Rzucawka poporodowa (połogowa) – przyczyny, objawy, leczenie, skutki
Łukasz Stelmaszczyk

Rzucawka poporodowa (połogowa) – przyczyny, objawy, leczenie, skutki

Rzucawka poporodowa to stan zagrożenia życia świeżo upieczonej mamy. Dlatego tak ważna jest jej obserwacja tuż po porodzie, gdyż objawy rzucawki mogą pojawić się lub nasilić w przeciągu 48 godzin od narodzin dziecka. Jakie są przyczyny i objawy rzucawki poporodowej? W jaki sposób wygląda jej leczenie?  

Czym jest rzucawka poporodowa? 

Rzucawka poporodowa, inaczej nazywana rzucawką połogową, jest stanem zagrożenia życia, który pojawia się raz na 1600 ciąż (wskaźnik umieralności matek wynosi 4,2%). Najczęściej występuje u ciężarnych z uprzednio rozpoznanym stanem przedrzucawkowym lub przewlekłym nadciśnieniem tętniczym, jednakże u 16% kobiet z rzucawką nie stwierdza się wcześniej nadciśnienia tętniczego i objawów stanu przedrzucawkowego Charakteryzuje się pojawieniem drgawek toniczno-klonicznych z utratą przytomności. Lekarz może stwierdzić rzucawkę dopiero po wykluczeniu innych przyczyn, takich jak np. napad padaczkowy, tężyczka czy śpiączka cukrzycowa. 

Rzucawka najczęściej występuje w czasie ciąży i ustępuje po urodzeniu dziecka i łożyska. Niekiedy jednak, nie wiadomo dokładnie z jakiej przyczyny, jej objawy mogą pojawić się lub nasilać w ciągu 48 godzin od rozwiązania. Około 15% przypadków stanowi rzucawka późna, czyli taka, która występuje w ciągu od 48 godzin do 4 tygodni po porodzie. 

Ciśnienie tętnicze na ogół ulega obniżeniu bezpośrednio po porodzie, ale następnie może wzrastać (statystycznie osiąga największe wartości osiąga 3-6 dni po porodzie). 

Przyczyny rzucawki poporodowej 

Przyczyny rzucawki nie są do końca poznane. Istnieją dwie różne hipotezy. Obydwie zakładają nieprawidłową odpowiedź ośrodkowego układu nerwowego na podwyższone wartości ciśnienia tętniczego. Pierwsza hipoteza zakłada, że za bezpośrednie pojawienie się drgawek odpowiada najprawdopodobniej zwężenie się naczyń krwionośnych w mózgu, co powoduje niedokrwienie i następczy obrzęk wewnątrzkomórkowy tkanki mózgowej. Druga hipoteza zakłada uszkodzenie śródbłonka, obrzęk pozakomórkowy spowodowany wysokim ciśnieniem tętniczym oraz występowanie zakrzepów żylnych. 

Zwiększone ryzyko wystąpienia rzucawki dotyczy najczęściej młodych matek (przed 18. rokiem życia) oraz kobiet po 35. roku życia. 

Objawy rzucawki poporodowej 

Objawy rzucawki i stanu przedrzucawkowego to: bóle głowy i brzucha, zaburzenia widzenia, nudności, wymioty, nadciśnienie, skąpomocz, białkomocz, zwiększenie stężenia enzymów wątrobowych i kreatyniny oraz małopłytkowość. Należy pamiętać, że objawy te u części kobiet mogą w ogóle nie występować. 

Objawami, które źle rokują, są: temperatura ciała powyżej 39°C, śpiączka dłuższa niż 6 godzin i skąpomocz. 

Przebieg rzucawki poporodowej 

Przebieg samego napadu rzucawki poporodowej jest taki sam, jak rzucawki ciążowej. Można wyodrębnić 4 fazy: 

  • faza I – trwa do kilkudziesięciu minut, rozpoczyna się niepokojem, włókienkowymi drgawkami mięśni twarzy, rąk, przedramion i stóp; źrenice są rozszerzone, a chora traci przytomność,
  • faza II – występują skurcze toniczne, czyli zaciśnięcie dłoni i rąk w łokciach, zaciśnięcie zębów, bezdech oraz sine zabarwienie twarzy; faza II płynnie przechodzi w fazę III,
  • faza III – występują drgawki kloniczne obejmujące całe ciało. W podręcznikach można spotkać opis: „ciężarna rzuca kończynami górnymi i dolnymi wokół siebie”. W fazie tej następuje skurcz mięśni karku, co powoduje odgięcie głowy. Występuje zwiększone wydzielanie śliny – piana na ustach; faza ta trwa około 1 minuty, 
  • faza IV – faza śpiączki. Po ustąpieniu drgawek występuje głęboki, chrapliwy wdech powietrza, po czym chora przez pewien czas pozostaje w śpiączce. Zazwyczaj stan ten trwa kilka sekund bądź minut, choć w skrajnych przypadkach może zakończyć się stanem śpiączkowym. 

Leczenie rzucawki poporodowej 

W przypadku wystąpienia drgawek należy zabezpieczyć pacjentkę przed urazami mechanicznymi i zranieniami, podać tlen oraz monitorować w trybie ciągłym ciśnienie tętnicze krwi, częstość rytmu serca oraz ciśnienie parcjalne tlenu w organizmie. 

Priorytetem w farmakologicznym leczeniu rzucawki jest przerwanie napadu drgawkowego. W tym celu stosuje się siarczan magnezu (MgSO4) w dawce 6 g we wlewie szybkim (około 20 minut), następnie kontynuuje się leczenie we wlewie stałym, czyli 2 g siarczanu magnezu na godzinę. Wlew szybki powtarza się po 12 godzinach, jeżeli objawy stanu przedrzucawkowego lub rzucawki się utrzymują. W leczeniu drgawek wykorzystuje się również diazepam w dawce 5-10 mg dożylnie, a następnie 10 mg domięśniowo. Po opanowaniu drgawek wdraża się intensywną terapię obniżającą ciśnienie tętnicze krwi. W tym celu stosuje się silne leki hipotensyjne. 

Należy zastosować intensywną terapię i monitorowanie. Polega ono na stałym kontrolowaniu ciśnienia tętniczego i niedopuszczeniu do przekroczenia wartości powyżej 150/100 mm Hg. Należy utrzymać drożność dróg oddechowych i ewentualnie zastosować wentylację płuc, odsysanie z dróg oddechowych. Ze względu na prawdopodobne uszkodzenie nerek monitoruje się diurezę, wyrównuje ewentualne zaburzenia elektrolitowe i równowagi kwasowo-zasadowej. Należy pamiętać o stosowaniu profilaktyki przeciwzakażeniowej i przeciwzakrzepowej. 

Po ustąpieniu stanu zagrożenia życia należy kontynuować leczenie nadciśnienia tętniczego, jeżeli się ono otrzymuje. Mimo że niektóre leki hipotensyjne przechodzą do pokarmu kobiecego, zazwyczaj nie jest wskazana rezygnacja z karmienia piersią – stężenie leków w pokarmie jest znacznie niższe niż w surowicy krwi i nie wpływa na dziecko. Należy pamiętać, że leczenie zawsze ustala lekarz. 

Skutki rzucawki poporodowej 

Rzucawka poporodowa może doprowadzić do ciężkiego niedotlenienia objawiającego się sinicą. Podczas napadu drgawek i po nim może dojść do uszkodzenia kluczowych dla organizmu narządów: nerek, wątroby i układu nerwowego. 

Ciężkim powikłaniem rzucawki poporodowej jest zespół HELLP. Jego nazwa to skrót pochodzący od angielskich nazw następujących objawów: niedokrwistość hemolityczna (hemolytic anemia), podwyższone wartości enzymów wątrobowych (elevated liver enzymes), małopłytkowość (low platelets). Zespół ten objawia się bólem głowy i brzucha, osłabieniem i złym samopoczuciem, nudnościami i/lub wymiotami. Czasem objawy nasilają się w nocy. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Kalendarz badań w ciąży – tydzień po tygodniu

    Dzięki przestrzeganiu harmonogramu wpisanego w ciążowy kalendarz badań, który składa się zarówno z testów obowiązkowych, jak i zalecanych, ginekolog prowadzący ma dostęp do kompleksowej historii ciąży, sprawując stałą kontrolę nad mamą i jej dzieckiem. Kalendarz badań w ciąży został przygotowany na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia i według rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników. Składa się z wielu etapów, które są ograniczane przez ramy czasowe kolejnych tygodni ciąży, a także z wielu badań – fizykalnych, obrazowych i laboratoryjnych. Które badania należy wykonać, będąc w ciąży i dlaczego skrupulatność w ich wykonywaniu jest tak bardzo istotna? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. 

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • Zgaga w ciąży – dlaczego się pojawia i co jeść, aby złagodzić nieprzyjemne dolegliwości z nią związane?

    Zgaga stanowi częstą dolegliwość u kobiet w ciąży. Ponieważ przyszła mama zwykle dysponuje ograniczoną możliwością farmakologicznego radzenia sobie z trudnościami odmiennego stanu, warto znać domowe sposoby, które poprawią samopoczucie w zakresie wybranych. Zgaga w ciąży – co jeść, a czego unikać? Jak powinna wyglądać dieta, która złagodzi pieczenie oraz kwaśne odbijanie. 

  • Czy dzieci urodzone przez cesarskie cięcie mają inną mikroflorę jelitową od tych, urodzonych siłami natury? Czy są bardziej podatne na alergie?

    Badania dowodzą, że we wczesnym okresie życia niemowlęta urodzone przez cesarskie cięcie mają inny zestaw bakterii jelitowych niż dzieci urodzone silami natury. Zamiast pobierać drobnoustroje od swoich matek, nabywają bakterie ze środowiska szpitalnego. Czy dlatego są bardziej podatne na występowanie astmy, alergii oraz innych chorób immunologicznych?

  • Badanie wolnego płodowego DNA (cffDNA) – na czym polega i jakie wady genetyczne wykrywa badanie NIPT? Kiedy należy je wykonać?

    Badanie wolnego płodowego DNA (cffDNA) to analiza materiału genetycznego dziecka, który przedostaje się przez łożysko i krąży we krwi matki. Testy NIPT to nieinwazyjne, bezpieczne badania prenatalne, które pozwalają na oszacowanie z dużym prawdopodobieństwem (choć nie 100%) ryzyka wystąpienia wad genetycznych u płodu oraz określenie płci dziecka. Badanie cffDNA można wykonać już w pierwszym trymestrze – po 10. tygodniu ciąży.

  • Cholina (witamina B4) – dlaczego jest tak istotna dla kobiet w ciąży? Występowanie, właściwości, dawkowanie

    Cholina, to bardzo istotny związek dla rozwoju płodu (głównie w kontekście układu nerwowego), a ponadto biorący udział w szeregu procesów metabolicznych cholesterolu i związków tłuszczowych. W organizmie „witamina B4" występuje głównie w fosfolipidach, takich jak lecytyna i sfingomielina. Oprócz tego cholina przyczynia się do utrzymania właściwej struktury komórek, wpływa na pracę mięśni, układ oddechowy i mózg. Wyniki badań naukowych potwierdziły również, że przyczynia się ona do poprawy pamięci długotrwałej. Czy cholina chroni przyszłą mamę przed wystąpieniem stanu przedrzucawkowego, co ma ze sobą wspólnego cholina i inozytol oraz jak dawkować „witaminę B4"?? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholina (witamina B4) – dlaczego jest tak istotna dla kobiet w ciąży? Występowanie, właściwości, dawkowanie

    Cholina, to bardzo istotny związek dla rozwoju płodu (głównie w kontekście układu nerwowego), a ponadto biorący udział w szeregu procesów metabolicznych cholesterolu i związków tłuszczowych. W organizmie „witamina B4" występuje głównie w fosfolipidach, takich jak lecytyna i sfingomielina. Oprócz tego cholina przyczynia się do utrzymania właściwej struktury komórek, wpływa na pracę mięśni, układ oddechowy i mózg. Wyniki badań naukowych potwierdziły również, że przyczynia się ona do poprawy pamięci długotrwałej. Czy cholina chroni przyszłą mamę przed wystąpieniem stanu przedrzucawkowego, co ma ze sobą wspólnego cholina i inozytol oraz jak dawkować „witaminę B4"?? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Testy owulacyjne (paskowe, strumieniowe, płytkowe) – który wybrać, jak i kiedy je wykonać? Czy są wiarygodne podczas planowania ciąży?

    Analiza cyklu miesiączkowego jest istotna nie tylko z punktu widzenia kontroli stanu zdrowia, sprawdzenia działania terapii, ale także (często przede wszystkim) podczas planowania powiększenia rodziny. Od pewnego czasu ogromnym powodzeniem cieszą się testy płodności, nazywane inaczej testami owulacyjnymi, które można bez recepty kupić w aptece. Wyróżnia się testy polegające na analizie próbki moczu – paskowe, strumieniowe i płytkowe oraz tzw. testy owulacyjne ze śliny. Co może zaburzać wynik testu płodności, jaka jest cena testu owulacyjnegoi i jak analizować wynik badania owulacji w domu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij