Owoce jagody czarnej, borówki czernicy
Zuzanna Kręcisz

Borówka czernica (czarna jagoda) – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do stosowania

Borówka czernica (łac. Vaccinium myrtillus) to krzewinka rosnąca w lasach (najczęściej sosnowych i świerkowych). Jest owocem bogatym w antocyjany, garbniki katechinowe, witaminy i minerały. Nazywana przez niektórych także borówką czarną, czarną jagodą lub borówką europejską. Przypisuje się jej szereg właściwości leczniczych, w tym te moczopędne, ściągające, przeciwzapalne, przeciwnowotworowe i przeciwcukrzycowe. Jakie jeszcze właściwości ma czarna jagoda i jak przygotować odwar przeciwbiegunkowy z borówki czernicy?

Wszyscy znamy jagody – małe, granatowe, leśne owoce, których właściwości lecznicze wykorzystywano od bardzo dawna. Nasi przodkowie, nie znając składu rośliny, zaobserwowali, że działa przeciwbiegunkowo, łagodzi stany zapalne i korzystnie działa na wzrok.

Borówka czernica – uprawa i właściwości  

Borówka czernica, bo tak właściwie nazywa się popularna czarna jagoda, to mała krzewinka rosnąca głównie w lasach sosnowych i świerkowych oraz mieszanych nie tylko w Polsce. Powszechnie występuje w północnej i środkowej Europie, a także w Ameryce Północnej oraz północnej Azji. Preferuje wilgotne i kwaśne gleby. Najlepiej rośnie w półcieniu. Jest gatunkiem owadopylnym, a jej nasiona roznoszą zwierzęta. Surowiec leczniczy, czyli owoce i niekiedy liście, pozyskuje się ze stanowisk naturalnych. Są po prostu zbierane w lasach. Wszelkie próby uprawy borówki czarnej zakończyły się niepowodzeniem, ponieważ nie udało się odtworzyć sztucznie warunków, w jakich rośnie i obficie owocuje. Zebrane na przełomie czerwca i lipca owoce suszy się w przewiewnych, cienistych miejscach lub w suszarniach w temperaturze 50–60°C.

Borówka czernica i jej właściwości lecznicze

Działanie lecznicze jagody czernicy wynika z zawartych w niej substancji czynnych. Najważniejsze z nich to antocyjany (pochodne delfinidyny, cyjanidyny, malwidyny i petunidyny) i garbniki katechinowe (pochodne epikatechiny i katechiny). Owoc zawiera również kwercetynę, kwas ursolowy, fenolokwasy, witaminy (C, PP, A, z grupy B), kwasy organiczne, cukry i pektyny oraz mikroelementy, m.in. magnez, wapń, fosfor i potas. Antocyjany zawarte w jagodach są silnymi antyoksydantami, czyli chronią przed niekorzystnym działaniem wolnych rodników i uszkodzeniem komórek. Dowiedziono, że wpływają korzystnie na procesy widzenia, m.in. przez wzmacnianie naczyń krwionośnych oka, zmniejszenie ich przepuszczalności, poprawę mikrokrążenia i obniżenie ciśnienia śródgałkowego. Stosuje się je profilaktycznie i jako wsparcie procesu leczenia niedowidzenia zmierzchowego (kurza ślepota), zaćmy, niedomogi plamki żółtej oraz retinopatii cukrzycowej i jaskry. Potwierdzono ochronny wpływ przed stresem oksydacyjnym u osób z problemami sercowo-naczyniowymi i u diabetyków oraz działanie zmniejszające zatrzymywanie wody u kobiet przed miesiączką. Ze względu na zawartość antocyjanów i tanin owoce borówki czernicy zalecane są w profilaktyce nowotworowej. Polifenole i garbniki czarnej jagody stymulują układ odpornościowy oraz działają przeciwbakteryjnie, co wykorzystuje się w płukankach do stosowania w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła, ale również w eradykacji bakterii Helicobacter pylori, odpowiedzialnej za różne schorzenia przewodu pokarmowego oraz w infekcjach dróg moczowych. Garbniki odpowiedzialne są również za działanie przeciwbiegunkowe, hamują rozwój bakterii chorobotwórczych w żołądku i jelitach oraz zmniejszają przepuszczalność błony śluzowej jelita. Leczą biegunkę i zapobiegają odwodnieniu. Tworzą nierozpuszczalne kompleksy z toksynami bakteryjnymi i metalami ciężkimi, a dzięki wpływowi na naczynia wykorzystuje się owoc jagody w leczeniu hemoroidów.

Polecane dla Ciebie

Borówka czernica – przeciwwskazania

Nie należy stosować owoców borówki czernicy oraz jej przetworów w przypadku stwierdzonej nadwrażliwości oraz u osób leczonych przeciwkrzepliwie ze względu na zwiększone ryzyko krwawień. Przeciwwskazane jest również stosowanie liści jagody czarnej przewlekle i wysokich dawkach. Badania na zwierzętach wskazywały na możliwość wystąpienia anemii, żółtaczki i spadku masy ciała.

Preparaty z borówką czernicą

W warunkach domowych z suszonych jagód  można przygotować odwar, do zastosowania w przypadku biegunki u dzieci powyżej 12. roku życia oraz osób dorosłych. Jak przygotować odwar przeciwbiegunkowy z borówki czernicy? Dwie łyżki owoców (ok. 10 g) zalać jedną szklanką (ok. 200 ml) wody i gotować 10 min. Mieszaninę pić w miarę potrzeb od 2.–5. razy dziennie. Należy pamiętać, że nie wolno robić odwaru „na zapas", a zawsze pić go na świeżo. Stosowanie borówki czernicy u młodszych dzieci jest możliwe, ale wyłącznie po konsultacji z lekarzem. Podobnie wygląda sytuacja u kobiet ciężarnych i karmiących piersią.

Warto spożywać czarne jagody w formie nieprzetworzonej, ale po ich dokładnym umyciu. Przetwarzanie mniej lub bardziej pozbawia owoce składników aktywnych. Najwięcej właściwości borkówki czernicy traci się poprzez gotowanie lub wyciskanie owoców w sokowirówce. Z kolei najmniej tracimy, jeśli sok z owoców zasypiemy cukrem.

Jeśli zdecydujemy się na wybór suplementu diety z borówką czernicą, warto przede wszystkim zwrócić uwagę na te, w których producent podał ilość antocyjanów w tabletkach (im jest ich więcej, tym korzystniej). Biorąc pod uwagę obecny stan wiedzy, suplementacja jest szczególnie zalecana u pacjentów z początkową fazą retinopatii cukrzycowej, choć brak toksyczności i bezpieczeństwo stosowania antocyjanów stanowi ogromny potencjał zastosowania tych owoców w wielu wskazaniach profilaktycznych i leczniczych.

Janina Drozd, Elżbieta Anuszewska, Czarna jagoda – perspektywy nowych zastosowań w profilaktyce i wspomaganiu leczenia chorób cywilizacyjnych, Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego i Narodowego Instytutu Leków w Warszawie Rzeszów 2013, 2, 226–235.
Justyna Baraniak, Małgorzata Kania, Borówka, winorośl i granatowiec – znane rośliny o aktywności przeciwutleniającej, Postępy Fitoterapii 1/2015.
Tadeusz Liczko, Garbniki w profilaktyce i leczeniu chorób cywilizacyjnych, Panacea.pl.
Chpl Owoc Borówki czernicy.
Agnieszka Siennicka, Dlaczego warto jeść borówki?, Twoje oczy. Magazyn dla lekarzy, 1/2013, https://focusokulista.pl/dlaczego-warto-jesc-borowki-2/

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Leki przeciwwirusowe na grypę. Czym jest amantadyna, rymantadyna, oseltamiwir i zanamiwir?

    Najsilniejszymi lekami przeciwwirusowymi na grypę są amantadyna, rymantadyna (leki starej generacji), oseltamiwir i zanamiwir (leki nowej generacji). Stosowane są jedynie na wskazanie lekarza, który tylko w uzasadnionych przypadkach wdroży leczenie tymi substancjami. Mają one charakter wirusostatyczny, a leczenie z ich udziałem trwa najczęściej 5. dni. Jakie są przeciwwskazania do stosowania leków przeciwwirusowych, jaki jest ich mechanizm działania oraz kiedy leki na grypę są skuteczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Etenzamid – składnik leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Właściwości, przeciwwskazania

    Etenzamid, czyli salicylan, to składnik, który często jest łączony z kwasem acetylosalicylowym i kofeiną. Komplet tych związków sprawia, że ich skuteczność przeciwbólowa lub przeciwzapalna jest bardzo wysoka. Zazwyczaj preparaty z tym składnikiem zalecane są w bólach głowy, bólach mięśniowo-szkieletowych, a także bólach o umiarkowanym nasileniu o podłożu zapalnym. Czy u dzieci można stosować etenzamid, jaka jest bezpieczna, maksymalna dawka dzienna tej substancji dla osoby dorosłej i jaki jest mechanizm działania etenzamidu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Izotretynoina – działanie, dawkowanie, skutki oboczne, zasady terapii

    W ostatnich latach bardzo popularne stało się leczenie trądziku izotretynoiną. Pomimo wielu skutków ubocznych, z jakimi wiąże się ta terapia, decydują się na nią nawet te osoby, u których trądzik nie jest wyjątkowo nasilony. Czym jest izotretynoina, dlaczego kobiety w ciąży nie mogą jej stosować oraz jak wylicza się dawkę skumulowaną?

  • Ubichinol – co to jest? Wskazania do stosowania koenzymu Q10, dawkownie, efekty

    Ubichinol to aktywna forma koenzymu Q10, przez niektórych określana mianem „super paliwa" dla organizmu. Jest związkiem chemicznym z grupy chinonów, który wpływa na funkcjonalność komórek, dbając o ich prawidłowy rozwój. Aby uzupełnić niedobory koenzymu Q10, warto wybierać suplementy zawierające jego aktywną postać, która uważana jest za łatwiej przyswajalną niż postać utleniona – ubichinon. Kiedy stosować ubichinol, jak dawkować koenzym Q10 i na jakie efekty można liczyć, zażywając go regularnie?

  • Chlorella – jakie ma właściwości? Czy warto ją stosować i jak dawkować?

    Chlorella jest zieloną algą, która należy do grupy zielenic. Zawiera więcej kwasu foliowego i żelaza niż inne pokarmy roślinne. Suplementacja chlorelli może wpływać korzystnie na obniżenie czynników predysponujących do chorób sercowo-naczyniowych i metabolicznych, stanowić element uzupełniający niedobory białka, a także być stosowana podczas detoksu organizmu. Jak dawkować chlorellę, czy można ją stosować w ciąży lub podawać ją dzieciom, a także jakie mogą być skutki uboczne suplementacji tego produktu typu superfood?

  • Chlorheksydyna – w czym wystepuje? Leki z nią w składzie

    Chlorheksydyna to jeden ze środków najpowszechniej stosowanych do celów antyseptyki. Warto wiedzieć w jakich produktach występuje oraz jakie są przeciwwskazania do jego użycia. 

  • Jak działa mentol? W jakich produktach można go znaleźć?

    Mentol, który kojarzymy ze świeżym zapachem i odświeżającym smakiem, wykazuje wiele właściwości leczniczych. Z tego względu znajdziemy go nie tylko w kosmetykach czy popularnych produktach spożywczych, ale także i farmaceutykach. Jakie zatem dokładnie działanie wykazuje mentol? Czy może być szkodliwy? Kto powinien ograniczyć jego stosowanie?

  • Co stosować na oparzenia?

    Niewielkie i stosunkowo niegroźne oparzenia objawiają się zaczerwienioną skórą, bólem, obrzękiem lub pęcherzami. Możemy je samodzielnie wyleczyć przy zastosowaniu odpowiednich środków. Jakie zatem preparaty na oparzenia warto mieć w domowej apteczce? Podpowiadamy.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij