Połóg
Anna Posmykiewicz

Połóg

Co to jest połóg? Kiedy się zaczyna? Jak długo trwa? Co dzieje się w jego okresie? Są to pytania, które na pewno zadaje sobie większość kobiet. Kobiety ciężarne bardzo często słyszą to słowo od swoich lekarzy, jednak tak naprawdę zazwyczaj do końca nie wiedzą, co ono oznacza i co dokładnie kryje się pod tym pojęciem.

Połóg to okres poporodowy, w którym w organizmie kobiety cofają się zmiany powstałe w czasie ciąży i porodu. Połóg obejmuje zazwyczaj 6-8 tygodni po porodzie. W jego czasie przede wszystkim dochodzi do procesu odnowy, gojenia oraz inwolucji (czyli zaniku) narządów płciowych, dochodzi do wytwarzania mleka w gruczołach piersiowych (laktacja) oraz do podjęcia funkcji generatywnej przez jajniki.

W czasie połogu w kobiecym organizmie zaczynają się pojawiać także zmiany, które dotyczą całego organizmu. Dotyczą one przede wszystkim układu hormonalnego, krążenia, moczowego oraz skóry i powłok brzusznych.

Zmiany hormonalne

W okresie ciąży w organizmie kobiety znacznie narasta poziom żeńskich hormonów płciowych, czyli progesteronu i estrogenów. Podczas połogu poziom tych hormonów systematycznie maleje, jest to związane głównie z brakiem czynności hormonalnej prowadzonej w okresie ciąży przez łożysko. W tym czasie, głównie podczas drażnienia brodawek sutkowych w czasie karmienia piersią, narasta poziom innego hormonu-prolaktyny. Jej duży poziom doprowadza do zahamowania wytwarzania gonadoliberyny, czyli hormonu produkowanego przez podwzgórze (strukturę wchodzącą w skład układu hormonalnego), a to z kolei pociąga za sobą skutek w postaci opóźnionego wystąpienia lub braku miesiączki u kobiet karmiących (tzw. laktacyjny brak miesiączki).

Zmiany w układzie krążenia i składzie krwi

W 1 dobie połogu narasta objętość krwi krążącej o około 15-30 %, aby w kolejnych dobach ulegać stopniowemu zmniejszaniu o około 15 %, co jest spowodowane zwiększoną częstością oddawania moczu.  Ponadto, bezpośrednio po porodzie, rośnie objętość krwi pompowanej przez serce (tzw. objętość wyrzutowa serca), aby po kilku dniach ulegać zmniejszeniu do stanu wyjściowego sprzed ciąży. W składzie krwi także pojawiają się zmiany: we wczesnym okresie połogu rośnie ilość białych krwinek, płytek krwi i fibrynogenu.

Zmiany w układzie moczowym

W połogu znacznie zwiększa się ilość wydalanego moczu, czyli diureza.  Jest to spowodowane koniecznością wydalenia nadmiernej ilości tzw. płynu tkankowego, którego większa ilość występuje u kobiet,  u których w czasie ciąży widoczne byłby duże obrzęki.  U niektórych kobiet, bezpośrednio po porodzie, obserwuje się przejściowe trudności w oddawaniu moczu- wymagają one wtedy założenia cewnika. Także szerokość dróg moczowych, które w okresie ciąży były szersze i stawały się częstą przyczyną infekcji, po około dwóch tygodniach powraca do normy.

Zmiany skórne i powłok brzusznych

W okresie połogu ustępują też przebarwienia skórne, które w czasie ciąży obejmują głównie brodawki sutkowe oraz okolicę brzucha, bledną-lecz nie znikają-rozstępy. Powłoki brzuszne przez pewien czas stają się bardziej miękkie i wiotkie.

Zmiany w narządach płciowych

Podstawowa zmiana to zmniejszanie się wielkości i masy macicy. Proces ten nazywa się inwolucją. Należy pamiętać o tym, że w okresie ciąży masa macicy osiąga około 1 kg, a pod koniec 6 tygodnia połogu wynosi już tylko 50-60 g. Zmniejszanie się masy macicy jest najszybsze na początku połogu, w ciągu bowiem 5 dni zmniejsza się ona o połowę.  Macica zmniejsza także swoje wymiary, co jest spowodowane zmianą objętości oraz zmniejszeniem się liczby włókien mięśniowych. Zwijanie się macicy jest wynikiem głównie braku hormonów łożyskowych.
W czasie połogu dochodzi także do formowania się szyjki macicy, która bezpośrednio po porodzie jest szersza i ma otwarte ujście. Już po paru dniach szyjka zwęża się, a jej ujście ulega zamknięciu.

W pierwszych dniach połogu z jamy macicy na zewnątrz wydostają się resztki błony śluzowej macicy wraz z krwią i śluzem. Takie wydaliny nazywa się odchodami (lochia)- powstają one na skutek gojenia się poporodowej rany macicy i są całkowicie fizjologicznym stanem. W pierwszych 5-6 dniach są one krwiste, potem stają się w kolejności brązowoczerwone, brązowe, żółte, białe, surowicze (przezroczyste). Zanikają ostatecznie około 4 tygodnia połogu.

Gojenie się rany

W okresie połogu, zwłaszcza na początku, występuje bolesność związana z gojeniem się rany powstałej po nacięciu i zszyciu krocza lub rany po cięciu cesarskim. Jeśli kobieta przestrzega higieny intymnej, to rany goją się prawidłowo, nie dochodzi do zakażenia i ból szybko ustępuje.

Laktacja

W okresie połogu dochodzi do produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Bezpośrednio po porodzie, czasami już pod koniec ciąży, gruczoły sutkowe produkują tzw. siarę, czyli młodziwo. W porównaniu z właściwym mlekiem kobiecym siara zawiera mniej glukozy, a więcej białka i chlorku sodowego i ma większą wartość energetyczną. Jej duża wartość odżywcza powoduje, że ubytek masy ciała noworodka w pierwszych dniach po urodzeniu jest niewielki. Należy pamiętać o tym, że w czasie laktacji może nie występować miesiączka (tzw. laktacyjny brak miesiączki)- NIE STANOWI TO JEDNAK ZABEZPIECZENIA PRZED CIĄŻĄ!  W czasie laktacji bardzo ważne jest przestrzeganie właściwej higieny. Powinno używać się specjalnych wkładek laktacyjnych, które wchłaniają nadmiar mleka wydostający się z brodawek oraz specjalnych kremów do pielęgnacji.

Powikłania połogu

Do najczęstszych powikłań okresu połogu zalicza się zakażenia połogowe, połogowe zapalenie gruczołu sutkowego, chorobę zakrzepową, późne krwawienia poporodowe oraz psychozy poporodowe.

Zakażenia połogowe

Zakażenie połogowe to proces chorobowy, który przebiega z gorączką w okresie połogu. Jest on wywoływany przez drobnoustroje chorobotwórcze, które wnikają do ran poporodowych. Źródłem zakażenia mogą stać się także odchody poporodowe, które są znakomitym siedliskiem dla rozwoju bakterii. Dlatego też bardzo istotną sprawą w czasie połogu jest właściwa higiena intymna. Okolice intymne powinny być przemywane specjalnymi środkami do ich pielęgnacji co najmniej kilka razy dziennie, także po każdym oddaniu moczu i stolca. Dodatkowo, okolice krocza powinno się ochraniać jałowymi wkładkami.

Połogowe zapalenie gruczołu sutkowego

Najczęściej występuje ono pomiędzy 8 a 12 dniem połogu i zwykle wywoływane jest przez zakażenie gronkowcem. Jego objawami są obrzęk, stwardnienie, zaczerwienienie i bolesność gruczołu sutkowego. Często występuje też podwyższenie temperatury ciała. Leczenie polega na podawaniu właściwych antybiotyków, a profilaktyka na utrzymaniu właściwej higieny gruczołu sutkowego.

Choroba zakrzepowa

Do jej powstania mogą przyczynić się zmiany, które powstają w organizmie kobiety. Między innymi połogowy wzrost poziomu płytek krwi oraz fibrynogenu oraz inne czynniki usposabiające, między innymi: żylaki kończyn dolnych, zakażenia połogowe, uszkodzenie połogowe ścian naczyń krwionośnych oraz długotrwałe unieruchomienie po porodzie. Dlatego też bardzo istotną sprawą jest wczesne uruchamianie kobiety po porodzie (wczesne wstawanie i terapia ruchowa)- jest to najważniejszy czynnik zapobiegający groźnemu powikłaniu, zarówno po porodzie fizjologicznym, jak i operacyjnym.

Późne krwawienia poporodowe

Mogą one wystąpić po 24 godzinach od porodu, nawet do 5 tygodnia połogu. Najczęstsza przyczyna to pozostanie resztek łożyska w macicy oraz stan zapalny błony śluzowej macicy. Decydujące znaczenie w zapobieganiu krwawieniom poporodowym odgrywa właściwe prowadzenie III okresu porodu i dokładna ocena całości łożyska bezpośrednio po porodzie.

Psychozy poporodowe

Czasami u kobiet po porodzie mogą występować znaczne zaburzenia nastroju (apatia, depresja, bezsenność, rozdrażnienie). Ma to związek głównie ze zmianami hormonalnymi, do których dochodzi w okresie połogu. Zmiany te ustępują zazwyczaj samoistnie, a kobieta po porodzie wymaga wsparcia ze strony swojej rodziny, przede wszystkim partnera.

Połóg to czas, który można określić jako specyficzny okres w życiu kobiety. Z jednej strony kobieta czuje się szczęśliwa, że wreszcie tak do końca stała się matką, że wreszcie może przytulić swoje ukochane maleństwo, może je nakarmić i przewinąć. Jednak z drugiej strony to okres, kiedy ponownie kobieta musi zaakceptować zmiany, jakie zachodzą w jej organizmie, musi przezwyciężać ból i inne poporodowe nieprzyjemności, które kiedy przeminą, pozwolą jej organizmowi w pełni funkcjonować tak, jak miało to miejsce przed ciążą. Kobieta w tym okresie może mieć zmienne nastroje, być nieco bardziej drażliwa. Dlatego też wszyscy naokoło powinni starać się jej pomóc pokonać te ostatnie przeszkody do stania się najszczęśliwszą mamą na świecie. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Badanie EKG – co to jest i jak wygląda elektrokardiografia?

    EKG (elektrokardiografia) to zabieg diagnostyczny, który wykonywany jest w celu wykrycia ewentualnych zaburzeń pracy serca. EKG jest badaniem bezbolesnym i nieinwazyjnym, może zostać wykonane zarówno u dziecka, nawet u niemowlęcia, jak i u człowieka dorosłego. Kiedy wykonuje się badanie EKG? Jak ono przebiega?

  • Zapalenie piersi - przyczyny, objawy i leczenie

    Każda kobieta po urodzeniu dziecka stara się karmić je piersią. Mleko matki zawiera m.in. cenne przeciwciała, aminokwasy, enzymy i czynniki wzrostu. Zwykle w czasie karmienia nie pojawiają się żadne problemy zdrowotne, jednak raz na jakiś czas dochodzi do sytuacji, w której rozwija się zapalenie piersi. Jest to stan często połączony z zakażeniem, który objawia się najczęściej w pierwszych sześciu tygodniach od dnia porodu. Przyczyną jest najczęściej nieefektywne i niepełne opróżnianie piersi z mleka, co doprowadza do jego zastoju. Jak leczyć i zapobiegać zapaleniu piersi? Odpowiedź znajduje się w niniejszym artykule.

  • Wyprawka dla noworodka - lista najpotrzebniejszych rzeczy do domu i szpitala

    Oczekiwanie na narodziny dziecka są dla obojga rodziców ogromnym przeżyciem. Czekają oni, kiedy w końcu będą mogli wziąć na ręce i przytulić maluszka, planują, jakie imię otrzyma maleństwo, jak również zastanawiają się, co będzie im potrzebne, kiedy dziecko już się urodzi. Wyprawka dla noworodka jest bowiem bardzo istotną sprawą, w jej skład powinny bowiem wchodzić przedmioty, które będą pomagały nowo upieczonym rodzicom w zajmowaniu się maleństwem i w jego codziennej pielęgnacji.

  • Zabiegi kosmetyczne na jesień i zimę – które wybrać?

    Okres jesienno-zimowy to znakomity czas na to, aby wykonać niektóre zabiegi na twarz i ciało, ponieważ części zabiegów kosmetycznych nie powinno się wykonywać wiosną i latem – nie jest wskazana ekspozycja na silne promienie słoneczne po ich wykonaniu, co jak wiadomo wiosną i latem byłoby to nieuniknione. Poza tym część zabiegów kosmetycznych lepiej jest wykonywać jesienią i zimą – w znakomity sposób przygotują one naszą twarz i ciało do nowego letniego sezonu, w którym dzięki nim od razu będziemy mogły zabłysnąć.

  • RSV — objawy, przebieg, leczenie zakażenia wirusem RS

    Wirus RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to wirus nabłonka oddechowego, który należy do rodziny paramyksowirusów (łac. Paramyxoviridae). Jest głównym czynnikiem etiologicznym odpowiedzialnym za rozwój ostrego zapalenia oskrzelików u najmłodszych dzieci.

  • Paracetamol czy ibuprofen — który lek na gorączkę wybrać dla dziecka i jak go prawidłowo dawkować?

    Gorączka u dzieci bardzo często przysparza ogromnego problemu rodzicom. Część z nich boi się dawać dzieciom leki przeciwgorączkowe, nie wiedząc dokładnie, w jaki sposób należy je dawkować i jakie odstępy czasu należy zachować pomiędzy poszczególnymi dawkami leków. Który lek w walce z infekcją podawać dzieciom, jaka jest bezpieczna dawka ibuprofenu lub paracetamolu, która można podać maluchowi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • TSH – o czym świadczy podwyższone i obniżone TSH? Wskazania do badania, normy, cena

    TSH (hormon tyreotropowy) jest produkowany przez przysadkę mózgową i stymuluje tarczycę do wydzielania hormonów (trójjodotyroniny – T3 oraz tyroksyny – T4). Oznaczenie poziomu TSH we krwi jest podstawowym badaniem, dzięki któremu można sprawdzić, czy tarczyca funkcjonuje prawidłowo. Co oznacza podwyższone TSH lub obniżony poziom tyreotropiny?

  • Kaszel krtaniowy – objawy i leczenie szczekającego kaszlu u dzieci i dorosłych

    Kaszel krtaniowy, nazywany też kaszlem szczekającym, to charakterystyczny, uporczywy rodzaj kaszlu towarzyszący najczęściej zapaleniu krtani. Częściej pojawia się u dzieci niż u dorosłych, zazwyczaj w nocy oraz rano. Bywa, że towarzyszą mu duszności oraz świst wdechowy. Sprawdź, jakie są przyczyny kaszlu krtaniowego i jak wygląda leczenie.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij