Dlaczego jelita nazywamy naszym drugim mózgiem?
Magdalena Sochacka

Dlaczego jelita nazywamy naszym drugim mózgiem?

System nerwowy człowieka jest niezwykle złożony. Na jego czele stoi mózg, dzięki któremu możliwe jest podejmowanie decyzji, zapamiętywanie zdarzeń, odczuwanie różnych emocji, przetwarzanie i analizowanie otaczającego nas świata. To tylko część jego możliwości. Co, jeśli jednak w naszym organizmie istnieje więcej niż jeden mózg?

Wydawałoby się, że brzuch służy jedynie do prostych i prymitywnych czynności. Jemy, ponieważ nasz organizm potrzebuje energii do życia. Pokarm trafia do żołądka, gdzie jest odpowiednio trawiony, rozbijany do malutkich cząsteczek, które następnie są wykorzystywane przez niemalże wszystkie narządy. Niepotrzebne resztki zostają wydalone i na tym się kończy jego rola. Otóż nic bardziej mylnego! Układ pokarmowy to bardzo skomplikowany system, dzięki któremu odbywa się mnóstwo procesów – nie tylko trawiennych. I to właśnie jelito może poszczycić się mianem drugiego mózgu.

Olbrzymia liczba neuronów i komórek glejowych tworzy bogatą sieć unerwiającą cały przewód pokarmowy. Mnóstwo różnych połączeń i przekaźników wykonuje codziennie ogromną pracę i w dużej mierze działa samodzielnie, nie radząc się „naczelnego szefa”. W wielu przypadkach stwierdzono, że po „odcięciu” mózgu jelito nadal pracuje i wykonuje swoje zadanie. Aby osiągnąć pewną stabilność i dobrostan organizmu, cały ten system musi współpracować z florą jelitową i komórkami układu odpornościowego.

Jakie zadania spełnia jelitowy system nerwowy (enteric nervous system – ENS)?

Samo trawienie to bardzo trudne zadanie. Jest ono na tyle istotne, że wymaga odrębnego układu sterującego. W końcu spożywanie posiłków stanowi większą część naszego życia. Dzięki jelitowemu systemowi nerwowemu nie musimy za każdym razem myśleć o wykonywaniu ruchów perystaltycznych naszych jelit podczas wędrówki jedzenia przez przewód pokarmowy. To właśnie on dba o to, by uchronić nas przed szkodliwymi substancjami lub chorobotwórczymi bakteriami, wywołując wymioty lub biegunkę w momencie zatrucia. Wydzielanie odpowiednich enzymów również odbywa się poza naszą świadomością.

Żyliśmy dotychczas w przeświadczeniu, że to tylko mózg działa na przewód pokarmowy – denerwujemy się i od razu mamy biegunkę, odczuwamy „motylki w żołądku”, gdy się zakochamy, albo myślimy o pysznym obiedzie przyrządzonym przez naszą mamę i od razu „burczy” nam w brzuchu. Ale obecnie coraz więcej danych przemawia za tym, że jelitowy układ nerwowy przekazuje do mózgu mnóstwo informacji. Komunikacja ta odbywa się nie tylko za pomocą włókien nerwowych, głównie nerwu błędnego. W tych skomplikowanych procesach bierze udział mnóstwo cząsteczek, hormonów, neuroprzekaźników. To po części dzięki temu jesteśmy zadowoleni, że zjedliśmy coś smacznego i zdrowego. Albo nie sięgamy po drugą pizzę, gdy mamy pełny żołądek.

Sporo badań naukowych poświęconych jest pracy układu pokarmowego i wpływowi jego funkcjonowania na nasze samopoczucie. Oddziaływanie obu mózgów jest dwukierunkowe. Nadmierny stres i duża ilość problemów mogą przyczynić się do osłabienia ochronnej bariery znajdującej się w jelitach. To bywa podłożem wielu różnych chorób, w tym autoimmunologicznych. Wiadomo jednak, że także zaburzenia w obrębie brzucha mają swój wkład w występowanie niektórych chorób psychicznych lub układu nerwowego. Dotąd uważano, że zespół jelita drażliwego (IBS) pojawia się w przebiegu zaburzeń na tle psychogennym, np. depresji. Obecnie coraz więcej mówi się o tym, że może to właśnie w przebiegu IBS dochodzi do nieprawidłowości w transporcie serotoniny, która jest głównym neuroprzekaźnikiem w układzie nerwowym. Jej nadmiar powoduje stan zapalny w jelicie, a niepokojące informacje o tym stanie docierają do mózgu, wywołując ciągłe obniżanie nastroju chorego. Może niedługo pojawi się nowy lek, który pozwoli radzić sobie z tą chorobą?

Na podstawie najnowszych badań naukowych wysnuto również podejrzenie, że jelitowy system nerwowy powiązany jest z patogenezą chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Parkinsona. Interakcje między mikroorganizmami żyjącymi w przewodzie pokarmowym a ENS mogą realnie wpływać na choroby mózgu.

Mimo że rodzimy się z wykształconym w pewnym stopniu układem nerwowym, podczas naszego całego życia nieustannie się on rozwija i kształtuje na skutek interakcji z wieloma czynnikami zewnętrznymi i wewnętrznymi. Dotyczy to również jelitowego systemu nerwowego. Neurogastroenterologia to nowy, być może bardzo perspektywiczny kierunek, dzięki któremu zrozumiemy i poznamy wiele dotychczas niezbadanych procesów zachodzących w naszym organizmie.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Kaszel krtaniowy – objawy i leczenie szczekającego kaszlu u dzieci i dorosłych

    Krtaniowy kaszel, towarzyszący ostremu zapaleniu krtani, jest jednym z najbardziej charakterystycznych rodzajów kaszlu. W przypadku jego wystąpienia konieczny może być pilny kontakt z lekarzem, niekiedy również w ramach szpitalnego oddziału ratunkowego. Jak rozpoznać kaszel krtaniowy oraz jak wygląda jego leczenie?

  • SPF i PPD – co określają te współczynniki? Jak prawidłowo stosować kremy z filtrami przeciwsłonecznymi?

    Latem powinniśmy korzystać z preparatów zawierających filtry UV, które chronią przed oparzeniami słonecznymi, zapobiegają wczesnym oznakom starzenia się i zmniejszają ryzyko zachorowania na raka skóry. Jak one właściwie działają? Jak wybrać odpowiedni filtr przeciwsłoneczny? Co oznaczają symbole na etykietach?

  • Smart drugs – jak działają? Czy nootropy są bezpieczne?

    Ostatnio coraz głośniej o tzw. smart drugs. Są to leki nootropowe, stanowiące grupę niejednorodnych substancji pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Są one stosowane w leczeniu takich zaburzeń i chorób, jak ADHD, narkolepsja czy otępienie. Dzięki temu, że nootropy poprawiają zdolności poznawcze, m.in. pamięć i koncentrację, coraz więcej osób zaczęło stosować je bez wskazań medycznych. Czy to bezpieczna praktyka?

  • Zasady refundacji pieluchomajtek – aktualne wytyczne

    Nietrzymanie moczu lub kału dotyka wielu chorych, głównie osób starszych, z niepełnosprawnościami oraz chorobami nowotworowymi. Opieka nad pacjentem z tymi dolegliwościami generuje wysokie koszty. Dlatego warto znać zasady refundacji pieluchomajtek i innych wyrobów chłonnych: komu przysługuje, jak pozyskać zlecenie i gdzie je zrealizować. W artykule przedstawiamy najnowsze wytyczne.

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

  • Dlaczego warto się szczepić?

    Szczepienia są jednym z najważniejszych osiągnięć medycyny, które przyczyniły się do znacznego zmniejszenia liczby zachorowań i zgonów spowodowanych chorobami zakaźnymi. W dobie rozwijających się teorii spiskowych i dezinformacji warto zrozumieć, czym są szczepienia, jak działają i dlaczego są niezbędne dla zdrowia.

  • Problemy z żołądkiem a substancje naturalne. Dowody naukowe i innowacyjne podejście lecznicze

    Prawie każdemu z nas przynajmniej raz w życiu zdarzyło się doświadczyć niestrawności czy refluksu żołądkowo-przełykowego, charakteryzujących się bólem brzucha, trudnościami w trawieniu czy pieczeniem za mostkiem. Dwoma organami, których powyższy problem dotyczy w największym stopniu, są przełyk i żołądek.

  • INR testy do kontroli krzepliwości krwi – jak je wykonać? Cena, refundacja

    W styczniu 2024 roku wprowadzono do wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie aparaty i paski testowe do przeprowadzania testów diagnostycznych INR/PT. Wyroby te podlegają refundacji w przypadku pacjentów leczonych lekami przeciwzakrzepowymi z grupy antagonistów witaminy K oraz spełniających określone w rozporządzeniu kryteria. Testy INR do wykonania w warunkach domowych pozwalają w łatwy i szybki sposób monitorować terapię antykoagulantami takimi jak acenokumarol i warfaryna, co pozwala kontrolować prawidłowy zakres terapeutyczny dla pacjenta.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij