Owoce jagody czarnej, borówki czernicy
Zuzanna Kręcisz

Borówka czernica (czarna jagoda) – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do stosowania

Borówka czernica (łac. Vaccinium myrtillus) to krzewinka rosnąca w lasach (najczęściej sosnowych i świerkowych). Jest owocem bogatym w antocyjany, garbniki katechinowe, witaminy i minerały. Nazywana przez niektórych także borówką czarną, czarną jagodą lub borówką europejską. Przypisuje się jej szereg właściwości leczniczych, w tym te moczopędne, ściągające, przeciwzapalne, przeciwnowotworowe i przeciwcukrzycowe. Jakie jeszcze właściwości ma czarna jagoda i jak przygotować odwar przeciwbiegunkowy z borówki czernicy?

Wszyscy znamy jagody – małe, granatowe, leśne owoce, których właściwości lecznicze wykorzystywano od bardzo dawna. Nasi przodkowie, nie znając składu rośliny, zaobserwowali, że działa przeciwbiegunkowo, łagodzi stany zapalne i korzystnie działa na wzrok.

Borówka czernica – uprawa i właściwości  

Borówka czernica, bo tak właściwie nazywa się popularna czarna jagoda, to mała krzewinka rosnąca głównie w lasach sosnowych i świerkowych oraz mieszanych nie tylko w Polsce. Powszechnie występuje w północnej i środkowej Europie, a także w Ameryce Północnej oraz północnej Azji. Preferuje wilgotne i kwaśne gleby. Najlepiej rośnie w półcieniu. Jest gatunkiem owadopylnym, a jej nasiona roznoszą zwierzęta. Surowiec leczniczy, czyli owoce i niekiedy liście, pozyskuje się ze stanowisk naturalnych. Są po prostu zbierane w lasach. Wszelkie próby uprawy borówki czarnej zakończyły się niepowodzeniem, ponieważ nie udało się odtworzyć sztucznie warunków, w jakich rośnie i obficie owocuje. Zebrane na przełomie czerwca i lipca owoce suszy się w przewiewnych, cienistych miejscach lub w suszarniach w temperaturze 50–60°C.

Borówka czernica i jej właściwości lecznicze

Działanie lecznicze jagody czernicy wynika z zawartych w niej substancji czynnych. Najważniejsze z nich to antocyjany (pochodne delfinidyny, cyjanidyny, malwidyny i petunidyny) i garbniki katechinowe (pochodne epikatechiny i katechiny). Owoc zawiera również kwercetynę, kwas ursolowy, fenolokwasy, witaminy (C, PP, A, z grupy B), kwasy organiczne, cukry i pektyny oraz mikroelementy, m.in. magnez, wapń, fosfor i potas. Antocyjany zawarte w jagodach są silnymi antyoksydantami, czyli chronią przed niekorzystnym działaniem wolnych rodników i uszkodzeniem komórek. Dowiedziono, że wpływają korzystnie na procesy widzenia, m.in. przez wzmacnianie naczyń krwionośnych oka, zmniejszenie ich przepuszczalności, poprawę mikrokrążenia i obniżenie ciśnienia śródgałkowego. Stosuje się je profilaktycznie i jako wsparcie procesu leczenia niedowidzenia zmierzchowego (kurza ślepota), zaćmy, niedomogi plamki żółtej oraz retinopatii cukrzycowej i jaskry. Potwierdzono ochronny wpływ przed stresem oksydacyjnym u osób z problemami sercowo-naczyniowymi i u diabetyków oraz działanie zmniejszające zatrzymywanie wody u kobiet przed miesiączką. Ze względu na zawartość antocyjanów i tanin owoce borówki czernicy zalecane są w profilaktyce nowotworowej. Polifenole i garbniki czarnej jagody stymulują układ odpornościowy oraz działają przeciwbakteryjnie, co wykorzystuje się w płukankach do stosowania w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła, ale również w eradykacji bakterii Helicobacter pylori, odpowiedzialnej za różne schorzenia przewodu pokarmowego oraz w infekcjach dróg moczowych. Garbniki odpowiedzialne są również za działanie przeciwbiegunkowe, hamują rozwój bakterii chorobotwórczych w żołądku i jelitach oraz zmniejszają przepuszczalność błony śluzowej jelita. Leczą biegunkę i zapobiegają odwodnieniu. Tworzą nierozpuszczalne kompleksy z toksynami bakteryjnymi i metalami ciężkimi, a dzięki wpływowi na naczynia wykorzystuje się owoc jagody w leczeniu hemoroidów.

Powiązane produkty

Borówka czernica – przeciwwskazania

Nie należy stosować owoców borówki czernicy oraz jej przetworów w przypadku stwierdzonej nadwrażliwości oraz u osób leczonych przeciwkrzepliwie ze względu na zwiększone ryzyko krwawień. Przeciwwskazane jest również stosowanie liści jagody czarnej przewlekle i wysokich dawkach. Badania na zwierzętach wskazywały na możliwość wystąpienia anemii, żółtaczki i spadku masy ciała.

Preparaty z borówką czernicą

W warunkach domowych z suszonych jagód  można przygotować odwar, do zastosowania w przypadku biegunki u dzieci powyżej 12. roku życia oraz osób dorosłych. Jak przygotować odwar przeciwbiegunkowy z borówki czernicy? Dwie łyżki owoców (ok. 10 g) zalać jedną szklanką (ok. 200 ml) wody i gotować 10 min. Mieszaninę pić w miarę potrzeb od 2.–5. razy dziennie. Należy pamiętać, że nie wolno robić odwaru „na zapas", a zawsze pić go na świeżo. Stosowanie borówki czernicy u młodszych dzieci jest możliwe, ale wyłącznie po konsultacji z lekarzem. Podobnie wygląda sytuacja u kobiet ciężarnych i karmiących piersią.

Warto spożywać czarne jagody w formie nieprzetworzonej, ale po ich dokładnym umyciu. Przetwarzanie mniej lub bardziej pozbawia owoce składników aktywnych. Najwięcej właściwości borkówki czernicy traci się poprzez gotowanie lub wyciskanie owoców w sokowirówce. Z kolei najmniej tracimy, jeśli sok z owoców zasypiemy cukrem.

Jeśli zdecydujemy się na wybór suplementu diety z borówką czernicą, warto przede wszystkim zwrócić uwagę na te, w których producent podał ilość antocyjanów w tabletkach (im jest ich więcej, tym korzystniej). Biorąc pod uwagę obecny stan wiedzy, suplementacja jest szczególnie zalecana u pacjentów z początkową fazą retinopatii cukrzycowej, choć brak toksyczności i bezpieczeństwo stosowania antocyjanów stanowi ogromny potencjał zastosowania tych owoców w wielu wskazaniach profilaktycznych i leczniczych.

Janina Drozd, Elżbieta Anuszewska, Czarna jagoda – perspektywy nowych zastosowań w profilaktyce i wspomaganiu leczenia chorób cywilizacyjnych, Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego i Narodowego Instytutu Leków w Warszawie Rzeszów 2013, 2, 226–235.
Justyna Baraniak, Małgorzata Kania, Borówka, winorośl i granatowiec – znane rośliny o aktywności przeciwutleniającej, Postępy Fitoterapii 1/2015.
Tadeusz Liczko, Garbniki w profilaktyce i leczeniu chorób cywilizacyjnych, Panacea.pl.
Chpl Owoc Borówki czernicy.
Agnieszka Siennicka, Dlaczego warto jeść borówki?, Twoje oczy. Magazyn dla lekarzy, 1/2013, https://focusokulista.pl/dlaczego-warto-jesc-borowki-2/

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Kaszel krtaniowy – objawy i leczenie szczekającego kaszlu u dzieci i dorosłych

    Krtaniowy kaszel, towarzyszący ostremu zapaleniu krtani, jest jednym z najbardziej charakterystycznych rodzajów kaszlu. W przypadku jego wystąpienia konieczny może być pilny kontakt z lekarzem, niekiedy również w ramach szpitalnego oddziału ratunkowego. Jak rozpoznać kaszel krtaniowy oraz jak wygląda jego leczenie?

  • SPF i PPD – co określają te współczynniki? Jak prawidłowo stosować kremy z filtrami przeciwsłonecznymi?

    Latem powinniśmy korzystać z preparatów zawierających filtry UV, które chronią przed oparzeniami słonecznymi, zapobiegają wczesnym oznakom starzenia się i zmniejszają ryzyko zachorowania na raka skóry. Jak one właściwie działają? Jak wybrać odpowiedni filtr przeciwsłoneczny? Co oznaczają symbole na etykietach?

  • Smart drugs – jak działają? Czy nootropy są bezpieczne?

    Ostatnio coraz głośniej o tzw. smart drugs. Są to leki nootropowe, stanowiące grupę niejednorodnych substancji pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Są one stosowane w leczeniu takich zaburzeń i chorób, jak ADHD, narkolepsja czy otępienie. Dzięki temu, że nootropy poprawiają zdolności poznawcze, m.in. pamięć i koncentrację, coraz więcej osób zaczęło stosować je bez wskazań medycznych. Czy to bezpieczna praktyka?

  • Zasady refundacji pieluchomajtek – aktualne wytyczne

    Nietrzymanie moczu lub kału dotyka wielu chorych, głównie osób starszych, z niepełnosprawnościami oraz chorobami nowotworowymi. Opieka nad pacjentem z tymi dolegliwościami generuje wysokie koszty. Dlatego warto znać zasady refundacji pieluchomajtek i innych wyrobów chłonnych: komu przysługuje, jak pozyskać zlecenie i gdzie je zrealizować. W artykule przedstawiamy najnowsze wytyczne.

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

  • Dlaczego warto się szczepić?

    Szczepienia są jednym z najważniejszych osiągnięć medycyny, które przyczyniły się do znacznego zmniejszenia liczby zachorowań i zgonów spowodowanych chorobami zakaźnymi. W dobie rozwijających się teorii spiskowych i dezinformacji warto zrozumieć, czym są szczepienia, jak działają i dlaczego są niezbędne dla zdrowia.

  • Problemy z żołądkiem a substancje naturalne. Dowody naukowe i innowacyjne podejście lecznicze

    Prawie każdemu z nas przynajmniej raz w życiu zdarzyło się doświadczyć niestrawności czy refluksu żołądkowo-przełykowego, charakteryzujących się bólem brzucha, trudnościami w trawieniu czy pieczeniem za mostkiem. Dwoma organami, których powyższy problem dotyczy w największym stopniu, są przełyk i żołądek.

  • INR testy do kontroli krzepliwości krwi – jak je wykonać? Cena, refundacja

    W styczniu 2024 roku wprowadzono do wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie aparaty i paski testowe do przeprowadzania testów diagnostycznych INR/PT. Wyroby te podlegają refundacji w przypadku pacjentów leczonych lekami przeciwzakrzepowymi z grupy antagonistów witaminy K oraz spełniających określone w rozporządzeniu kryteria. Testy INR do wykonania w warunkach domowych pozwalają w łatwy i szybki sposób monitorować terapię antykoagulantami takimi jak acenokumarol i warfaryna, co pozwala kontrolować prawidłowy zakres terapeutyczny dla pacjenta.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij