Polipragmazja – czym jest i jakie są jej przyczyny oraz skutki?
Joanna Naczyńska

Polipragmazja – czym jest i jakie są jej przyczyny oraz skutki?

Pacjenci cierpiący na kilka chorób przyjmują wiele leków jednocześnie. Składniki poszczególnych medykamentów mogą wchodzić pomiędzy sobą w interakcje. Kiedy można mówić o nadmiernym stosowaniu leków? Jakie są skutki polipragmazji i jak się przed nią uchronić? Które połączenia leków są niebezpieczne? 

Polipragmazja – co oznacza?

Terminem polipragmazji określa się niewłaściwą terapię wielolekową. Co dokładnie oznacza? Jeżeli pacjent jest leczony przez kilku specjalistów z różnych dziedzin medycyny, każdy z nich przepisuje określone leki, nie zawsze wiedząc o lekach zleconych dla tego samego pacjenta przez innego lekarza. Dochodzi wówczas do sytuacji, w której pacjent zażywa wiele leków jednocześnie. Pomiędzy nimi mogą zachodzić interakcje powodujące niekorzystne efekty i zagrażające zdrowiu pacjenta. To właśnie wtedy można mówić o polipragmazji. 

Problem polipragmazji dotyczy najczęściej starszych osób po 65. roku życia oraz osób w podeszłym wieku. 

Jakie inne czynniki sprzyjają polipragmazji? 

Czynnikiem sprzyjającym polipragmazji jest również stosowanie bez wyraźnej konieczności leków dostępnych bez recepty. Zażywanie ich, z polecenia sąsiada lub rodziny, może bardzo niekorzystnie wpłynąć na terapię rozpoczętą przez lekarza. Pacjenci w obawie przed możliwą dezaprobatą, często zatajają fakt zażywania innych specyfików przed lekarzem prowadzącym, co dodatkowo utrudnia proces leczenia. Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia polipragmazji, warto poinformować farmaceutę w aptece o tym, jakie leki wydawane na podstawie recepty lekarskiej stosujemy, zanim zdecydujemy się zakupić kolejny preparat polecony przez znajomych.

Kolejną przyczyną polipragmazji jest nieprawidłowe zażywanie leków np. w połączeniu z konkretnym pokarmem. Aby tego uniknąć, należy zapoznać się z informacją zamieszczoną w ulotce lub poprosić o poradę farmaceutę, w jaki sposób prawidłowo zażywać lek (przed, w trakcie czy po posiłku). W wielu przypadkach nieprzestrzeganie tych zaleceń prowadzi do osłabienia lub wystąpienia działań niepożądanych, a w ostateczności do wdrożenia kolejnego leku w terapii pacjenta.

Polecane dla Ciebie

Polipragmazja a polifarmakoterapia 

Stosowanie wielu leków, czyli tzw. polifarmakoterapia (wielolekowość, politerapia) jest częstą praktyką stosowaną przez lekarzy i ma na celu uzyskanie określonego efektu leczniczego. Niektóre medykamenty podawane łącznie wykazują tzw. synergizm hiperaddycyjny, czyli wzmocnienie działania wykazywanego oddzielnie przez każdy z tych leków. 

Politerapię stosuje się również z powodu występowania u pacjenta kilku chorób jednocześnie (np. nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, choroby zwyrodnieniowej, choroby neurologicznej). Takie sytuacje są częste i wymagają leczenia u kilku lekarzy specjalistów. Podsumowując, polifarmakoterapia to bezpieczna, efektywna i przede wszystkim dostosowana do zdrowia oraz potrzeb pacjenta praktyka.   

Jakie są skutki polipragmazji lekowej?

W polipragmazji lekowej może dojść do wzmocnionego działania leczniczego, lecz w sposób niekontrolowany. Zwykle jednak nasilają się działania niepożądane, które mogą zagrażać zdrowiu pacjenta. Niektóre połączenia leków mogą znosić wzajemnie swoje działanie lub osłabiać je i przyczyniać się do braku efektu leczniczego. 

Polipragmazja – przykłady 

Przykładów polipragmazji jest wiele. W tym miejscu można przywołać chociażby stosowanie łącznie dwóch doustnych medykamentów z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych np. ibuprofenu i ketoprofenu. Łączenie tych dwóch leków nie wzmacnia ich działania przeciwbólowego i przeciwzapalnego, zwiększa natomiast ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego, a także wątroby i nerek. 

Innym przykładem jest leczenie opioidowymi lekami przeciwbólowymi takimi jak tramadol. Pacjenci, którzy go przyjmują nie powinni stosować leków dostępnych bez recepty lub suplementów diety zawierających ostropest plamisty

Czy można ograniczyć polipragmazję? Jak jej zapobiec?

Z pewnością warto zacząć od edukacji poprzez rozmowę lekarza z pacjentem o jego chorobie, leczeniu i znaczeniu przestrzegania zaleceń lekarskich. Komunikat powinien być dla pacjenta zrozumiały, a rozmowa przeprowadzona w komfortowych warunkach, umożliwiających swobodne pytania i udzielenie odpowiedzi na wszelkie wątpliwości pacjenta. 

Aby proces leczenia był koordynowany i aby można było uniknąć zjawiska polipragmazji, dobrze jest dokonywać przeglądu stosowanych leków i poinformować lekarza, który rozpoczyna leczenie o wszystkich innych lekach, jakie stosujemy stale lub od czasu do czasu „na własna rękę”.

Pacjent, który jest świadomy konieczności stosowania zleconych leków i celu terapii, przestrzega zaleceń lekarskich i ostrożnie podchodzi do prób modyfikacji zleconego leczenia, co ogranicza ryzyko wystąpienia zjawiska polipragmazji.

  1. J. Woroń, Polipragmazja – czy zwiększa się świadomość zagrożeń?, „Medycyna po dyplomie”, nr  12 2018.
  2. Farmakodynamika. Podręcznik dla studentów farmacji, pod red. W. Jańca, J. Krupińskiej, Warszawa 1999, str. 60-61.

 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Leki przeciwwirusowe na grypę. Czym jest amantadyna, rymantadyna, oseltamiwir i zanamiwir?

    Najsilniejszymi lekami przeciwwirusowymi na grypę są: amantadyna, rymantadyna (leki starej generacji), oseltamiwir i zanamiwir (leki nowej generacji). Stosowane są jedynie na wskazanie lekarza, który tylko w uzasadnionych przypadkach wdroży leczenie tymi substancjami. Mają one charakter wirusostatyczny, a leczenie z ich udziałem trwa najczęściej 5. dni. Jakie są przeciwwskazania do stosowania leków przeciwwirusowych, jaki jest ich mechanizm działania oraz kiedy leki na grypę są skuteczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cynk – suplementacja, niedobory i nadmiar. Czy tabletki z cynkiem pomoga odzyskać węch i smak?

    Prawidłowy poziom cynku wynosi u osób dorosłych 11–18 µmol/l (70–120 µg/dl), natomiast u dzieci 11–24 µmol/l (70–160 µg/dl). Jego odpowiednia ilość pomaga zachować piękny wygląd skóry, włosów i paznokci. Cynk pełni bardzo istotne funkcje w metabolizmie komórkowym, wpływa na funkcjonowanie układu odpornościowego oraz działanie zmysłów smaku i węchu. Jakie jeszcze właściwości ma cynk, czy utrata powonienia przy COVID-19  to powód, dla którego warto go suplementować oraz czym jest cynk chelat aminokwasowy? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Tabletka „dzień po” – czym jest antykoncepcja awaryjna?

    Antykoncepcja awaryjna, potocznie nazywana tabletką „dzień po”, stosowana jest już po odbytym stosunku seksualnym, który był niezabezpieczony lub gdy inne zastosowane metody antykoncepcji okazały się niewystarczające. Ma ona na celu zapobiec zapłodnieniu przez blokowanie lub opóźnianie owulacji. Obecnie dostępne są dwa rodzaje tabletek „dzień po”. Czym się różnią? Jak działają? Czy można je dostać bez recepty?

  • Czym są beta-blokery i kiedy należy je stosować? Leki nowej generacji

    Efektem działania beta-blokerów jest m.in. zwolnienie akcji serca i jego kurczliwości, zmniejszenie zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen czy zmniejszenie ilości krwi, jaką podczas skurczu wyrzucają komory serca. W Polsce najczęściej rekomendowane przez lekarzy beta-blokery to: bisoprolol, metoprolol, nebiwolol. Beta-blokery są dopuszczone do leczenia nadciśnienia u kobiet w okresie ciąży, ponieważ uważane są za grupę leków stosunkowo bezpiecznych dla płodu.

  • Wazelina – jak działa?

    Wazelina od lat cieszy się popularnością wśród ludzi w każdym wieku ze względu na jej uniwersalne zastosowanie. W poniższym artykule omawiamy wszystkie zalety i właściwości wazeliny, a także sprawdzamy, czy jej stosowanie jest bezpieczne.

  • Czym są modulatory homocysteiny? Jak wpływa na zmęczenie i poziom hormonów?

    Homocysteina jest aminokwasem. Nieregulowany poziom tej cząsteczki sprzyja rozwojowi chorób układu krwionośnego u ludzi. Suplementy z modulatorami homocysteiny zawierają zazwyczaj witaminę B6, B12, kwas foliowy i betainę (trimetyloglicynę, TMG). Wyniki licznych badań naukowych wskazują, że regularne przyjmowanie przez minimum kilka tygodni modulatorów homocysteiny może przyczynić się do obniżenia nadmiernego poziomu homocysteiny we krwi.

  • Czy warto brać antyoksydanty w tabletkach, kroplach lub kapsułkach?

    Antyoksydanty w postaci tabletek to suplementy diety zawierające związki, które mogą pomóc w ochronie komórek organizmu przed uszkodzeniami powodowanymi przez wolne rodniki. Niektóre przykłady przeciwutleniaczy, które można znaleźć w postaci tabletek, to witaminy C i E, beta-karoten i selen. Przyjmowanie suplementów antyoksydacyjnych nie zawsze jest jednak zalecane. Zawsze zaleca się rozmowę z lekarzem przed przyjęciem jakichkolwiek suplementów diety.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij