Rzucawka poporodowa (połogowa) – przyczyny, objawy, leczenie, skutki
Łukasz Stelmaszczyk

Rzucawka poporodowa (połogowa) – przyczyny, objawy, leczenie, skutki

Rzucawka poporodowa to stan zagrożenia życia świeżo upieczonej mamy. Dlatego tak ważna jest jej obserwacja tuż po porodzie, gdyż objawy rzucawki mogą pojawić się lub nasilić w przeciągu 48 godzin od narodzin dziecka. Jakie są przyczyny i objawy rzucawki poporodowej? W jaki sposób wygląda jej leczenie?  

Czym jest rzucawka poporodowa? 

Rzucawka poporodowa, inaczej nazywana rzucawką połogową, jest stanem zagrożenia życia, który pojawia się raz na 1600 ciąż (wskaźnik umieralności matek wynosi 4,2%). Najczęściej występuje u ciężarnych z uprzednio rozpoznanym stanem przedrzucawkowym lub przewlekłym nadciśnieniem tętniczym, jednakże u 16% kobiet z rzucawką nie stwierdza się wcześniej nadciśnienia tętniczego i objawów stanu przedrzucawkowego Charakteryzuje się pojawieniem drgawek toniczno-klonicznych z utratą przytomności. Lekarz może stwierdzić rzucawkę dopiero po wykluczeniu innych przyczyn, takich jak np. napad padaczkowy, tężyczka czy śpiączka cukrzycowa. 

Rzucawka najczęściej występuje w czasie ciąży i ustępuje po urodzeniu dziecka i łożyska. Niekiedy jednak, nie wiadomo dokładnie z jakiej przyczyny, jej objawy mogą pojawić się lub nasilać w ciągu 48 godzin od rozwiązania. Około 15% przypadków stanowi rzucawka późna, czyli taka, która występuje w ciągu od 48 godzin do 4 tygodni po porodzie. 

Ciśnienie tętnicze na ogół ulega obniżeniu bezpośrednio po porodzie, ale następnie może wzrastać (statystycznie osiąga największe wartości osiąga 3-6 dni po porodzie). 

Przyczyny rzucawki poporodowej 

Przyczyny rzucawki nie są do końca poznane. Istnieją dwie różne hipotezy. Obydwie zakładają nieprawidłową odpowiedź ośrodkowego układu nerwowego na podwyższone wartości ciśnienia tętniczego. Pierwsza hipoteza zakłada, że za bezpośrednie pojawienie się drgawek odpowiada najprawdopodobniej zwężenie się naczyń krwionośnych w mózgu, co powoduje niedokrwienie i następczy obrzęk wewnątrzkomórkowy tkanki mózgowej. Druga hipoteza zakłada uszkodzenie śródbłonka, obrzęk pozakomórkowy spowodowany wysokim ciśnieniem tętniczym oraz występowanie zakrzepów żylnych. 

Zwiększone ryzyko wystąpienia rzucawki dotyczy najczęściej młodych matek (przed 18. rokiem życia) oraz kobiet po 35. roku życia. 

Objawy rzucawki poporodowej 

Objawy rzucawki i stanu przedrzucawkowego to: bóle głowy i brzucha, zaburzenia widzenia, nudności, wymioty, nadciśnienie, skąpomocz, białkomocz, zwiększenie stężenia enzymów wątrobowych i kreatyniny oraz małopłytkowość. Należy pamiętać, że objawy te u części kobiet mogą w ogóle nie występować. 

Objawami, które źle rokują, są: temperatura ciała powyżej 39°C, śpiączka dłuższa niż 6 godzin i skąpomocz. 

Przebieg rzucawki poporodowej 

Przebieg samego napadu rzucawki poporodowej jest taki sam, jak rzucawki ciążowej. Można wyodrębnić 4 fazy: 

  • faza I – trwa do kilkudziesięciu minut, rozpoczyna się niepokojem, włókienkowymi drgawkami mięśni twarzy, rąk, przedramion i stóp; źrenice są rozszerzone, a chora traci przytomność,
  • faza II – występują skurcze toniczne, czyli zaciśnięcie dłoni i rąk w łokciach, zaciśnięcie zębów, bezdech oraz sine zabarwienie twarzy; faza II płynnie przechodzi w fazę III,
  • faza III – występują drgawki kloniczne obejmujące całe ciało. W podręcznikach można spotkać opis: „ciężarna rzuca kończynami górnymi i dolnymi wokół siebie”. W fazie tej następuje skurcz mięśni karku, co powoduje odgięcie głowy. Występuje zwiększone wydzielanie śliny – piana na ustach; faza ta trwa około 1 minuty, 
  • faza IV – faza śpiączki. Po ustąpieniu drgawek występuje głęboki, chrapliwy wdech powietrza, po czym chora przez pewien czas pozostaje w śpiączce. Zazwyczaj stan ten trwa kilka sekund bądź minut, choć w skrajnych przypadkach może zakończyć się stanem śpiączkowym. 

Leczenie rzucawki poporodowej 

W przypadku wystąpienia drgawek należy zabezpieczyć pacjentkę przed urazami mechanicznymi i zranieniami, podać tlen oraz monitorować w trybie ciągłym ciśnienie tętnicze krwi, częstość rytmu serca oraz ciśnienie parcjalne tlenu w organizmie. 

Priorytetem w farmakologicznym leczeniu rzucawki jest przerwanie napadu drgawkowego. W tym celu stosuje się siarczan magnezu (MgSO4) w dawce 6 g we wlewie szybkim (około 20 minut), następnie kontynuuje się leczenie we wlewie stałym, czyli 2 g siarczanu magnezu na godzinę. Wlew szybki powtarza się po 12 godzinach, jeżeli objawy stanu przedrzucawkowego lub rzucawki się utrzymują. W leczeniu drgawek wykorzystuje się również diazepam w dawce 5-10 mg dożylnie, a następnie 10 mg domięśniowo. Po opanowaniu drgawek wdraża się intensywną terapię obniżającą ciśnienie tętnicze krwi. W tym celu stosuje się silne leki hipotensyjne. 

Należy zastosować intensywną terapię i monitorowanie. Polega ono na stałym kontrolowaniu ciśnienia tętniczego i niedopuszczeniu do przekroczenia wartości powyżej 150/100 mm Hg. Należy utrzymać drożność dróg oddechowych i ewentualnie zastosować wentylację płuc, odsysanie z dróg oddechowych. Ze względu na prawdopodobne uszkodzenie nerek monitoruje się diurezę, wyrównuje ewentualne zaburzenia elektrolitowe i równowagi kwasowo-zasadowej. Należy pamiętać o stosowaniu profilaktyki przeciwzakażeniowej i przeciwzakrzepowej. 

Po ustąpieniu stanu zagrożenia życia należy kontynuować leczenie nadciśnienia tętniczego, jeżeli się ono otrzymuje. Mimo że niektóre leki hipotensyjne przechodzą do pokarmu kobiecego, zazwyczaj nie jest wskazana rezygnacja z karmienia piersią – stężenie leków w pokarmie jest znacznie niższe niż w surowicy krwi i nie wpływa na dziecko. Należy pamiętać, że leczenie zawsze ustala lekarz. 

Skutki rzucawki poporodowej 

Rzucawka poporodowa może doprowadzić do ciężkiego niedotlenienia objawiającego się sinicą. Podczas napadu drgawek i po nim może dojść do uszkodzenia kluczowych dla organizmu narządów: nerek, wątroby i układu nerwowego. 

Ciężkim powikłaniem rzucawki poporodowej jest zespół HELLP. Jego nazwa to skrót pochodzący od angielskich nazw następujących objawów: niedokrwistość hemolityczna (hemolytic anemia), podwyższone wartości enzymów wątrobowych (elevated liver enzymes), małopłytkowość (low platelets). Zespół ten objawia się bólem głowy i brzucha, osłabieniem i złym samopoczuciem, nudnościami i/lub wymiotami. Czasem objawy nasilają się w nocy. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Święta w ciąży – co może jeść ciężarna, a czego musi unikać?

    Kobieta w ciąży powinna jeść nie za dwoje, a dla dwojga, musi starać się tak komponować swoją dietę, aby dostarczała ona maluszkowi wszystkich niezbędnych składników. Znalezienie balansu między smakiem i zdrowiem może być szczególnie trudne w święta, gdy stół wręcz ugina się pod ciężarem aromatycznych potraw. 

  • COVID-19 a ciąża: nikłe szanse na zarażenie dziecka koronawirusem podczas porodu

    Rozłąka z dzieckiem tuż po porodzie to traumatyczne przeżyci dla każdej matki, do którego w wielu wypadkach zmusiła pandemia. W trosce o zminimalizowanie ryzyka zakażenia, matki chore na COVID-19 rodzą przez cięcie cesarskie i są izolowane od dziecka tuż po porodzie, bez możliwości kontaktu i naturalnego karmienia do chwili stwierdzenia, że niebezpieczeństwo związane z chorobą minęło. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że te środki ostrożności są zbyt drastyczne, ponieważ ryzyko transmisji wirusa z matki na dziecko jest znikome. 

  • Szanse i metody na zajście w ciążę po chemio- i radioterapii

    Podczas tegorocznego zjazdu Europejskiego Towarzystwa Reprodukcji i Embriolgii odbywającego się online zaprezentowano najbardziej kompleksowy, jak dotąd, raport dotyczący skuteczności w zachowywaniu płodności u kobiet chorych na nowotwór. Jak wiadomo, chemio- i radioterapia często wiążą się z utratą płodności, dlatego coraz więcej kobiet decyduje się na pobranie i przechowanie jajeczek i embrionów jeszcze przed rozpoczęciem leczenia z myślą o wykorzystaniu ich po powrocie do zdrowia. 

  • Nadwaga w ciąży może negatywnie wpłynąć na rozwój mózgu dziecka

    Zwiększenie masy ciała w ciąży jest naturalnym zjawiskiem, jednak gdy waga zaczyna przyrastać w nadmiarze, może to oznaczać problemy nie tylko dla matki, ale również dla dziecka. Naukowcy z NYU School of Medicine postanowili przyjrzeć się ewentualnym konsekwencjom zdrowotnym nadmiernej wagi matki dla stanu zdrowia dziecka i odkryli, że może ona zaburzać rozwój jego mózgu i to już w drugim trymestrze ciąży. 

  • Chłopiec czy dziewczynka? To geny mężczyzny wpływają na płeć dziecka

    Oczekujesz dziecka? Zapewne najczęstszym pytaniem, które pada ze strony znajomych oraz rodziny jest to, jakiej płci będzie maluch. Wyniki pewnego eksperymentu sugerują, że tendencja do posiadania większej liczby synów lub córek jest dziedziczna.

  • Fizjoterapia w ciąży – wskazania i przeciwwskazania do zabiegów fizjoterapeutycznych w ciąży

    Fizjoterapia w ciąży pomaga zapobiegać i łagodzić stany związane ze zmianami, które zachodzą w ciele przyszłej mamy przez dziewięć kolejnych miesięcy. Są to np. bóle bioder, bóle kręgosłupa czy rozstęp mięśnia prostego brzucha, a także nietrzymanie moczu oraz bolesne stosunki seksualne. Nie wszystkie metody wykorzystywane w fizjoterapii można jednak stosować u ciężarnych. Jakie zabiegi są wskazane, a jakich należy unikać w ciąży?

  • Melisa, mięta, rumianek, pokrzywa, szałwia w ciąży – jakie zioła są bezpieczne dla ciężarnych, a które są w ciąży zakazane?

    Zioła w ciąży należy stosować rozsądnie, pamiętając o tym, iż w tym okresie należy zachować szczególną ostrość podczas przyjmowania leków, nawet preparatów naturalnych. Leczenie oraz samoleczenie w okresie ciąży jest ograniczone, w każdej sytuacji należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.  Jakie zioła są bezpieczne dla ciężarnych, a jakie są w ciąży zakazane?

  • Ciąża a szczepionka przeciwko COVID-19

    Czy kobiety w ciąży mogą się zaszczepić przeciwko COVID-19? Co powinna wiedzieć przyszła mama zanim podejmie decyzję o takim szczepieniu? Czy karmienie piersią jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do szczepienia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij