Pęknięcie krocza podczas porodu – czynniki ryzyka, zapobieganie, powikłania. Jak pielęgnować pęknięte krocze po porodzie?
Łukasz Stelmaszczyk

Pęknięcie krocza podczas porodu – czynniki ryzyka, zapobieganie, powikłania. Jak pielęgnować pęknięte krocze po porodzie?

Pęknięcie krocza należy do jednych z najczęstszych urazów, do których dochodzi w trakcie porodu siłami natury. Może być ono przyczyną poważnych powikłań, m.in. uszkodzenia mięśni zwieracza odbytu czy zakażenia rany krocza, które utrudnia gojenie. Jak pielęgnować pęknięte krocze po porodzie? 

Pęknięcie krocza to według definicji uszkodzenie części miękkich krocza podczas porodu. Dochodzi do pęknięcia skóry i mięśni krocza oraz mięśni dna miednicy. Dodatkowo następuje rozdarcie ścian pochwy, dlatego w fachowej literaturze spotykamy czasami określenie „pęknięcie krocza i pochwy”. 

Pęknięcie krocza w czasie porodu – czynniki ryzyka, kiedy najczęściej występuje 

W Polsce pęknięcie krocza występuje stosunkowo rzadko, ponieważ bardzo często krocze jest profilaktycznie nacinane. Nacięcie zazwyczaj wykonuje się pośrodkowo-bocznie. Z badań wynika, że do pęknięcia krocza I stopnia doszło u 29% pacjentek rodzących naturalnie, II stopnia u 3%, a III stopnia u 0,4%. Zupełnie inaczej wyglądają dane np. z Wielkiej Brytanii, gdzie znacznie rzadziej stosuje się profilaktyczne nacięcie krocza lub wykonuje się nacięcie dośrodkowe (w kierunku odbytu). Aż u 80% rodzących kobiet występuje uraz pochwy i krocza, z czego 60–70% wymaga zaopatrzenia chirurgicznego. 

Pęknięcie krocza występuje w ostatniej fazie II okresu porodu, kiedy rodzą się główka lub barki dziecka.

Czynniki ryzyka dzieli się na:  

  • matczyne: pierwszy poród oraz poród w późnym wieku,  
  • płodowe: duża masa urodzeniowa oraz nieprawidłowe ułożenie lub ustawienie główki w czasie porodu, 
  • związane z samym porodem: porody zabiegowe (kleszczowy lub przy użyciu próżnociągu położniczego), stosowanie oksytocyny, ucisk na dno miednicy w II okresie porodu (tzw. manewr Kristellera), przedłużony czas porodu oraz znieczulenie zewnątrzoponowe przy porodzie. 

Pęknięcie krocza w czasie porodu – zapobieganie 

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników rekomenduje kilka sposobów postępowania w celu zmniejszenia ryzyka okołoporodowego pęknięcia krocza. Po pierwsze odstąpienie od rutynowego nacięcia krocza, a w przypadkach uzasadnionych stosowanie nacięcia pośrodkowo-bocznego. Po drugie zaleca masaż krocza – zarówno przedporodowy, jak i okołoporodowy, ćwiczenia mięśni dna miednicy w czasie ciąży oraz używanie żelu zmniejszającego siłę tarcia wewnątrz kanału rodnego podczas porodu.

Metody, takie jak poród w wodzie, pomoc przy rodzeniu się barków, parcie odroczone, nie mają udowodnionej skuteczności, choć cały czas trwają badania i analizy wpływu tych czynników na częstość występowania pęknięcia krocza.  

Wskazania do nacięcia krocza 

W większości europejskich krajów zaleca się nacięcie krocza wyłącznie w przypadku zagrożenia zdrowia dziecka (w tym wcześniactwo). Jednakże do niedawna wskazaniem do nacięcia krocza były: zagrażające pęknięcie krocza (blednięcie skóry krocza), duży płód, ostry kąt podłonowy i poród zabiegowy. 

Pęknięcie krocza w czasie porodu – klasyfikacja 

Wyróżnia się 4 stopnie pęknięcia krocza w czasie porodu: 

  • I stopień – gdy dochodzi do krótkiego pęknięcia pochwy oraz do powierzchownego pęknięcia krocza przy zachowanej ciągłości jego mięśni; 
  • II stopień – pęknięcie, które dochodzi do mięśni zwieracza odbytu, nie uszkadzając ich; 
  • III stopień – inaczej całkowite pęknięcie krocza oraz zwieracza odbytu; wyróżnia się trzy podtypy pęknięcia krocza III stopnia: 

III a – rozerwanie mniej niż 50% mięśnia zwieracza odbytu zewnętrznego, 

III b – rozerwanie ponad 50% mięśnia zwieracza zewnętrznego odbytu, 

III c – rozerwanie mięśnia zwieracza odbytu zewnętrznego i wewnętrznego.

  • IV stopień – występuje wtedy, gdy pęknięcie obejmuje również błonę śluzową odbytnicy. 

Pęknięcie krocza w czasie porodu – powikłania 

Poważnym powikłaniem pęknięcia krocza podczas porodu jest uszkodzenie mięśni zwieracza odbytu, co w skrajnych przypadkach może powodować nietrzymanie stolca i w następstwie wymagać wielu operacji naprawczych, nie zawsze gwarantujących pełne wyleczenie. Ponadto dochodzi do upośledzenia funkcji mięśni dna miednicy, co w długoterminowej konsekwencji może skutkować obniżeniem i wypadaniem narządu rodnego.

Przy nieprawidłowym zaopatrzeniu pękniętego krocza może dojść do bolesności krocza i pochwy w czasie stosunku. Rzadkim powikłaniem jest endometrioza w bliźnie po pęknięciu bądź nacięciu krocza. Co więcej nieprawidłowa pielęgnacja rany krocza może prowadzić do zakażenia, które znacznie utrudnia gojenie – w skrajnych przypadkach może dojść do martwicy tkanek krocza. Należy wtedy w sposób chirurgiczny opracować ranę i zszyć ją ponownie. 

Pęknięcie krocza w czasie porodu – leczenie i pielęgnacja 

Leczeniem pękniętego krocza jest jego chirurgiczne zszycie. Pęknięcia krocza I i II stopnia zwykle zaopatruje położna, natomiast leczenie pęknięcia krocza III i IV stopnia to poważna operacja, którą wykonuje lekarz. 

Pielęgnacja pękniętego krocza po porodzie polega przede wszystkim na zachowaniu higieny. Należy dokładnie myć okolice intymne po każdej wizycie w toalecie i wycierać je jednorazowymi ręcznikami papierowymi. Krocze powinno być cały czas suche. Warto korzystać z płynów do higieny intymnej dla kobiet po porodzie.

W przypadku wystąpienia zaczerwienienia bądź innych niepokojących objawów należy skontaktować się z lekarzem ginekologiem-położnikiem. W przypadku pęknięcia krocza III i IV stopnia zalecane jest stosowanie doustnego antybiotyku w celu niedopuszczenia do zakażenia rany. 

Ile trwa gojenie się rany po pęknięciu krocza?

Jeżeli nie występują powikłania, prawidłowo zszyte pęknięcie krocza goi się 2–3 tygodnie, jednak dyskomfort może utrzymywać się przez kilka miesięcy. 

Pęknięcie czy nacięcie krocza w czasie porodu – co jest lepsze? 

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Światowa Organizacja Zdrowia nie zaleca rutynowego nacinania krocza, ponieważ zabieg może skutkować pęknięciem krocza III i IV stopnia (dotyczy nacięcia pośrodkowego), wzrostem utraty krwi, infekcjami, dłuższym i silniejszym bólem poporodowym.

Wielu lekarzy jest zdania, że rodząca powinna wyrazić świadomą zgodę na ewentualne nacięcie krocza, ale decyzję o jego wykonaniu ostatecznie powinna podjąć położna bądź lekarz prowadzący poród (w momencie wystąpienia np. zwalniania tętna płodu w II okresie porodu). 

Pęknięcie krocza a kolejna ciąża  

Według najnowszych rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników u kobiety, u której w wywiadzie stwierdzono jednocześnie cięcie cesarskie oraz poród naturalny z pęknięciem krocza III lub IV stopnia, należy rozważyć wykonanie cięcia cesarskiego, aby uniknąć ponownego rozległego pęknięcia krocza.

Pęknięcie krocza III i IV stopnia u kobiet, u których nie było wykonywane cięcie cesarskie, nie jest w chwili obecnej wskazaniem do jego wykonania. 

Odszkodowanie za pękniecie krocza  

Zgodnie z art. 156. § 1. Kodeksu karnego, kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci: 

  • pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia, 
  • innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej, całkowitej albo znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała,  

podlega karze pozbawienia wolności od roku do 10 lat. 

Jeżeli pęknięcie krocza wynika z błędu bądź zaniechania personelu medycznego i spowodowało np. nietrzymanie stolca, można się domagać zadośćuczynienia przed sądem. W większości szpitali przy przyjęciu do szpitala pacjentki wyrażają świadomą zgodę bądź sprzeciw w kwestii nacięcia krocza. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból stopy – przyczyny, leczenie, ćwiczenia na ból śródstopia

    Ból stopy to dolegliwość, która może mieć rozmaite przyczyny. Ból stóp może pojawić się po intensywnym wysiłku fizycznym, wielogodzinnej pracy w pozycji stojącej, ale także jako objaw poważnych chorób, takich jak cukrzyca, dna moczanowa czy nerwiak Mortona. Sprawdź, jak diagnozuje się ból stóp, jak wygląda leczenie? Poznaj ćwiczenia na bolące stopy.

  • Ból szyi – przyczyny, diagnostyka, leczenie, ćwiczenia

    Ból szyi to częsta dolegliwość, która dotyka dużą grupę osób. Przyczyny bolącej szyi mogą być różne, od przeciążenia i napięcia mięśni, spowodowanego np. wielogodzinną pracą przed komputerem przez zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego i urazy odcinka szyjnego kręgosłupa aż po nowotwór. Sprawdź, jak przebiega diagnostyka bólów szyi, w jaki sposób się je leczy oraz jakie ćwiczenia można zastosować, by złagodzić dolegliwości. 

  • Niedobór witaminy B12 – przyczyny, objawy, skutki niskiego poziomu witaminy B12

    Witamina B12 (kobalamina) pełni istotną rolę w organizmie, m. in. reguluje produkcję czerwonych krwinek. Witamina B12 znajduje się głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego, nie jest wytwarzana przez ludzki organizm, dlatego niedobór witaminy B12 jest dość częsty. Objawy niedoboru to np. nerwowość, depresja, zaburzenia chodu czy problemy ze wzrokiem. Jak powinna wyglądać dieta i suplementacja u osób z niskim poziomem kobalaminy?

  • Ból brzucha z lewej strony – co może oznaczać?

    Ból brzucha po lewej stronie może być wywołany przez chwilową niedyspozycję, ale jest także objawem poważnych chorób układu pokarmowego czy moczowego. Jakim schorzeniom towarzyszy? 

  • Mioklonie – przyczyny i leczenie mimowolnych skurczów mięśni

    Mioklonie (zrywania mięśniowe) to niekontrolowane, intensywne skurcze mięśni. Mogą one obejmować jeden mięsień, grupę mięśni, kończynę, a nawet cały tułów. Przyczyn powstawania mioklonii jest wiele, niektóre mimowolne ruchy są fizjologiczne (np. mioklonie przysenne, czyli szarpnięcia ciała podczas zasypiania) i nie wymagają leczenia, inne mogą oznaczać poważne schorzenia, takie jak zaburzenia metaboliczne, padaczkę czy zatrucie metalami ciężkimi. Wszystkie niekontrolowane skurcze mięśni wymagają konsultacji ze specjalistą.

  • Nadmierne i częste gazy jelitowe – co robić?

    Choć produkcja gazów w jelitach to proces naturalny, ich nadmierne powstawanie nastręcza wielu trudności. Wzdęty i obolały brzuch oraz uczucie dyskomfortu są nieodłącznymi towarzyszami zwiększonej ilości gazów jelitowych. Czy ich nadmierne powstawanie może oznaczać chorobę? Jak skutecznie zapobiegać zbyt wielkiej produkcji gazów w jelitach?  

  • Suchość gardła – czym i jak nawilżać gardło?

    Suchość gardła może być spowodowana wieloma przyczynami. Zwykle pojawia się podczas infekcji, a także w wyniku odwodnienia, palenia papierosów, nadwyrężenia narządu głosu czy spania z otwartymi ustami. Uczucie suchego gardła dotyczy zarówno dzieci, jak i osób dorosłych. Jak i czym nawilżać gardło? Czego warto unikać, gdy czujemy suchość w gardle?

  • Zatkany nos – przyczyny i sposoby leczenie zatkanego nosa bez kataru

    Zatkany nos to bardzo częsty objaw infekcji górnych dróg oddechowych, zarówno o podłożu wirusowym, jak i bakteryjnym. Towarzyszą mu wówczas nadmierna produkcja wydzieliny, kichanie, ból głowy, ból gardła, kaszel, chrypka czy ogólne osłabienie. Zatkany nos bez kataru jest natomiast objawem,mogącym świadczyć o różnych schorzeniach przewlekłych, takich jak chroniczne zapalenie zatok, skrzywienie przegrody nosa, obecność polipów. Uczucie zatkanego nosa może pojawić się również na skutek urazu, zazwyczaj wówczas występuje także krwawienie.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij