Niedociśnienie krwi
Ewa Pakuła

Niedociśnienie krwi

Pisząc o ciśnieniu krwi, najwięcej miejsca poświęca się nadciśnieniu tętniczemu, które jest jednym z najczęstszych schorzeń układu krążenia prowadzącym do stopniowego uszkodzenia serca, nerek i samych tętnic.

Oprócz nadciśnienia tętniczego u człowieka może dochodzić do obniżenia ciśnienia krwi, czyli tzw. niedociśnienia lub hipotonii. Pomiar ciśnienia, kiedyś zaniedbywany, dziś jest standardem podczas każdej wizyty u lekarza pierwszego kontaktu. Można je również mierzyć w automatach dostępnych w aptekach oraz samodzielnie w domu. Ta powszechność pomiarów tego rodzaju ma uzasadnienie, gdyż jest  to bardzo ważny parametr, który określa stan układu krążenia.

Zgodnie z obowiązującą obecnie klasyfikacją ciśnienia krwi za prawidłowe uznaje się ciśnienie niższe od 130/85 mmHg. Oprócz tego wyróżnia się też tzw. wysokie prawidłowe ciśnienie krwi, gdy ciśnienie skurczowe jest w zakresie 130-139 mmHg, a rozkurczowe w przedziale 85-89 mmHg. Nadciśnienie rozpoznaje się od wartości ciśnienia 140/90 mmHg.

Co to jest niedociśnienie krwi?

Niedociśnienie krwi można podzielić na samoistne i ortostatyczne. Hipotonia samoistna to stan obniżonego ciśnienia skurczowego, które nie przekracza wysokości około 90-100 mmHg oraz ciśnienia rozkurczowego poniżej 60 mmHg. Stanowi rzadką postać niedociśnienia, która dotyka głównie osoby szczupłe i utrzymuje się przewlekle. Nazywana jest samoistną, ponieważ do tej pory nie wyjaśniono jej przyczyny. Prawdopodobnie jest jednak związana z predyspozycją osobniczą.

Niedociśnienie ortostatyczne to nadmierne obniżenie wartości ciśnienia krwi po przyjęciu pozycji stojącej — skurczowego o co najmniej 20 mmHg lub rozkurczowego — minimum 10 mmHg.

W warunkach prawidłowych przyjęcie przez człowieka pozycji pionowej wywołuje bardzo szybkie odruchy nerwowe, które mają na celu utrzymanie właściwego ciśnienia i odpowiedniego przepływu krwi przez ważne dla życia narządy (mózg, serce, nerki). Upośledzenie adaptacji ciśnienia krwi do pozycji pionowej wyraża się objawami hipotonii ortostatycznej. Dlatego często pierwszym skutkiem niedociśnienia ortostatycznego jest upośledzony przepływ mózgowy i jego objawy.

Przyczyny niedociśnienia ortostatycznego

1. Hipowolemia.

W praktyce jest to najczęstsza przyczyna niedociśnienia ortostatycznego, a jej tłem bywa nadużycie leków prowadzące do zmniejszenia objętości krwi krążącej. Hipowolemia może być:

  • bezwzględna w następstwie stosowania leków moczopędnych, takich jak furosemid, kwas etakrynowy, hydrochlorotiazyd, amiloryd,
  • względna w następstwie przyjmowania leków rozszerzających naczynia krwionośne, np. azotanów, blokerów kanału wapniowego, inhibitorów angiotensyny, alfa-blokerów, wzodilatatorów.

2. Upośledzenie autonomicznych mechanizmów odruchowych.

Jest skutkiem działania poniższych grup leków:

  • rzadko obecnie stosowanych medykamentów hipotensyjnych: metyldopy, klonidyny, rezerpiny i leków blokujących zwoje. Również alfa-blokery (zwłaszcza prazosyna) mogą wywoływać na początku leczenia niedociśnienie (jest tzw. efekt pierwszej dawki). Dlatego powinny być włączane do terapii w małych i stopniowo zwiększanych dawkach początkowych,
  • wykorzystywanych w psychiatrii, takich jak inhibitory monoaminooksydazy (izokarboksazyd, fenelzyna, trancylcypromina), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (nortryptylina, amitryptylina, dezypramina, imipramina, protryptylina), czwórpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, pochodne fenotiazyny (chlorpromazyna, promazyna, tiorydazyna),
  • barbituranów,
  • leków przeciwparkinsonowskich,
  • przeciwnowotworowej winkrystyny.

3. Zaburzenia kardiologiczne.

Prowadzą do niemożności zwiększenia rzutu serca, np. zawału serca, zaburzeń rytmu serca, zaawansowanej niewydolności krążenia, ciężkiej kardiomiopatii, wad serca zaciskających zapalenie osierdzia.

4. Alkohol.

Nadużycie alkoholu powoduje nadmierny spadek ciśnienia krwi na skutek odwodnienia prowadzącego do hipowolemii.

5. Długotrwałe leżenie w łóżku.

W czasie leżenia w łóżku dochodzi do obniżenia napięcia naczyń krwionośnych, co upośledza ich reaktywność przy zmianie pozycji ciała na pionową.

6. Obfite wymioty, biegunka, krwawienia, nadmierne pocenie się lub wzmożona diureza w przebiegu niewyrównanej cukrzycy.

Stany te niewyrównane dodatkową podażą płynów i elektrolitów prowadzą do hipowolemii.

7. Starszy wiek.

Niedociśnienie pojawia się dość często u osób w podeszłym wieku z uwagi na osłabienie wrażliwości receptorów reagujących na zmiany ciśnienia krwi oraz stwardnienie tętnic. Czynnikami predysponującymi wówczas do hipotonii są także choroby, np. nadciśnienie tętnicze, cukrzyca czy choroba Parkinsona, a także przyjmowanie leków oddziałujących na układ krążenia (np. hipotensyjnych, wazodilatatorów, przeciwcukrzycowych, neuroleptyków).

Objawy niedociśnienia ortostatycznego

Dominującym objawem hipotonii jest znaczny spadek ciśnienia tętniczego krwi w pozycji stojącej bez reakcji adaptacyjnej układu nerwowego, co prowadzi do upośledzenia przepływu mózgowego. Niedociśnienie ortostatyczne jest niekorzystne dla mózgowego przepływu krwi. Objawy te mogą nasilać się pod wpływem wysiłku fizycznego lub obfitego posiłku, ponieważ wtedy dochodzi do redystrybucji krwi do pracujących mięśni lub zajętego trawieniem przewodu pokarmowego. Mogą także nasilać się podczas upałów lub spadków ciśnienia atmosferycznego.

Rozpoznanie hipotonii ortostatycznej — nagłego spadku ciśnienia krwi

Hipotonię ortostatyczną można rozpoznać, jeśli przyjęcie pozycji stojącej wywołuje opisane powyżej objawy, a ułożenie się w pozycji leżącej niweluje je. Również pomiary ciśnienia krwi w pozycji leżącej oraz stojącej wykazują duże różnice w jego wartości (>20/10 mmHg). Jest to tzw. próba pionizacji. Przeprowadza ją lekarz.

O niewielkim lub umiarkowanym zmniejszeniu dopływu krwi do mózgu świadczą takie objawy: uczucie osłabienia lub znużenia, pustka w głowie, zawroty głowy, dezorientacja, nieostre widzenie, mroczki przed oczami, zaburzenia mowy. Przy większym niedokrwieniu mózgu może dojść do utraty przytomności lub wystąpienia drgawek.

Leczenie niedociśnienia uzależnione od jego przyczyny

W wielu przypadkach leczenie niedociśnienia jest przeprowadzane za pomocą prostych sposobów.

  1. Niedociśnienie spowodowane przedawkowaniem leków łatwo opanować, korygując pod kontrolą lekarza dawki leków.
  2. U osób w podeszłym wieku należy pilnować, aby wypijały odpowiednią dla nich ilość płynów.
  3. Hipotonię spowodowaną wymiotami, biegunką, krwawieniem czy potami wyrównuje się, uzupełniając utracone płyny.
  4. Aby uniknąć niedociśnienia związanego z leżeniem w łóżku, warto układać głowę wysoko i stopniowo po obudzeniu pionizować pozycję. Dodatkowo wskazane jest wykonanie serii zgięć stóp oraz kolan dla pobudzenia krążenia w obrębie kończyn dolnych.
  5. W ciągu dnia należy unikać skłonów i zastąpić je kucaniem, jeśli jest to konieczne. Niewskazane jest także dłuższe stanie.
  6. Osobom z hipotonią ortostatyczną poleca się wykonywanie systematyczne ćwiczeń fizycznych, lecz bez gwałtownych zmian pozycji ciała, ponieważ korzystnie działają na mechanizmy regulujące ciśnienie krwi.
  7. Ludziom, którzy cierpią na hipotonię ortostatyczną zaleca się też niekiedy noszenie pończoch lub rajstop o kontrolowanym ucisku zwiększających dopływ krwi żylnej do serca.
  8. Dla hipotoników korzystna jest dieta bogata w sól kuchenną, gdyż zawarty w niej sód zwiększa objętość krwi krążącej.
  9. Gdy objawy hipotonii bardzo dokuczają, korzystne jest przyjęcie pozycji leżącej, a także wypicie chłodnego płynu.
  10. W leczeniu hipotonii ortostatycznej stosuje się również leki, np. fludrokortyzon lub midodrynę, ale wyłącznie z przepisu lekarza.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Magnez łagodzi stres

    Magnez jest jednym z podstawowych makroelementów niezbędnych do życia. Makroelementy są to pierwiastki występujące w organizmie w ilościach do kilku procent jego suchej masy. Magnez wchodzi w skład wszystkich tkanek i znajduje się przede wszystkim wewnątrz komórek.

  • Bańki – sprawdzają się od lat

    Mimo olbrzymiego postępu wiedzy medycznej, stawianie baniek nadal pozostaje dość popularną metodą leczenia ostrych infekcji dróg oddechowych.

  • Jak wspomóc swoją odporność? Poznaj sposoby na wzmocnienie układu immunologicznego

    Odporność immunologiczna to zdolność organizmu do biernej oraz czynnej obrony przed patogenami, czyli czynnikami chorobotwórczymi. W jaki sposób można pobudzić swoją odporność? Jakie czynniki mają właściwości immunostymulujące? Czy poza przyjmowaniem leków w czasie trwania infekcji wirusowych lub bakteryjnych można jakoś wspomóc swój układ odpornościowy?

  • Paracetamol skuteczny, ale niebezpieczny

    Paracetamol jest jednym z grupy leków, które w ostatnich latach w Polsce zrobiły zawrotną karierę stając się dostępne bez recepty i wszechobecne w kioskach, sklepach, hipermarketach czy na stacjach benzynowych. Z jednej strony łatwość dostępu do leku umożliwia nabycie go o każdej porze dnia i nocy, z drugiej strony wiąże się to z ryzykiem szkodliwego dla zdrowia przedawkowania paracetamolu, zwłaszcza w preparatach złożonych.

  • Zbliża się przesilenie wiosenne

    Porą roku, która zazwyczaj najbardziej się dłuży jest zima, a najtrudniejsze do przetrwania są jej ostatnie tygodnie. Jesteśmy wtedy zmęczeni mało ruchliwym trybem życia, niedoborem światła słonecznego i zimnem. Jest to tzw. przesilenie wiosenne.

  • Mononukleoza zakaźna - objawy i leczenie

    Mononukleoza nazywana także chorobą pocałunków jest jedną z rzadziej rozpoznawanych chorób zakaźnych. Co za tym idzie, świadomość społeczna w tym zakresie jest niewielka i skutkuje niepotrzebnym niepokojem w momencie rozpoznania choroby przez lekarza. Czynnikiem chorobotwórczym jest wirus Epsteina-Barra (tzw. EBV), który jest wirusem wszechobecnym. Na zakażenie szczególnie narażone są dzieci i nastolatki. Wirus, który raz zaatakował pozostaje w organizmie człowieka na całe życie.

  • Alergiczne zapalenie spojówek

    Wśród różnych dolegliwości coraz powszechniejsze stają choroby alergiczne, czyli uczuleniowe. Ich objawy zaczynają się często od dolegliwości ze strony oczu. Nierzadko skłania to pacjenta do wizyty bezpośrednio u farmaceuty w aptece po doraźną pomoc.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij