Barwnik koszenila (E120) – czym jest? Właściwości, zastosowanie, szkodliwość kwasu karminowego
Joanna Orzeł

Barwnik koszenila (E120) – czym jest? Właściwości, zastosowanie, szkodliwość kwasu karminowego

Koszenila (E120, kwas karminowy) to naturalny barwnik pochodzenia zwierzęcego, którego używa się w przemyśle spożywczym, kosmetycznym czy farmaceutycznym. Barwnik otrzymuje z owadów żyjących na kaktusach – czerwców kaktusowych. Czy koszenila jest bezpieczna dla zdrowia? W jakich produktach można ją znaleźć? Podpowiadamy. 

Intensywnie zabarwione produkty w zdecydowanie większym stopniu przyciągają nasze oko niż te charakteryzujące się zabarwieniem stonowanym. Wiele z produktów jest zatem dodatkowo barwionych specjalnie do tego celu przeznaczonymi substancjami, czyli barwnikami. Substancje te dzielimy na naturalne (pozyskiwane z naturalnych surowców) oraz sztuczne (uzyskiwane na drodze syntezy w laboratoriach czy reaktorach chemicznych). Dla zdecydowanej większości konsumentów wybór pomiędzy barwnikami naturalnymi a syntetycznymi jest ukierunkowany na te pierwsze. Wybór ten często podyktowany jest przekonaniem, że naturalny barwnik będzie pozyskiwany z surowców roślinnych. Faktycznie większość ze stosowanych w wielu gałęziach przemysłu barwników naturalnych jest pochodzenia roślinnego, jednak wykorzystywane są także barwniki naturalne pochodzenia zwierzęcego. Jednym z nich jest stosowana między innymi w przemyśle kosmetycznym czy spożywczym koszenila. 

Koszenila (E120) – co to za barwnik? 

Koszenila to ciemnoczerwony barwnik pochodzenia zwierzęcego, który na listach składników produktów znajdziemy również pod nazwami kwas karminowy, karmina czy E120. Jest to organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C22H20O13

Kwas karminowy pozyskiwany jest z owadów – czerwców kaktusowych (Dactylopius coccus). Co ciekawe do XVI wieku był również produkowany na terenie Polski (z owadów o nazwie czerwiec polski (Porphyrophora polonica)).

Jeden kilogram koszenili uzyskuje się z około 155 tysięcy owadów. Są one hodowane na plantacjach lub zbierane na wolności, a zabija się je przez działanie wysoką temperaturą. W zależności od wybranego źródła energii (gorąca woda, światło UV, para wodna czy gorąca powietrze) uzyskuje się finalny produkt o różnym zabarwieniu. Półprodukt następnie poddaje się procesowi suszenia. Z wysuszonych sproszkowanych owadów kwas karminowy ekstrahowany jest za pomocą ekstrakcji ciało stałe – ciecz przy użyciu gorącej wody. Ekstrakt odparowuje się do uzyskania suchej masy, która stanowi gotowy barwnik. Handlowo dostępny barwnik E120 występuje w połączeniu z kationami amonu, wapnia, sodu i potasu, pojedynczo lub w kombinacjach.  

Od 1991 roku znana jest metoda całkowicie syntetycznego otrzymywania kwasu karminowego.  

Koszenila a czerwień koszelinowa 

Często barwnik koszenila, oznaczany jako E120, jest mylony z innym barwnikiem o czerwonym kolorze – czerwienią koszenilową oznaczaną jako E124. O ile pierwsza substancja jest pochodzenia naturalnego, o tyle druga jest zaliczana do grupy syntetycznych barwników azowych. 

Właściwości koszenili (kwasu karminowego, karminu)

Jako jeden z niewielu barwników pochodzenia naturalnego kwas karminowy jest rozpuszczalny w wodzie. Co więcej, pod wpływem czasu, czynników utleniających i czynników atmosferycznych (np. temperatura) nie ulega szybkiej degradacji, a co za tym idzie barwione z jego użyciem produkty zachowują dłużej nadany z jego pomocą kolor.  

Sugeruje się, że jego odporność jest większa niż dla niejednego barwnika syntetycznego. Jak większość barwników, tak i koszenila zmienia swoją barwę w zależności od pH środowiska, w którym się znajduje. Jest to czynnik zmniejszający stabilność barwy czerwieni koszenilowej, dlatego w praktyce barwę utrwala się dodatkiem jonów wapnia lub glinu, uzyskując w ten sposób stabilne połączenia nazywane karminami.   

Koszenila (E120) – w jakich produktach występuje? 

Ten czerwony barwnik pozyskiwany z robaków jest z powodzeniem stosowany w wielu gałęziach przemysłu do których zaliczamy przemysł spożywczy, farmaceutyczny czy kosmetyczny.  W przemyśle spożywczym E120 jest stosowany do barwienia jogurtów, lodów deserów, soków napojów gazowanych, sosów marynat oraz mięsa i jego przetworów. Producenci kosmetyków znaleźli dla czerwieni koszenilowej zastosowanie między innymi do barwienia cieni do powiek, kredek do ust, róży, szamponów i tuszów do rzęs. 

Również leki i suplementy diety, produkowane przez firmy farmaceutyczne, mogą w swoim składzie zawierać kwas karminowy, która stosowana jest do nadania pożądanej barwy np. powłokom tabletek czy syropom. Inne zastosowanie barwnika pozyskiwanego z czerwców kaktusowych to składniki pigmentów malarskich czy barwników stosowanych do farbowania tkanin.  

Czy koszenila jest bezpieczna dla zdrowia? 

Koszenila jest rozpoznana jako alergen wziewny, kontaktowy i pokarmowy, u osób nadwrażliwych może wywoływać niepożądane reakcje alergiczne ze wstrząsem anafilaktycznym włącznie. Ze względu na odzwierzęce pochodzenie czerwieni karminowej wspomniane reakcje alergiczne mogą być wywoływane przez pozostałości białek, a nie cząsteczki samego barwnika. Zaleca się unikanie stosowania produktów zawierających czerwień koszenilową osobom uczulonym na salicylany oraz astmatykom. Co więcej, może być czynnikiem wywołującym astmę zawodową (np. u pracowników przemysłu przetwórstwa mięsnego).  

Dopuszczalne dzienne spożycie E120 wynosi 5 mg/kg masy ciała. Jest to wartość ustalona przez Światową Organizację Zdrowia. Należy jednak pamiętać, że dla alergików dawka ta może być niebezpieczna. 

Należy też zwrócić uwagę na fakt, że w praktyce stosowane są karminy, które zawierają w swoim składzie jony glinu, który jest uznawany za pierwiastek mogący negatywnie oddziaływać na nasze zdrowie. Dlatego też, podobnie jak w przypadku wszelkich innych dodatków do żywności, należy stosować podejście zdroworozsądkowe i żywność przetworzoną (z definicji zawierającą więcej substancji dodatkowych) w miarę możliwości spożywać rzadko. 

Ze względu na szerokie zastosowanie koszenilę można kupić zarówno w sklepach z zaopatrzeniem producentów żywności, jak i tych dedykowanych artystom plastykom. Cena barwnika koszenili jest zróżnicowana w zależności od formy, czystości i przeznaczenia.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Orkisz – wartości odżywcze i wpływ na zdrowie. Dlaczego warto go jeść?

    Należy do najstarszych gatunków pszenicy – ludzkości znany jest już od wielu wielu wieków. Obecnie wytwarza się z niego m.in. pieczywo, płatki, kasze, makarony oraz mąki. Kto powinien sięgać po produkty wytworzone z orkiszu? Dlaczego warto go jeść? 

  • Naturalne elektrolity – przegląd najlepszych produktów

    Elektrolity są to roztwory wodne posiadające ładunek elektryczny, może on być dodatni lub ujemny. Odpowiedni poziom elektrolitów jest bardzo istotnym elementem prawidłowego funkcjonowania organizmu. Elektrolity są obecne we wszystkich strukturach komórkowych żywego organizmu. Do naturalnych najważniejszych elektrolitów należą: sód, potas, wapń, magnez, chlorki i fosforany.

  • Imbir – jak i kiedy go jeść? Właściwości lecznicze, zastosowanie, przeciwwskazania

    Imbir to roślina o wielu właściwościach zdrowotnych. Wśród nich wymienia się m.in. pomoc w łagodzeniu bólu gardła, mdłości w czasie ciąży czy zgagi. Co więcej, imbir wspomaga trawienie i działa przeciwzapalnie. Na jego bazie tworzy się napoje, syropy czy olejki, ale spożywa się go również na surowo. Jakie jeszcze właściwości ma imbir? Jak go przechowywać? Komu odradza się regularne stosowanie imbiru?

  • Tran – właściwości. Czy tran wpływa na odporność?

    Tran to olej otrzymywany z dorsza atlantyckiego lub innych ryb dorszowatych (olej z wątroby rekina nie jest tranem, ma bowiem inny skład i inne właściwości). Tran zawiera witaminę D i A, a także kwasy omega-3 (DHA i EPA), które mają korzystny wpływ na układ odpornościowy, nerwowy oraz krwionośny. Kiedy stosować olej z wątroby dorsza? Jak wybrać najlepszy tran dla dziecka i dla osoby dorosłej?

  • Lecytyna sojowa (E322) – czym jest i gdzie ją znaleźć? Kiedy należy ją suplementować?

    Lecytyna jako apteczny preparat na pamięć znana jest każdemu, niezależnie od wieku: stosowana jest i przez studentów w trakcie sesji, i przez osoby starsze. Jakie jeszcze zastosowania można jej przypisać? Jakie ma właściwości i do czego służy lecytyna sojowa? Dowiedzmy się więcej. 

  • Glutation – czym jest? Co warto o nim wiedzieć?

    Rozwój nauki powoduje, że jesteśmy w stanie coraz częściej powiązać wybrane cząsteczki chemiczne z dobrym bądź złym stanem badanego organizmu lub wręcz z wybraną jednostką chorobową. Jedną z takich cząsteczek jest glutation. Co to jest? Kiedy zaleca się badać jego poziom? Czy ma właściwości prozdrowotne? Czy możemy wpłynąć na jego ilość w organizmie? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.  

  • Serwatka – jak powstaje i czy jest zdrowa? Właściwości i zastosowanie serwatki

    Można powiedzieć, że podobnie jak jednostki wiele gałęzi przemysłu stara się zagospodarować coś, co niegdyś było uważane za odpad i tym samym ograniczyć liczbę wytwarzanych zanieczyszczeń, a nierzadko zwiększyć zyski. Świetnym tego przykładem jest serwatka. W przemyśle serowarskim stanowiąca odpad, w innych gałęziach przemysłu surowiec, z którego produkuje się preparaty białkowe, biodegradowalne tworzywa czy nawóz. Jakie inne zastosowania ma naturalna serwatka? Do czego możemy wykorzystać tę, która pozostanie po produkcji domowego sera? Czy jest zdrowa?  

  • Picie „twardej wody” jest korzystne dla zdrowia. Jakie są jej zalety?

    Utrudnia mycie rąk, pranie ubrań i powoduje wiele szkód w instalacjach wodno-kanalizacyjnych oraz urządzeniach gospodarstwa domowego, ale w kwestii nawadniania organizmu, tzw. twarda woda jest dobrym wyborem, zwłaszcza dla osób cierpiących na niedobory składników mineralnych. Według Światowej Organizacja Zdrowia nie ma ona negatywnego wpływu na zdrowie, wręcz przeciwnie może dostarczyć wielu korzyści.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij