Polipragmazja – czym jest i jakie są jej przyczyny oraz skutki? - portal DOZ.pl
Polipragmazja – czym jest i jakie są jej przyczyny oraz skutki?
Joanna Naczyńska

Polipragmazja – czym jest i jakie są jej przyczyny oraz skutki?

Pacjenci cierpiący na kilka chorób przyjmują wiele leków jednocześnie. Składniki poszczególnych medykamentów mogą wchodzić pomiędzy sobą w interakcje. Kiedy można mówić o nadmiernym stosowaniu leków? Jakie są skutki polipragmazji i jak się przed nią uchronić? Które połączenia leków są niebezpieczne? 

Polipragmazja – co oznacza?

Terminem polipragmazji określa się niewłaściwą terapię wielolekową. Co dokładnie oznacza? Jeżeli pacjent jest leczony przez kilku specjalistów z różnych dziedzin medycyny, każdy z nich przepisuje określone leki, nie zawsze wiedząc o lekach zleconych dla tego samego pacjenta przez innego lekarza. Dochodzi wówczas do sytuacji, w której pacjent zażywa wiele leków jednocześnie. Pomiędzy nimi mogą zachodzić interakcje powodujące niekorzystne efekty i zagrażające zdrowiu pacjenta. To właśnie wtedy można mówić o polipragmazji. 

Problem polipragmazji dotyczy najczęściej starszych osób po 65. roku życia oraz osób w podeszłym wieku. 

Jakie inne czynniki sprzyjają polipragmazji? 

Czynnikiem sprzyjającym polipragmazji jest również stosowanie bez wyraźnej konieczności leków dostępnych bez recepty. Zażywanie ich, z polecenia sąsiada lub rodziny, może bardzo niekorzystnie wpłynąć na terapię rozpoczętą przez lekarza. Pacjenci w obawie przed możliwą dezaprobatą, często zatajają fakt zażywania innych specyfików przed lekarzem prowadzącym, co dodatkowo utrudnia proces leczenia. Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia polipragmazji, warto poinformować farmaceutę w aptece o tym, jakie leki wydawane na podstawie recepty lekarskiej stosujemy, zanim zdecydujemy się zakupić kolejny preparat polecony przez znajomych.

Kolejną przyczyną polipragmazji jest nieprawidłowe zażywanie leków np. w połączeniu z konkretnym pokarmem. Aby tego uniknąć, należy zapoznać się z informacją zamieszczoną w ulotce lub poprosić o poradę farmaceutę, w jaki sposób prawidłowo zażywać lek (przed, w trakcie czy po posiłku). W wielu przypadkach nieprzestrzeganie tych zaleceń prowadzi do osłabienia lub wystąpienia działań niepożądanych, a w ostateczności do wdrożenia kolejnego leku w terapii pacjenta.

Polecane dla Ciebie

Polipragmazja a polifarmakoterapia 

Stosowanie wielu leków, czyli tzw. polifarmakoterapia (wielolekowość, politerapia) jest częstą praktyką stosowaną przez lekarzy i ma na celu uzyskanie określonego efektu leczniczego. Niektóre medykamenty podawane łącznie wykazują tzw. synergizm hiperaddycyjny, czyli wzmocnienie działania wykazywanego oddzielnie przez każdy z tych leków. 

Politerapię stosuje się również z powodu występowania u pacjenta kilku chorób jednocześnie (np. nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, choroby zwyrodnieniowej, choroby neurologicznej). Takie sytuacje są częste i wymagają leczenia u kilku lekarzy specjalistów. Podsumowując, polifarmakoterapia to bezpieczna, efektywna i przede wszystkim dostosowana do zdrowia oraz potrzeb pacjenta praktyka.   

Jakie są skutki polipragmazji lekowej?

W polipragmazji lekowej może dojść do wzmocnionego działania leczniczego, lecz w sposób niekontrolowany. Zwykle jednak nasilają się działania niepożądane, które mogą zagrażać zdrowiu pacjenta. Niektóre połączenia leków mogą znosić wzajemnie swoje działanie lub osłabiać je i przyczyniać się do braku efektu leczniczego. 

Polipragmazja – przykłady 

Przykładów polipragmazji jest wiele. W tym miejscu można przywołać chociażby stosowanie łącznie dwóch doustnych medykamentów z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych np. ibuprofenu i ketoprofenu. Łączenie tych dwóch leków nie wzmacnia ich działania przeciwbólowego i przeciwzapalnego, zwiększa natomiast ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego, a także wątroby i nerek. 

Innym przykładem jest leczenie opioidowymi lekami przeciwbólowymi takimi jak tramadol. Pacjenci, którzy go przyjmują nie powinni stosować leków dostępnych bez recepty lub suplementów diety zawierających ostropest plamisty

Czy można ograniczyć polipragmazję? Jak jej zapobiec?

Z pewnością warto zacząć od edukacji poprzez rozmowę lekarza z pacjentem o jego chorobie, leczeniu i znaczeniu przestrzegania zaleceń lekarskich. Komunikat powinien być dla pacjenta zrozumiały, a rozmowa przeprowadzona w komfortowych warunkach, umożliwiających swobodne pytania i udzielenie odpowiedzi na wszelkie wątpliwości pacjenta. 

Aby proces leczenia był koordynowany i aby można było uniknąć zjawiska polipragmazji, dobrze jest dokonywać przeglądu stosowanych leków i poinformować lekarza, który rozpoczyna leczenie o wszystkich innych lekach, jakie stosujemy stale lub od czasu do czasu „na własna rękę”.

Pacjent, który jest świadomy konieczności stosowania zleconych leków i celu terapii, przestrzega zaleceń lekarskich i ostrożnie podchodzi do prób modyfikacji zleconego leczenia, co ogranicza ryzyko wystąpienia zjawiska polipragmazji.

  1. J. Woroń, Polipragmazja – czy zwiększa się świadomość zagrożeń?, „Medycyna po dyplomie”, nr  12 2018.
  2. Farmakodynamika. Podręcznik dla studentów farmacji, pod red. W. Jańca, J. Krupińskiej, Warszawa 1999, str. 60-61.

 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Endoproteza kolana – wskazania, przebieg zabiegu, rehabilitacja po endoprotezoplastyce stawu kolanowego

    Endoprotezoplastyka kolana to zabieg chirurgiczny polegający na wymianie niesprawnego stawu kolanowego na implant. Operację przeprowadza się, gdy dochodzi do poważnych, nieodwracalnych zmian degeneracyjnych chrząstki stawowej (ma to miejsce na przykład w przebiegu choroby zwyrodnieniowej kolana). Pacjentowi towarzyszy wówczas silny ból kolana, upośledzenie ruchomości stawu, sztywność, znaczne obniżenie komfortu życia. Jak wygląda wszczepienie endoprotezy kolana? Jak przebiega rekonwalescencja?

  • Kwas foliowy metylowany – czy kobiety bez mutacji MTHFR także powinny go suplementować?

    Istnieje grupa kobiet, która ze względu na to, że posiada mutację genu MTHF, nie może właściwie metabolizować kwasu foliowego do jego aktywnej postaci, która jest niezbędna m.in do prawidłowego rozwoju płodu. Te pacjentki w trakcie przygotowywania się do zajścia w ciążę, jak i będąc w ciąży, powinny suplementować około 0,4 mg kwasu foliowego i metafoliny, czyli zmetylowanej formy kwasu foliowego. Dowiedz się więcej o kwasie foliowym w zmetylowanej formie, czytając niniejszy artykuł.

  • Jak działa solpadeina? Kiedy ja stosować i jak dawkować?

    Solpadeina jest lekiem przeciwbólowymi przeciwgorączkowym. Występuje w formie kapsułek oraz tabletek dojelitowych i tych, które można rozpuścić w wodzie. Można ją podać osobom, które ukończyły dwunasty rok życia, niemniej nie podczas przeziębienia z zajęciem układu oddechowego. Jak dawkować solpadeinę, czy kobiety w ciąży mogą zażywać lek i z czym nigdy nie łączyć połączenia paracetamolu, fosforanu kodeiny oraz kofeiny? Na te i inne pytania odpowiedź znajduje się w niniejszym artykule.

  • Makrogole – czym są? Działanie przeczyszczające, zastosowanie, przeciwwskazania

    Makrogole to dobrze tolerowane i bezpieczne w stosowaniu preparaty, które wykorzystuje się w przypadku zaparć zarówno tych długotrwałych, jak i sporadycznych. Powodują zwiększenie objętości płynów w świetle jelit oraz wywołują działanie przeczyszczające. Czy kobiety w ciąży i dzieci mogą stosować makrogole, jakie są skutki uboczne zażywania tych leków, a także jak długo może być prowadzona terapia z wykorzystaniem PEG?

  • Oparzenie meduzy – co robić?

    Wakacyjna kąpiel dla niektórych może skończyć się przykrym i dość bolesnym doświadczeniem za sprawą parzących, galaretowatych parasolek, swobodnie pływających w toni wodnej, czyli meduz. Do obrony oraz chwytania pokarmu używają parzydełek, zawierających jad, którego siła działania jest zróżnicowana w zależności od rodzaju meduzy. Po czym można rozpoznać, że oparzyła nas meduza? Dowiedz się, co zrobić po oparzeniu meduzą, zwłaszcza jeśli planujesz zagraniczne wakacje nad wodą.    

  • DEET – co to jest, dlaczego odstrasza komary i kleszcze? Bezpieczeństwo sprayu na owady

    DEET jest repelentem otrzymanym syntetycznie. Działanie tego preparatu polega na zaburzaniu węchu owadów, które nie są w stanie odebrać i zakodować zapachu kwasu mlekowego, będącego składnikiem potu potencjalnego żywiciela. Jak poprawnie stosować DEET, czy dzieci i kobiety w ciąży mogą bezpiecznie z niego korzystać i czy DEET na komary może być szkodliwy dla zdrowia?

  • Zastrzyki z kwasu hialuronowego – czym są iniekcje dostawowe i kiedy należy je stosować?

    W niechirurgicznym leczeniu artrozy i chorób chrząstki stawowej stosowana jest dostawowa suplementacja kwasu hialuronowego (HA), czyli wiskosuplementacja. Zazwyczaj iniekcje dostawowe dotyczą stawów kolanowego oraz biodrowego. W aptekach oraz przychodniach dostępne są liczne preparaty do wiskosuplementacji kwasem hialuronowym. Produkty te różnią się usieciowaniem oraz masą cząsteczkową HA. Który preparat wybrać, jaka jest różnica między zastrzykami z kwasem hialuronowym a preparatami zawierającymi kolagen?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij