Zespół czerwonego człowieka – jak się objawia alergia na wankomycynę?
Marta Pietroń

Zespół czerwonego człowieka – jak się objawia alergia na wankomycynę?

Zespół czerwonego człowieka (czerwonej szyi) obejmuje kilka dolegliwości, które pojawiają się w wyniku pseudoalergicznej reakcji na podanie wankomycyny. Jak się zatem objawia i jak leczyć tzw. syndrom red man?

Syndrom red man, czyli zespół czerwonego człowieka, jest reakcją niepożądaną na podanie antybiotyku – wankomycyny – znanego od ponad 60 lat. Wankomycyna stosowana jest w lecznictwie zamkniętym w przypadku ciężkich zakażeń oraz u osób uczulonych na penicylinę. Uznawana jest za lek ostatniego ratunku przy zakażeniach bakteryjnych.

Zespół czerwonego człowieka – czym jest? Jak się objawia?

Zespół czerwonego człowieka, nazywany także zespołem czerwonej szyi lub syndromem red man, dotyczy około 5–10% osób leczonych wankomycyną. Jest to reakcja pseudoalergiczna, podczas której dochodzi do uwolnienia histaminy na drodze nieimmunologicznej, czyli bez udziału układu odpornościowego. Syndrom red man może wystąpić do 20 minut od rozpoczęcia infuzji i ustępować po kilkunastu minutach, a czasami nawet po kilku godzinach. Znane są również przypadki, kiedy objawy pojawiły się po kilku godzinach od zakończenia podawania wankomycyny lub po podaniu jej drogą doustną.

Zespół czerwonego człowieka objawia się:

  • świądem skóry,
  • zaczerwienieniem górnej części ciała,
  • czerwoną wysypką na skórze,
  • spadkiem ciśnienia,
  • obrzękiem wokół ust i gardła,
  • bólem i skurczem mięśni w okolicy klatki piersiowej i grzbietu,
  • trudnościami w oddychaniu i dusznościami.
Jednoczesne stosowanie leków znieczulających zwiększa ryzyko wystąpienia powyższych objawów.

Przyczyny syndromu red man

Początkowo uważano, że przyczyną syndromu red man były zanieczyszczenia obecne w preparatach wankomycyny. Nadawały jej one brunatny kolor, za co nazywana była „błotem Missisipi”. Dość duża ilość zanieczyszczeń oraz działania niepożądane, jakie występowały po jej zastosowaniu, doprowadziły do tego, że po niedługim czasie od momentu wprowadzenia do leczenia, wankomycyna została uznana za toksyczną. Uznanie w lecznictwie zyskała ponownie wraz z pojawianiem się kolejnych bakterii opornych na ówcześnie stosowane antybiotyki – mowa tu o penicylinoopornych szczepach gronkowca złocistego. Dodatkowo udoskonalenie metod oczyszczania sprawiło, że toksyczność wankomycyny znacząco zmalała, a wraz z nią ilość występujących działań niepożądanych.

Jednak pomimo otrzymania oczyszczonych preparatów wankomycyny, nie zmalała ilość przypadków zespołu czerwonego człowieka. Obecnie wiadomo, że za jego występowanie odpowiada zbyt szybkie podanie dożylne wankomycyny albo zastosowanie zbyt dużego stężenia tego leku.

Powiązane produkty

Leczenie zespołu czerwonego człowieka

Wystąpienie zespołu czerwonego człowieka wymaga przerwania wlewu z wankomycyny i podania doustnie lub dożylnie leku przeciwhistaminowego – chlorowodorku difenhydraminy. Jego zadaniem jest zatrzymanie większości reakcji niepożądanych. Po ustąpieniu wysypki i swędzenia (można je złagodzić przy pomocy np. emolientów) można kontynuować iniekcje wankomycyną, przy czym należy zachować odpowiednią szybkość wlewu i/lub mniejszą dawkę.

W przypadku wystąpienia poważniejszej postaci syndromu czerwonego człowieka z towarzyszącym spadkiem ciśnienia wskazane jest podawanie płynów dożylnych. Jeśli pomimo ich zastosowania stan zdrowia nie ulega poprawie, należy sięgnąć po leki wazopresyjne (wazopresyna, noradrenalina), które zwiększają ciśnienie krwi.

Żeby zapobiec wystąpieniu zespołu czerwonego człowieka, warto zadbać o prawidłowe podanie wankomycyny, które polega na:

  • powolnym podawaniu – iniekcja powinna trwać co najmniej 60 minut,
  • zastosowaniu prawidłowego stężenia leku – 5 mg/ml, czyli 500 mg wankomycyny powinno być rozpuszczone w 100 ml rozpuszczalnika (0,9% NaCl); dopuszczalne są wyższe stężenia antybiotyku (maksymalnie 10 mg/ml) z zachowaniem dłuższego czasu infuzji nawet do 120 minut,
  • stosowaniu mniejszych dawek w szybszych wlewach.

Zapobiegać można również poprzez podanie leków przeciwhistaminowych jeszcze przed rozpoczęciem iniekcji wankomycyną. 

Warto wiedzieć, że wystąpienie zespołu czerwonego człowieka nie dyskwalifikuje do podania tego antybiotyku w przyszłości. 
  1. S. Sivagnanam, D. Deleu, Red man syndrome, „Critical Care”, nr 7 (2) 2003.
  2. M. P. Wilhelm, L. Estes, Wankomycyna, „Mayo Clinic Proceedings”, nr 74 1999.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij