Doznania synestetyczne
Oliwia Janota

Synestezja – na czym polega? Jak wyleczyć?

Czy można widzieć dźwięki? Jaki kolor ma cisza? Czy mogę słyszeć obraz? Na to pytanie mogą odpowiedzieć osoby na co dzień doświadczające synestezji – czyli wielu wrażeń zmysłowych generowanych przez określony dźwięk czy obraz. Ta wyjątkowa zdolność postrzegania otoczenia jest opisywana od lat zarówno w muzyce, jak i sztuce. Synestetykami jest wielu artystów, również współczesnych – Lady Gaga, Pharell Williams czy Stevie Wonder.

Co to jest synestezja?

Synestezja (z greckiego, syn – razem; aisthesis – czucie, postrzeganie) to umiejętność postrzegania danego bodźca (np. wzrokowego) przez wiele zmysłów. Cechami charakterystycznymi są automatyczność, spójność i wiarygodność odczuwanych wrażeń.

Istnieją różne rodzaje synestezji (dotychczas opisano ponad 60 jej odmian). Wyróżnia się między innymi chromestezję, czyli barwne słyszenie. Wówczas synestetyk łączy słyszane dźwięki z konkretnymi barwami. Istnieje także synestezja leksykalno-smakowa, w której poszczególne wyrazy wywołują jednocześnie różne bodźce smakowe.

Najbardziej powszechną formą synestezji jest synestezja typu grafem-kolor, w której istnieje skojarzenie liter lub liczb z konkretnymi kolorami. Widząc cyfrę, synestetycy jednocześnie postrzegają ją w skojarzeniu z określoną barwą. Niemniej u każdego z nich skojarzenie cyfry z kolorem może być inne – cyfra trzy może być powiązana z kolorem zielonym, a u drugiej osoby z kolorem czerwonym.

Skojarzenia oraz dodatkowe bodźce doświadczane przez synestetyka nie zawsze są przyjemne. Niektóre słowa lub dźwięki mogą kojarzyć się na przykład z nieprzyjemnymi zapachami lub odczuciami, a osoba doświadczająca tego wrażenia nie jest w stanie odciąć się od przykrych bodźców – synestezja jest zjawiskiem całkowicie niezależnym od woli człowieka.

Synestezja – przyczyny

Przyczyną synestezji jest pobudzanie przez dany bodziec więcej niż jednego ośrodka w centralnym układzie nerwowym. Na przykład patrzenie na żółty obiekt powinno pobudzać część mózgu odpowiedzialną za widzenie. U synestetyków bodziec w postaci barwy żółtej pobudza jednocześnie inny obszar mózgu, na przykład odpowiedzialny za zapach. W konsekwencji synestetycy czują zapach kolorów.

Bezpośrednia przyczyna takich połączeń pomiędzy poszczególnymi obszarami mózgu nie została poznana. Występuje jednak częściej wśród osób ze spektrum autyzmu oraz u chorych na padaczkę. Synestezja występuje również u osób z zespołem sawanta – rzadką sytuacją, w której zaburzenie rozwoju współistnieje z wybitnymi uzdolnieniami i doskonałą pamięcią u chorego.

Najczęściej synestezja występuje od wczesnego dzieciństwa i ma podłoże genetyczne. Warto jednak podkreślić, iż wrażenia synestetyczne mogą być również wywoływane przez substancje psychoaktywne lub być objawem choroby. Zażycie narkotyków (np. LSD) może prowadzić do omamów, iluzji, a także wrażeń synestetycznych. Ponadto wrażenia synestetyczne mogą pojawić się wraz z postępem procesu chorobowego toczącego się w obrębie ośrodkowego układu nerwowego.

Powiązane produkty

Synestezja – kiedy do lekarza?

Wizyta u lekarza jest konieczna, gdy wrażenia synestetyczne pojawią się nagle. Zazwyczaj dziedziczna synestezja rozwija się od wczesnego dzieciństwa i pacjent jest już przyzwyczajony do takiego sposobu postrzegania. Natomiast nagłe pojawienie się synestezji może być jednym z pierwszych objawów choroby. W takiej sytuacji należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem celem pogłębienia diagnostyki zgłaszanych objawów. Co więcej, osoby, które od dziecka doświadczają synestezji, lecz zauważają u siebie inne niepokojące objawy, również powinny udać się na wizytę i skonsultować swoje dolegliwości z lekarzem.

Synestezja – leczenie

W przypadku synestezji dziedzicznej nie ma możliwości leczenia. Synestetyczny sposób odbierania bodźców zewnętrznych, który występuje od wczesnego dzieciństwa, sprawia, iż synestetycy są przyzwyczajeni do takiego sposobu postrzegania. Natomiast w przypadku synestezji pojawiającej się nagle, niezbędne jest leczenie choroby podstawowej, która wywołała takie doświadczenie.

Synestezja w literaturze

Słowem synestezja określa się również zabieg stylistyczny w literaturze, polegający na przypisywaniu wrażeń jednego zmysłu innemu. W ten sposób do opisu zjawisk lub przedmiotów używa się określeń przypisywanych innemu zmysłowi, np. czarna rozpacz, krzyk duszy. W literaturze znajdujemy również określenie barwnego słyszenia, w którym dźwiękom przypisuje się określone kolory, np. srebrzysta cisza.

  1. A. Rogowska, Synestezja i jej znaczenie w rozwoju poznawczym i językowym w dzieciństwie, Politechnika Opolska, Opole 2015.
  2. A. Rogowska, J. Kaleńska-Rodzaj, Synestezja a sztuka, Kraków 2016, s. 13-15, 29-33, 45.
  3. M.I. Mylopoulos, T. Ro, Synesthesia: a colorful word with a touching sound?, „Frontiers of Psychology” nr 763, (4), 2013.
  4. Synestezja, Słownik Języka Polskiego [online] https://sjp.pl/synestezja [dostęp] 24.07.2022.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Rozszerzone źrenice – o czym świadczą? Czy oznaczają chorobę?

    Rozszerzone źrenice na ogół kojarzone są ze stanem silnego pobudzenia – również tego wywołanego farmakologicznie. W niektórych przypadkach mogą być jednak objawem poważnych zaburzeń zdrowotnych.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia, wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij