Połóg

Co to jest połóg? Kiedy się zaczyna? Jak długo trwa? Co dzieje się w jego okresie? Są to pytania, które na pewno zadaje sobie większość kobiet. Kobiety ciężarne bardzo często słyszą to słowo od swoich lekarzy, jednak tak naprawdę zazwyczaj do końca nie wiedzą, co ono oznacza i co dokładnie kryje się pod tym pojęciem.

Połóg to okres poporodowy, w którym w organizmie kobiety cofają się zmiany powstałe w czasie ciąży i porodu. Połóg obejmuje zazwyczaj 6-8 tygodni po porodzie. W jego czasie przede wszystkim dochodzi do procesu odnowy, gojenia oraz inwolucji (czyli zaniku) narządów płciowych, dochodzi do wytwarzania mleka w gruczołach piersiowych (laktacja) oraz do podjęcia funkcji generatywnej przez jajniki.

W czasie połogu w kobiecym organizmie zaczynają się pojawiać także zmiany, które dotyczą całego organizmu. Dotyczą one przede wszystkim układu hormonalnego, krążenia, moczowego oraz skóry i powłok brzusznych.

Zmiany hormonalne

W okresie ciąży w organizmie kobiety znacznie narasta poziom żeńskich hormonów płciowych, czyli progesteronu i estrogenów. Podczas połogu poziom tych hormonów systematycznie maleje, jest to związane głównie z brakiem czynności hormonalnej prowadzonej w okresie ciąży przez łożysko. W tym czasie, głównie podczas drażnienia brodawek sutkowych w czasie karmienia piersią, narasta poziom innego hormonu-prolaktyny. Jej duży poziom doprowadza do zahamowania wytwarzania gonadoliberyny, czyli hormonu produkowanego przez podwzgórze (strukturę wchodzącą w skład układu hormonalnego), a to z kolei pociąga za sobą skutek w postaci opóźnionego wystąpienia lub braku miesiączki u kobiet karmiących (tzw. laktacyjny brak miesiączki).

Zmiany w układzie krążenia i składzie krwi

W 1 dobie połogu narasta objętość krwi krążącej o około 15-30 %, aby w kolejnych dobach ulegać stopniowemu zmniejszaniu o około 15 %, co jest spowodowane zwiększoną częstością oddawania moczu.  Ponadto, bezpośrednio po porodzie, rośnie objętość krwi pompowanej przez serce (tzw. objętość wyrzutowa serca), aby po kilku dniach ulegać zmniejszeniu do stanu wyjściowego sprzed ciąży. W składzie krwi także pojawiają się zmiany: we wczesnym okresie połogu rośnie ilość białych krwinek, płytek krwi i fibrynogenu.

Zmiany w układzie moczowym

W połogu znacznie zwiększa się ilość wydalanego moczu, czyli diureza.  Jest to spowodowane koniecznością wydalenia nadmiernej ilości tzw. płynu tkankowego, którego większa ilość występuje u kobiet,  u których w czasie ciąży widoczne byłby duże obrzęki.  U niektórych kobiet, bezpośrednio po porodzie, obserwuje się przejściowe trudności w oddawaniu moczu- wymagają one wtedy założenia cewnika. Także szerokość dróg moczowych, które w okresie ciąży były szersze i stawały się częstą przyczyną infekcji, po około dwóch tygodniach powraca do normy.

Zmiany skórne i powłok brzusznych

W okresie połogu ustępują też przebarwienia skórne, które w czasie ciąży obejmują głównie brodawki sutkowe oraz okolicę brzucha, bledną-lecz nie znikają-rozstępy. Powłoki brzuszne przez pewien czas stają się bardziej miękkie i wiotkie.

Zmiany w narządach płciowych

Podstawowa zmiana to zmniejszanie się wielkości i masy macicy. Proces ten nazywa się inwolucją. Należy pamiętać o tym, że w okresie ciąży masa macicy osiąga około 1 kg, a pod koniec 6 tygodnia połogu wynosi już tylko 50-60 g. Zmniejszanie się masy macicy jest najszybsze na początku połogu, w ciągu bowiem 5 dni zmniejsza się ona o połowę.  Macica zmniejsza także swoje wymiary, co jest spowodowane zmianą objętości oraz zmniejszeniem się liczby włókien mięśniowych. Zwijanie się macicy jest wynikiem głównie braku hormonów łożyskowych.
W czasie połogu dochodzi także do formowania się szyjki macicy, która bezpośrednio po porodzie jest szersza i ma otwarte ujście. Już po paru dniach szyjka zwęża się, a jej ujście ulega zamknięciu.

W pierwszych dniach połogu z jamy macicy na zewnątrz wydostają się resztki błony śluzowej macicy wraz z krwią i śluzem. Takie wydaliny nazywa się odchodami (lochia)- powstają one na skutek gojenia się poporodowej rany macicy i są całkowicie fizjologicznym stanem. W pierwszych 5-6 dniach są one krwiste, potem stają się w kolejności brązowoczerwone, brązowe, żółte, białe, surowicze (przezroczyste). Zanikają ostatecznie około 4 tygodnia połogu.

Gojenie się rany

W okresie połogu, zwłaszcza na początku, występuje bolesność związana z gojeniem się rany powstałej po nacięciu i zszyciu krocza lub rany po cięciu cesarskim. Jeśli kobieta przestrzega higieny intymnej, to rany goją się prawidłowo, nie dochodzi do zakażenia i ból szybko ustępuje.

Laktacja

W okresie połogu dochodzi do produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Bezpośrednio po porodzie, czasami już pod koniec ciąży, gruczoły sutkowe produkują tzw. siarę, czyli młodziwo. W porównaniu z właściwym mlekiem kobiecym siara zawiera mniej glukozy, a więcej białka i chlorku sodowego i ma większą wartość energetyczną. Jej duża wartość odżywcza powoduje, że ubytek masy ciała noworodka w pierwszych dniach po urodzeniu jest niewielki. Należy pamiętać o tym, że w czasie laktacji może nie występować miesiączka (tzw. laktacyjny brak miesiączki)- NIE STANOWI TO JEDNAK ZABEZPIECZENIA PRZED CIĄŻĄ!  W czasie laktacji bardzo ważne jest przestrzeganie właściwej higieny. Powinno używać się specjalnych wkładek laktacyjnych, które wchłaniają nadmiar mleka wydostający się z brodawek oraz specjalnych kremów do pielęgnacji.

Powikłania połogu

Do najczęstszych powikłań okresu połogu zalicza się zakażenia połogowe, połogowe zapalenie gruczołu sutkowego, chorobę zakrzepową, późne krwawienia poporodowe oraz psychozy poporodowe.

Zakażenia połogowe

Zakażenie połogowe to proces chorobowy, który przebiega z gorączką w okresie połogu. Jest on wywoływany przez drobnoustroje chorobotwórcze, które wnikają do ran poporodowych. Źródłem zakażenia mogą stać się także odchody poporodowe, które są znakomitym siedliskiem dla rozwoju bakterii. Dlatego też bardzo istotną sprawą w czasie połogu jest właściwa higiena intymna. Okolice intymne powinny być przemywane specjalnymi środkami do ich pielęgnacji co najmniej kilka razy dziennie, także po każdym oddaniu moczu i stolca. Dodatkowo, okolice krocza powinno się ochraniać jałowymi wkładkami.

Połogowe zapalenie gruczołu sutkowego

Najczęściej występuje ono pomiędzy 8 a 12 dniem połogu i zwykle wywoływane jest przez zakażenie gronkowcem. Jego objawami są obrzęk, stwardnienie, zaczerwienienie i bolesność gruczołu sutkowego. Często występuje też podwyższenie temperatury ciała. Leczenie polega na podawaniu właściwych antybiotyków, a profilaktyka na utrzymaniu właściwej higieny gruczołu sutkowego.

Choroba zakrzepowa

Do jej powstania mogą przyczynić się zmiany, które powstają w organizmie kobiety. Między innymi połogowy wzrost poziomu płytek krwi oraz fibrynogenu oraz inne czynniki usposabiające, między innymi: żylaki kończyn dolnych, zakażenia połogowe, uszkodzenie połogowe ścian naczyń krwionośnych oraz długotrwałe unieruchomienie po porodzie. Dlatego też bardzo istotną sprawą jest wczesne uruchamianie kobiety po porodzie (wczesne wstawanie i terapia ruchowa)- jest to najważniejszy czynnik zapobiegający groźnemu powikłaniu, zarówno po porodzie fizjologicznym, jak i operacyjnym.

Późne krwawienia poporodowe

Mogą one wystąpić po 24 godzinach od porodu, nawet do 5 tygodnia połogu. Najczęstsza przyczyna to pozostanie resztek łożyska w macicy oraz stan zapalny błony śluzowej macicy. Decydujące znaczenie w zapobieganiu krwawieniom poporodowym odgrywa właściwe prowadzenie III okresu porodu i dokładna ocena całości łożyska bezpośrednio po porodzie.

Psychozy poporodowe

Czasami u kobiet po porodzie mogą występować znaczne zburzenia nastroju (apatia, depresja, bezsenność, rozdrażnienie). Ma to związek głównie ze zmianami hormonalnymi, do których dochodzi w okresie połogu. Zmiany te ustępują zazwyczaj samoistnie, a kobieta po porodzie wymaga wsparcia ze strony swojej rodziny, przede wszystkim partnera.

Połóg to czas, który można określić jako specyficzny okres w życiu kobiety. Z jednej strony kobieta czuje się szczęśliwa, że wreszcie tak do końca stała się matką, że wreszcie może przytulić swoje ukochane maleństwo, może je nakarmić i przewinąć. Jednak z drugiej strony to okres, kiedy ponownie kobieta musi zaakceptować zmiany, jakie zachodzą w jej organizmie, musi przezwyciężać ból i inne poporodowe nieprzyjemności, które kiedy przeminą, pozwolą jej organizmowi w pełni funkcjonować tak, jak miało to miejsce przed ciążą. Kobieta w tym okresie może mieć zmienne nastroje, być nieco bardziej drażliwa. Dlatego też wszyscy naokoło powinni starać się jej pomóc pokonać te ostatnie przeszkody do stania się najszczęśliwszą mamą na świecie. 


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus