×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Oczyszczająca moc stokrotek

Niewielka stokrotka to jeden z pierwszych wiosennych kwiatków. Jest bardzo popularna zarówno w medycynie, jak i kosmetyce.

Stokrotka długo kwitnie. Często sadzi się ją w ogrodach. Istnieją różne odmiany rośliny, również o pełnych kwiatach. Występuje w mitologii nordyckiej. Średniowieczna historiografia wspomina o niej jako o kwiecie poświęconym Matce Boskiej. Była wielokrotnie natchnieniem poetów i pisarzy.

Stokrotka — morfologia i występowanie

Stokrotka pospolita (Bellis perennis), stokrotka łąkowa, stokroć trwała to gatunek rośliny wieloletniej zielnej z rodziny astrowatych. Występuje w Europie, w tym na terenie całej Polski. Ma gąbik o wysokości 4-20 cm, prosto wzniesiony, delikatnie owłosiony. Roślina wytwarza podziemne rozłogi. Kłącze jest walcowate i rozgałęzione. Liście zebrane są w różyczkę, łopatkowe lub odwrotnie jajowate, jednonerwowe, nieco karbowane lub ząbkowane. Zwężają się w ogonek liściowy.

Kwiaty tworzą pojedynczy koszyczek na szczycie głąbika. Jego okrywa składa się z tępo zakończonych listków ułożonych w 2 szeregach, krótko owłosionych. Dno koszyczka jest wypukłe, puste i ma powierzchnię pokrytą brodawkami. Na zewnątrz znajduje się 1 szereg białych lub różowych kwiatów języczkowych żeńskich, a wewnątrz koszyczka żółte, rurkowe kwiaty obupłciowe o długości około 2 mm. Korona kwiatów rurkowych jest dzwonkowata, składająca się z 4–5 ząbków. Pylniki są całkowicie zrośnięte w rurkę wokół słupka, nitki pręcików wolne. Kwiaty przedprątne zostają zapylane przez motyle, błonkówki lub muchówki.

Stokrotka kwitnie przeważnie od marca do listopada, czasem również w zimie, jeśli jest bezśnieżnie i nie ma mrozów. Owoc to odwrotnie jajowata, gładka i żółtobrunatna niełupka o długości około 1 mm. Uprawiana jest jako roślina ozdobna, głównie ze względu na duże kwiatostany.

Odmiany uprawne mają barwę białą lub całą gamę odcieni czerwonego koloru. Często zawierają też „pełne kwiaty” i przeważnie dużo większe kwiatostany od dziko rosnącej stokrotki. Nie ma specjalnych wymagań, co do gleby, rośnie dobrze zarówno na stanowiskach słonecznych, jak i półcienistych.

Związki czynne stokrotki

Surowcem zielarskim stokrotki jest kwiat — Flos Bellidis. Zawiera substancje gorzkie, garbniki, kwasy organiczne, śluz, saponiny triterpenowe, olejki eteryczne, flawonoidy, kwasy fenolowe oraz znaczne ilości soli mineralnych. Saponiny triterpenowe izolowane były przeważnie z części podziemnych stokrotki pospolitej. Z kwiatostanów odseparowuje się związki flawonoidowe: apigeninę, kamferol oraz kwercetynę. Przeprowadzone badania nad surowcem wykazały wyższe zawartości flawonoidów w kwiatostanach dzikiej stokrotki i jej odmianach niż w liściach. Głównymi składnikami olejku eterycznego pozyskiwanego z tej rośliny są monoterpeny (47-62%) oraz poliacetyleny (18-21%).

Stokrotki — aktywność biologiczna

Wyciągi wodne ze względu na wysoką zawartość glikozydów kwasu poligalowego wykazują silną aktywność przeciwgrzybiczną. Saponiny mają zdolność zmniejszania napięcia powierzchniowego i działają jak mydła. Te dobrze znane naturalne detergenty używane są jako środek wykrztuśny, a jednocześnie ułatwiają wchłanianie innych substancji. Flawonoidy stanowią grupę związków o wielokierunkowym działaniu biologicznym. Najważniejsze jest ich działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Z punktu widzenia zastosowania leczniczego fenolokwasy również wykazują znaczną aktywność, np. działanie przeciwbakteryjne oraz przeciwgrzybiczne w dermatozach.

Zastosowanie stokrotek w medycynie

Stokrotka była już używana w średniowieczu do leczenia ran i stłuczeń. Pomagała w zwalczaniu zapalenia opłucnej oraz płuc. Ziele zalane wrzącym mlekiem oślim polecano w gruźlicy. W medycynie ludowej kwiat stokrotki stosuje się przy krwawieniach z płuc i pęcherza moczowego, a także jako środek przeciwgorączkowy oraz ogólnie wzmacniający. Napar zalecany jest przy złej przemianie materii, nieregularności menstruacji, w postaci środka moczopędnego (przy kamicy nerkowej i pęcherzowej) oraz przeczyszczającego.

Napar ziela stokrotki obniża ciśnienie krwi oraz przeciwdziała miażdżycy, dlatego polecany jest dla osób starszych. Obecnie w lecznictwie rzadziej stosowany bywa jako środek wykrztuśny w chorobach dróg oddechowych i łagodny środek ściągający w nieżytach przewodu pokarmowego.

Zewnętrznie rozdrobnione świeże liście przyspieszają gojenie się drobnych zranień. Roślina w niektórych regionach znana jest jako „ziele na siniaki”, ponieważ przyspiesza wchłanianie wybroczyn krwawych. Napar po ochłodzeniu może być używany do przemywania oczu przy drobnych stanach zapalnych. W tym przypadku można stosować również maść z wyciągiem ze stokrotki do smarowania powiek.

Kwiaty stokrotki stosowane są w postaci kąpieli i okładów jako środek przeciwzapalny, przy źle gojących się ranach, krwawych wybroczynach, owrzodzeniu oraz wykwitach skórnych. Cała świeża roślina używana jest w homeopatii do przygotowania nalewek wykorzystywanych w leczeniu stłuczeń i obrzęków wywołanych urazami, w chronicznych schorzeniach skóry (np. czyrakach). To lek skuteczny przy uszkodzeniach głębiej położonych tkanek oraz po operacjach. Przyspiesza proces gojenia, hamuje i zapobiega infekcjom. Likwiduje bolesność w miejscu zranienia, a także łagodzi bóle po przecięciu nerwów. Jest dobrze znana dzięki właściwościom leczniczym w obrębie jamy brzusznej i miednicy. Wskazaniem do stosowania stokrotki są również dolegliwości żołądkowe po wypiciu mrożonych płynów lub zjedzeniu lodów w momencie, gdy organizm był przegrzany.

Stokrotki wykorzystywane w kosmetyce

Dzięki właściwościom ściągającym, bakteriobójczym i przyspieszającym gojenie stokrotka jest cenną rośliną kosmetyczną. Maseczki z kwiatów oraz przymoczki z wyciągu olejowego polecane są przy trądziku, egzemach oraz siniakach. Kąpiele z dodatkiem naparu działają wzmacniająco na skórę, uszczelniają kapilary, likwidują obrzęki.

Kąpiel z dodatkiem stokrotek

Składniki:

  • kwiaty stokrotki — 20 g,
  • krwawnik  — 20 g,
  • szałwia — 20 g,
  • babka lancetowata — 20 g,
  • kwiaty nagietka — 20 g,
  • woda — 2000 g.

Całość składników należy ogrzać na małym ogniu pod przykryciem przez 2 min, przecedzić, a następnie odwar wlać do wanny napełnionej wodą o temperaturze 38°C. Kąpiel powinna trwać 20 min. Ma działanie oczyszczające i odtruwające.

Napar z kwiatów stokrotki

Składniki:

  • kwiaty stokrotki  — 15 g,
  • woda — 100 g.

Surowiec należy zalać wrzącą wodą, odstawić pod przykrycie na 10 min, a następnie przecedzić. Stosuje się go w postaci okładów na zranienia, stłuczenia, oparzenia, odmrożenia, trudno gojące się rany. Naparem z kwiatów można także płukać gardło kilka razy dziennie.


Podziel się: