Pobieranie krwi - przykład sytuacji, w której aktywuje się hemofobia
Weronika Grzywna

Hemofobia – czym jest fobia krwi i jak sobie z nią radzić?

Hemofobia, a więc lęk przed krwią to jedna z powszechniejszych fobii, która jest charakterystyczna dla dzieci, ale dotyka również bardzo wielu dorosłych. Warto wiedzieć, jakie są dostępne sposoby terapii i leczenia tej nieprzyjemnej przypadłości.  

Badania na temat hemofobii, czyli lęku przed krwią wskazują na to, że dotyczy on około 34 proc. populacji ogólnej. W Klasyfikacji Zaburzeń Psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (DSM-5) hematofobia została zaś sklasyfikowana w kategorii „fobii swoistej” typu krew-iniekcja-rana (ang. BIIP; blood-injury-injefction phobia).

Hemofobia – co to jest?

Termin hemofobia po raz pierwszy został użyty przed amerykańskiego psychiatrę George’a Weinberga w 1972 roku. Pochodzi on od greckich słów „haima” oznaczającego „krew” i „phobos” oznaczającego fobię. Czym jest w istocie hemofobia? To irracjonalny lęk przed krwią oraz wszelkimi sytuacjami, instytucjami i przedmiotami z nią związanymi. Może ona przybierać formę napadu paniki lub innego doznania lękowego.

Hemofobia to także lęk przed pobieraniem krwi, który może być przyczyną omdlenia na jej widok. Osoby cierpiące na fobię krwi odczuwają ciągły strach przed skaleczeniem się, przed pobieraniem krwi i innymi badaniami, w wyniku których może dojść do bezpośredniego kontaktu z krwią. W efekcie unikają one zabiegów medycznych, operacji, badań profilaktycznych, a nawet codziennych czynności, podczas których mogłyby się zranić.

Charakterystyczną cechą hematofobii, wyróżniającą ją na tle innych fobii specyficznych jest tzw. omdlenie wazowagalne. W odpowiedzi na stres ciśnienie krwi spada, co następnie powoduje spowolnienie pracy serca i uniemożliwienie przetransportowania do mózgu krwi bogatej w tlen. Skutkiem tego jest omdlenie, które może mieć miejsce m.in. przy pobieraniu krwi.

Jakie są objawy hemofobii?

Objawy hemofobii pojawiają się w momencie, kiedy dana osoba nie tylko widzi krew, ale i znajduje się w miejscu skojarzonym z krwią, czy nawet pojawiają się myśli z nią związane. Fobii towarzyszą wówczas symptomy, takie jak:

  • zaburzenia oddychania,
  • bóle głowy i brzucha,
  • wymioty,
  • przyspieszenie akcji serca,
  • ucisk w klatce piersiowej,
  • drżenie rąk,
  • nadmierna potliwość.
U dzieci z hemofobią obserwowane są nadto napady złości, płacz i izolowanie się od innych.

Powiązane produkty

Lęk przed krwią – czy istnieje test na hemofobię?

Aby zdiagnozować fobię przed krwią, w pierwszej kolejności należy udać się do psychologa lub psychiatry, który przeprowadzi odpowiednią diagnozę. Diagnoza opierać będzie się na wywiadzie z pacjentem o objawach i o tym, jak długo występują. W postawieniu diagnozy brane pod uwagę są również kryteria diagnostyczne DSM-5. Zgodnie z nimi o fobii specyficznej można mówić wtedy, kiedy:

  • dana sytuacja lub przedmiot powoduje nagły i nieuzasadniony lęk,
  • objawy utrzymują się przez co najmniej 6 miesięcy,
  • symptomy przyczyniają się do cierpienia rozumianego jako m.in. ograniczenie funkcjonowania zawodowego, szkolnego, społecznego lub osobistego.

Jak leczyć hemofobię?

Podstawą w terapii hemofobii jest przede wszystkim uświadomienie sobie przez pacjenta istnienia problemu. Diagnozą i leczeniem natomiast zajmuje się psycholog i/lub psychiatra. Forma terapii zależna będzie zaś od stopnia występowania objawów.

Najskuteczniejszą metodą w leczeniu hematofobii jest psychoterapia poznawczo-behawioralna, w trakcie której specjalista stosuje techniki dopasowane do nasilenia problemu pacjenta. Jedną z technik jest systematyczna desensytyzacja, która polega na oswojeniu się z lękiem poprzez stopniową ekspozycję na czynniki wywołujące strach. Procedura rozpoczyna się od ekspozycji na najłagodniejsze stresory, których nasilenie jest stopniowo zwiększane wraz z preferowanym przez pacjenta tempem. Takie działanie ma na celu oswoić się ze stresorem i odzyskać nad nim kontrolę.

Podczas psychoterapii poznawczo-behawioralnej specjalista uczy również rozpoznawania czynników wywołujących stres oraz zapoznaje pacjenta ze sposobami radzenia sobie w sytuacjach stresowych. Kluczowe znaczenie mają techniki relaksacyjne, takie jak ćwiczenia oddechowe, które pozwalają opanować emocje, zrelaksować się, a tym samym zapanować nad reakcją stresową. Aby zapobiec omdleniom na widok krwi, zalecane są napięcia stosowane, czyli napinanie mięśni celem zwiększenia ciśnienia krwi.

W cięższych przypadkach i przy wysokim nasileniu objawów stosowana jest zaś farmakoterapia w formie leków przeciwlękowych i uspokajających. W leczeniu hemofobii i złagodzeniu silnych symptomów lęku wykorzystywane są m.in. inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, inhibitory monoaminooksydazy, leki anksjolityczne oraz selektywne inhibitory wychwytu serotoniny i noradrenaliny.

Hemofobia – przyczyny

Początków fobii specyficznej dopatruje się głównie w dzieciństwie lub w okresie adolescencji. Hematofobia często występuje już u dzieci, które charakteryzuje silny strach przed pobieraniem krwi. Wystąpienie symptomów związanych z lękiem przed krwią może być również spowodowane traumatycznymi wydarzeniami, np. uczestnictwem w wypadku lub w działaniach wojennych, czy też doświadczeniem trudnej i bolesnej operacji.

Zdaniem badaczy przyczyny hemofobii mogą mieć także podłoże genetyczne, bowiem niektóre osoby będą bardziej wrażliwe i podatne na rozwój fobii specyficznej. Źródła lęku przed krwią doszukuje się również w podłożu ewolucjonistycznym, zgodnie z którym ludzie wykształcają lęk w celu uchronienia się przed niebezpieczeństwem.

Ponadto hematofobii może dodatkowo towarzyszyć lęk przed igłami (trypanofobia) oraz fobia przed żyłami (ang. venephobia).
  1. K. Adamczyk, D. Adamczyk, R. Wójcik, U. Fałkowska, E. Soroka, Rzadkie fobie specyficzne – rodzaje i leczenie, Varia Medica", nr 5/2018.
  2. American Psychiatric Association, Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5®), American Psychiatric Pub" 2013.
  3. J. Morrison, DSM 5- bez tajemnic. Praktyczny przewodnik dla klinicysty. Kraków 2016.
  4. A. Wani, A. Ara., S. Bhat,  Blood Injury and Injection Phobia: The Neglected One, 2014.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Rozszerzone źrenice – o czym świadczą? Czy oznaczają chorobę?

    Rozszerzone źrenice na ogół kojarzone są ze stanem silnego pobudzenia – również tego wywołanego farmakologicznie. W niektórych przypadkach mogą być jednak objawem poważnych zaburzeń zdrowotnych.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia, wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij