Hemofobia – czym jest fobia krwi i jak sobie z nią radzić? - portal DOZ.pl
Pobieranie krwi - przykład sytuacji, w której aktywuje się hemofobia
Weronika Grzywna

Hemofobia – czym jest fobia krwi i jak sobie z nią radzić?

Hemofobia, a więc lęk przed krwią to jedna z powszechniejszych fobii, która jest charakterystyczna dla dzieci, ale dotyka również bardzo wielu dorosłych. Warto wiedzieć, jakie są dostępne sposoby terapii i leczenia tej nieprzyjemnej przypadłości.  

Badania na temat hemofobii, czyli lęku przed krwią wskazują na to, że dotyczy on około 34 proc. populacji ogólnej. W Klasyfikacji Zaburzeń Psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (DSM-5) hematofobia została zaś sklasyfikowana w kategorii „fobii swoistej” typu krew-iniekcja-rana (ang. BIIP; blood-injury-injefction phobia).

Hemofobia – co to jest?

Termin hemofobia po raz pierwszy został użyty przed amerykańskiego psychiatrę George’a Weinberga w 1972 roku. Pochodzi on od greckich słów „haima” oznaczającego „krew” i „phobos” oznaczającego fobię. Czym jest w istocie hemofobia? To irracjonalny lęk przed krwią oraz wszelkimi sytuacjami, instytucjami i przedmiotami z nią związanymi. Może ona przybierać formę napadu paniki lub innego doznania lękowego.

Hemofobia to także lęk przed pobieraniem krwi, który może być przyczyną omdlenia na jej widok. Osoby cierpiące na fobię krwi odczuwają ciągły strach przed skaleczeniem się, przed pobieraniem krwi i innymi badaniami, w wyniku których może dojść do bezpośredniego kontaktu z krwią. W efekcie unikają one zabiegów medycznych, operacji, badań profilaktycznych, a nawet codziennych czynności, podczas których mogłyby się zranić.

Charakterystyczną cechą hematofobii, wyróżniającą ją na tle innych fobii specyficznych jest tzw. omdlenie wazowagalne. W odpowiedzi na stres ciśnienie krwi spada, co następnie powoduje spowolnienie pracy serca i uniemożliwienie przetransportowania do mózgu krwi bogatej w tlen. Skutkiem tego jest omdlenie, które może mieć miejsce m.in. przy pobieraniu krwi.

Jakie są objawy hemofobii?

Objawy hemofobii pojawiają się w momencie, kiedy dana osoba nie tylko widzi krew, ale i znajduje się w miejscu skojarzonym z krwią, czy nawet pojawiają się myśli z nią związane. Fobii towarzyszą wówczas symptomy, takie jak:

  • zaburzenia oddychania,
  • bóle głowy i brzucha,
  • wymioty,
  • przyspieszenie akcji serca,
  • ucisk w klatce piersiowej,
  • drżenie rąk,
  • nadmierna potliwość.
U dzieci z hemofobią obserwowane są nadto napady złości, płacz i izolowanie się od innych.

Polecane dla Ciebie

Lęk przed krwią – czy istnieje test na hemofobię?

Aby zdiagnozować fobię przed krwią, w pierwszej kolejności należy udać się do psychologa lub psychiatry, który przeprowadzi odpowiednią diagnozę. Diagnoza opierać będzie się na wywiadzie z pacjentem o objawach i o tym, jak długo występują. W postawieniu diagnozy brane pod uwagę są również kryteria diagnostyczne DSM-5. Zgodnie z nimi o fobii specyficznej można mówić wtedy, kiedy:

  • dana sytuacja lub przedmiot powoduje nagły i nieuzasadniony lęk,
  • objawy utrzymują się przez co najmniej 6 miesięcy,
  • symptomy przyczyniają się do cierpienia rozumianego jako m.in. ograniczenie funkcjonowania zawodowego, szkolnego, społecznego lub osobistego.

Jak leczyć hemofobię?

Podstawą w terapii hemofobii jest przede wszystkim uświadomienie sobie przez pacjenta istnienia problemu. Diagnozą i leczeniem natomiast zajmuje się psycholog i/lub psychiatra. Forma terapii zależna będzie zaś od stopnia występowania objawów.

Najskuteczniejszą metodą w leczeniu hematofobii jest psychoterapia poznawczo-behawioralna, w trakcie której specjalista stosuje techniki dopasowane do nasilenia problemu pacjenta. Jedną z technik jest systematyczna desensytyzacja, która polega na oswojeniu się z lękiem poprzez stopniową ekspozycję na czynniki wywołujące strach. Procedura rozpoczyna się od ekspozycji na najłagodniejsze stresory, których nasilenie jest stopniowo zwiększane wraz z preferowanym przez pacjenta tempem. Takie działanie ma na celu oswoić się ze stresorem i odzyskać nad nim kontrolę.

Podczas psychoterapii poznawczo-behawioralnej specjalista uczy również rozpoznawania czynników wywołujących stres oraz zapoznaje pacjenta ze sposobami radzenia sobie w sytuacjach stresowych. Kluczowe znaczenie mają techniki relaksacyjne, takie jak ćwiczenia oddechowe, które pozwalają opanować emocje, zrelaksować się, a tym samym zapanować nad reakcją stresową. Aby zapobiec omdleniom na widok krwi, zalecane są napięcia stosowane, czyli napinanie mięśni celem zwiększenia ciśnienia krwi.

W cięższych przypadkach i przy wysokim nasileniu objawów stosowana jest zaś farmakoterapia w formie leków przeciwlękowych i uspokajających. W leczeniu hemofobii i złagodzeniu silnych symptomów lęku wykorzystywane są m.in. inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, inhibitory monoaminooksydazy, leki anksjolityczne oraz selektywne inhibitory wychwytu serotoniny i noradrenaliny.

Hemofobia – przyczyny

Początków fobii specyficznej dopatruje się głównie w dzieciństwie lub w okresie adolescencji. Hematofobia często występuje już u dzieci, które charakteryzuje silny strach przed pobieraniem krwi. Wystąpienie symptomów związanych z lękiem przed krwią może być również spowodowane traumatycznymi wydarzeniami, np. uczestnictwem w wypadku lub w działaniach wojennych, czy też doświadczeniem trudnej i bolesnej operacji.

Zdaniem badaczy przyczyny hemofobii mogą mieć także podłoże genetyczne, bowiem niektóre osoby będą bardziej wrażliwe i podatne na rozwój fobii specyficznej. Źródła lęku przed krwią doszukuje się również w podłożu ewolucjonistycznym, zgodnie z którym ludzie wykształcają lęk w celu uchronienia się przed niebezpieczeństwem.

Ponadto hematofobii może dodatkowo towarzyszyć lęk przed igłami (trypanofobia) oraz fobia przed żyłami (ang. venephobia).
  1. K. Adamczyk, D. Adamczyk, R. Wójcik, U. Fałkowska, E. Soroka, Rzadkie fobie specyficzne – rodzaje i leczenie, Varia Medica", nr 5/2018.
  2. American Psychiatric Association, Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5®), American Psychiatric Pub" 2013.
  3. J. Morrison, DSM 5- bez tajemnic. Praktyczny przewodnik dla klinicysty. Kraków 2016.
  4. A. Wani, A. Ara., S. Bhat,  Blood Injury and Injection Phobia: The Neglected One, 2014.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból z tyłu głowy – jakie mogą być przyczyny ucisku głowy w okolicy potylicy?

    Ból głowy to częsta przypadłość, na którą skarżą się zarówno kobiety, jak i mężczyźni, może on też dotykać dzieci. Bóle głowy mogą mieć rozmaity charakter. Jednym z nich jest ból z tyłu głowy (w okolicy potylicy): kłujący lub tępy, silny bądź umiarkowany. Najczęściej towarzyszy on infekcji, jest objawem wysokiego ciśnienia, zwyrodnienia kręgosłupa szyjnego, pojawia się też często po urazie. Ból z tyłu głowy może jednak także zwiastować poważniejsze schorzenie.

  • Whiplash (uraz biczowy) – przyczyny, objawy, leczenie, fizjoterapia

    Zderzenie aut lub nagłe hamowanie pojazdu powodują niekontrolowane odgięcie głowy w tył, po którym następuje gwałtowne kompensacyjne zgięcie jej w przód – ruch ten przypomina uderzenie biczem, stąd inna nazwa whiplash – uraz smagnięcia biczem. Może dojść wówczas do naderwania mięśni, naderwania więzadeł, uszkodzenia krążka międzykręgowego, nerwów czy ścięgien. Objawy, które się pojawiają to: silny ból szyi, ograniczenie ruchomości, drętwienie kończyn górnych, ból głowy, barku, pleców.

  • Zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie

    Zapalenie ucha może dotyczyć wszystkich części, z których składa się narządu słuchu: ucha zewnętrznego, środkowego oraz wewnętrznego. Schorzenie najczęściej dotyka najmłodszych pacjentów, jednak z zapaleniem ucha mogą się zmagać także dorośli. Objawy, które powinny zaniepokoić to ból ucha, pogorszenie słuchu, wyciek surowiczy lub ropny, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, szumy uszne.

  • Uczulenie na lateks – objawy i leczenie

    Uczulenie lub alergia na lateks najczęściej jest wynikiem kontaktu skóry czy błon śluzowych z przedmiotem, który zawiera lateks. Ze względu na stosowanie jednorazowych rękawiczek problem ten dotyka np. pracowników służby zdrowia, ale też osoby korzystające z lateksowych prezerwatyw. Jakie są objawy alergii na lateks?

  • Płytki sen – przyczyny i jak sobie z nim radzić?

    Zbyt długi płytki sen to jedno z częstszych zaburzeń utrudniających prawidłowy wypoczynek i regenerację organizmu w trakcie nocy. Warto wiedzieć, w jaki sposób można poprawić komfort swojego snu oraz spowodować, że nienaturalnie długi płytki sen przestanie utrudniać nam życie. 

  • Ostre stłuszczenie wątroby u ciężarnych – przyczyny, objawy, leczenie

    Ostre stłuszczenie wątroby u ciężarnych (AFLP) nie ma jednoznacznie określonej etiologii. Najczęściej jako przyczyny wskazywane są nieprawidłowości metabolizmu kwasów tłuszczowych organizmu matki i płodu. Jak rozpoznać ten zagrażający zdrowiu matki i dziecka stan?

  • Zespół Ramsaya Hunta – co to za choroba? Objawy i leczenie

    Zespół Ramsaya Hunta bywa mylony z inną jednostką chorobową objawiającą się jednostronnym niedowładem twarzy – z porażeniem Bella. Paraliż, którego przyczyną jest zakażenie wirusem VZV ma jednak gorsze rokowania, tylko około 70% chorych odzyskuje normalne lub prawie normalne funkcje twarzy. Jakie są przyczyny, obawy i sposoby leczenia zespołu Ramsaya Hunta?

  • Fonoforeza – co to za zabieg? Wskazania, przebieg, efekty

    Fonoforeza jest jednym z zabiegów powszechnie wykorzystywanych w fizykoterapii. Ze względu na bardzo szerokie możliwości zastosowania cieszy się on dużą popularnością. Pacjenci niejednokrotnie opisują pozytywne rezultaty, szczególnie jeśli chodzi o łagodzenie bólu przewlekłego.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij