ITBS – przyczyny, objawy i leczenie zespołu pasma biodrowo–piszczelowego
Mateusz Burak

ITBS – przyczyny, objawy i leczenie zespołu pasma biodrowo–piszczelowego

Pasmo biodrowo–piszczelowe to struktura znajdująca się z boku uda, będąca częstą przyczyną dolegliwości kolan u sportowców, zwłaszcza biegaczy (stąd często mówi się o kolanie biegacza) oraz kolarzy. ITBS (zespół pasma biodorowo–piszczelowego) objawia się bólem z boku kolana, jego zewnętrznej strony, mrowieniem, trzaskami w kolanie oraz obrzękiem stawu kolanowego. Dolegliwości występują podczas chodzenia czy biegania, nie pojawiają się podczas spoczynku. Jak wygląda leczenie zespołu pasma biodrowo–piszczelowego? Jak przebiega fizjoterapia w ITBS?

ITBS – co to jest pasmo biodrowo–piszczelowe?

Pasmo biodrowo–piszczelowe to gruba, ścięgnista i szeroka na blisko 6 cm struktura miękkotkankowa. Zlokalizowana jest ona na powierzchni bocznej uda, rozpościera się od miednicy do kości goleni. Jego główną funkcją jest hamowanie przywodzenia oraz usztywnianie i stabilizacja kolana w ustawieniu wyprostnym. Zwiększone napięcie w obrębie pasma biodrowo–piszczelowego może być przyczyną kompresji leżącej pod nim tkanki łącznej, co wywołuje przykre dolegliwości bocznego przedziału stawu kolanowego. 

Zespół pasma biodrowo–piszczelowego – objawy

Syndrom pasma biodrowo–piszczelowego określany w skrócie jako ITBS jest znany także pod nazwą kolano biegacza. Nie oznacza to jednak, że występuje wyłącznie u biegaczy.

ITBS jest przypadłością osób, które uprawiają sporty mocno forsujące stawy kolanowe, jak np. kolarze. Czynnikiem ryzyka może być również praca wymagająca częstego zginania i prostowania stawów kolanowych. Etiologia jest określana jako wieloczynnikowa. 

Wśród objawów zespołu pasma biodrowo–piszczelowego należy wymienić:

  • ból po zewnętrznej stronie kolana, który jest jednym z najbardziej charakterystycznych symptomów i jest wywołany zapaleniem w okolicy nadkłykcia bocznego kości piszczelowej,
  • uczucie kłucia, mrowienia w udzie, drętwienia uda po zewnętrznej stronie, które często jest ignorowane przez pacjentów,
  • stopniowe narastanie dolegliwości z każdorazowym uderzaniem pięty o ziemię, 
  • duże trudności połączone z bólem podczas chodzenia czy przemieszczania się po schodach,
  • trzaski w kolanie,
  • wyraźny obrzęk zlokalizowany najczęściej tuż poniżej stawu kolanowego w miejscu, w którym pasmo przyczepia się do kości piszczelowej,
  • może występować zjawisko promieniowania bólu wzdłuż przebiegu pasma biodrowo–piszczelowego aż do zewnętrznej strony uda lub biodra.

Powiązane produkty

ITBS – diagnostyka 

Diagnostyka zespołu pasma biodrowo–piszczelowego opiera się przed wszystkim na wywiadzie oraz na badaniu fizykalnym. Pacjent zazwyczaj opisuje postępujące dolegliwości bólu kolana po bieganiu, drętwienie uda oraz nasilający się ból podczas kontaktu pięty z podłożem. Dotyk powoduje wyraźne dolegliwości, widoczny jest także obrzęk w okolicy nadkłykcia bocznego kości udowej. 

Wykonując badanie, wykorzystuje się test Obera oraz test Noble’a. Dokonując oceny fizykalnej, zwykle uwzględnia się nie tylko stawy kolanowe i najbliższą okolicę, ale także pozostałe części narządu ruchu – plecy, biodra, kostki. Wynika to z konieczności różnicowania z innymi potencjalnymi przyczynami dolegliwości kolana. Badanie rentgenowskie nie jest obligatoryjne. Natomiast obrazowanie z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego stanowi pomocne narzędzie w przypadku konieczności różnicowania z innymi źródłami bólu, jak np. stanem zapalnym w obrębie struktur ścięgnistych. Może też stanowić narzędzie pomocnicze w wykrywaniu zapalenia w najbliższym położeniu tractus iliotibialis. 

ITBS – leczenie

Leczenie zespołu pasma biodorowo–piszczelowego to przede wszystkim zastosowanie protokołu RICE (rest, ice, compression i elevation). RICE to zestaw kilku działań, mających na celu skrócenie czasu trwania kontuzji i uśmierzenie bólu, będących jednocześnie standardowym postępowaniem u urazach tkanek miękkich. Kluczowy jest odpoczynek, który umożliwia regenerację tkanek, krioterapia, czyli leczenie zimnem, ograniczające stan zapalny, ucisk znoszący opuchliznę i stan zapalny, a także uniesienie chorej kończyny, dzięki któremu zwiększa się odpływ żylny. W przypadku biegaczy konieczna jest czasowa rezygnacja z maratonów, biegania. 

W początkowym okresie leczenia konieczne może okazać się stosowanie środków o działaniu przeciwbólowym (tabletek i maści na ból mięśni i stawów). Lekarz może także zalecić miejscowe ostrzykiwania z kortykosteroidów. 

Zespół pasma biodorowo–piszczelowego – rehabilitacja 

Rehabilitacja w ITBS to miejscowe schładzanie za pomocą zimnych kompresów, okładów z lodu czy też par ciekłego azotu. Zastosowanie masażu, technik terapii powięziowej, stretchingu oraz rolowania pasma biodrowo–piszczelowego z wykorzystaniem foam–rollera doskonale pomoże zmniejszyć napięcie i złagodzi stan zapalny. Fizykoterapia wykorzystuje także ultradźwięki z zastosowaniem środków farmakologicznych w celu ich głębszego przenikania – fonoforeza. Ponowne próby biegu powinny odbywać się w momencie, kiedy ustąpią wspomniane dolegliwości i tylko przy stałej konsultacji z fizjoterapeutą oraz lekarzem. 

W tym okresie warto stosować opaski na kolano oraz Kinesiology Taping, ponieważ takie środki zmniejszają ryzyko ponownej kontuzji. Bardzo ważnym elementem jest odpowiednie przygotowanie do uprawiania sportu. Mowa tutaj o ćwiczeniach oraz rozciąganiu pasma biodrowo–piszczelowego. Jako przykład może posłużyć ćwiczenie w pozycji leżenia na boku. Pacjent podkłada jedną rękę pod głowę. Kończyna dolna leżąca na podłodze zgięta jest do 90 stopni w kolanie i biodrze. Noga  rozciągana powinna być wyprostowana w biodrze i zgięta w kolanie – powinna dotykać piętą do pośladka. Ręką trzymamy za stopę, dociskając ją. Następnie pozwalamy, aby kończyna rozciągana w takim ułożeniu poddała się sile grawitacji. Układając stopę kończyny spoczywającej na podłodze, dociskamy piętą w kolano. Powodujemy w ten sposób rozciąganie pasma biodrowo–piszczelowego, zmniejszamy ryzyko przykurczu napinacza powięzi szerokiej. Należy pamiętać, aby plecy były proste. Taką pozycję można utrzymywać 30–40 sekund, wykonując ćwiczenie w kilku powtórzeniach. 

Następnie można wykonać wzmacnianie grupy bocznej mięśni uda. W tym celu przyjmujemy również pozycję leżenia na boku. Obie kończyny dolne wyprostowane. Noga, która może być swobodnie unoszona do góry powinna zostać zaopatrzona w obciążnik umiejscowiony w okolicy kostki. Utrzymując właściwe ustawienie w stawach, unosimy wspomnianą kończynę w górę, wykonując odwiedzenie i utrzymujemy kilkanaście sekund. Można wykonać 5–6 powtórzeń w 3 seriach. Spowoduje to wzmocnienie okolicy naprężacza powięzi szerokiej. 

Bardzo istotne jest dokonanie analizy chodu, biegu oraz jazdy na rowerze przez fizjoterapeutę. Często pomaga to w określeniu potencjalnych przyczyn i predyspozycji do pojawiania się zespołu biodrowo–piszczelowego. Niemniej ważny jest właściwy dobór obuwia oraz ocena poprawności treningów, przygotowania do biegów, maratonów.

Ważne są wspomniane ćwiczenia rozciągające pasmo biodrowo–piszczelowe, zmniejszające przykurcz powięzi szerokiej uda. Ignorowanie bólu po zewnętrznej stronie kolana może skończyć się wykluczeniem z uprawianego dotychczas sportu oraz, w niemiłej perspektywie, zabiegiem artroskopowym.

  1. H. Heneweer, F. Staes, G. Aufdemkampe i in., Physical activity and low back pain: a systematic review of recent literature, „European Spine Journal” 2011, nr 20, s.  826–845.
  2. A. E. Jensen, M. Laird, J. T. Jameson, K. R. Kelly, Prevalence of musculoskeletal injuries sustained during marine corps recruit training, „Military Medicine” 2019, nr 184, s. R
  3. R. L. Baker, R. B. Souza, M. J. Rauh i in., Differences in knee and hip adduction and hip muscle activation in runners with and without iliotibial band syndrome, „PM&R Journal” 2018, nr 10, s. 1032.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie, żywienie przy WZJG

    Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG, colitis ulcerosa) jest rozlanym nieswoistym zapaleniem błony śluzowej odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy, prowadzącym w niektórych przypadkach do powstania owrzodzeń. Należy do grupy nieswoistych zapaleń jelit o niewyjaśnionej etiologii. Jak rozpoznać wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

  • Łuszczyca paznokci – przyczyny, objawy, leczenie

    Łuszczyca jest przewlekłą zapalną chorobą skóry, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, na którą w Polsce choruje prawie milion osób. Choroba najczęściej występuje u rasy białej i w umiarkowanej strefie klimatycznej. Pierwsze objawy łuszczycy mogą wystąpić w dowolnym wieku, jednak zwykle pojawiają się we wczesnym okresie dorosłego życia lub później, około 50–60 roku życia. Łuszczyca charakteryzuje się występowaniem zmian chorobowych zarówno na skórze gładkiej, jak i na owłosionej skórze głowy, a także zmianami w obrębie płytek paznokciowych dłoni i stóp. W cięższych postaciach łuszczyca może również zająć stawy. Zmianom paznokciowym z reguły towarzyszą zmiany w obrębie skóry, chociaż zdarza się, że zmiany chorobowe obejmujące aparat paznokciowy wyprzedzają pojawienie się zmian skórnych nawet o dziesiątki lat.

  • Cytomegalia (CMV) – co to za choroba? Jakie są objawy?

    Cytomegalia jest chorobą wirusową, która wywoływana jest przez wirusa o nazwie Cytomegalovirus hominis, w skrócie CMV. Zakażenie wirusem cytomegalii jest bardzo szeroko rozpowszechnione, natomiast zdecydowana większość infekcji (ponad 99%) przebiega bezobjawowo i pacjent przez przypadek dowiaduje się, że w przeszłości przebył takie zakażenie. Jednak u płodów i noworodków ze względu na niedojrzałość układu odpornościowego, jak również u osób z wrodzonymi lub nabytymi zaburzeniami odpowiedzi immunologicznej, cytomegalia może przebiegać w sposób ostry, a obraz choroby może być bardzo różny.

  • Zakrzepica – przyczyny, objawy, profilaktyka zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych i głębokich

    Zakrzepica (zakrzepowe zapalenie żył) polega na powstaniu w naczyniu żylnym zakrzepu w wyniku zaburzonego przepływu krwi. Nieleczona prowadzi do groźnych powikłań, m.in. do zatorowości płucnej. Wyróżnia się zapalenie żył głębokich i powierzchniowych. Jakie objawy daje zakrzepica i w jaki sposób się ją leczy? Czy istnieją sposoby na to, by jej zapobiec?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy” oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego, który fizjologicznie pokrywa tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki” szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Gastrolog – czym się zajmuje? Jakie choroby leczy?

    Lekarz gastroenterolog jest specjalistą w zakresie chorób układu pokarmowego. Gastrolog diagnozuje i leczy pacjentów z problemami gastrycznymi. Jakimi konkretnie dolegliwościami się zajmuje? Kiedy warto się do niego udać? Czy do gastrologa jest potrzebne skierowanie? Odpowiadamy.

  • Atak paniki – jak wygląda? Co robić, gdy się pojawia?

    Ataki paniki są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń lękowych, tuż po zespole lęku uogólnionego oraz fobii społecznej. Objawiają się nagłymi napadami silnego lęku, którym towarzyszą symptomy, takie jak: kołatanie serca, zawroty głowy, duszności, nadmierne pocenie się czy strach przed śmiercią. Dowiedz się, w jaki sposób można sobie poradzić, gdy pojawia się atak paniki.

  • Czego nie można robić przy nadżerce szyjki macicy ? Jak postępować po jej usunięciu?

    Nadżerka szyjki macicy jest rozpoznaniem, które może usłyszeć wiele kobiet w gabinecie ginekologicznym. Warto podkreślić jednak, że określenie „nadżerka” używane jest najczęściej w nieprawidłowy i potoczny sposób. Czym jest nadżerka oraz jak postępować po zabiegu jej usunięcia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij