Retinoidy i suchość oczu. Czy jest związek?
Roman Wodowski

Retinoidy i suchość oczu. Czy jest związek?

Częstym działaniem niepożądanym związanym z doustnym stosowaniem leków z grupy retinoidów jest suchość skóry i błon śluzowych. Prowadzi to niekiedy do zapalenia czerwieni wargowej, krwotoków z nosa, a z objawów okulistycznych pojawiają się podrażnienia spojówek oraz suchość oczu. Niestety nie zawsze potrafimy skojarzyć suchość oczu z nowym, przyjmowanym przez nas lekiem.

Czym są retinoidy i jak działają?

Retinoidy (tretinoina, izotretinoina, acytrecyna) są pochodnymi witaminy A. Są to leki wydawane na podstawie recepty lekarskiej i stosowane w ciężkich postaciach łuszczycy czy trądziku opornego na standardowe, przeciwbakteryjne leki. Wykazują one szereg mechanizmów działania – działają przeciwtrądzikowo i przeciwłojotokowo, zapobiegają nadmiernemu rogowaceniu, wpływają korzystnie na różnicowanie się komórek naszej skóry i do tego działają przeciwzapalnie. Niektóre z tych leków są dostępne w postaci maści. Zewnętrzne zastosowanie może skutkować absorpcją do krążenia ogólnego, ale proces ten zachodzi w niewielkim stopniu. O ile niepożądane efekty miejscowych retinoidów dotyczą głównie skóry i błon śluzowych w miejscu aplikacji, o tyle w przypadku retinoidów stosowanych doustnie obserwuje się ogólnoustrojowe efekty.

Suchość oczu

Z objawów okulistycznych najczęściej obserwuje się suchość oczu z zapaleniem spojówek, co stanowi część zespołu objawów związanych z hiperwitaminozą A (takich jak: suchość skóry, wysychanie błon śluzowych nosa i gardła, czy zapalenie czerwieni wargowej). Niestety u części pacjentów objawy te utrzymują się nawet wiele miesięcy po zakończeniu terapii. Przyczyną tego jest m.in. dysfunkcja gruczołów Meiboma – gruczołów produkujących lipidową warstwę filmu łzowego (a więc tą zewnętrzną składową, chroniącą przed nadmiernym parowaniem). Spadek sekrecji gruczołów Meiboma i suchość oka mogą uniemożliwić używanie szkieł kontaktowych. Oprócz tego opisywane są także zaburzenia funkcji widzenia, kurza ślepota (nyctalopia), nadmierna wrażliwość na światło i nieprawidłowości w percepcji kolorów. W przypadku nagłego pogorszenia widzenia należy koniecznie zgłosić się na konsultację okulistyczną.

Jak sobie z tym radzić?

Sprawdzą się preparaty zawierające kwas hialuronowy, polisacharyd, naturalnie występujący w płynie łzowym. Kwas hialuronowy jest substancją wiskoelastyczną, posiadającą właściwości fizykochemiczne pozwalające na stosowanie go w preparatach tzw. „sztucznych łez”. Roztwory o takim składzie dobrze przylegają do powierzchni rogówki i spojówek, zapewniając długotrwałe nawilżenie. Należy jednak zwrócić uwagę na stężenie kwasu hialuronowego w kroplach. Oprócz czynnika nawilżającego cenna może być także obecność łagodzącego dekspantenolu i składników uzupełniających niedobory w warstwie lipidowej. Warto też wybierać krople o zwiększonej gęstości (będą się one dłużej utrzymywały na powierzchni oka) i bez konserwantów. Jeśli już są to krople z konserwantem, warto sięgnąć po te z nieco bezpieczniejszą dla powierzchni oka substancją, jak np. polyquad (polikwaternium-1). W przypadku suchości powiek warto zastosować specjalne kremy na brzegi powiek zawierające ceramidy niwelujące odruch drapania.

Pacjenci, którzy noszą soczewki kontaktowe, powinni rozważyć okulary przez cały okres leczenia. Należy unikać zadymionych, klimatyzowanych pomieszczeń. Retinoidy mogą również osłabiać zdolność widzenia w ciemnościach. Należy więc odpowiednio zmodyfikować swoje przyzwyczajenia (byłoby lepiej, aby nie prowadzić pojazdów nocą). Ze względu na ryzyko hiperwitaminozy A pacjentom nie wolno jednocześnie przyjmować leków zawierających witaminę A. Niniejszy artykuł nie wyczerpuje tematu wszystkich obostrzeń związanych z doustnym stosowaniem retinoidów (m.in. wpływu na profil lipidowy, aktywność enzymów wątrobowych, ryzyko działania teratogennego leków).

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Brak apetytu u dorosłych – co robić, gdy nie mamy ochoty jeść?

    Skutki uboczne leków, depresja, anoreksja, wysoki poziom stresu, ale i też następstwo zmniejszenia się percepcji węchu i smaku postępującego wraz z wiekiem. Często też pierwszy objaw poważnej choroby. Przyczyn braku apetytu może być naprawdę wiele. Jak poprawić apetyt? Co jeść, gdy brakuje smaku przez dłuższy czas? Czy istnieją skuteczne leki zwiększające łaknienie? 

  • Bolesne miesiączki – przyczyny, diagnostyka i leczenie bólu podczas okresu

    Bolesne miesiączki to problem wielu kobiet w wieku rozrodczym. Ból podczas menstruacji może mieć charakter pierwotny, pojawia się wówczas u młodych kobiet (do dwóch lat od pierwszego krwawienia) i towarzyszy im często aż do okresu przekwitania. Może być także wtórny, czyli wywołany stanami chorobowymi. Dolegliwości bólowe podczas miesiączki mogą być spowodowane występowaniem endometriozy, mięśniaków macicy czy torbieli jajników. Kiedy należy wykonać badania? Jak sobie radzić z bolesnymi miesiączkami?

  • Ból ręki – przyczyny, diagnostyka, leczenie, rehabilitacja bólu ręki

    Ból ręki może mieć różne przyczyny. Może być zarówno skutkiem urazu, np. skręcenia czy złamania, jak i chorób, takich jak zespół cieśni nadgarstka, zespół de Quervaina czy schorzenia o podłożu reumatycznym. Jak wygląda diagnostyka bólu ręki? Jak przebiega fizjoterapia przy bólu rąk?

  • Kołatanie serca – przyczyny, diagnostyka, leczenie palpitacji serca

    Kołatanie w klatce piersiowej opisywane jest przez pacjentów jako mocne lub niemiarowe bicie serca, znacząco różniące się od wcześniejszej pracy tego mięśnia. Palpitacja wywołuje niepokój i skłania do konsultacji lekarskiej. Co tak na prawdę kryje się pod pojęciem kołatania serca?

  • Wirusowe zapalenie gardła – objawy i leczenie. Domowe sposoby na zapalenie gardła o podłożu wirusowym

    Wirusowe zapalenie gardła najczęściej objawia się bólem gardła w momencie przełykania, podwyższoną temperaturą ciała, mogą pojawić się również katar, kaszel, bóle głowy. Infekcje gardła o podłożu wirusowym leczy się objawowo, stosując różnego rodzaju miejscowo działające preparaty przeciwbólowe w postaci tabletek do ssania czy aerozoli, a także leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. 

  • Wielomocz (poliuria) – co oznacza i w jakich chorobach może się pojawić? Diagnostyka i leczenie poliurii

    Równowaga płynowa jest kontrolowana przez proces przyjmowania płynów, perfuzji nerek, filtracji kłębuszkowej i resorpcji wody w cewkach zbiorczych nerek. Przyjmowane płyny zwiększają objętość krążącej krwi, a to wzmaga perfuzję nerek i filtrację w kłębuszkach oraz zwiększone wydalanie moczu. Proces ten hamowany jest przez hormon antydiuretyczny (wazopresynę, ADH), wydzielany przez podwzgórze i uwalniany przez przysadkę mózgową. ADH zwiększa resorpcję (wchłanianie) wody w kanalikach zbiorczych nerek, zmniejszając ilość wydalanego moczu. Jeśli dochodzi do zaburzeń np. w wydzielaniu wazopresyny, może pojawić się wielomocz. Czym dokładnie jest poliuria? 

  • Nadmierne pragnienie (polidypsja) – co może oznaczać? Przyczyny i leczenie polidypsji

    Uczucie pragnienia jest subiektywnym odczuciem potrzeby pobierania płynów. Może być ono zmniejszone (w stanach uszkodzenia ośrodka pragnienia w podwzgórzu) lub – częściej – zwiększone. Wzmożone pragnienie (polidypsja) najczęściej idzie w parze z nadmiernym wydzielaniem moczu (poliurią). Zwiększona utrata płynów ustrojowych może odbywać się nie tylko przez nerki, ale także przez skórę (obfite poty), przewód pokarmowy (wymioty, biegunka) lub płuca (gorączka). Pragnienie bywa fizjologiczną reakcją na zwiększoną utratę wody z organizmu, jednak nadmierne jest niemal zawsze objawem chorobowym. 

  • Wypadnięcie dysku – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia

    Każdy krążek międzykręgowy kręgosłupa jest zbudowany z dwóch części: miękkiej, galaretowatej części wewnętrznej – jądra miażdżystego i twardego pierścienia włóknistego znajdującego się na zewnętrz. Uraz lub przeciążenie mogą spowodować, że wewnętrzna część krążka wysunie się poza pierścień, nazywa się to wypadnięciem dysku. Jakie objawy powoduje przepuklina krążka międzykręgowego, czyli wypadający dysk?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij