Pęknięcie krocza podczas porodu – czynniki ryzyka, zapobieganie, powikłania. Jak pielęgnować pęknięte krocze po porodzie?
Łukasz Stelmaszczyk

Pęknięcie krocza podczas porodu – czynniki ryzyka, zapobieganie, powikłania. Jak pielęgnować pęknięte krocze po porodzie?

Pęknięcie krocza należy do jednych z najczęstszych urazów, do których dochodzi w trakcie porodu siłami natury. Może być ono przyczyną poważnych powikłań, m.in. uszkodzenia mięśni zwieracza odbytu czy zakażenia rany krocza, które utrudnia gojenie. Jak pielęgnować pęknięte krocze po porodzie? 

Pęknięcie krocza to według definicji uszkodzenie części miękkich krocza podczas porodu. Dochodzi do pęknięcia skóry i mięśni krocza oraz mięśni dna miednicy. Dodatkowo następuje rozdarcie ścian pochwy, dlatego w fachowej literaturze spotykamy czasami określenie „pęknięcie krocza i pochwy”. 

Pęknięcie krocza w czasie porodu – czynniki ryzyka, kiedy najczęściej występuje 

W Polsce pęknięcie krocza występuje stosunkowo rzadko, ponieważ bardzo często krocze jest profilaktycznie nacinane. Nacięcie zazwyczaj wykonuje się pośrodkowo-bocznie. Z badań wynika, że do pęknięcia krocza I stopnia doszło u 29% pacjentek rodzących naturalnie, II stopnia u 3%, a III stopnia u 0,4%. Zupełnie inaczej wyglądają dane np. z Wielkiej Brytanii, gdzie znacznie rzadziej stosuje się profilaktyczne nacięcie krocza lub wykonuje się nacięcie dośrodkowe (w kierunku odbytu). Aż u 80% rodzących kobiet występuje uraz pochwy i krocza, z czego 60–70% wymaga zaopatrzenia chirurgicznego. 

Pęknięcie krocza występuje w ostatniej fazie II okresu porodu, kiedy rodzą się główka lub barki dziecka.

Czynniki ryzyka dzieli się na:  

  • matczyne: pierwszy poród oraz poród w późnym wieku,  
  • płodowe: duża masa urodzeniowa oraz nieprawidłowe ułożenie lub ustawienie główki w czasie porodu, 
  • związane z samym porodem: porody zabiegowe (kleszczowy lub przy użyciu próżnociągu położniczego), stosowanie oksytocyny, ucisk na dno miednicy w II okresie porodu (tzw. manewr Kristellera), przedłużony czas porodu oraz znieczulenie zewnątrzoponowe przy porodzie. 

Pęknięcie krocza w czasie porodu – zapobieganie 

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników rekomenduje kilka sposobów postępowania w celu zmniejszenia ryzyka okołoporodowego pęknięcia krocza. Po pierwsze odstąpienie od rutynowego nacięcia krocza, a w przypadkach uzasadnionych stosowanie nacięcia pośrodkowo-bocznego. Po drugie zaleca masaż krocza – zarówno przedporodowy, jak i okołoporodowy, ćwiczenia mięśni dna miednicy w czasie ciąży oraz używanie żelu zmniejszającego siłę tarcia wewnątrz kanału rodnego podczas porodu.

Metody, takie jak poród w wodzie, pomoc przy rodzeniu się barków, parcie odroczone, nie mają udowodnionej skuteczności, choć cały czas trwają badania i analizy wpływu tych czynników na częstość występowania pęknięcia krocza.  

Wskazania do nacięcia krocza 

W większości europejskich krajów zaleca się nacięcie krocza wyłącznie w przypadku zagrożenia zdrowia dziecka (w tym wcześniactwo). Jednakże do niedawna wskazaniem do nacięcia krocza były: zagrażające pęknięcie krocza (blednięcie skóry krocza), duży płód, ostry kąt podłonowy i poród zabiegowy. 

Pęknięcie krocza w czasie porodu – klasyfikacja 

Wyróżnia się 4 stopnie pęknięcia krocza w czasie porodu: 

  • I stopień – gdy dochodzi do krótkiego pęknięcia pochwy oraz do powierzchownego pęknięcia krocza przy zachowanej ciągłości jego mięśni; 
  • II stopień – pęknięcie, które dochodzi do mięśni zwieracza odbytu, nie uszkadzając ich; 
  • III stopień – inaczej całkowite pęknięcie krocza oraz zwieracza odbytu; wyróżnia się trzy podtypy pęknięcia krocza III stopnia: 

III a – rozerwanie mniej niż 50% mięśnia zwieracza odbytu zewnętrznego, 

III b – rozerwanie ponad 50% mięśnia zwieracza zewnętrznego odbytu, 

III c – rozerwanie mięśnia zwieracza odbytu zewnętrznego i wewnętrznego.

  • IV stopień – występuje wtedy, gdy pęknięcie obejmuje również błonę śluzową odbytnicy. 

Pęknięcie krocza w czasie porodu – powikłania 

Poważnym powikłaniem pęknięcia krocza podczas porodu jest uszkodzenie mięśni zwieracza odbytu, co w skrajnych przypadkach może powodować nietrzymanie stolca i w następstwie wymagać wielu operacji naprawczych, nie zawsze gwarantujących pełne wyleczenie. Ponadto dochodzi do upośledzenia funkcji mięśni dna miednicy, co w długoterminowej konsekwencji może skutkować obniżeniem i wypadaniem narządu rodnego.

Przy nieprawidłowym zaopatrzeniu pękniętego krocza może dojść do bolesności krocza i pochwy w czasie stosunku. Rzadkim powikłaniem jest endometrioza w bliźnie po pęknięciu bądź nacięciu krocza. Co więcej nieprawidłowa pielęgnacja rany krocza może prowadzić do zakażenia, które znacznie utrudnia gojenie – w skrajnych przypadkach może dojść do martwicy tkanek krocza. Należy wtedy w sposób chirurgiczny opracować ranę i zszyć ją ponownie. 

Pęknięcie krocza w czasie porodu – leczenie i pielęgnacja 

Leczeniem pękniętego krocza jest jego chirurgiczne zszycie. Pęknięcia krocza I i II stopnia zwykle zaopatruje położna, natomiast leczenie pęknięcia krocza III i IV stopnia to poważna operacja, którą wykonuje lekarz. 

Pielęgnacja pękniętego krocza po porodzie polega przede wszystkim na zachowaniu higieny. Należy dokładnie myć okolice intymne po każdej wizycie w toalecie i wycierać je jednorazowymi ręcznikami papierowymi. Krocze powinno być cały czas suche. Warto korzystać z płynów do higieny intymnej dla kobiet po porodzie.

W przypadku wystąpienia zaczerwienienia bądź innych niepokojących objawów należy skontaktować się z lekarzem ginekologiem-położnikiem. W przypadku pęknięcia krocza III i IV stopnia zalecane jest stosowanie doustnego antybiotyku w celu niedopuszczenia do zakażenia rany. 

Ile trwa gojenie się rany po pęknięciu krocza?

Jeżeli nie występują powikłania, prawidłowo zszyte pęknięcie krocza goi się 2–3 tygodnie, jednak dyskomfort może utrzymywać się przez kilka miesięcy. 

Pęknięcie czy nacięcie krocza w czasie porodu – co jest lepsze? 

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Światowa Organizacja Zdrowia nie zaleca rutynowego nacinania krocza, ponieważ zabieg może skutkować pęknięciem krocza III i IV stopnia (dotyczy nacięcia pośrodkowego), wzrostem utraty krwi, infekcjami, dłuższym i silniejszym bólem poporodowym.

Wielu lekarzy jest zdania, że rodząca powinna wyrazić świadomą zgodę na ewentualne nacięcie krocza, ale decyzję o jego wykonaniu ostatecznie powinna podjąć położna bądź lekarz prowadzący poród (w momencie wystąpienia np. zwalniania tętna płodu w II okresie porodu). 

Pęknięcie krocza a kolejna ciąża  

Według najnowszych rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników u kobiety, u której w wywiadzie stwierdzono jednocześnie cięcie cesarskie oraz poród naturalny z pęknięciem krocza III lub IV stopnia, należy rozważyć wykonanie cięcia cesarskiego, aby uniknąć ponownego rozległego pęknięcia krocza.

Pęknięcie krocza III i IV stopnia u kobiet, u których nie było wykonywane cięcie cesarskie, nie jest w chwili obecnej wskazaniem do jego wykonania. 

Odszkodowanie za pękniecie krocza  

Zgodnie z art. 156. § 1. Kodeksu karnego, kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci: 

  • pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia, 
  • innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej, całkowitej albo znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała,  

podlega karze pozbawienia wolności od roku do 10 lat. 

Jeżeli pęknięcie krocza wynika z błędu bądź zaniechania personelu medycznego i spowodowało np. nietrzymanie stolca, można się domagać zadośćuczynienia przed sądem. W większości szpitali przy przyjęciu do szpitala pacjentki wyrażają świadomą zgodę bądź sprzeciw w kwestii nacięcia krocza. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból biodra – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu stawu biodrowego. Ćwiczenia na biodra

    Ból biodra może dotknąć osoby w każdym wieku, nie tylko seniorów. Przyczynami bólu stawu biodrowego mogą być zmiany zwyrodnieniowe, ale także urazy czy rwa kulszowa. Często bólom bioder towarzyszy uczucie trzaskania bądź przeskakiwania biodra (tzw. zespół trzaskającego biodra). Leczenie bolącego biodra opiera się przede wszystkim na fizjoterapii – odpowiednio dobranych zabiegach fizykoterapeutycznych i ćwiczeniach, część z nich można wykonywać także w domu. Rzadziej stosuje się leczenie operacyjne w postaci wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego.

  • PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego) – jak sobie z nim radzić?

    Co miesiąc powtarza się niemal ten sam scenariusz – dopada Cię huśtawka nastrojów, nie możesz się skoncentrować, przybierasz na wadze nawet do 3 kg, czujesz się opuchnięta, piersi sprawiają Ci ból, nie możesz spać, masz migrenę, nudności, zaparcia lub biegunkę, a twarz i dekolt pokrywają się wypryskami? To tylko część z ponad 100 objawów, które  świadczą o zespole napięcia przedmiesiączkowego, czyli PMS. Jak złagodzić jego objawy?

  • Katar sienny – jak się objawia i jakie są sposoby na alergiczny nieżyt nosa?

    Katar sienny, zwany też katarem alergicznym, to zmora uczuleniowców. Jego objawy to nie tylko cieknąca, bezbarwna wydzielina z nosa czy świąd i zaczerwienienie nosa. Katar może odbijać się na naszym samopoczuciu, jakości snu, powodować bóle głowy lub gorączkę. Czy istnieje domowy sposób na katar alergiczny? Jak go wyleczyć i ile trwa? Kiedy z katarem siennym pójść do lekarza? 

  • Chromanie przestankowe – przyczyny, diagnostyka, leczenie i rehabilitacja

    Chromanie przestankowe to nie jednostka chorobowa, a objaw zwężenia bądź niedrożności tętnic spowodowany najczęściej nasiloną miażdżycą. Chromanie przestankowe charakteryzuje się pojawianiem się silnego bólu kończyn dolnych oraz drętwieniem nóg podczas marszu. Dolegliwości ustępują w momencie zatrzymania i chwilowego odpoczynku. Jak wygląda diagnostyka i leczenie chromania przestankowego?

  • Bóle miednicy – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu miednicy

    Przyczyn bólu miednicy może być wiele, inne z nich będą dotyczyły kobiet, inne mężczyzn. Wśród kobiecych przyczyn zespołu bólowego miednicy mniejszej znajdują się przede wszystkim czynniki i schorzenia ginekologiczne oraz choroby układu moczowego, m.in. endometrioza, mięśniaki macicy, zapalenie pęcherza moczowego. U mężczyzn najczęstszą przyczyną dolegliwości w okolicy miednicy są natomiast choroby gruczołu krokowego oraz układu pokarmowego, np. zaparcia czy IBS. 

  • Wole tarczycy – przyczyny i leczenie powiększonej tarczycy

    Terminem wole określa się nieprawidłowe powiększenie tarczycy. Może ono oznaczać niedoczynność tarczycy, schorzenie autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa, lecz może również świadczyć o niedoborze jodu  czy niektórych witamin i minerałów (selenu, żelaza, witaminy A). Jakie rodzaje wola tarczycy się wyróżnia? Czym jest wole guzkowe? 

  • Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu

    Rumień wędrujący (łac. erythema migrans) to charakterystyczna wysypka skórna pojawiająca się jako objaw wczesnego stadium boreliozy. Rumień po ukłuciu kleszcza ma kolisty kształt, wędruje, stopniowo się powiększając (przypomina tarczę strzelniczą – pomiędzy jego centrum a okręgiem zewnętrznym pojawia się blada obręcz). Rumień wędrujący jest widoczny średnio od 1 do 3 tygodni od ukąszenia u ok. 80 % chorych na boreliozę. Jak odróżnić go od reakcji alergicznej? Jak długo utrzymuje się rumień wędrujący?

  • Zaburzenia równowagi – najczęstsze przyczyny, diagnostyka i leczenie zachwiań równowagi

    Przyczyn zaburzeń równowagi może być wiele, najczęściej są to schorzenia neurologiczne, takie jak choroba Parkinsona, laryngologiczne, np. choroba Meniere'a czy też zaburzenia psychiczne, m.in. nerwica. Problemy z zachowaniem równowagi mogą również pojawić się w przebiegu chorób kardiologicznych, migreny, cukrzycy, a także jako skutek zatrucia alkoholem bądź lekami. Ponieważ zaburzenia stabilności ciała mogą zwiastować również stany zagrażające życiu, takie jak guz mózgu czy udar, w przypadku nasilonych dolegliwości zawsze należy zasięgnąć porady lekarskiej. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij