Sosna zwyczajna — na kaszel, bezssenność i ból

Według ludowej tradycji sosna to drzewo życiodajne z właściwościami magicznymi. W dawnych czasach w święta Bożego Narodzenia gałązki sosny wieszano w domach, by chroniła dom i mieszkańców przed urokami. 

Spis treści

Sosna zwyczajna – zastosowanie i wskazania

Surowce z sosny mają mnóstwo zastosowań. Olejek sosnowy jest stosowany w zapaleniu górnych dróg oddechowych, jest składnikiem wielu tradycyjnych produktów roślinnych. Przetwory ze szczytów sosny i pączków również stosuje się w stanach zapalnych górnych dróg oddechowych, chrypce, kaszlu i bólu gardła. Sosna jest też środkiem delikatnie moczopędnym i napotnym, a także dostarcza witaminę C, podnosi odporność. Odwary z igieł sosnowych służą do kąpieli wzmacniających i przy chorobach skóry. Kąpiele pomagają w chorobach skórnych, sinicy nóg i rąk, w owrzodzeniach żylakowych, odmrożeniach i jako kąpiel odkażająca i uspokajająca w nadwrażliwości nerwowej i bezsenności. Odwary stosowane są też do wcierań przy nerwobólach i bólach reumatycznych w postaci wieloskładnikowych maści rozgrzewających. Olejek terpentynowy stosowany zewnętrznie działa przeciwbólowo w nerwobólach i bólach gośćcowych. Mieszanina pinenów, która jest izolowana z tego olejku ma działanie moczopędne i przeciwbakteryjne, żółciopędne i przeciwskurczowe. Dziegieć sosnowy jest stosowany w łojotoku, liszajach i grzybicach skóry i przy świerzbie. Z bursztynu uzyskuje się nalewkę bursztynową do nacierania w bólach reumatycznych.

Według ludowej tradycji sosna to drzewo życiodajne z właściwościami magicznymi. W dawnych czasach w święta Bożego Narodzenia gałązki sosny wieszano w domach, by chroniła dom i mieszkańców przed urokami. 

Sosna zwyczajna – wygląd, pochodzenie, morfologia

Sosna zwyczajna (Pinus silvestris), z rodziny sosnowatych (Pinaceae) to duże drzewo iglaste osiągające wysokość do 40 metrów. Występuje na półkuli północnej w strefie klimatu umiarkowanego. W Polsce występuje pospolicie tworząc lasy. Kora sosny na starszych drzewach jest czerwonawożółta i łuszczy się cienkimi warstwami w górnej części pnia, a w dolnej części jest z kolei gruba, popękana wielobocznie, wewnątrz jest brunatnoczerwona. Szpilki ma sztywne od 4 do nawet 7 cm długości, są sinozielone. Szyszki są raczej pojedyncze, czasem po 2-3, stożkowate i stojące na gałęzi do 7 cm i na szerokość 3,5 cm z widocznym środkowym wyrostkiem. Z sosny uzyskuje się wiele surowców w tym pączki (Gemmae Pini), pędy (Turiones Pini), balsam sosnowy (Balsamum Pini silvestris, Terebinthina communis), olejek terpentynowy (Oleum Terebinthinae), kalafonię (Colophonium), korę (Cortex Pini silvestris), olejek sosnowy (Oleum Pini silvestris), dziegieć sosnowy (Pix liquida Pini), bursztyn (Succinum). Bursztyn to stwardniała żywica z drzew iglastych żyjących w oligocenie około 300 milionów lat temu. Paleobotanik nazwał jeden z tych gatunków sosną bursztynową (Pinus succinifera). 

Sosna zwyczajna – działanie, właściwości, skład

Pączek sosny zawiera 0,4% olejku etetycznego, w którego skład wchodzą pinen, limonen i borneol, oprócz tego występują substancje gorzkie, żywice, garbniki i witamina C. Pędy sosny mają podobny skład. Dzięki temu pędy i pączki sosny działają wykrztuśnie. Pobudzają one ruchy nabłonka rzęskowego i pobudzają wydzielanie błon śluzowych górnych dróg oddechowych. Mają też działanie delikatnie odkażające, hamują rozwój drobnoustrojów w jamie ustnej i gardła. Mają też właściwości antyseptyczne, co wykorzystuje się w chorobach skórnych. Cechują się też łagodnym działaniem moczopędnym.

Olejek z sosny składa się z pinenu, limonenu, borneolu i estru octowego, felandrenu i dwuterpenu. Dzięki temu olejek sosnowy ma działanie bakteriobójcze, wykrztuśne i rozkurczowe.

Olejek terpentynowy zawiera pinen, karen, cymen i kamfen. Olejek ten podawany zewnętrznie działa delikatnie odkażająco, rumieni skórę i łagodnie rozgrzewa. Jest dobrze wchłanialny przez skórę, ułatwia wchłanianie związków w nim zawartych. Nie jest stosowany wewnętrznie z racji drażnienia błon śluzowych. Z tego olejku izoluje się pineny, które po podaniu doustnym działają żółciopędnie. Pinen, składnik tego olejku jest bardzo ważną substancją wyjściową do syntezy związków zapachowych, jak octan mentanylu i izobornylu, terpineol, octan terpinylu, geraniol i linalol. Używany  jest też w syntezie syntetycznej kamfory do przemysłu chemicznego i farmaceutycznego. 

Kalafonia zawiera dwuterpenowe kwasy żywiczne (Kwas pimarowy i abietynowy), substancje gorzkie i śladowe ilości olejku eterycznego. Dzięki temu kalafonia jest wykorzystywana do wyrobu plastrów i maści, poprawia ona ich konsystencję i przyczepność do skóry.

Dziegieć sosnowy zawiera związki fenolowe jak gwajakol, pirokatechol, krezol, kwasy żywiczne i węglowodory aromatyczne. Dzięki temu ma właściwości odkażające i przeciwgrzybicze. W połączeniu z siarką działa na swierzba i choroby skóry. Ze względu na swój nieprzyjemny zapach jest coraz rzadziej stosowany w lecznictwie.

Bursztyn ma dotąd niepoznany bliżej skład. Po suchej destylacji drobinek bursztynu otrzymuje się oleisty, brunatny destylat rozpuszczalny w alkoholu, który zawiera węglowodory terpenowe i kwas bursztynowy od 3% do 8%, wydzielający się w postaci kryształów. Kalafonię bursztynową pozyskiwaną z bursztynu dawniej używano do wyrobów trwałych i cennych lakierów bursztynowych. Bursztyn w połączeniu ze spirytusem służy do nacierań bolących mięśni, stawów.

Kora sosny ma 3,6-6,3% garbników, kwas ferulowy, chlorogenowy, galusowy i kawowy, około 0,05% olejku eterycznego i do 1,8% związków cukrowych. Kora jest źródłem garbników, które są wykorzystywane w przemyśle farmaceutycznym. 

Sosna zwyczajna – stosowanie i dawkowanie

Odwar z pączków jako środek wykrztuśny: pół łyżki pączków zalać szklanką gorącej wody, gotować powoli pod przykryciem 5 minut, odstawić na 15 minut, przecedzić. Pić 1/2-2/3 szklanki 3 razy dziennie po jedzeniu.

Odwar z pączków jako środek delikatnie moczopędny: pół łyżki pączków na 2 szklanki gorącej wody, przyrządzić jak wyżej, pić 1/2-2/3 szklanki 3 razy dziennie między posiłkami.

Syrop z pączków sosny jako środek wykrztuśny, w nieżycie jamy ustnej, gardła i krtani: świeże sosnowe pączki zbierane pod koniec jesieni bądź wczesną wiosną, przeciąć na połowę, układać warstwami w słoiku i przesypywać obficie cukrem. Odstawić w temperaturze pokojowej na 3 tygodnie do puszczenia soków. Wymieszać i zostawić na 2 tygodnie. Gotowy syrop pić po 1 łyżeczce parę razy dziennie po jedzeniu.

Sosnowa kąpiel wzmacniająca, uspokajająca, uspokajająca i delikatnie moczopędna: kilkanaście młodych pędów sosny bądź 3 garście igliwia zalać 2-3 l wody, gotować pod przykryciem 10 minut. Odstawić na 15 min, przecedzić do wanny z wodą wypełnioną do 1/3 objętości wanny o temp. około 37oC. Kąpać się 10-20 minut. Taką kąpiel można także sporządzić poprzez dodanie 4 łyżeczek szamponu do wanny wypełnionej wodą w 1/3 i zmieszać z 2 łyżkami olejku sosnowego.

Spirytus bursztynowy jako preparat przeciwbólowy, łagodzący na bóle gośćcowe stawów i mięśni, na nerwobóle: 1 łyżkę rozdrobnionego i nieprzetworzonego bursztynu umyć w wodzie, przenieść do słoika, zalać połową szklanki spirytusu. Zamknąć i przechowywać w temperaturze pokojowej, często mieszać. Powstaje jasnosłomkowy roztwór gotowy do użycia. Bursztyn, który został w słoiku można kilkukrotnie zalewać nową porcją spirytusu.

Sosnowy napój witaminowy dostarczający bardzo dużą dawkę witaminy C: 50 g świeżych, wymytych i roztartych zielonych igieł sosny zalać 1 szklanką wrzącej wody i pozostawić w ciemnym i suchym miejscu na 2 godziny. Płyn następnie przecedzić i posłodzić. Podawać do picia w formie rozcieńczonej. 

Sosna zwyczajna – skutki uboczne, przedawkowanie

Nie zaleca się stosowania preparatów z sosny kobietom w ciąży i karmiącym, nie ma danych dotyczących bezpieczeństwa jego stosowania. Olejki eteryczne sosnowy i terpentynowy mogą podrażniać drogi oddechowe i powodować alergie skórne. Dziegieć drażni skórę, częściowo się wchłania i może spowodować podrażnienie nerek przy jego stosowaniu na duże powierzchnie ciała. 

Leki zawierające sosnę zwyczajną

Suplementy i wyroby medyczne zawierające sosnę zwyczajną

Kosmetyki zawierające sosnę zwyczajną

Działanie

  • bakteriobójcze
  • moczopędne (diuretyczne) (zwiększa objętość wydalanego moczu)
  • przeciwgrzybicze
  • rozgrzewające
  • wykrztuśne

Postacie i formy

  • susz
  • odwar
  • nalewka
  • mikstura
  • syrop
  • olejek eteryczny
  • tabletka
  • kapsułka
  • maść
  • krem
  • plaster
  • płyn doustny
  • szampony i odżywki do włosów
  • żel na skórę
  • tabletki do ssania
  • pastylki do ssania

Substancje aktywne

  • witamina C
  • żywice
  • garbniki
  • borneol
  • α-pinen
  • kwas chlorogenowy
  • Kwas kawowy
  • kamfen
  • kwas galusowy
  • limonen
  • kwasy żywiczne
  • Gwajakol
  • krezol
  • pirokatechol
  • węglowodory aromatyczne
  • Kwas ferulowy
  • Kwas abietynowy
  • felandren
  • terpineol
  • mircen
  • związki gorzkie

Surowiec

  • kora
  • pąk
  • szyszka
  • pęd
  • żywica
  • olejek
  • dziegieć
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij