie jako ITBS jest znany także pod nazwą kolano biegacza. Nie oznacza to jednak, że występuje wyłącznie u biegaczy.

ITBS jest przypadłością osób, które uprawiają sporty mocno forsujące stawy kolanowe, jak np. kolarze. Czynnikiem ryzyka może być również praca wymagająca częstego zginania i prostowania stawów kolanowych. Etiologia jest określana jako wieloczynnikowa. 

Wśród objawów zespołu pasma biodrowo–piszczelowego należy wymienić:

  • ból po zewnętrznej stronie kolana, który jest jednym z najbardziej charakterystycznych symptomów i jest wywołany zapaleniem w okolicy nadkłykcia bocznego kości piszczelowej,
  • uczucie kłucia, mrowienia w udzie, drętwienia uda po zewnętrznej stronie, które często jest ignorowane przez pacjentów,
  • stopniowe narastanie dolegliwości z każdorazowym uderzaniem pięty o ziemię, 
  • duże trudności połączone z bólem podczas chodzenia czy przemieszczania się po schodach,
  • trzaski w kolanie,
  • wyraźny obrzęk zlokalizowany najczęściej tuż poniżej stawu kolanowego w miejscu, w którym pasmo przyczepia się do kości piszczelowej,
  • może występować zjawisko promieniowania bólu wzdłuż przebiegu pasma biodrowo–piszczelowego aż do zewnętrznej strony uda lub biodra.

Powiązane produkty

ITBS – diagnostyka 

Diagnostyka zespołu pasma biodrowo–piszczelowego opiera się przed wszystkim na wywiadzie oraz na badaniu fizykalnym. Pacjent zazwyczaj opisuje postępujące dolegliwości bólu kolana po bieganiu, drętwienie uda oraz nasilający się ból podczas kontaktu pięty z podłożem. Dotyk powoduje wyraźne dolegliwości, widoczny jest także obrzęk w okolicy nadkłykcia bocznego kości udowej. 

Wykonując badanie, wykorzystuje się test Obera oraz test Noble’a. Dokonując oceny fizykalnej, zwykle uwzględnia się nie tylko stawy kolanowe i najbliższą okolicę, ale także pozostałe części narządu ruchu – plecy, biodra, kostki. Wynika to z konieczności różnicowania z innymi potencjalnymi przyczynami dolegliwości kolana. Badanie rentgenowskie nie jest obligatoryjne. Natomiast obrazowanie z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego stanowi pomocne narzędzie w przypadku konieczności różnicowania z innymi źródłami bólu, jak np. stanem zapalnym w obrębie struktur ścięgnistych. Może też stanowić narzędzie pomocnicze w wykrywaniu zapalenia w najbliższym położeniu tractus iliotibialis. 

ITBS – leczenie

Leczenie zespołu pasma biodorowo–piszczelowego to przede wszystkim zastosowanie protokołu RICE (rest, ice, compression i elevation). RICE to zestaw kilku działań, mających na celu skrócenie czasu trwania kontuzji i uśmierzenie bólu, będących jednocześnie standardowym postępowaniem u urazach tkanek miękkich. Kluczowy jest odpoczynek, który umożliwia regenerację tkanek, krioterapia, czyli leczenie zimnem, ograniczające stan zapalny, ucisk znoszący opuchliznę i stan zapalny, a także uniesienie chorej kończyny, dzięki któremu zwiększa się odpływ żylny. W przypadku biegaczy konieczna jest czasowa rezygnacja z maratonów, biegania. 

W początkowym okresie leczenia konieczne może okazać się stosowanie środków o działaniu przeciwbólowym (tabletek i maści na ból mięśni i stawów). Lekarz może także zalecić miejscowe ostrzykiwania z kortykosteroidów. 

Zespół pasma biodorowo–piszczelowego – rehabilitacja 

Rehabilitacja w ITBS to miejscowe schładzanie za pomocą zimnych kompresów, okładów z lodu czy też par ciekłego azotu. Zastosowanie masażu, technik terapii powięziowej, stretchingu oraz rolowania pasma biodrowo–piszczelowego z wykorzystaniem foam–rollera doskonale pomoże zmniejszyć napięcie i złagodzi stan zapalny. Fizykoterapia wykorzystuje także ultradźwięki z zastosowaniem środków farmakologicznych w celu ich głębszego przenikania – fonoforeza. Ponowne próby biegu powinny odbywać się w momencie, kiedy ustąpią wspomniane dolegliwości i tylko przy stałej konsultacji z fizjoterapeutą oraz lekarzem. 

W tym okresie warto stosować opaski na kolano oraz Kinesiology Taping, ponieważ takie środki zmniejszają ryzyko ponownej kontuzji. Bardzo ważnym elementem jest odpowiednie przygotowanie do uprawiania sportu. Mowa tutaj o ćwiczeniach oraz rozciąganiu pasma biodrowo–piszczelowego. Jako przykład może posłużyć ćwiczenie w pozycji leżenia na boku. Pacjent podkłada jedną rękę pod głowę. Kończyna dolna leżąca na podłodze zgięta jest do 90 stopni w kolanie i biodrze. Noga  rozciągana powinna być wyprostowana w biodrze i zgięta w kolanie – powinna dotykać piętą do pośladka. Ręką trzymamy za stopę, dociskając ją. Następnie pozwalamy, aby kończyna rozciągana w takim ułożeniu poddała się sile grawitacji. Układając stopę kończyny spoczywającej na podłodze, dociskamy piętą w kolano. Powodujemy w ten sposób rozciąganie pasma biodrowo–piszczelowego, zmniejszamy ryzyko przykurczu napinacza powięzi szerokiej. Należy pamiętać, aby plecy były proste. Taką pozycję można utrzymywać 30–40 sekund, wykonując ćwiczenie w kilku powtórzeniach. 

Następnie można wykonać wzmacnianie grupy bocznej mięśni uda. W tym celu przyjmujemy również pozycję leżenia na boku. Obie kończyny dolne wyprostowane. Noga, która może być swobodnie unoszona do góry powinna zostać zaopatrzona w obciążnik umiejscowiony w okolicy kostki. Utrzymując właściwe ustawienie w stawach, unosimy wspomnianą kończynę w górę, wykonując odwiedzenie i utrzymujemy kilkanaście sekund. Można wykonać 5–6 powtórzeń w 3 seriach. Spowoduje to wzmocnienie okolicy naprężacza powięzi szerokiej. 

Bardzo istotne jest dokonanie analizy chodu, biegu oraz jazdy na rowerze przez fizjoterapeutę. Często pomaga to w określeniu potencjalnych przyczyn i predyspozycji do pojawiania się zespołu biodrowo–piszczelowego. Niemniej ważny jest właściwy dobór obuwia oraz ocena poprawności treningów, przygotowania do biegów, maratonów.

Ważne są wspomniane ćwiczenia rozciągające pasmo biodrowo–piszczelowe, zmniejszające przykurcz powięzi szerokiej uda. Ignorowanie bólu po zewnętrznej stronie kolana może skończyć się wykluczeniem z uprawianego dotychczas sportu oraz, w niemiłej perspektywie, zabiegiem artroskopowym.

  1. H. Heneweer, F. Staes, G. Aufdemkampe i in., Physical activity and low back pain: a systematic review of recent literature, „European Spine Journal” 2011, nr 20, s.  826–845.
  2. A. E. Jensen, M. Laird, J. T. Jameson, K. R. Kelly, Prevalence of musculoskeletal injuries sustained during marine corps recruit training, „Military Medicine” 2019, nr 184, s. R
  3. R. L. Baker, R. B. Souza, M. J. Rauh i in., Differences in knee and hip adduction and hip muscle activation in runners with and without iliotibial band syndrome, „PM&R Journal” 2018, nr 10, s. 1032.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij