basen
Olaf Bąk

Zatrucie chlorem – objawy i pierwsza pomoc

Zatrucie chlorem jest najczęstszym zatruciem poza miejscem pracy – zazwyczaj na basenach. W jego wyniku dochodzi do podrażnienia dróg oddechowych oraz układu pokarmowego, a także często oparzenia skóry. Na zatrucie chlorem szczególnie narażone są osoby chore na przewlekłe choroby płuc i oskrzeli – przez kontakt z chlorem może dojść nawet do obrzęku płuc i zaburzeń oddychania, które bezpośrednio mogą doprowadzić do zgonu. Jak objawia się zatrucie chlorem? Jak postępować z osobą zatrutą chlorem?

Czysty chlor to pierwiastek chemiczny, który tylko szczątkowo (0,19%) występuje w przyrodzie, jest natomiast wszechstronnie i szeroko stosowany w życiu codziennym. Spotkamy go w przemyśle chemicznym, w preparatach czyszczących i oczyszczalniach wody (przez wzgląd na swoje bakteriobójcze działanie), a także w przemyśle włókienniczym (gdyż chlor posiada silne działanie utleniające, przez co wybiela tkaniny oraz zapobiega kurczeniu się tkanin wełnianych) oraz papierniczym. W temperaturze pokojowej chlor jest żółtozielonym i cięższym od powietrza gazem o drażniącym, silnie duszącym zapachu.

Zatrucie chlorem – jak do niego dochodzi? Ile trwa? Kto jest narażony?

Zatrucie chlorem jest niebezpieczne ze względu na interakcje, w jakie wchodzi z komórkami, oraz intensywność reakcji, w których na nie oddziałuje.

Do zatrucia może dojść każdą drogą:

  • przez bezpośrednią ekspozycję – w ten sposób może dojść do oparzeń chemicznych skóry oraz uszkodzeń śluzówek oraz spojówek w naszym organizmie,
  • przez połknięcie celowe lub przypadkowe – następuje wówczas uszkodzenie śluzówki układu pokarmowego, które może doprowadzić do rozpływnej martwicy przewodu pokarmowego,
  • przez wziewne uszkodzenie dróg oddechowych.
Na zatrucie chlorem narażone są osoby, które mają częsty kontakt z preparatami zawierającymi chlor lub z czystym chlorem w zakładzie pracy. Osobami szczególnie predysponowanymi do objawów podrażnieniowych są osoby z przewlekłymi chorobami układu oddechowego (np. astma, POChP).

Najczęściej do zatruć chlorem dochodzi w wyniku błędu ludzkiego lub awarii przemysłowych instalacji.

Do osób najbardziej narażonych na zatrucie chlorem zaliczymy:

  • osoby zawodowo pracujące z pochodnymi chloru i czystym chlorem – pracownicy fabryk, zakładów chemicznych,
  • osoby sprzątające, które często mają kontakt z środkami czystości na bazie chloru,
  • osoby pracujące przy oczyszczaniu basenu,
  • dzieci, które omyłkowo mogą spożyć lub oparzyć się chlorem – cięższy chlor gazowy będzie opadał na poziom gruntu, gdzie osiągnie najwyższe stężenie.

Zatrucie chlorem na basenie

Szansa na zatrucie chlorem na basenie jest obecnie niska, szczególnie dlatego, że dużo pływalni wykorzystuje ozonowanie oraz promieniowanie UV do oczyszczenia wody (podobnie większość stacji uzdatniania wody zrezygnowało z toksycznego chloru).

Do zatrucia może dojść głównie w wyniku błędu ludzkiego (w trakcie oczyszczania basenu) lub w wyniku awarii instalacji dawkującej chlor do basenu. Przy codziennym kontakcie z chlorowaną wodą w basenie możemy odczuć raczej skutki podrażnienia wywołanego chlorem, a do poważnych reakcji dochodzi rzadko.

Przeważnie po wyjściu z basenu możemy odczuwać pieczenie i zaczerwienienie oczu (chlor działa drażniąco na spojówki), suchość skóry oraz suchość i łamliwość włosów. Z tego względu zaleca się prysznic zaraz po wyjściu z chlorowanej wody. Dodatkowo osoba zatruta chlorem może odczuwać nudności, mieć chrypkę oraz kaszel.

Jeśli nasza skóra jest wyjątkowo wrażliwa na chlor, warto udać się do pływalni naturalnej (np. zalewu) lub takiej, która nie używa chloru.

Objawy zatrucia chlorem

Objawy zatrucia chlorem zależą oczywiście od jego stężenia oraz sposobu kontaktu. Krótkotrwałe narażenie na chlor o małym stężeniu ogranicza się głównie do lekkiego podrażnienia spojówek i dróg oddechowych, które ustępuje w momencie przerwania narażenia. Wyższe stężenia doprowadzają do natychmiastowego i silnego podrażnienia błon śluzowych oka, nosa, gardła oraz do ataków kaszlu i poczucia niepokoju (wrażenie duszenia się). Tutaj dolegliwości ustępują po kilku godzinach, gdy osobie podtrutej chlorem podawany będzie tlen oraz środki przeciwkaszlowe.

Wysokie stężenia chloru są śmiertelnie niebezpieczne. Osoby wystawione na zwiększoną ilość chloru powinny być pod pilną obserwacją personelu medycznego, gdyż mogą u nich wystąpić:

  • silny kaszel,
  • zaburzenia oddychania,
  • sinica,
  • wymioty,
  • uczucie lęku,
  • wstrząs,
  • śpiączka,
  • obrzęk płuc,
  • zgon.

Nieco inaczej wygląda kwestia przewlekłego narażenia na niewielkie ilości chloru, szczególnie w miejscu pracy. Do dolegliwości możemy wtedy zaliczyć katar, ból w klatce piersiowej, duszność i uczucie kołatania serca.

W badaniach u osób przewlekle narażonych obserwowano również zawroty głowy, zmęczenie, podwyższony poziom leukocytów we krwi i obniżony hematokryt.

Charakterystyczną chorobą osób wystawionych na działanie toksycznych gazów (w tym chloru) jest zespół reaktywnej dysfunkcji dróg oddechowych (RADS), który objawia się kaszlem, dusznością i świstami. Zespół ten może dawać o sobie znać nawet po wielu miesiącach od narażenia na chlor.

Zatrucie chlorem – pierwsza pomoc

Niestety zatrucie chlorem jest mocno niespecyficzne i nie ma na nie żadnego lekarstwa ani odtrutki. Postępowanie w zatruciu chlorem opiera się głównie na leczeniu objawowym i wsparciu zdrowia osoby zatrutej.

Najważniejsze jest odseparowanie osoby narażonej od źródła chloru. Jeśli jest to ofiara masowego wypadku przemysłowego, postępowanie ratunkowe mogą przeprowadzić tylko strażacy wyposażeni w środki ochrony dróg oddechowych – butle z tlenem i aparat oddechowy. Maski z filtrem nie zabezpieczają przed zatruciem chlorem. Po ewakuacji osoba narażona powinna mieć dostęp do świeżego powietrza, a najlepiej czystego tlenu prosto z maski tlenowej. Pamiętajmy o usunięciu skażonej odzieży i wymyciu skóry ciepłą wodą z mydłem.

Podrażnione spojówki należy intensywnie płukać wodą lub roztworem soli fizjologicznej. Osoba zatruta chlorem może wpaść we wstrząs, dlatego pamiętajmy o zabezpieczeniu podstawowych funkcji życiowych, dbaniu o ciepło osoby poszkodowanej oraz ułożenie jej w pozycji bocznej bezpiecznej w sytuacji utraty przytomności.

Zatrucie chlorem – profilaktyka

Żeby uniknąć zatrucia chlorem, omijajmy przede wszystkim jego źródła. Pozbądźmy się wszystkich środków czyszczących czy odkażających na bazie chloru, szczególnie jeśli w domu są zwierzęta lub dzieci. Unikajmy również wybielania tkanin związkami chloru.

W przypadku nadwrażliwości na chlor z basenu najważniejsze jest noszenie okularków pływackich oraz czepka w trakcie korzystania z basenu i dokładne opłukanie ciała pod prysznicem po pływaniu.

  1. S. H. Ralston, M. W. J. Strachan, I. Penman, R. Hobson, red. wyd. pol. J. Różański, Choroby wewnętrzne Davidson, Wydawnictwo Edra Urban & Partner, Wrocław 2020.
  2. A. Szczeklik, P. Gajewski, Interna Szczeklika 2019/20, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2020.
  3. F. F. Ferri, red. wyd. pol. A. Steciwko, Kompendium chorób wewnętrznych, Wydawnictwo Edra Urban & Partner, Wrocław 2007.
  4. A. Krakowiak, Ostre uszkodzenia płuc spowodowane substancjami toksycznymi, podyplomie.pl [online] https://podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/1119,ostre-uszkodzenia-pluc-spowodowane-substancjami-toksycznymi [dostęp:] 27.10.2022.
  5. K. Sitarek, Chlor. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego, „Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy”, nr 1 (55) 2008.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij