×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Pandemia koronawirusa – czym różni się od epidemii?

Pandemia koronawirusa, a właściwie Covid-19 wywołanej wirusem SARS-CoV-2 trwa obecnie na całym świecie. W Polsce ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego. Wiele osób może czuć dezorientację spowodowaną natłokiem nazw – co to jest epidemia, pandemia i stan zagrożenia epidemicznego?  

Co to jest pandemia – definicje, odwołanie do historii

Pandemia to słowo pochodzące z języka greckiego (pan – „wszyscy”, demos – „lud, ludzie”), z definicji oznaczające epidemię jakiejś choroby występującą w skali światowej, na różnych kontynentach, w wielu krajach. Najczęściej chodzi o choroby zakaźne, które łatwo rozprzestrzeniają się między ludźmi. W ostatnim stuleciu pandemie wywoływały przede wszystkim wirusy grypy, na czele z pandemią grypy „hiszpanki” w latach 1918–1920. Była to jedna z większych i groźniejszych pandemii, szacuje się, że zachorowało na nią około 500 milionów ludzi, czyli około jednej trzeciej ówczesnej światowej populacji, a zmarło, wedle różnych szacunków, od 20 do 50 milionów ludzi. W XX wieku miały miejsce jeszcze dwie pandemie: grypy azjatyckiej i grypy Hong-Kong.

Ostatnią pandemią była tzw. „świńska grypa”, w latach 2009–2010. Choroba ta nie miała szczególnie ciężkiego przebiegu, niemniej jednak zmarło na nią kilkaset tysięcy ludzi na całym świecie (w Polsce zmarły na „świńską grypę” 182 osoby).

Obecnie trwa na świecie tzw. „pandemia koronawirusa”, czyli choroby Covid-19 (z ang. Coronavirus Disease 2019), powodowanej przez wirusa SARS-CoV-2.  

Pandemia a epidemia i stan epidemiologiczny – czym się różnią? 

W okresie zagrożenia masowo występującą, groźną lub nową chorobą zakaźną, rząd może wprowadzić stan epidemii. Co to znaczy? Z medycznego punktu widzenia, epidemia to wzrost liczby zachorowań na danym obszarze w stosunku do liczby przypadków tej choroby występujących zazwyczaj. O epidemii mówimy wtedy, kiedy choroba występuje lokalnie – w obrębie jednego regionu, kraju lub kontynentu. W ostatnich latach media donosiły o kilku większych epidemiach, np. SARS w Chinach i Azji Południowo–Wschodniej, MERS na Środkowym Wschodzie, wirusa Ebola w Afryce, wirusa Zika w Ameryce Południowej. 

Sytuację, kiedy na danym obszarze jakaś choroba występuje na stałym poziomie, nazywamy endemią, mówimy np. o chorobach endemicznie występujących na pewnych terenach. 

Polska ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych definiuje epidemię podobnie, jako „wystąpienie na danym obszarze zakażeń lub zachorowań na chorobę zakaźną w liczbie wyraźnie większej niż we wcześniejszym okresie albo wystąpienie zakażeń lub chorób zakaźnych dotychczas niewystępujących”. Jeśli na pewnym obszarze istnieje ryzyko rozwoju epidemii, rząd może wprowadzić stan zagrożenia epidemicznego – sytuację prawną wprowadzoną na danym obszarze w związku z ryzykiem wystąpienia epidemii w celu podjęcia określonych w ustawie działań zapobiegawczych. Jeśli jednak epidemia wystąpi, rząd może, aby zapewnić sobie narzędzia prawne do sprawnego wdrażania nadzwyczajnych środków – ogłosić stan epidemii, czyli „sytuację prawną wprowadzoną na danym obszarze w związku z wystąpieniem epidemii w celu podjęcia określonych w ustawie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych dla zminimalizowania skutków epidemii”. 

Podsumujmy – epidemia ma zasięg lokalny (miasto, kraj lub kilka sąsiadujących państw), a pandemia to epidemia o zasięgu światowym, w zwalczeniu której konieczne jest współdziałanie wszystkich dotkniętych nią krajów. 

Pandemia Covid-19 

Obecnie trwająca pandemia jest spowodowana przez zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Jest to koronawirus powodujący głównie infekcje dróg oddechowych, mogący doprowadzić do ciężkiej, ostrej niewydolności oddechowej. Stąd pochodzi jego oficjalna nazwa: Severe Acute Respiratory Syndrome-Coronavirus-2, czyli drugi koronawirus powodujący zespół ciężkiej ostrej niewydolności oddechowej. Pierwszym takim koronawirusem był wirus odpowiedzialny za epidemię SARS w 2002–2003 roku.

Choroba powodowana przez wirus SARS-CoV-2 jest nazywana Covid-19, czyli Coronavirus Disease-19. Liczba 19 oznacza rok 2019, w którym zanotowano pierwsze przypadki tej choroby w Chinach, w prowincji Hubei. Stamtąd wirus stopniowo rozprzestrzenił się na resztę kraju, a później na cały świat, a 12 marca 2020 roku Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła, że globalne rozprzestrzenianie się koronawirusa można już określić jako pandemię. 

Pandemia w Polsce – kiedy się zakończy?

Choroba Covid-19 u większości zakażonych przebiega łagodnie i nie wymaga pobytu w szpitalu. Jednak u części osób, szczególnie u seniorów, osób z obniżoną odpornością i chorujących przewlekle, może mieć ciężki przebieg, niekiedy ze skutkiem śmiertelnym. W rzadkich przypadkach Covid-19 może też mieć ciężki przebieg u młodych i zdrowych osób, dlatego nikt nie powinien lekceważyć zagrożenia. Pomimo, że na razie (koniec marca 2020) w Polce nie ma tylu chorych, co np. we Włoszech, Niemczech czy Hiszpanii, to sytuacja jest napięta, a ludzie pełni obaw. Kiedy to się skończy – wszyscy chcieliby wiedzieć. Jednak końca pandemii nie da się łatwo przewidzieć. Covid-19 to nowa choroba, więc lekarze i naukowcy nie wiedzą o niej wszystkiego.

Niektórzy mają nadzieję, że kiedy zrobi się cieplej, pandemia ustąpi. Jednak nie musi tak być – obecnie najtrudniejsza sytuacja jest na południu Europy, czyli tam, gdzie już teraz jest znacznie cieplej niż w Polsce. WHO ostrzega, że ani ciepła, ani zimna pogoda nie zapobiega rozprzestrzenianiu się koronawirusa. Poprzednie pandemie grypy trwały po nawet kilkanaście miesięcy. Pandemia grypy w latach 1918–1920 przebiegała w trzech falach, ze szczytami zachorowań co kilka miesięcy. Obecnie ludzie dysponują środkami, które pozwalają ograniczać i łagodzić skutki pandemii, ale wiele zależy też od nas, od tego, czy będziemy przestrzegać zaleceń Ministerstwa Zdrowia i dbać o to, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia.

Każda epidemia i pandemia przemija. Nikt nie wie dokładnie, kiedy skończy się pandemia Covid-19 w Polce i na świecie, ale każdy swoim zachowaniem może przyczynić się do tego, aby skończyła się jak najszybciej i dotknęła jak najmniejszą liczbę ludzi.  


Podziel się: