Szczepienia w okresie noworodkowym
Maria Szwajcowska

Szczepienia w okresie noworodkowym

Najbardziej skuteczną metodą zapobiegania chorobom zakaźnym są szczepienia ochronne. Szczepienie polega na wprowadzeniu do organizmu antygenu bakteryjnego lub wirusowego w formie osłabionego lub nieżywego drobnoustroju bądź jego fragmentu czy metabolitu i wywołaniu (sztucznej) odporności polegającej na wytworzeniu swoistych przeciwciał.

Te przeciwciała podobne są do przeciwciał naturalnych, które pojawiają się w organizmie po przebytej chorobie. Szczepienie to jakby lekkie przechorowanie danej choroby. Odporność po szczepieniu trwa różnie długo (od 2 lat do kilkudziesięciu lat), dlatego niektóre szczepienia należy powtarzać. Szczepienia mogą być obowiązkowe (bezpłatne), zalecane lub dobrowolne (np. szczepienia dla osób wyjeżdżających do krajów tropikalnych). Koszt zakupu preparatu do szczepień  zalecanych i dobrowolnych ponosi osoba poddająca się szczepieniu. Te   szczepienia są niefinansowane ze środków znajdujących się w budżecie Ministerstwa Zdrowia.

Pierwsze szczepienia ochronne wykonuje sie u noworodka już w szpitalu w pierwszej dobie życia. Są to: szczepienie przeciwko wzw B (wirusowemu zapaleniu wątroby typu B) oraz szczepienie BCG  przeciwko gruźlicy. Kolejne szczepienia dotyczą już niemowląt czyli dzieci powyżej 1 miesiąca życia. Szczepienia niemowląt wykonują przychodnie rejonowe.

Szczepienie przeciwko wzw B należy do tak zwanych szczepionek nieżywych. Zawiera tylko fragment wirusa – antygen powierzchniowy(HBsAg). Jest to obowiązkowe szczepienie dla wszystkich noworodków i niemowląt. Cały cykl tego szczepienia składa się z trzech dawek. Pierwsza dawka tej szczepionki  podawana jest w ciągu 24 godzin po urodzeniu (najlepiej w ciągu pierwszych 12 godzin) jednocześnie ze szczepieniem przeciwko gruźlicy. Druga dawka  szczepienia  powinna być wykonana po 4-6 tygodniach, jednocześnie ze szczepieniem przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, zaś trzecia - po 6 miesiącach po pierwszej. Wyniki badań wskazują, że przy zastosowaniu  pełnego schematu szczepienia 90-95% dzieci i dorosłych jest chroniona przed zakażeniem wzw typu B.

Zgodnie z  aktualnymi wytycznymi Komitetu Doradczego do spraw  Praktyki Szczepień, noworodka przedwcześnie urodzonego  także należy szczepić przeciwko wzw typu B, w ciągu 24 godzin po urodzeniu. Jednak u wcześniaków z masą urodzeniową poniżej 2000g pierwsza dawka powinna zostać podana w pierwszej dobie, tak jak u wszystkich noworodków, ale nie powinna być ona zaliczona do szczepienia podstawowego. Dzieci te  powinny otrzymać  jeszcze trzy dawki szczepionki przeciwko wzw B. Pierwszą po ukończeniu 1 miesiąca życia, drugą po miesiącu od pierwszej  a trzecią po sześciu miesiącach. Dodatkowa dawka (czwarta) szczepionki może być podana ale jako szczepienie zalecane (nieobowiązkowe) czyli na koszt rodziców.

U noworodka, u którego matki  stwierdzono antygen Hbs we krwi, lekarze zalecają jednorazowo, w pierwszej dobie po porodzie, uodpornienie czynno – bierne czyli podanie szczepionki i gotowych przeciwciał anty-HBs (immunoglobuliny anty- Hbs). Ta metoda zwiększa skuteczność ochrony noworodka przed zakażeniem wirusowym zapaleniem wątroby typu B. W polskich aptekach dostępna jest immunoglobulina anty- Hbs produkcji polskiej lub zagranicznej.

Szczepienie przeciwko gruźlicy szczepionką BCG zawiera żywy, pozbawiony zjadliwości szczep bakterii - prątka gruźlicy. Szczepionka BCG oceniona jest jako bardzo skuteczna w zapobieganiu rozsianym postaciom gruźlicy. Jest to obowiązkowe szczepienie dla wszystkich noworodków.

Szczepienie noworodków przeciw gruźlicy wykonuje się w pierwszej dobie życia, jednocześnie ze szczepieniem przeciw WZW typu B lub nie później niż 12 godzin od  tego szczepienia. Przeciwwskazaniem do  szczepienia BCG jest masa ciała dziecka poniżej 2000g oraz  wrodzone i nabyte zaburzenia odporności. Decyzję o szczepieniu BCG w przypadku dzieci urodzonych przez matki zakażone wirusem HIV podejmuje lekarz neonatolog po konsultacji  specjalistycznej. Wcześniaki i dzieci z niską urodzeniową masą ciała mogą być szczepione w każdym czasie po osiągnięciu masy ciała powyżej 2000g.

Szczepienie BCG wykonuje się podskórnie w lewe ramię dziecka. Po szczepieniu zostaje widoczny bąbel (pęcherzyk) o średnicy 7-10 mm,  który szybko znika. Następnie po 2-3 dniach tworzy się kolejny pęcherzyk wypełniony  mętnym płynem. Pęcherzyk wysycha  tworząc strupek. Po 2-4 tygodniach powstaje naciek utrzymujący sie kilka tygodni. Na szczycie tego nacieku tworzy się krosta, a następnie owrzodzenie o średnicy poniżej 10 mm. W  2-3 miesiące po szczepieniu owrzodzenie ulega zagojeniu i powstaje blizna o średnicy co najmniej 3 mm.

Wszystkie te objawy są typowe i normalne i świadczą o prawidłowo przeprowadzonym szczepieniu. Do nieprawidłowych objawów należą: zaczerwienienie o średnicy powyżej 2 cm, owrzodzenie skóry lub powiększenie węzłów chłonnych w dole pachowym lewym.

Na miejsce po szczepieniu BCG nie powinno się  stosować okładów, maści, należy też unikać nadmiernego moczenia go podczas kąpieli dziecka.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Żółtaczka fizjologiczna u noworodka

    Twoje dziecko jest żółte! - żółtaczka to jeden z objawów najczęściej występujących w okresie noworodkowym. Obserwowana jest u 60-80% noworodków. Winowajcą jest bilirubina, żółty barwnik, który powstaje z rozpadu krwinek czerwonych (erytrocytów).

  • Ocena stanu pourodzeniowego noworodka - skala Apgar (pierwsze badanie lekarskie)

    Poród jest momentem, w którym z punktu widzenia prawa i powszechnej opinii zaczyna się życie człowieka. Rozpoczyna on również krótki ale niezwykle bogaty w przemiany okres noworodkowy trwający pierwsze 28 dni. Właściwe postępowanie oraz ocena stanu zdrowia, dokonana przez wykwalifikowany personel w tym ważnym okresie, ma duże znaczenie dla późniejszego zdrowia dziecka.

  • Kolka u niemowlaka – przyczyny, objawy, leczenie kolki niemowlęcej

    Kolka niemowlęca to częsta dolegliwość pojawiająca się najczęściej już w pierwszym miesiącu życia dziecka i trwająca do ok. 3–4 miesiąca. Objawy kolki u niemowlaka to rozdrażnienie, napadowy, trudny do ukojenia płacz, podkurczanie nóżek i prężenie ciała. Jej przyczyny nie zostały do końca zidentyfikowane, najczęściej mówi się o niedojrzałości układu pokarmowego i nerwowego. Jak radzić sobie z kolką u dziecka? Przede wszystkim należy wykluczyć choroby organiczne. Aby złagodzić atak kolki, można próbować masować brzuszek, stosować ciepłe okłady, zazwyczaj ulgę maluszkowi przynosi też delikatne kołysanie. Jeżeli metody te zawodzą, w porozumieniu z pediatrą można włączyć leczenie farmakologiczne.

  • Podróże w czasach pandemii. Unijny Certyfikat COVID pomoże swobodniej się przemieszczać

    Międzynarodowe podróże mogą wiązać się z ryzykiem zakażenia nowymi wariantami koronawirusa, dlatego nadal podejmowane są środki ostrożności, aby ograniczyć rozprzestrzenianie się COVID-19. Dowiedz się, w jaki sposób uzyskać Unijny Certyfikat COVID. 

  • Nowa Ustawa o Zawodzie Farmaceuty – jakie kwestie reguluje i co jej wejście w życia oznacza dla pacjentów? Zasady kompleksowej opieki farmaceutycznej

    Ustawa o zawodzie farmaceuty weszła w życie w połowie kwietnia bieżącego roku. Jej uchwalenie to najbardziej wyczekiwany dokument przez polskich farmaceutów od kilkudziesięciu lat. Nie tylko ugruntował ich pozycje w polskiej opiece zdrowia oraz zapewnił niezależność, ale przede wszystkim wprowadził świadczenie zdrowotne, jakim jest opieka farmaceutyczna. Dlaczego jest ona tak ważna? Co nowego wprowadza w funkcjonowaniu aptek? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij