×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Prawidłowa higiena rąk. Jak, czym i jak długo myć ręce?

Ogłoszona przez WHO pandemia koronawirusa powinna skłonić nas wszystkich do zachowania szczególnych środków ochrony, w tym higieny. Jej głównym elementem jest regularne mycie dłoni, które pozwala ograniczyć rozprzestrzenianie się wirusa i zmniejsza ryzyko wniknięcia drobnoustroju do organizmu. Bardzo ważna jest technika mycia rąk i czas jaki powinniśmy przeznaczyć na tą czynność. Jak długo myć dłonie? Czy pożądane efekty można osiągnąć już po zastosowaniu powszechnie dostępnego mydła w kostce lub w płynie?

Higiena w czasach pandemii

Zdaniem Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) najlepszym sposobem na zapobieganie rozprzestrzenianiu się chorób jest mycie rąk wodą z mydłem. Należy jednak pamiętać o myciu całych dłoni, nie zapominając o opuszkach i kciuku, przestrzeniach międzypalcowych oraz okolicy nadgarstka.

Profilaktyka ta jest szczególnie ważna teraz, tuż po ogłoszeniu pandemii koronawirusa. Restrykcyjne podejście do zachowania higieny i regularne mycie dłoni pozwoli ograniczyć liczbę zachorowań i zwiększy nasze bezpieczeństwo. Substancje zawarte w mydle wnikają w strukturę wirusa i rozbijają chroniącą go osłonkę. Proces ten trwa i dlatego niezbędne jest przeznaczenie około 30 sekund na mycie dłoni.

Dokładne mycie rąk jest istotne, ponieważ wirusy, w tym także nowy typ koronawirusa, mogą być przenoszone na powierzchni dłoni. Rękoma instynktownie dotykamy okolic twarzy, a koronawirus SARS-CoV-2 może wnikać ludzkiego organizmu przez błonę śluzową ust, nosa oraz oczu.

Na różnych powierzchniach koronawirus może przetrwać nawet do kilku dni. Szanse na to maleją w temperaturze 30-40ºC i przy użyciu środków dezynfekujących.

Mycie rąk – odpowiednia technika i czysty ręcznik

Dla dobrego oczyszczenia rąk z brudu, wirusów i bakterii ważniejsze niż rodzaj mydła są – podobnie jak przy myciu zębów – czas i technika. Zwykłe mydło – zarówno w kostce, jak i w płynie – usuwa zarazki z naszych rąk w sposób mechaniczny: ułatwia zmycie ich z powierzchni skóry. Dopiero, kiedy nie mamy dostępu do bieżącej wody i mydła, powinniśmy korzystać z środków antybakteryjnych. 

Tradycyjne mydło w kostce warto jednak zastąpić jego płynnym odpowiednikiem umieszczonym w pojemniku z dozownikiem (najlepiej bezdotykowym). Jeżeli musimy skorzystać z przycisku lub pompki, należy aktywować ją łokciem.

Po pobraniu mydła na zwilżone dłonie należy wykonać każdą z następujących czynności po 5 razy jedną, a potem drugą ręką:

  • pocierać wewnętrzne części dłoni,
  • pocierać wnętrzem jednej dłoni o grzbiet drugiej,
  • pocierać wewnętrzne części dłoni z przeplecionymi palcami,
  • pocierać grzbietową powierzchnię zagiętych palców jednej dłoni pod zagiętymi palcami drugiej dłoni,
  • pocierać kciuk jednej dłoni o wewnętrzną część zaciśniętej na nim drugiej dłoni ruchem obrotowym,
  • okrężnie pocierać opuszkami palców jednej dłoni w zagłębieniu drugiej dłoni.

Dezynfekcja – niezawodny spirytus i żele antywirusowe

Czasem jednak umycie rąk nie jest możliwe. Co zrobić, kiedy jesteśmy poza domem, w podróży, bez dostępu do wody i mydła?

Dobrym rozwiązaniem jest użycie żelu lub płynu zawierającego co najmniej 70% objętościowych (co jest równe 62% masowym) alkoholu etylowego, czyli etanolu – popularnego spirytusu (Alcohol Denat.). Etanol w odpowiednim stężeniu skutecznie zabija bakterie, grzyby i wirusy. Co ważniejsze, działa on szybko i niespecyficznie, tzn. powoduje denaturację większości białek komórkowych bakterii, co znacznie ogranicza możliwość wystąpienia oporności. To trochę tak, jakby porównać działanie trucizny i strzału z pistoletu. Trucizna w małej dawce działa powoli i daje szansę organizmowi na adaptację. Analogicznie działają środki bakteriostatyczne w niewielkim stężeniu – takie jak triklosan. Celny strzał z pistoletu nie daje takiej szansy – zabija od razu. Podobnie działają stężone roztwory spirytusu lub innych alkoholi (np. izopropanolu).

Brudne ręce? Znów najważniejsza jest technika

W przypadku widocznego brudu i braku dostępu do wody też należy przestrzegać pewnych reguł, aby dezynfekcja rąk była skuteczna. Nie wszyscy wiedzą o tym, że brud – czyli widoczne zanieczyszczenia – znacznie obniżają skuteczność dezynfekcji. Jeśli więc nasze ręce są wyraźnie brudne, należy je najpierw oczyścić mokrą chusteczką lub dobrze zwilżyć żelem dezynfekcyjnym i zetrzeć go chusteczką higieniczną. Na wstępnie oczyszczone w ten sposób dłonie należy pobrać około 3 ml (łyżeczkę od herbaty) żelu lub płynu i wcierać go w ręce takimi ruchami, jakie stosuje się przy myciu rąk. Ręce powinny być zwilżone środkiem przez przynajmniej 30 sekund.

Dobrym rozwiązaniem są również chusteczki nasączone alkoholem, które pozwalają oczyścić i jednocześnie zdezynfekować dłonie.

Oczywiście istnieją preparaty na bazie etanolu, które również mają dodatek triklosanu lub innych substancji. I znów należy się zastanowić, czy korzyści z ich użycia przeważą nad potencjalną szkodą.

Podsumowując: w codziennym życiu, aby zachować odpowiedni poziom higieny, staranne mycie rąk zwykłym mydłem zupełnie wystarczy. Na wypadek nadzwyczajnych sytuacji (podróż, wizyta w szpitalu) warto sięgnąć po alkoholowe żele, płyny lub chusteczki nasączone spirytusem. Pamiętajmy, że wśród drobnoustrojów mamy tyluż wrogów, co sprzymierzeńców; nie warto więc pozbywać się ich wszystkich bez różnicy.

Zdrowa skóra – naturalna bariera dla drobnoustrojów

Na koniec należy przypomnieć, że oprócz czystości równie ważne dla skóry naszych rąk jest jej odpowiednie nawilżanie. Częste mycie rąk wysusza skórę i jeśli zaniedbamy jej pielęgnację, może dość do jej przesuszenia, pękania i objawów podobnych do egzemy. Dobrze jest zaopatrzyć się w krem do rąk i regularnie stosować go po umyciu dłoni. Jest wiele składników wchodzących w skład preparatów do rąk, które pomagają je właściwie nawilżać i natłuszczać, m.in. gliceryna (Glycerin), mocznik (Urea), parafina (Paraffinum Liquidum lub Mineral Oil), masło shea (Butyrospermum Parkii Butter) i wiele innych. Warto wypróbować, który z nich sprawdzi się najlepiej w przypadku naszych rąk.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. J. Wise, Ordinary soap is as effective as antibacterial soap for handwashing, study finds, „BMJ” 2015 Sep 15;351:h4944. doi: 10.1136/bmj.h4944.
  2. G. P. Munoz-Figueroa, O. Ojo, The effectiveness of alcohol-based gel for hand sanitising in infection control, „Br J Nurs” 2018 Apr 12;27(7):382-388. doi: 10.12968/bjon.2018.27.7.382.
  3. S. A. Kim, H. Moon, K. Lee i in., Bactericidal effects of triclosan in soap both in vitro and in vivo, „J Antimicrob Chemother” 2015 Dec;70(12):3345-52. doi: 10.1093/jac/dkv275. Epub 2015 Sep 15.
  4. Instrukcja mycia i dezynfekcji rąk wg. Normy EN 1500.
  5. S. L. Edmonds, J. Mann, R. R. McCormack, SaniTwice: a novel approach to hand hygiene for reducing bacterial contamination on hands when soap and water are unavailable, „J Food Prot”. 2010 Dec;73(12):2296-300.

Podziel się: