Awokado — superowoc

Aztekowie uważali awokado za afrodyzjak i określali je jako huacatl, czyli jądra, co miało odzwierciedlać kształt owocu.

Spis treści

Awokado – zastosowanie i wskazania

Awokado jest szeroko stosowane w przemyśle spożywczym, nutraceutycznym, farmaceutycznym i kosmetycznym. Włączenie oleju z awokado do diety zapobiega przyrostowi masy ciała. U osób z cukrzycą poprawia poziom glukozy i zmniejsza insulinooporność. Może być stosowany profilaktycznie i wspomagająco w leczeniu chorób układu krążenia, hipercholesterolemii i miażdżycy.

Niezmydlające się frakcje olejowe z awokado znajdują zastosowanie w chorobach autoimmunologicznych, kostno-stawowych i w dolegliwościach menopauzalnych. Nasiona, liście i kora są stosowane do leczenia czerwonki i biegunki. Olej z awokado jest obiecującym środkiem w przyspieszeniu gojenia ran. Może być stosowany w celu regeneracji naskórka i w stanach zapalnych skóry. Jest składnikiem preparatów zapewniających odpowiednie nawilżenie i blask skórze oraz włosom. Dodatek oleju z awokado do preparatów do stosowania zewnętrznego jest skutecznym uzupełnieniem miejscowego leczenia łuszczycy.

Zapiski z XVI wieku donoszą o stosowaniu oleju z nasion awokado w leczeniu wysypki i blizn. Olej z awokado pozyskiwany metodą tłoczenia na zimno wprowadzono do obrotu w XXI wieku.

Awokado – wygląd, pochodzenie, morfologia

Awokado to roślina z rodziny wawrzynowatych (Lauraceae), która pochodzi z Ameryki Środkowej. Często używane jest określenie smaczliwka wdzięczna. Aztekowie uważali awokado za afrodyzjak i określali je jako huacatl, czyli jądra, co miało odzwierciedlać kształt owocu.

Drzewo awokado dorasta do 20 m wysokości. Płytki system korzeniowy zapewnia słabą absorpcję wody. Liście osiągają długość do 40 cm i przybierają kształt eliptyczny, owalny lub lancetowaty. Młode liście często są czerwonawe i pokryte włoskami, natomiast dojrzałe liście stają się gładkie, skórzaste i ciemnozielone. Awokado posiada żółtozielone kwiaty o średnicy 1-1,3 cm, które tworzą wiechy na szczytach pędów. Mimo dużej ilości kwiatów zwykle mniej niż 0,1% z nich zawiązuje owoce. Awokado uprawiane jest na terenach, na których dominuje ciepły klimat umiarkowany i subtropikalny.

Największymi na świecie producentami oleju z awokado są: Nowa Zelandia, Meksyk, Stany Zjednoczone, RPA i Chile. Pod względem botanicznym owoc stanowi jagoda z jednym dużym nasieniem. Z uwagi na cenny skład odżywczy i fitochemiczny awokado zaliczane jest do grupy „superżywności”, ponieważ zapewnia wiele korzyści dla zdrowia człowieka.

Awokado – działanie, właściwości, skład

Około 60% miąższu awokado stanowi olej. Ogólna zawartość oleju w awokado wzrasta wraz z procesem dojrzewania. Olej z awokado bogaty jest w jednonienasycone kwasy tłuszczowe (kwas oleinowy i palmitynooleinowy) i ubogi w wielonienasycone kwasy tłuszczowe (kwas linolowy i linolenowy). Pod względem składu kwasów tłuszczowych olej z awokado porównywany jest do oliwy z oliwek. Wysoka zawartość jednonienasyconych kwasów tłuszczowych zapewnia właściwości przeciwzapalne poprzez hamowanie aktywności enzymów COX-1 i COX-2 oraz korzystne działanie na układ sercowo-naczyniowy. Olej z awokado poprawia profil lipidowy, glikemię, poziom cholesterolu całkowitego, lipoprotein o małej gęstości, trójglicerydów i parametry zapalne, takie jak białko C-reaktywne (CRP) i interleukina-6.

Pomimo wysokiej zawartości węglowodanów awokado cechuje się dość niskim indeksem glikemicznym. Badania dowodzą, że ekstrakty z awokado mogą hamować α-amylazę i α-glukozydazę – enzymy przyczyniające się do wysokiego poziomu cukru we krwi u chorych na cukrzycę typu 2.

Awokado zmniejsza szkodliwe skutki stresu oksydacyjnego. Do najważniejszych związków fenolowych obecnych w owocach awokado należą kwasy fenolowe, garbniki i flawonoidy. Inne składniki aktywne to poliole, sterole, długołańcuchowe węglowodory nasycone (5%), skwalen, tokoferole (w śladowych ilościach). Korzyści przyjmowania witaminy E znane są od wielu dziesięcioleci. Przypisuje się jej właściwości antyoksydacyjne, przeciwnowotworowe i neuroprotekcyjne.

Tokotrienole obniżają poziom cholesterolu poprzez zdolność do hamowania kluczowego enzymu biosyntezy cholesterolu, reduktazy HMG-CoA. Do obniżenia poziomu cholesterolu LDL i hamowania wchłaniania jelitowego cholesterolu przyczyniają się także zawarte w awokado fitosterole.

Fitosterole zmniejszają ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej. Dominującym fitosterolem jest β-sitosterol (76,4 mg/100 g), następnie kampesterol (5,1 mg/100 g) i stigmasterol (<3 mg/100 g). Składniki te przeciwdziałają stresowi oksydacyjnemu, chorobie zwyrodnieniowej stawów, hamują produkcję związków rakotwórczych, łagodzą objawy przerostu gruczołu krokowego i wzmacniają układ odpornościowy. W zapobieganiu infekcjom ważną rolę odgrywa zdolność zwiększania proliferacji limfocytów i aktywności komórek NK.

Awokado powoduje znaczny wzrost zawartości rozpuszczalnego kolagenu w skórze. Przywraca prawidłową strukturę chrząstki poprzez stymulację syntezy proteoglikanów i kolagenu, dzięki temu łagodzi objawy choroby zwyrodnieniowej stawów.

U kobiet w okresie menopauzy awokado zmniejsza nieprzyjemne objawy, takie jak uderzenia gorąca, poprawia jakość życia i nastrój oraz przeciwdziała osteoporozie. Awokado zawiera spore ilości błonnika, który przyczynia się do zapobiegania zaparciom, poprawy mikroflory jelit i obniżenia poziomu cholesterolu. Na tle innych owoców wyróżnia się stosunkowo wysoką zawartością białka.

Awokado dostarcza duże ilości potasu (około 60% więcej w przeliczeniu na taką samą porcję banana). Potas jest makroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania mięśni, regulowania ciśnienia krwi i właściwego przewodzenia sygnałów elektrycznych w sercu w celu zapewnienia stabilnego rytmu serca. Wysoka podaż potasu i niska sodu przeciwdziała chorobom układu krążenia. Inne minerały zawarte w awokado to fosfor, magnez, wapń, sód, żelazo i cynk.

Karotenoidy obecne w miąższu to silne antyoksydanty, wśród których około 70% całkowitej zawartości stanowi luteina. Luteina wraz z zeaksantyną spowalniają postęp związanego z wiekiem zwyrodnienia plamki żółtej, zaćmy i niszczenia chrząstki. Ksantofile hamują uszkodzenia naczyń krwionośnych poprzez zmniejszenie ilości utlenionych lipoprotein o małej gęstości (LDL). Ponadto karotenoidy wpływają na poprawę funkcji poznawczych i ochraniają skórę przed wpływem promieniowania UV.

Przeprowadzone badania sugerują potencjalną aktywność przeciwnowotworową awokado wobec niektórych typów linii komórek rakowych, w tym sutka, okrężnicy, wątroby, płuc, krtani, białaczki, przełyku, jamy ustnej, jajników i prostaty. Awokado wykazuje również właściwości przeciwdrobnoustrojowe, zwłaszcza jego miazga (mezokarp). Wśród bakterii Gram-dodatnich największą skuteczność działania zaobserwowano wobec B. cereus i L. monocytogenes, a wśród bakterii Gram-ujemnych wobec E. coli. Olej z awokado cechuje się wysoką zdolnością penetracji skóry w porównaniu z innymi dostępnymi olejami, dzięki czemu zapewnia działanie kojąco-regenerujące, zmiękczające i nawilżające.

Awokado – stosowanie i dawkowanie

Awokado w diecie może stanowić dodatek zarówno do dań wytrawnych, jak i słodkich. Bardzo dobrym wyborem jest zastąpienie masła, serka śmietankowego czy majonezu pastą z awokado na kanapki, co pozwala ograniczyć spożycie kalorii, tłuszczów nasyconych, cholesterolu i sodu. Zaleca się spożywanie przynajmniej dwóch porcji awokado tygodniowo. Na rynku dostępne są gotowe preparaty zawierające ekstrakty z awokado, które należy stosować zgodnie z zaleceniem producenta. Branża kosmetyczna wykorzystuje awokado jako składnik m.in. kremów, balsamów, maseczek, odżywek, szamponów, mydeł.

Awokado – interakcje z lekami i ziołami

U osób uczulonych na lateks może wystąpić alergia krzyżowa na awokado. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu awokado i antagonistów witaminy K (warfaryna, acenokumarol) z uwagi na możliwość zmniejszenia skuteczności działania tych leków i zwiększenia ryzyka tworzenia zakrzepów i zatorów.

Awokado – skutki uboczne, przedawkowanie

Awokado jako składnik diety jest dobrze tolerowany u większości osób. Bezpieczny okres stosowania awokado w postaci doustnego leku prawdopodobnie wynosi 2 lata. Odnotowano niewiele działań niepożądanych. U niektórych osób stosujących kremy z awokado może wystąpić delikatne swędzenie.

Leki zawierające awokado

Suplementy i wyroby medyczne zawierające awokado

Kosmetyki zawierające awokado

Działanie

  • immunostymulujące (zwiększa odporność)
  • nawilżające
  • kardioprotekcyjne (chroni komórki mieśnia sercowego)
  • pobudza (stymuluje) ośrodkowy układ nerwowy
  • przeciwbakteryjne
  • przeciwcukrzycowe (hipoglikemizujące; zmniejsza stężenie glukozy we krwi)
  • przeciwgrzybicze
  • przeciwmiażdżycowe (zapobiega rozwojowi i powikłaniom miażdżycy)
  • przeciwnowotworowe (cytostatyczne, cytotoksyczne)
  • przeciwutleniające (antyoksydacyjne)
  • przeciwwirusowe
  • przeciwzapalne
  • przeciwnadciśnieniowe (hipotensyjne)
  • wspomaga regenerację chrząstki stawowej
  • zmniejsza stężenie cholesterolu całkowitego
  • hepatoprotekcyjne
  • zmniejsza masę ciała (odchudzające)
  • przyspiesza gojenie ran
  • owadobójcze

Postacie i formy

  • tabletka
  • kapsułka
  • maść
  • krem
  • szampony i odżywki do włosów
  • żel na skórę
  • proszek
  • olej

Substancje aktywne

  • fitosterole
  • flawonoidy
  • proantocyjanidyny
  • kwasy organiczne
  • saponiny
  • alkaloidy
  • witaminy
  • składniki mineralne
  • błonnik
  • węglowodany
  • terpenoidy
  • lipidy
  • acetogeniny

Surowiec

  • owoc
  • nasiona
  • liść
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij