Biotyna – niedobór, właściwości, występowanie i działanie

Biotyna to jedna z witamin z grupy B, która zazwyczaj kojarzy się z pielęgnacją skóry, włosów i paznokci. Jednak zakres jej dobroczynnego działania na nasz organizm jest o wiele szerszy. Warto go poznać i zrozumieć, aby bardziej świadomie dbać o swoje zdrowie.

Biotyna – właściwości

Biotyna, tak jak wszystkie witaminy z grupy B, należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie. Jest nazywana także witaminą B7 lub witaminą H. Zbudowana jest z dwóch skondensowanych układów pierścieniowych – imidazolowego i tetrahydrotiofenowego, podstawionych w pozycji 2 resztą kwasu n-walerianowego. Ma postać białego krystalicznego proszku lub bezbarwnych kryształów.

W niewielkim stopniu biotynę wytwarzają nasze bakterie jelitowe, dlatego też jej niedobór nie zdarza się często. Biotyna to koenzym dla wielu enzymów (oznacza to, że jej obecność jest niezbędna do „uruchomienia” enzymu do działania), przede wszystkim dla karboksylaz, które są kluczowe dla wielu reakcji biochemicznych zachodzących w organizmie. Instytut Żywności i Żywienia, w zaktualizowanych w 2017 roku zaleceniach, ustalił normy na biotynę na poziomie wystarczającego spożycia (AI) na 30 µg na dobę – zapotrzebowanie to pokrywa zjedzenie np. 100 g orzechów włoskich lub 30 g wołowiny.

Biotyna – działanie

Witamina B7 uczestniczy w wielu przemianach enzymatycznych, niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania człowieka, np. bierze udział w syntezie kwasów tłuszczowych. Kwasy tłuszczowe są w organizmie budulcem błon komórkowych, stanowią podstawę wielu hormonów i przekaźników, a także uczestniczą w przemianach białek i stanowią źródło energii – są „cegiełką” nieodzowną do zbudowania organizmu. Dzięki temu biotyna pozytywnie wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego, pomaga w utrzymaniu właściwej kondycji błon śluzowych, a także przeciwdziała powstawaniu stanów zapalnych. Ponadto bierze udział w cyklu Krebsa, który jest podstawą oddychania komórkowego i źródłem składników dla wielu biosyntez, a także uczestniczy w metabolizmie leucyny (jeden z egzogennych aminokwasów). Reguluje procesy krzepnięcia krwi – wraz z witaminą K bierze udział w syntezie protrombiny, która jest jednym z białek tzw. kaskady krzepnięcia. Witamina B7 odgrywa również istotną rolę w procesie glukoneogenezy (czyli tworzenia glukozy ze związków niecukrowych w sytuacji, kiedy zabrakło jej w organizmie, na przykład podczas intensywnego wysiłku fizycznego) i wpływa na właściwy poziom glukozy we krwi – dlatego ważne jest, aby osoby chore na cukrzycę pokrywały w jedzeniu dzienne zapotrzebowanie na biotynę. Dzięki temu, że witamina ta zawiera w swoim składzie siarkę, ma dobroczynny wpływ na stan skóry, włosów i paznokci – suplementy i preparaty zawierające biotynę są bardzo chętnie stosowane przez dbające o wygląd panie.

Nadmiar witaminy B7 w organizmie, w świetle aktualnej wiedzy, nie powoduje żadnych konsekwencji zdrowotnych.

Biotyna – niedobór

W związku z tym, że biotyna powstaje w naszych jelitach, jej niedobór zdarza się bardzo rzadko i zazwyczaj jest następstwem uciążliwej antybiotykoterapii, wyniszczającej naturalną florę bakteryjną. Jeśli jednak wystąpi niedobór biotyny, objawia się on przede wszystkim zmianami na skórze – pojawiają się zaczerwienienia, wysypki i stany zapalne, a skóra jest przesuszona i nieestetycznie się złuszcza. Dodatkowo może występować wzmożona czynność gruczołów łojowych (łojotok), której towarzyszy nadmierne przetłuszczanie, wypadanie i zahamowanie wzrostu włosów, a osłabione paznokcie rozdwajają się i łamią. Podwyższony poziom cholesterolu we krwi, bóle mięśni, drętwienie dłoni i stóp, a nawet rozdrażnienie, senność czy depresja – to także mogą być objawy niedoboru witaminy B7, na które warto zwrócić uwagę.

Biotyna – występowanie

Biotyna jest witaminą powszechnie występującą w żywności. Najwięcej jej znajdziemy w wątrobie wołowej, bo aż 100 µg/100 g. Bardzo dużo biotyny znajduje się także w drożdżach piwnych (80 µg/100 g) oraz w ziarnach soi (60-65 µg/100 g). Bogatym źródłem witaminy B7 jest również żółtko jaja kurzego (54 µg/100 g) – warto jednak wiedzieć, że biotyna z żółtka przyswoi się tylko wtedy, jeśli będzie ono ugotowane; surowe jajko zawiera awidynę – białko, które ma silne powinowactwo do witaminy B7 i utrudnia jej wchłanianie. Oprócz tego biotyna znajduje się w orzechach włoskich (ok. 30 µg/100 g), migdałach (17 µg/100 g), sardynkach (21 µg/100 g), grzybach (15 µg/100 g), ryżu naturalnym (9 µg/100 g), mące pełnoziarnistej (7 µg/100 g), szpinaku (6 µg/100 g), marchwi (3 µg/100 g), pomidorach (2 µg/100 g), a także w wieprzowinie i drobiu (5-10 µg/100 g). Ponadto znajdziemy ją w rybach morskich: sardynkach, tuńczyku i łososiu, w pełnoziarnistym pieczywie, w serach żółtych, awokado, kalafiorze i w wielu warzywach (choć w niewielkiej ilości). Jak widać, biotyna jest składnikiem mnóstwa popularnych i lubianych produktów, więc zadbanie o jej odpowiednią ilość w jedzeniu powinno być przyjemnym sposobem na lepsze zdrowie – zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne.


Podziel się: