Czynniki ryzyka gruźlicy - portal DOZ.pl
Czynniki ryzyka gruźlicy
Maciej Rek

Czynniki ryzyka gruźlicy

Gruźlica jest potencjalnie poważną chorobą zakaźną, która w 90% przypadków dotyczy płuc. Bakterie wywołujące gruźlicę tzw. prątki mogą rozprzestrzeniać się z jednej osoby na drugą drogą kropelkową poprzez kaszel i kichanie. Według danych WHO największa liczba zachorowań i zgonów jest obserwowana w krajach rozwijających się, w szczególności w Afryce i Azji. W Polsce w ostatnich latach obserwuję się niewielki stopniowy spadek zachorowalności na gruźlicę, niemniej jednak jest to nadal choroba często występująca.

Czynniki ryzyka gruźlicy:

  • Osłabiony układ odpornościowy - stan ten może występować w: zakażeniu wirusem HIV, AIDS, cukrzycy, schyłkowej niewydolności nerek, niektórych nowotworach, w czasie chemioterapii, w wyniku stosowania niektórych leków np. w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycy, chorobie Crohna; osłabienie układu odpornościowego może również występować w niedożywieniu, bardzo młodym lub podeszłym wieku.
  • Podróże lub długie pobyty w niektórych krajach - podróże do krajów, które mają wysoki wskaźnik zachorowania na gruźlicę oraz gruźlicę lekooporną, takie jak: Afryka Subsaharyjska,Indie, Chiny, Rosja, Pakistan.
  • Ubóstwo, używki, bezdomność - używanie narkotyków, palenie tytoniu, brak odpowiedniej opieki medycznej znacznie zwiększają ryzyko zachorowania na gruźlicę.
Bez leczenia, gruźlica może być śmiertelna. Nieleczona czynna choroba zazwyczaj zajmuje płuca, ale może rozprzestrzeniać się na inne narządy wewnętrzne za pośrednictwem układu krwionośnego.

Do powikłań gruźlicy należą:

  • Zmiany kostno-stawowe. Ból pleców i sztywność są częstymi powikłaniami gruźlicy.
  • Uszkodzenia w obrębie stawów. Gruźlica najczęściej dotyka stawy biodrowe i kolanowe.
  • Zapalenie opon mózgowych. Może spowodować trwałe lub przerywane bóle głowy utrzymujące się przez kilka tygodni. Oprócz tego mogą dołączać się dodatkowe objawy pod postacią różnych zaburzeń psychicznych.
  • Zaburzenia czynności wątroby lub nerek. Wątroba i nerki biorą udział m.in. w oczyszczaniu organizmu z toksyn. Funkcje te mogą zostać znacznie osłabione podczas zachorowania na gruźlicę.
  • Zaburzenia czynności serca. W pewnych rzadszych przypadkach gruźlica może zaatakować tkanki otaczające serce, powodując ich stan zapalny i w konsekwencji gromadzenie się płynu wokół serca (tzw. tamponada serca), co może doprowadzić do niebezpiecznych zaburzeń rytmu oraz niewydolności serca, która może być śmiertelna.

Badania pomocne przy rozpoznaniu:

W trakcie badania fizykalnego lekarz powinien zbadać węzły chłonne i osłuchać płuca. Najpowszechniej stosowanym narzędziem diagnostycznym gruźlicy jest prosty test skórny gdzie niewielką ilość substancji zwaną tuberkulinową wstrzykuje się tuż pod skórę, na wewnętrznej stronie przedramienia. Wynik oceniany jest po upływie 48h do 72h. Test ten nie jest doskonały. Zdarza się, że sugeruje zachorowanie na gruźlicę, gdy w rzeczywistości jej nie ma. Może również być pomyłką w drugą stronę (głównie dotyczy to dzieci, osób starszych i chorych na AIDS gdzie zostały zakażone, ale układ odpornościowy nie zdążył zareagować na bakterie.)

  • Badania krwi mogą być wykorzystywane w celu potwierdzenia lub wykluczenia utajonej lub czynnej gruźlicy. Badania te wykorzystują zaawansowaną technologię do pomiaru reakcji układu odpornościowego na bakterię wywołującą gruźlicę. Do testów tych zalicza się m.in. QuantiFERON i testy T-SPOT.
  • Badania obrazowe. Osoby z dodatnim wynikiem testu skórnego powinny mieć wykonane zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej lub tomografię komputerową.
  • Badania plwociny. Jeśli RTG klatki piersiowej nie wykazuje cech gruźlicy, lekarz może pobrać próbki plwociny – czyli śluzu, który pojawia się podczas kaszlu. Próbki badane są na gruźlicę bakterii. Próbki plwociny mogą być również wykorzystywane do testowania szczepów lekoopornych TB. Jest to bardzo pomocne przy wyborze odpowiedniego leczenia. Hodowla bakterii na specjalnych pożywkach jest długotrwała czasem od 4 do 8 tygodni.

Leczenie gruźlicy jest skomplikowanym i długotrwałym procesem. Jedynym sposobem wyleczenia jest systematyczność przyjmowania leków. Pominięcie dawki lub ich nieregularne zażywanie może przyczynić się do wytworzenia lekoopornych szczepów bakterii i znacznie utrudnić leczenie. Antybiotyki są podstawą leczenia gruźlicy. Do leków stosowanych należą: izoniazyd, ryfampicyna, etambutol, pyrazynamid, streptomycyna.

Schemat leczenia szpitalnego zawiera 2 leki, na które prątki uzyskane od chorego są wrażliwe. Na początku każdy chory musi zostać zgłoszony do Rejonowego Rejestru Gruźlicy oraz wykonuje się zestaw badań laboratoryjnych oceniających stan wątroby, czynność nerek oraz poziom płytek krwi.

W przypadku nowego zachorowania na gruźlicę, należy wstępnie przyjmować antybiotyki, przez co najmniej 2 miesiące. Następnie kontynuować przez okres 4 -12 miesięcy. Dokładne dawki i czas trwania leczenia zależy od wieku, ogólnego stanu zdrowia, oraz postaci gruźlicy (utajonej lub czynnej). W postaciach opornych na leczenie stosuje się fluorochinolony oraz takie leki jak: amikacyna, kanamycyna lub kapreomycyna.

Polecane dla Ciebie

Szczepienia

W krajach, gdzie gruźlica jest bardziej powszechna, niemowlęta w ciągu 24h otrzymują szczepienie (BCG), ponieważ zapobiega ciężkiej gruźlicy u dzieci. Nie stosuje się dawek przypominających.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak dawkować paracetamol osobom dorosłym, dzieciom i kobietom w ciąży?

    Paracetamol jest jednym z bardziej popularnych leków sprzedawanych  bez recepty (OTC). Stosowany między innymi w ostrych, umiarkowanych i przewlekłych bólach głowy, gardła i zębów, a także bólach miesiączkowych i migrenach. Cechuje go względne bezpieczeństwo stosowania. W przypadku silnego bólu, można go łączyć z innymi substancjami, np. z morfiną. Jak wygląda właściwy sposób dawkowania paracetamolu, jaka jest maksymalna i bezpieczna dawka dzienna oraz czy kobiety w ciąży mogą zażywać ten lek? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Fakty i mity o kacu

    Niezależnie od wyników badań dotyczących odżywczych właściwości alkoholu i jego pozytywnego działania na nasz organizm, ogólnie wiadomo, że alkohol spożywany w nadmiarze jest szkodliwy. Najlepszym sposobem uniknięcia nieprzyjemnych skutków alkoholowych ekscesów (czyli tzw. kaca) jest spożywanie drinków w odpowiednich ilościach.

  • Sposoby na kaca – jak radzić sobie z syndromem dnia poprzedniego?

    „Ach, co to była za noc!” – wspominamy z rozmarzeniem Sylwestra. Często temu rozmarzeniu towarzyszą jednak przykre pamiątki w postaci tępego bólu głowy, nudności, wzmożonego pragnienia i ogólnego złego samopoczucia. Każdy z nas może doświadczać zupełnie innego wachlarza objawów związanego z odchorowywaniem naszych wcześniejszych szaleństw.

  • Wycięcie migdałków (tonsillektomia) – kiedy należy usunąć migdałki?

    Wycięcie migdałków podniebiennych bądź wycięcie trzeciego migdała to proste zabiegi, które mogą znacząco poprawić jakość życia oraz uchronić przed groźnymi powikłaniami, zarówno dzieci, jak i dorosłych, którzy cierpią z powodu nawracających angin. Choć decyzja o usunięciu migdałków należy do lekarza, warto sprawdzić, jakie są wskazania do przeprowadzenia zabiegu i jak wygląda rekonwalescencja.

  • Domowe sposoby na hemoroidy – jak wyleczyć hemoroidy? Poznaj naturalne metody na pozbycie się żylaków odbytu

    Domowe sposoby na hemoroidy są skuteczne, pod warunkiem jednak, że zastosujemy je odpowiednio wcześnie – w momencie pojawienia się pierwszych objawów hemoroidów (zazwyczaj jest to świąd i pieczenie odbytu). Wśród naturalnych metod walki z żylakami odbytu znajdują się zimne okłady z lodu, nasiadówki, ciepłe kąpiele z dodatkiem olejków, a także maści i czopki dostępne w aptece bez recepty.

  • Siemię lniane – właściwości i zastosowanie ziaren lnu. Jak przygotować siemię lniane?

    Siemię lniane, czyli nasiona lnu pospolitego, to niewielkie ziarenka o brązowej lub lekko złotej barwie. Z powodu wielu właściwości prozdrowotnych zaliczane są do superfoods – wykorzystywane są we wspomagającym leczeniu wielu schorzeń, np. układu pokarmowego czy sercowo–naczyniowego, mają także pozytywne działanie na włosy oraz skórę. Jakie są właściwości siemienia lnianego? Jak przygotować siemię lniane?

  • Żele do dezynfekcji – jakie wybrać? Czy wszystkie ochronią przed koronawirusem?

    Mydło, płyny antybakteryjne i żele do dezynfekcji na stałe zagościły w naszym życiu. Choć oferta rynkowa jest ogromna, to nie wszystkie dostępne produkty skutecznie usuwają koronawirusa z powierzchni użytkowych, a przede wszystkim z naszych dłoni. Jak wybrać mądrze? Jakimi kryteriami się kierować?

  • Zioła na uchyłki jelita grubego

    Zła dieta, która jest oparta na produktach wysokoprzetworzonych i o niskiej zawartości błonnika pokarmowego, może doprowadzić do wystąpienia uchyłkowatości jelit, będącej chorobą cywilizacyjną. Uważa się również, że pewne znaczenie w pojawianiu się uchyłków jelit mają predyspozycje genetyczne, co udowodniło zidentyfikowanie genów odpowiedzialnych za powstawanie uchyłkowatości. Jakie zioła będą najlepsze dla prawidłowej pracy jelit i dlaczego przy siemieniu lnianym należy pić dużą ilość wody?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij