Meningokoki - szczepionka, skutki uboczne, sepsa meningokokowa

Meningokoki to Gram-ujemne bakterie, które odpowiedzialne są za wywoływanie u ludzi różnego rodzaju chorób. Najbardziej rozpowszechnioną i niebezpieczną jest Neisseria meningitidis, czyli dwoinka zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Wyróżnia się 23 grupy serologiczne tych bakterii, ale jednak w patologii człowieka najważniejsze są grupy A, C, B, W oraz Y.

W jaki sposób dochodzi do zakażenia meningokokami?

Zakażenie meningokokami odbywa się nad drodze kropelkowej z człowieka na człowieka. Bakteria zaczyna kolonizować jamę nosowo-gardłową, a stamtąd meningokoki przedostają się do krwiobiegu, wywołują najczęstszą postać zakażenia, czyli zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zdecydowanie rzadziej dochodzi do meningokowego zapalenia płuc, zapalenia zatok obocznych nosa, zapalenia spojówek czy też zdecydowanie najcięższej postaci zakażenia meningokowego, czyli sepsy meningokokowej. 

Jakie zatem schorzenia mogą wywoływać menigokoki?

Najczęściej meningokoki wywołują zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Choroba ta może rozwinąć się zarówno u dzieci, jak i u ludzi dorosłych. Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych rozpoczyna się dość nagle gorączką, bardzo szybko narastającymi bólami głowy, nudnościami i wymiotami. W przypadkach naprawdę ciężkich w ciągu kilku godzin dochodzi do zaburzeń świadomości lub nawet do jej całkowitej utraty. Częstym objawem towarzyszącym meningokowemu zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych jest opryszczka wargowa, zdecydowanie rzadziej występują wybroczyny lub też wysypka o charakterze krwotocznym na skórze części dystalnych ciała, czyli na palcach rak i nóg oraz na płatkach uszu. U niektórych chorych może nawet dojść do wstrząsu septycznego, a czasami choroba może nawet zakończyć się śmiercią pacjenta. Powikłania w przypadku meningokowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych zdarzają się rzadko i zwykłe mają charakter przemijający, zalicza się do nich głównie padaczkę, głuchotę oraz ropień mózgu. Leczenie meningokowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych polega na stosowaniu właściwie dobranej antybiotykoterapii, pacjent zawsze wymaga hospitalizacji.

Kolejną chorobą wywoływaną przez meningokoki jest sepsa meningokokowa. Jakie są objawy sepsy meningokokowej? Posocznica meningokokowa rozwija się szybko, początkowo objawy nie są charakterystyczne, są to bowiem przede wszystkim bóle głowy, kaszel oraz bóle stawowo-mięśniowe. Na dystalnych częściach ciała pojawiają się nieliczne wykwity krwotoczne w skórze. Poza wysoką gorączką, przyspieszonym tętnem i oddechem dochodzi również do spadku ciśnienia tętniczego krwi. Rzadko, ale może też dojść do wystąpienia wstrząsu septycznego. Chory staje się niespokojny, blady z zaznaczoną sinicą, dochodzi do oziębienia kończyn, początkowo nieliczne zmiany na skórze zaczynają się nasilać i mają one wyraźne cechy krwotoczne. W takich przypadkach dochodzi do rozwoju tzw. piorunującej sepsy meningokokowej, z zapaścią naczyniową, niezależnie od stosowanego leczenia. Rozpoznanie sepsy meningokokowej opiera się przede wszystkim na izolacji z krwi, płynu mózgowo-rdzeniowego oraz ze zmian skórnych dwoinek Neisseria meningitidis.

Leczenie sepsy meningokokowej powinno być podjęte możliwe najwcześniej jak się da i obejmuje ono dożylne podawanie właściwych antybiotyków w warunkach szpitalnych. 

Czy można w jakiś sposób zabezpieczyć się przed groźnymi chorobami wywoływanymi przez meningokoki?

Jak najbardziej. Do tego celu służy szczepionka przeciwko meningokokom. 

Obecnie na rynku dostępnych jest kilka rodzajów szczepionek przeciwko meningokokom. Jedna z nich zabezpiecza przed zachorowaniami na meningokoki z grupy C, A, Y oraz W, kolejna, najstarsza zabezpiecza tylko na meningokoki z grupy C zaś najnowsza na rynku szczepionka zabezpiecza nas również na meningokoki z grupy B. 

Kiedy szczepić na meningokoki?

Na meningokoki można już szczepić nawet niemowlęta, można też szczepić dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym oraz ludzi dorosłych. Tak naprawdę cykl szczepień można rozpocząć w każdym momencie. Każdy cykl szczepień składa się z dawki podstawowej lub kilku dawek podstawowych (wszystko uzależnione jest od wieku, kiedy pacjent przyjmuje pierwszą dawkę szczepionki) oraz często również z dawki przypominającej.

Sczepienie, niezależnie od wieku pacjenta i od rodzaju szczepionki, zawsze powinno być wykonane w punkcie szczepień poradni podstawowej opieki zdrowotnej po uprzednim zbadaniu pacjenta przez lekarza oraz po zebraniu od pacjenta dokładnego wywiadu dotyczącego jego aktualnego stanu zdrowia oraz przyjmowanych przez niego ewentualnych leków. 

Czy szczepionka przeciwko meningokokom może dawać jakieś skutki uboczne i powikłania?

Czasami zdarza się, że po zastosowaniu szczepionki przeciwko meningokokom dochodzi do powstania skutków ubocznych i powikłań. Zazwyczaj jednak są to zupełnie niegroźne działania niepożądane, które samoistnie ustępuje w przeciągu kilku dni. Jakie skutki uboczne może dać podanie szczepionki przeciwko meningokokom? Przede wszystkim po podaniu szczepionki przeciwko meningokokom w przypadku niemowląt lub małych dzieci może pojawić się zmniejszenie apetytu, płacz oraz niepokój lub wręcz odwrotnie- nadmierna senność. Ponadto dość często w miejscu podania szczepionki może pojawić się obrzęk, zaczerwienienie skóry czy też po prostu bolesność. U starszych dzieci, młodzieży i ludzi dorosłych również mogą zdarzyć się miejscowe powikłania pod postacią obrzęku, zaczerwienienia i bolesności w miejscu wkłucia. Ponadto, czasami może też być obecna gorączka, ból głowy lub też objawy nieżytu nosogardła, czyli ból garda, katar czy kaszel. Zdarza się, że skutkiem ubocznym podania szczepionki przeciwko meningokokom są nudności i wymioty, zdecydowanie rzadziej może pojawić się też uogólnione złe samopoczucie, bóle mięśni i stawów czy też zawroty głowy. 

Szczepionka przeciwko meningokokom może uchronić nas przed zachorowaniem na naprawdę poważne choroby, które są bardzo niebezpieczne dla naszego zdrowia, a nawet życia. Dlatego też naprawdę warto jest rozważyć potrzebę szczepienia nas i naszych dzieci, zwłaszcza, jeśli uczęszczają one do żłobków i przedszkoli, gdzie są zdecydowanie bardziej narażone na możliwość zarażenia się groźnymi bakteriami, jakimi są meningokoki. 


Podziel się: