Dziewczyna w zimowych ubraniach stoi na tle zaśniezonego lasu, chuchając w swoje dłonie, które ma zmarznięte
Paulina Brożek

Odmrożenia – stopnie i objawy. Co robić i jak zabezpieczyć skórę przed zimnem?

Odmrożenie z zimna to stan skóry, w którym jej warstwa ochronna została uszkodzona przez działanie niskich temperatur. Może to prowadzić do bolesności, pieczenia, zaczerwienienia i obrzęku, a w ciężkich przypadkach nawet do amputacji kończyn lub ich fragmentów. W celu uniknięcia odmrożenia należy zachować ostrożność podczas długotrwałego przebywania na mrozie, chronić skórę odpowiednim ubraniem czy stosować kremy i maści ochronne.

Niskie temperatury, silne wiatry i intensywne opady śniegu występujące zimą mogą prowadzić do wychłodzenia organizmu, powstania odmrożeń, a w konsekwencji stanowić bezpośrednie zagrożenie życia. Częściami ciała najbardziej narażonymi na odmrożenia są: twarz, dłonie i stopy. Pierwszym, widocznym objawem odmrożenia jest zmiana koloru skóry, kolejnym etapem jest uczucie drętwienia i pieczenia, a z biegiem czasu utrata czucia w częściach ciała narażonych na działanie niskiej temperatury. Najlepszym sposobem na uniknięcie odmrożeń jest ubiór dostosowany do warunków pogodowych.

Odmrożenia – czym są? Jak do nich dochodzi?

Odmrożenie (łac. congelatio) to uszkodzenie tkanek spowodowane działaniem niskiej temperatury. Organizm narażony na działanie temperatury poniżej 0°C reaguje obkurczeniem naczyń krwionośnych i zmniejszeniem wrażliwości na bodźce bólowe. W temperaturach poniżej 10°C nie obserwuje się reakcji tkanek na ból.

Obkurczenie naczyń krwionośnych skutkuje odwodnieniem komórek, nieprawidłowym stężeniem elektrolitów w ich wnętrzu oraz niszczeniem kompleksów białkowo-lipidowych. W przypadku głębokich odmrożeń zahamowanie krążenia włośniczkowego pozbawia komórki tlenu i innych substancji odżywczych, co skutkuje całkowitym niedokrwieniem i martwicą.

Co zwiększa ryzyko odmrożenia?

Na odmrożenia narażone są szczególnie miejsca, w których skóra przylega bezpośrednio do chrząstek lub kości. Odmrożeniom najczęściej ulegają palce rąk i nóg, nos, policzki oraz małżowiny uszne. Dotykają one dużo częściej osoby pracujące na zewnątrz czy nadużywające alkoholu. Na odmrożenia są narażeni także sportowcy uprawiający dyscypliny zimowe, np. narciarze, łyżwiarze, ale przede wszystkim himalaiści. Stopień zamarzania tkanek poza temperaturą zależy również od obecności wiatru, wilgotności powietrza, właściwego ubioru, czynników wewnętrznych (np. miażdżyca kończyn obwodowych) i zewnętrznych utrudniających krążenie długotrwałe unieruchomienie, nikotynizm).

Powiązane produkty

Stopnie, klasyfikacja odmrożeń

Stosuje się 4-stopniowy podział odmrożeń:

  • odmrożenia I° – objawem jest zaczerwienienie skóry z następowym jej zblednięciem i brakiem reakcji na bodźce;
  • odmrożenia II° – na powierzchni skóry pojawiają się pęcherze wypełnione treścią surowiczą, wokół pęcherzy obserwuje się przekrwienie i obrzęk;
  • odmrożenia III° – pęcherze obecne na powierzchni skóry powiększają się, a ich wnętrze wypełnia krwisty płyn, dodatkowo pojawia się powierzchowna martwica;
  • odmrożenia IV° – głębokie zmiany obejmujące całą skórę, mięśnie, ścięgna, a nawet kości, dochodzi do rozwoju głębokiej martwicy.

Warto również wspomnieć o dwóch rodzajach urazów nieodmrożeniowych, które spowodowane są długotrwałym oddziaływaniem niskich temperatur powyżej 0°C:

  • Odmrozina (z łac. pernio) – na skórze obserwuje się zmiany o charakterze wysypki, zaczerwienienia, umiarkowanego obrzęku. Obecne są czerwone lub sinoniebieskie guzki na powierzchniach grzbietowych dłoni i stóp. Pojawiają się na skutek długotrwałego oddziaływania zimnego i suchego powietrza w temperaturze powyżej 0°C.
  • Stopa okopowa (zanurzeniowa) – zmiany wywołane wielodniowym narażeniem na wilgoć i zimno, morfologicznie przypominają powierzchowne zmiany oparzeniowe z towarzyszącym przekrwieniem, obrzękiem i silnym bólem. Zmiany często obserwowane były u żołnierzy podczas I wojny światowej, obecnie występują sporadycznie u bezdomnych osób.

Objawy odmrożenia – których części ciała dotyczą?

Odmrożenia pojawiają się głównie na obwodowych nieosłoniętych przed zimnem częściach ciała, tj. nos, uszy, palce rąk i nóg. U dzieci często dochodzi do odmrożenia policzków i brody w trakcie zimowych zabaw na śniegu. Dlatego tak ważne jest dobranie odpowiedniego do warunków pogodowych stroju i ochrony odsłoniętej skóry kremami i maściami chroniącymi przed mroźnym powietrzem, a w konsekwencji odmrożeniami.

Powikłaniem niektórych zabiegów zarówno kosmetycznych (kriolipoliza), jak i medycznych (krioterapia) z użyciem zimna mogą być miejscowe odmrożenia skóry. W przypadku kriolipolizy – zabiegu polegającym na redukcji tkanki tłuszczowej, podczas którego zamraża się komórki tłuszczowe – może dojść do odmrożeń okolicy brzucha lub ud.

Pierwsza pomoc w odmrożeniach – jak się zachować i czego nie robić?

Pierwsza pomoc w odmrożeniach zależy od rozległości i głębokości zniszczonych przez zimno tkanek.

W postępowaniu przedszpitalnym poszkodowanego należy przenieść do ciepłego pomieszczenia, rozluźnić obcisłą odzież, rozsznurować buty, ponieważ zmniejszenie ucisku poprawia ukrwienie w odmrożonych częściach ciała. Odmrożone obszary należy ogrzewać stopniowo. Nie powinno się gwałtownie pocierać skóry. Należy zadbać o dodatkowe okrycie poszkodowanego. Można zanurzyć odmrożone kończyny w letniej, nie przekraczającej 40°C wodzie. Wyższe temperatury mogą być przyczyną oparzeń. Pomocne jest podawanie ciepłych napojów, ale zabronione jest spożywanie alkoholu. Powierzchowne rany na skórze spowodowane działaniem zimna należy zabezpieczyć jałowym opatrunkiem. Głębsze zmiany skórne pod postacią pęcherzy, owrzodzeń czy martwicy wymagają pilnego leczenia w warunkach szpitalnych, gdyż w ekstremalnych przypadkach może dojść do amputacji odmrożonych kończyn lub ich fragmentów.

Co stosować przy odmrożeniach?

Rokowanie w odmrożeniach I stopnia jest dobre. Zmiany zwykle goją się samoistnie, bez pozostawienia śladu. Odmrożenia II stopnia wymagają jedynie terapii miejscowej. Przez wiele tygodni, a nawet miesięcy mogą utrzymywać się: mrowienie, nadmierne pocenie, parestezje (niewłaściwe odczuwanie bodźców w wyniku uszkodzenia nerwów obwodowych), nadwrażliwość na bodźce odmrożonych części ciała. Odmrożenia III i IV stopnia najczęściej wymagają leczenia szpitalnego. W tym wypadku stosuje się leczenie chirurgiczne, profilaktycznie stosowane są leki przeciwzakrzepowe i leki poprawiające krążenie. Istotnym elementem w procesie zdrowienia jest odpowiednia pielęgnacja skóry i natłuszczanie jej. Często po wygojeniu głębokich odmrożeń powstają trwałe owrzodzenia skóry, a przez długi okres (miesiące, lata) występują dolegliwości bólowe.

Jak uniknąć odmrożeń?

Podstawą profilaktyki odmrożeń jest unikanie ekspozycji na niskie temperatury. Podczas intensywnych opadów śniegu, silnych wiatrów, ujemnych temperatur warto pozostać w domu. Jeżeli musimy opuścić dom, należy ubrać się ciepło, najlepiej założyć kilka warstw luźnej, ciepłej odzieży. Wskazane jest stosowanie kremów natłuszczających chroniących przed zimnem i mrozem.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Rozszerzone źrenice – o czym świadczą? Czy oznaczają chorobę?

    Rozszerzone źrenice na ogół kojarzone są ze stanem silnego pobudzenia – również tego wywołanego farmakologicznie. W niektórych przypadkach mogą być jednak objawem poważnych zaburzeń zdrowotnych.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia, wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij