Biopsja ślinianki – na czym polega? Wskazania, przebieg, przeciwwskazania

Biopsja ślinianki to mało inwazyjny, ale bardzo potrzebny zabieg, który stanowi podstawę diagnostyki wielu schorzeń autoimmunologicznych oraz chorób nowotworowych. Jest stosunkowo prostym zabiegiem, który jednak nie jest wykonywany bez potrzeby. Biopsję przeważnie przeprowadza się na parach dużych ślinianek – przyusznych, podżuchwowych i podjęzykowych.

1. Jaka jest funkcja ślinianek?
2. Biopsja ślinianki – na czym polega?
3. Wskazania do wykonania biopsji ślinianki
4. Biopsja ślinianki – jak przebiega? Jak się do niej przygotować?
5. Powikłania po biopsji ślinianki

Jaka jest funkcja ślinianek?

Ślina jest produkowana przez ślinianki znajdujące się w obrębie jamy ustnej. W 90% jest wydzielana przez pary dużych ślinianek – przyusznych (w postaci rzadszej śliny surowiczej, skąd przewodem Stenona wydostaje się na wysokość zębów trzonowych do jamy ustnej), podżuchwowych (w postaci śliny śluzowo-surowiczej, która wydzielana jest poprzez przewody Whartona w dnie jamy ustnej) i podjęzykowych (również w formie śluzowo-surowiczej poprzez przewody Bartholina uchodzące pod językiem), a w 10% przez około 400 mikrogruczołów rozmieszczonych na błonie śluzowej całej jamy ustnej i języka.

Biopsja ślinianki – na czym polega?

Biopsja ślinianki polega na pobraniu tkanek ze ślinianki, która objęta jest procesem chorobowym.

Pobrany materiał oddawany jest do oceny histopatologicznej, w której lekarz patomorfolog analizuje próbkę makro- i mikroskopowo pod kątem zmian przerostowych, zapalnych czy nowotworowych. Dopiero na podstawie wyniku „hist-pat” można odpowiednio pokierować dalszą diagnostyką lub terapią.

Wskazania do wykonania biopsji ślinianki

Do wskazań do wykonania biopsji ślinianki możemy zaliczyć:

• nowotwory łagodne (np. guz Warthina) i złośliwe (np. rak śluzowo-naskórkowy),
• przerost ślinianki (sjaloza),
• choroby autoimmunologiczne (np. zespół Sjögrena).

Biopsja ślinianki – jak przebiega? Jak się do niej przygotować?

Biopsja ślinianki jest bardzo prostym i mało inwazyjnym zabiegiem. Odbywa się przeważnie w gabinetach zabiegowych, rzadko na salach operacyjnych, i nie wymaga specjalnych przygotowań. Najważniejsze jest, by w dniu zabiegu nic nie jeść i nie pić oraz mieć ze sobą dokumentację medyczną ze spisem wszystkich przyjmowanych leków.

Najczęstszym rodzajem biopsji ślinianek jest BAC – biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (pozwala na potwierdzenie złośliwego charakteru zmiany z dokładnością 85-97%). Przed jej wykonaniem miejsce nakłucia jest powierzchownie dezynfekowane, a następnie znieczulane poprzez zastrzyk z lekiem znieczulającym miejscowo (przeważnie takim samym, jaki dostajemy w gabinecie stomatologicznym). Lekarz wkłuwa igłę biopsyjną przez skórę w podejrzaną o zmianę śliniankę, co może spowodować niewielki dyskomfort. Najczęściej biopsja polega na pobraniu tylko jednej próbki, jednak w niektórych przypadkach (np. zespołu Sjögrena) może być konieczne pobranie wielu małych gruczołów wargowych, co wiąże się z wieloma wkłuciami.

Biopsja ślinianki jest zwykle wykonywana w poradniach i jest refundowana przez NFZ w ramach onkologicznej ścieżki diagnostycznej. Można ją także wykonać prywatnie – cena oscyluje w granicach od 200 do 300 zł za samą biopsję bez wliczonego badania histopatologicznego.

Powikłania po biopsji ślinianki

Biopsja ślinianki jest zabiegiem mało inwazyjnym i związanym z niewielką ilością powikłań. Po samym zabiegu można odczuwać odrętwienie w okolicach biopsji ze względu na podany środek znieczulający, a w ciągu kilku dni również niewielki ból oraz krwiak związane z miejscowym uszkodzeniem tkanek. W bardzo rzadkich przypadkach może dojść do infekcji w miejscu pobrania, dużego krwiaka, uszkodzeń przebiegających w obrębie ślinianki, nerwów oraz miąższu ślinianki. Czasem może również wystąpić reakcja alergiczna na środek znieczulający miejscowo (lidokaina).