Paciorkowiec - objawy zakażenia i leczenie

Paciorkowiec, albo inaczej streptokok, to kulista bakteria Gram dodatnia, tlenowa lub względnie beztlenowa. Wyróżnia się kilka rodzajów paciorkowców, które odpowiedzialne są za wywoływanie różnych chorób.

Jakie choroby może wywoływać paciorkowiec? Jakie są najczęstsze objawy zakażenia paciorkowcem? 

Paciorkowce mogą wywoływać różne choroby, mogą być to zarówno choroby układu oddechowego, jak i ośrodkowego układu nerwowego czy też tkanek miękkich.

Bardzo często paciorkowce odpowiedzialne są za wywoływanie anginy. Czynnikiem etiologicznym powstawania anginy jest przede wszystkim paciorkowiec beta - hemolizujący o nazwie Streptococcus pyogenes. Czym w ogóle jest angina? Jest to ostre zapalenie gardła i migdałków podniebiennych. Jest to choroba zakaźna, przenoszona drogą kropelkową. Jakie są zatem objawy anginy wywoływanej przez zakażenie paciorkowcem? Przede wszystkim, pierwszym objawem, jest bardzo wysoka gorączka, niekiedy sięgająca nawet 40 st. C. Pojawia się ból gardła, niekiedy bardzo ostry, uniemożliwiający czasami przyjmowanie pokarmów i płynów czy wręcz przełykanie śliny. U małych dzieci ból może wywoływać również wymioty. W badaniu fizykalnym lekarz stwierdza przekrwione, rozpulchnione gardło, na migdałach natomiast po około 48 godzinach od pojawienia sie bólu, obecne są także ropne naloty, czasami bardzo masywne. Zdarza się, że w badaniu lekarz może także stwierdzić powiększone węzły chłonne szyjne oraz podżuchwowe. Na czym polega leczenie anginy? Leczenie anginy polega na podaniu właściwego antybiotyku, najlepiej, aby był to antybiotyk z grupy penicylin, a w przypadku uczulenia na te grupę leków, może być to również antybiotyk należący do makrolidów czy też klindamycyna. Trzeba pamiętać o tym, że anginę paciorkowcową zawsze należy leczyć antybiotykiem, bowiem niewłaściwie leczona infekcja paciorkowcowa może dawać poważne powikłania, jak miedzy innymi gorączka reumatyczna, kłębuszkowe zapalenie nerek czy też ropień okołomigdałkowy czy ropień zagardłowy.  

Streptococcus pyogenes jest odpowiedzialny również za rozwój innej choroby, czyli róży. Róża jest ostrym stanem zapalnym skóry i tkanki podskórnej, do zakażenia dochodzi zwykle na skutek urazu mechanicznego lub upośledzenia krążenia, bakterie mogą też przedostawać się do skóry z innych wewnątrzustrojowych ognisk zakażenia. Jakie są zatem objawy róży? Przede  wszystkim  pojawia się obrzęk i ostry stan zapalny skóry i tkanki podskórnej, który jest bardzo wyraźnie odgraniczony od reszty skóry. Zmieniona chorobowo skóra jest lśniąca, napięta, wygładzona, nadmiernie ucieplona i zaczerwieniona. Zwykle zmiany w przebiegu róży lokalizują się na twarzy oraz na kończynach dolnych. Dodatkowo, pojawia się wysoka gorączka, niekiedy sięgająca 40 st. C, gorączce zwykle towarzyszą silne dreszcze. Może dojść do powiększenia okolicznych węzłów chłonnych. Leczenie polega na podawaniu antybiotyków z grupy penicylin. 

Ten sam rodzaj paciorkowca odpowiedzialny jest też za powstawanie płonicy, czyli szkarlatyny. Typowym objawem choroby jest drobnoplamista wysypka, najbardziej  nasilona w miejscach najmocniej ucieplonych (zgięcia łokciowe, kolanowe, brzuch, pośladki, pachwiny). Wysypka zajmuje całe  ciało, poza trójkątem Fiłatowa (blada skóra wokół ust i nosa). Poza tym, typowa jest wysoka gorączka oraz zapalenie gardła, w tym również angina. Charakterystyczny jest też wygładzony, żywoczerwony, ("malinowy") język.  Pojawia się też powiększenie węzłów chłonnych. Leczenie polega na podawaniu antybiotyku. 

Inną chorobą, wywoływaną przez paciorkowce, jest zapalenie płuc. Za wywołanie zapalenia płuc odpowiedzialny jest paciorkowiec o nazwie Streptococcus pneumoniae, czyli inaczej to dwoinka zapalenia płuc. Jakie są zatem objawy paciorkowcowego zapalenia płuc? Przede wszystkim pojawia się wilgotny, wykrztuśny kaszel. Zazwyczaj chory także gorączkuje, zdarza się, że temperatura jest bardzo wysoka. Często podwyższonej temperaturze ciała towarzyszą również silne dreszcze. Zdarza się, że obecny jest także ból w klatce piersiowej oraz przyspieszony oddech (tachypnoe). W badaniu fizykalnym lekarz stwierdza zmiany osłuchowe nad polami płucnymi z przewagą rzężeń drobnobańkowych. Leczenie paciorkowcowego zapalenia płuc zawsze wymaga podania antybiotyku, u pacjentów starszych oraz u małych dzieci zdarza się, że zachodzi potrzeba leczenia dożylnego, a co za tym idzie - również hospitalizacji. 

Trzeba wiedzieć też o tym, że dwoinka zapalenia płuc, czyli Streptococcus pneumoniae, może również wywoływać inne choroby. Jest on zatem przyczyną zapalenia ucha środkowego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych czy zapalenia zatok przynosowych. Zdarza się, że infekcja tym rodzajem bakterii może doprowadzić do rozwoju posocznicy, czyli sepsy. 

Należy pamiętać, że właśnie zakażenie Streptococcus pneumoniae jest najczęstszą przyczyną zapalenia ucha środkowego u dzieci. Jakie są objawy zapalenia ucha środkowego? Przede wszystkim dziecko zaczyna uskarżać się na silny ból ucha, który zwykle na krótko ustępuje po podaniu leków przeciwbólowych i później powraca. Ponadto, dziecko zaczyna wysoko gorączkować, gorączka może sięgać nawet 40 st. C. Maluch zgłasza też często, że gorzej słyszy, mogą pojawić się wymioty oraz uogólnione gorsze samopoczucie. W przypadku perforacji błony bębenkowej z ucha zaczyna wyciekać ropa. U dziecka, u którego jest podejrzenie zapalenia ucha środkowego, konieczna jest natychmiastowa konsultacja laryngologiczna. Lekarz po badaniu zdecyduje o dalszym postępowaniu, może okazać się, że konieczne jest leczenie zabiegowe, na pewno natomiast zajdzie potrzeba włączenia właściwego antybiotyku.  

Jak powinno wyglądać leczenie infekcji paciorkowcowej?

Paciorkowe (streptokoki) to bakterie, zatem zakażenie nimi, bez względu na to czy zaatakują one układ oddechowy, ukradł nerwowy, ucho czy też tkanki miękkie, zawsze wymaga zastosowania antybiotyku. Infekcję paciorkowca zazwyczaj leczy się antybiotykami beta-laktamowymi, do których zalicza się penicylinę, amoksycylinę, amoksycylinę w połączeniu z kwasem klawulonowym czy też cefalosporyny. Zdarza się, że paciorkowce są oporne na działanie antybiotyków beta-laktamowych, w takiej sytuacji stosuje się zatem antybiotyki z innych grup, miedzy innymi makrolidy czy też chinolony. Poza tym, zawsze w przypadku podejrzenia zakażenia paciorkowcem, warto jest wykonać posiew z antybiogramem - wtedy zawsze dokładnie wiadomo, na jakie konkretnie antybiotyki bakteria jest najbardziej wrażliwa. Dzięki takiemu postępowaniu od razu można włączyć najbardziej skuteczny antybiotyk, który najszybciej zacznie zwalczać zakażenie bakteriami. 

Czy w jakiś sposób można zapobiegać infekcjom wywoływanym przez paciorkowce?

Tak, chociaż nie da się zapobiegać infekcjom wywoływanym przez wszystkie rodzaje paciorkowców. Można jednak zapobiegać zakażeniom wywoływanym przez Streptococcus pneumoniae - ta bakteria to bowiem nic innego, jak znany wszystkim pneumokok. A przed zakażeniami wywoływanymi przez pneumokoki można uchronić się stosując szczepionkę przeciwpneumokokową. Szczepienia można zacząć już u niemowląt, jednak szczepić można także starsze dzieci i dorosłych. Należy pamiętać o tym, że nawet, jeśli dojdzie do infekcji pomimo szczepienia, to będzie ona przebiegać zdecydowanie łagodniej i w wielu przypadkach pacjent będzie mógł uniknąć hospitalizacji. 


Podziel się: