Brak apetytu u dorosłych – co robić, gdy nie mamy ochoty jeść?
Maria Brzegowy

Brak apetytu u dorosłych – co robić, gdy nie mamy ochoty jeść?

Skutki uboczne leków, depresja, anoreksja, wysoki poziom stresu, ale i też następstwo zmniejszenia się percepcji węchu i smaku postępującego wraz z wiekiem. Często też pierwszy objaw poważnej choroby. Przyczyn braku apetytu może być naprawdę wiele. Jak poprawić apetyt? Co jeść, gdy brakuje smaku przez dłuższy czas? Czy istnieją skuteczne leki zwiększające łaknienie? 

Brak apetytu u dorosłych – co go powoduje? 

Brak apetytu u dorosłych może mieć wiele przyczyn. Wśród nich najczęściej wymienia się skutki uboczne przyjmowanej farmakoterapii (powodującej np. odczucia zmienionego smaku w jamie ustnej – warto zwrócić uwagę zwłaszcza na inhibitory acetylocholinoesterazy, antybiotyki czy leki nasenne), przewlekły stres bądź nerwica, które skutecznie zniechęcają do jedzenia, jak również i stany depresyjne. Brak apetytu może pojawić się także jako jeden z pierwszych objawów poważnej choroby, np. nowotworowej. Zaburzenia w odczuwaniu smaku czy łaknienia mogą być również związane z nałogiem palenia papierosów, nadużywania alkoholu bądź też pojawić się w następstwie tzw. sitofobii – czyli obawy przed bólem spowodowanym jedzeniem (np. w przebiegu choroby przewodu pokarmowego, w której obowiązują duże restrykcje żywieniowe).  

Ze względu na możliwość rozwinięcia się niedoborów pokarmowych oraz groźnego (zwłaszcza w czasie leczenia choroby przewlekłej) niedożywienia, przedłużające się stronienie od pokarmów wymaga pilnej konsultacji lekarskiej. 

W kontekście aktualnej sytuacji epidemicznej na świecie istnieją dowody na to, że chociaż choroba wywołana wirusem SARS-CoV-19 objawia się głównie problemami ze strony układu oddechowego, u znacznej części chorych zaobserwowano także objawy ze strony układu pokarmowego, w tym zmniejszony apetyt. 

Brak apetytu u osób starszych. Skąd spadek łaknienia u seniorów? 

Podobnie jak w populacji ogólnej brak apetytu u osób starszych również może być następstwem przyjmowanych leków (np. preparatów naparstnicy stosowanych w niewydolności krążenia i w przewlekłym migotaniu przedsionków) bądź obniżonego nastroju. U seniorów częściej obserwuje się także przyczyny natury społecznej – samotność, często niski statut ekonomiczny, zawstydzenie związane ze zmianami fizjologicznymi (np. gorszą tolerancją określonych pokarmów, problemami z uzębieniem). To wszystko, na zasadzie błędnego koła, powoduje stopniowe zmniejszanie odczucia łaknienia.  

Sprawdź, jak powinna wyglądać dieta seniora.

U seniorów omówione wyżej składowe utraty apetyt towarzyszą procesowi starzenia się, co określa się mianem anoreksji wieku podeszłego (ang. anorexia of aging). Według dostępnych danych statystycznych jadłowstręt tego typu występuje u 20–25% Europejczyków w wieku powyżej 65 lat. W następstwie zmniejsza się podaż kalorii oraz składników odżywczych, pogarszając tym samym stan odżywienia seniora i zwiększając stopień sarkopenii oraz zespołu słabości, co finalnie prowadzi do większej chorobowości i śmiertelności wśród osób starszych.  

Jak pobudzić apetytu u osoby dorosłej? Co jeść na brak apetytu? 

Jeśli przyczyną braku apetytu są przyjmowane leki – należy oczywiście skonsultować sytuację z lekarzem prowadzącym. Być może uda się nieco zmodyfikować plan prowadzonej farmakoterapii. Gdy powodem niejedzenia jest zły stan psychiczny pacjenta – pierwsze kroki powinny zostać skierowane do gabinetu psychologa, psychoterapeuty bądź psychiatry. W przypadku gdy nie jest znany powód spadku łaknienia, poradą z wyboru będzie porada lekarza pierwszego kontaktu, który zleci odpowiednie badania diagnostyczne bądź skieruje do innych specjalistów.  

Apetyt można spróbować pobudzić również i domowymi sposobami. Najlepiej byłoby skonsultować się w tym zakresie z dietetykiem klinicznym, który na podstawie przeprowadzonego wywiadu żywieniowego i w kontekście aktualnego stanu zdrowia pacjenta, dobierze produkty i dania adekwatne do sytuacji. Wśród najczęściej stosowanych metod żywieniowych wymienia się: 

  • wybór produktów i dań na podstawie indywidualnych preferencji i tolerancji – pacjent powinien próbować jeść to, na co ma ochotę, oczywiście przy założeniu, że nie choruje on na daną jednostkę chorobową, w której należy tych elementów unikać,
  • unikanie nadmiaru spożywania produktów i dań słodkich, mdłych, które zwykle wywołują uczucie nudności i zniechęcają do jedzenia oraz „zapychają”,
  • sięganie po produkty i dania lekko słone lub kwaśne (np. zupa pomidorowa, ogórkowa, żurek, rosół, słone krakersy, paluszki, ogórki kiszone), które zwykle sprzyjają pobudzeniu apetytu,
  • stosowanie przypraw stymulujących łaknienie (np. koperek, zioła prowansalskie, cynamon, kminek, majeranek, bazylia, oregano),
  • jeśli brak przeciwwskazań (zwłaszcza w przypadku seniorów), stosowanie naparów z ziół takich jak mięta pieprzowa czy koper włoski,
  • dodatek do potraw świeżej mięty, kawałków imbiru,
  • częste jedzenie małych porcji,
  • niepopijanie posiłków, gdy pacjent szybko doznaje uczucia sytości bądź odwrotnie – sięgnięcie po wybrany napój, gdy chory ma trudności z przełknięciem kęsów, co szybko zniechęca go do dalszego jedzenia,
  • dbałość o estetykę, urozmaicenie jakościowe i kolorystyczne dań, które będą sprzyjać jedzeniu,

jak również: 

  • systematyczna aktywność fizyczna na świeżym powietrzu każdego dnia (np. spacery po lesie, w górach, nad morzem, spacer przy niższych temperaturach oraz w deszczowy dzień),
  • regularne wietrzenie mieszkania – nieświeże powietrze sprzyja uczuciu mdłości i niechęci do jedzenia. 
W przypadku braku apetytu w chorobie wymagającej większej podaży zwłaszcza kalorii oraz białka przydatne mogą okazać się tzw. ONS (ang. oral nutritional supplements), czyli odżywki specjalnego przeznaczenia medycznego, szerzej znane jako „nutridrinki”. Należy pamiętać, aby popijać je małymi łykami, wolno – w przeciwnym razie mogą spowodować nudności, wymioty oraz biegunkę. 

Preparaty na brak apetytu u dorosłych – które wybrać? Leki na apetyt bez recepty 

Na rynku farmaceutycznym istnieje grupa leków, która w przypadku przewlekłego braku apetytu może znacząco wpłynąć na poprawę jedzenia. Wśród nich wymienia się leki z grupy progestagenów (przykładowo octan megestrolu), kortykosteroidów oraz kannabinoidów. Leki te są dostępne jedynie na receptę, zlecane np. podczas leczenia przeciwnowotworowego celem stymulacji osłabionego apetytu i przyrostu masy ciała. Należy pamiętać, że jak każde środki farmakologiczne także i one, aby przynieść oczekiwane efekty, wymagają przyjmowania ich przez pewien okres czasu. Ich stosowanie może też wiązać się z pojawieniem dodatkowych skutków ubocznych, stąd dobór właściwego bywa niezwykle trudny.  

Część osób sięga po leki bez recepty na poprawę apetytu. Przy włączaniu nawet naturalnych preparatów, zawsze należy natomiast pamiętać o bezwzględnej konsultacji lekarza bądź farmaceuty. 

Brak apetytu może być również związany z obecnością niedoborów witaminowo-mineralnych, zwłaszcza witamin z grupy B, a także żelaza czy cynku. Wymienione elementy znajdziemy w mięsie oraz jego przetworach, orzechach, żółtkach jaj oraz w produktach zbożowych takich jak kasza, płatki owsiane czy pieczywo. Brak apetytu może być także efektem długotrwałej antybiotykoterapii. Niezbędne będzie wówczas odbudowanie flory bakteryjnej poprzez dobór odpowiednich probiotyków

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Nadmierne pocenie się (hiperhydroza) – przyczyny i leczenie. Co stosować na nadpotliwość?

    Pocenie pełni istotną fizjologiczną funkcję – pomaga organizmowi schłodzić się w warunkach przegrzania. Dla wielu osób ten sprytny mechanizm oznacza, niestety, plamy pod pachami, mokre skarpetki czy nieprzyjemne, lepkie dłonie, które zawstydzają nas przy uścisku na powitanie. Dlaczego dochodzi do nadmiernego pocenia się? Jak temu zaradzić? Czy nadpotliwość może być objawem innych chorób? 

  • Odbijanie po jedzeniu – przyczyny i leczenie częstego odbijania po posiłku

    Odbijanie jest naturalnym odruchem fizjologicznym, które zwykle nie stanowi powodu do niepokoju. Polega na wydaleniu przez usta powietrza znajdującego się w żołądku. Natomiast nadmierne odbijanie może być oznaką np. choroby refluksowej czy nietolerancji pokarmowej. 

  • Szumy uszne – przyczyny i leczenie szumów w uszach

    Szum w uszach to dolegliwość, która nie zawsze oznacza poważną chorobę. Szumy uszne są powodowane przez uszkodzenia drogi słuchowej, np. w wyniku starzenia organizmu czy hałasu. Niektóre leki stosowane w dużych dawkach także mogą przyczyniać do ich powstania lub nasilenia. Jak wygląda leczenie szumów usznych? Co pomoże osobom odczuwającym szum w uszach? 

  • Kolka nerkowa – przyczyny, objawy, leczenie. Jak postępować podczas ataku kolki nerkowej?

    Kolka nerkowa sama w sobie nie jest chorobą, stanowi natomiast najczęstszy objaw schorzenia polegającego na zamknięciu lub znacznym zwężeniu światła moczowodu i utrudnieniu odpływu moczu z nerki do pęcherza moczowego. Atak kolki nerkowej cechuje niezwykle silny ból w okolicy lędźwiowej, który często nie ustępuje nawet po podaniu dostępnych bez recepty środków przeciwbólowych. Objawy kolki nerkowej obejmują również bolesne parcie na mocz, nudności oraz wymioty. 

  • Zakwasy a DOMS – jak zapobiec bólom mięśni w trakcie i po treningu?

    DOMS (delayed onset muscle soreness) to opóźniona bolesność mięśni. Jest ona skutkiem intensywnego wysiłku fizycznego, w trakcie którego dochodzi do wzmożonej pracy włókien mięśniowych (ból mięśni po treningu pojawia się przeważnie w ciągu kilkunastu godzin). Domsy nie są tym samym, co zakwasy. Drugim terminem określa się ból, uczucie pieczenia mięśni w trakcie wykonywania ćwiczeń lub niedługo po ich zakończeniu. Stan ten jest spowodowany nadmiernym kumulowaniem się mleczanu w tkance mięśniowej. Jak zapobiegać zakwasom? W jaki sposób złagodzić opóźnioną bolesność mięśni?

  • Napięciowy ból głowy – przyczyny objawy, diagnostyka. Jak sobie radzić z naczynioruchowymi bólami głowy?

    Napięciowy ból głowy jest najczęściej występującym samoistnym (pierwotnym) bólem głowy. Jego przyczyny nie są do końca poznane, wiadomo natomiast, że różne czynniki, takie jak stres, zmiany pogody, przemęczenie czy odwodnienie mogą zwiększać ryzyko jego wystąpienia. Naczynioruchowe bóle głowy charakteryzują się dolegliwościami zlokalizowanymi po obu stronach głowy, zazwyczaj w okolicy skroni, o charakterze uciskowym. 

  • Ból żeber – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu żeber z lewej i prawej strony

    Ból żeber najczęściej jest związany z przebytym urazem obejmującym okolicę klatki piersiowej, jest on wówczas silny, na skórze widoczny jest krwiak, mogą pojawić się również kłopoty z oddychaniem. Inne przyczyny bólu żeber obejmują schorzenia układu pokarmowego (ból żeber po prawej stronie może oznaczać m.in. problemy z wątrobą), neuralgię międzyżebrową, stany zapalne czy choroby układu krążenia – ból żeber po lewej stronie może być objawem zawału serca. 

  • Zaburzenia chodu – rodzaje, przyczyny, leczenie, rehabilitacja

    Zaburzenia chodu mogą mieć wiele przyczyn. Najczęściej są objawem chorób neurologicznych, chorób układu ruchu oraz schorzeń o podłożu psychogennym. Zaburzenia lokomocji mogą być także związane z podeszłym wiekiem (jest to tzw. chód starczy) – u seniorów pojawiają się m.in.: skrócenie długości kroku, szuranie, pochylenie sylwetki do przodu.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij