Brak apetytu u dorosłych – co robić, gdy nie mamy ochoty jeść?
Maria Brzegowy

Brak apetytu u dorosłych – co robić, gdy nie mamy ochoty jeść?

Skutki uboczne leków, depresja, anoreksja, wysoki poziom stresu, ale i też następstwo zmniejszenia się percepcji węchu i smaku postępującego wraz z wiekiem. Często też pierwszy objaw poważnej choroby. Przyczyn braku apetytu może być naprawdę wiele. Jak poprawić apetyt? Co jeść, gdy brakuje smaku przez dłuższy czas? Czy istnieją skuteczne leki zwiększające łaknienie? 

Brak apetytu u dorosłych – co go powoduje? 

Brak apetytu u dorosłych może mieć wiele przyczyn. Wśród nich najczęściej wymienia się skutki uboczne przyjmowanej farmakoterapii (powodującej np. odczucia zmienionego smaku w jamie ustnej – warto zwrócić uwagę zwłaszcza na inhibitory acetylocholinoesterazy, antybiotyki czy leki nasenne), przewlekły stres bądź nerwica, które skutecznie zniechęcają do jedzenia, jak również i stany depresyjne. Brak apetytu może pojawić się także jako jeden z pierwszych objawów poważnej choroby, np. nowotworowej. Zaburzenia w odczuwaniu smaku czy łaknienia mogą być również związane z nałogiem palenia papierosów, nadużywania alkoholu bądź też pojawić się w następstwie tzw. sitofobii – czyli obawy przed bólem spowodowanym jedzeniem (np. w przebiegu choroby przewodu pokarmowego, w której obowiązują duże restrykcje żywieniowe).  

Ze względu na możliwość rozwinięcia się niedoborów pokarmowych oraz groźnego (zwłaszcza w czasie leczenia choroby przewlekłej) niedożywienia, przedłużające się stronienie od pokarmów wymaga pilnej konsultacji lekarskiej. 

W kontekście aktualnej sytuacji epidemicznej na świecie istnieją dowody na to, że chociaż choroba wywołana wirusem SARS-CoV-19 objawia się głównie problemami ze strony układu oddechowego, u znacznej części chorych zaobserwowano także objawy ze strony układu pokarmowego, w tym zmniejszony apetyt. 

Brak apetytu u osób starszych. Skąd spadek łaknienia u seniorów? 

Podobnie jak w populacji ogólnej brak apetytu u osób starszych również może być następstwem przyjmowanych leków (np. preparatów naparstnicy stosowanych w niewydolności krążenia i w przewlekłym migotaniu przedsionków) bądź obniżonego nastroju. U seniorów częściej obserwuje się także przyczyny natury społecznej – samotność, często niski statut ekonomiczny, zawstydzenie związane ze zmianami fizjologicznymi (np. gorszą tolerancją określonych pokarmów, problemami z uzębieniem). To wszystko, na zasadzie błędnego koła, powoduje stopniowe zmniejszanie odczucia łaknienia.  

Sprawdź, jak powinna wyglądać dieta seniora.

U seniorów omówione wyżej składowe utraty apetyt towarzyszą procesowi starzenia się, co określa się mianem anoreksji wieku podeszłego (ang. anorexia of aging). Według dostępnych danych statystycznych jadłowstręt tego typu występuje u 20–25% Europejczyków w wieku powyżej 65 lat. W następstwie zmniejsza się podaż kalorii oraz składników odżywczych, pogarszając tym samym stan odżywienia seniora i zwiększając stopień sarkopenii oraz zespołu słabości, co finalnie prowadzi do większej chorobowości i śmiertelności wśród osób starszych.  

Jak pobudzić apetytu u osoby dorosłej? Co jeść na brak apetytu? 

Jeśli przyczyną braku apetytu są przyjmowane leki – należy oczywiście skonsultować sytuację z lekarzem prowadzącym. Być może uda się nieco zmodyfikować plan prowadzonej farmakoterapii. Gdy powodem niejedzenia jest zły stan psychiczny pacjenta – pierwsze kroki powinny zostać skierowane do gabinetu psychologa, psychoterapeuty bądź psychiatry. W przypadku gdy nie jest znany powód spadku łaknienia, poradą z wyboru będzie porada lekarza pierwszego kontaktu, który zleci odpowiednie badania diagnostyczne bądź skieruje do innych specjalistów.  

Apetyt można spróbować pobudzić również i domowymi sposobami. Najlepiej byłoby skonsultować się w tym zakresie z dietetykiem klinicznym, który na podstawie przeprowadzonego wywiadu żywieniowego i w kontekście aktualnego stanu zdrowia pacjenta, dobierze produkty i dania adekwatne do sytuacji. Wśród najczęściej stosowanych metod żywieniowych wymienia się: 

  • wybór produktów i dań na podstawie indywidualnych preferencji i tolerancji – pacjent powinien próbować jeść to, na co ma ochotę, oczywiście przy założeniu, że nie choruje on na daną jednostkę chorobową, w której należy tych elementów unikać,
  • unikanie nadmiaru spożywania produktów i dań słodkich, mdłych, które zwykle wywołują uczucie nudności i zniechęcają do jedzenia oraz „zapychają”,
  • sięganie po produkty i dania lekko słone lub kwaśne (np. zupa pomidorowa, ogórkowa, żurek, rosół, słone krakersy, paluszki, ogórki kiszone), które zwykle sprzyjają pobudzeniu apetytu,
  • stosowanie przypraw stymulujących łaknienie (np. koperek, zioła prowansalskie, cynamon, kminek, majeranek, bazylia, oregano),
  • jeśli brak przeciwwskazań (zwłaszcza w przypadku seniorów), stosowanie naparów z ziół takich jak mięta pieprzowa czy koper włoski,
  • dodatek do potraw świeżej mięty, kawałków imbiru,
  • częste jedzenie małych porcji,
  • niepopijanie posiłków, gdy pacjent szybko doznaje uczucia sytości bądź odwrotnie – sięgnięcie po wybrany napój, gdy chory ma trudności z przełknięciem kęsów, co szybko zniechęca go do dalszego jedzenia,
  • dbałość o estetykę, urozmaicenie jakościowe i kolorystyczne dań, które będą sprzyjać jedzeniu,

jak również: 

  • systematyczna aktywność fizyczna na świeżym powietrzu każdego dnia (np. spacery po lesie, w górach, nad morzem, spacer przy niższych temperaturach oraz w deszczowy dzień),
  • regularne wietrzenie mieszkania – nieświeże powietrze sprzyja uczuciu mdłości i niechęci do jedzenia. 
W przypadku braku apetytu w chorobie wymagającej większej podaży zwłaszcza kalorii oraz białka przydatne mogą okazać się tzw. ONS (ang. oral nutritional supplements), czyli odżywki specjalnego przeznaczenia medycznego, szerzej znane jako „nutridrinki”. Należy pamiętać, aby popijać je małymi łykami, wolno – w przeciwnym razie mogą spowodować nudności, wymioty oraz biegunkę. 

Preparaty na brak apetytu u dorosłych – które wybrać? Leki na apetyt bez recepty 

Na rynku farmaceutycznym istnieje grupa leków, która w przypadku przewlekłego braku apetytu może znacząco wpłynąć na poprawę jedzenia. Wśród nich wymienia się leki z grupy progestagenów (przykładowo octan megestrolu), kortykosteroidów oraz kannabinoidów. Leki te są dostępne jedynie na receptę, zlecane np. podczas leczenia przeciwnowotworowego celem stymulacji osłabionego apetytu i przyrostu masy ciała. Należy pamiętać, że jak każde środki farmakologiczne także i one, aby przynieść oczekiwane efekty, wymagają przyjmowania ich przez pewien okres czasu. Ich stosowanie może też wiązać się z pojawieniem dodatkowych skutków ubocznych, stąd dobór właściwego bywa niezwykle trudny.  

Część osób sięga po leki bez recepty na poprawę apetytu. Przy włączaniu nawet naturalnych preparatów, zawsze należy natomiast pamiętać o bezwzględnej konsultacji lekarza bądź farmaceuty. 

Brak apetytu może być również związany z obecnością niedoborów witaminowo-mineralnych, zwłaszcza witamin z grupy B, a także żelaza czy cynku. Wymienione elementy znajdziemy w mięsie oraz jego przetworach, orzechach, żółtkach jaj oraz w produktach zbożowych takich jak kasza, płatki owsiane czy pieczywo. Brak apetytu może być także efektem długotrwałej antybiotykoterapii. Niezbędne będzie wówczas odbudowanie flory bakteryjnej poprzez dobór odpowiednich probiotyków

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból stopy – przyczyny, leczenie, ćwiczenia na ból śródstopia

    Ból stopy to dolegliwość, która może mieć rozmaite przyczyny. Ból stóp może pojawić się po intensywnym wysiłku fizycznym, wielogodzinnej pracy w pozycji stojącej, ale także jako objaw poważnych chorób, takich jak cukrzyca, dna moczanowa czy nerwiak Mortona. Sprawdź, jak diagnozuje się ból stóp, jak wygląda leczenie? Poznaj ćwiczenia na bolące stopy.

  • Ból szyi – przyczyny, diagnostyka, leczenie, ćwiczenia

    Ból szyi to częsta dolegliwość, która dotyka dużą grupę osób. Przyczyny bolącej szyi mogą być różne, od przeciążenia i napięcia mięśni, spowodowanego np. wielogodzinną pracą przed komputerem przez zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego i urazy odcinka szyjnego kręgosłupa aż po nowotwór. Sprawdź, jak przebiega diagnostyka bólów szyi, w jaki sposób się je leczy oraz jakie ćwiczenia można zastosować, by złagodzić dolegliwości. 

  • Niedobór witaminy B12 – przyczyny, objawy, skutki niskiego poziomu witaminy B12

    Witamina B12 (kobalamina) pełni istotną rolę w organizmie, m. in. reguluje produkcję czerwonych krwinek. Witamina B12 znajduje się głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego, nie jest wytwarzana przez ludzki organizm, dlatego niedobór witaminy B12 jest dość częsty. Objawy niedoboru to np. nerwowość, depresja, zaburzenia chodu czy problemy ze wzrokiem. Jak powinna wyglądać dieta i suplementacja u osób z niskim poziomem kobalaminy?

  • Ból brzucha z lewej strony – co może oznaczać?

    Ból brzucha po lewej stronie może być wywołany przez chwilową niedyspozycję, ale jest także objawem poważnych chorób układu pokarmowego czy moczowego. Jakim schorzeniom towarzyszy? 

  • Mioklonie – przyczyny i leczenie mimowolnych skurczów mięśni

    Mioklonie (zrywania mięśniowe) to niekontrolowane, intensywne skurcze mięśni. Mogą one obejmować jeden mięsień, grupę mięśni, kończynę, a nawet cały tułów. Przyczyn powstawania mioklonii jest wiele, niektóre mimowolne ruchy są fizjologiczne (np. mioklonie przysenne, czyli szarpnięcia ciała podczas zasypiania) i nie wymagają leczenia, inne mogą oznaczać poważne schorzenia, takie jak zaburzenia metaboliczne, padaczkę czy zatrucie metalami ciężkimi. Wszystkie niekontrolowane skurcze mięśni wymagają konsultacji ze specjalistą.

  • Domowe sposoby na zaparcia – jak szybko i skutecznie poradzić sobie z problemami z wypróżnianiem? Zioła i leki na zaparcia

    Domowe sposoby na zaparcia, nazywane potocznie zatwardzeniem, obejmują przede wszystkim zmianę stylu życia – włączenie do diety większej ilości produktów zawierających błonnik, wypijanie większej ilości płynów oraz regularną aktywność fizyczną. Na problemy z wypróżnianiem można także zastosować preparaty ziołowe mające właściwości przeczyszczające (np. liście senesu, kłącze rzewienia). Wśród leków bez recepty na zaparcia znajdują się natomiast środki: pęczniejące (np. siemię lniane), osmotyczne (np. laktuloza), zmiękczające (np. glicerol) oraz drażniące (np. olej rycynowy).

  • Nadmierne i częste gazy jelitowe – co robić?

    Choć produkcja gazów w jelitach to proces naturalny, ich nadmierne powstawanie nastręcza wielu trudności. Wzdęty i obolały brzuch oraz uczucie dyskomfortu są nieodłącznymi towarzyszami zwiększonej ilości gazów jelitowych. Czy ich nadmierne powstawanie może oznaczać chorobę? Jak skutecznie zapobiegać zbyt wielkiej produkcji gazów w jelitach?  

  • Suchość gardła – czym i jak nawilżać gardło?

    Suchość gardła może być spowodowana wieloma przyczynami. Zwykle pojawia się podczas infekcji, a także w wyniku odwodnienia, palenia papierosów, nadwyrężenia narządu głosu czy spania z otwartymi ustami. Uczucie suchego gardła dotyczy zarówno dzieci, jak i osób dorosłych. Jak i czym nawilżać gardło? Czego warto unikać, gdy czujemy suchość w gardle?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij