Kwas salicylowy, Acidum salicylicum - Zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o kwasie salicylowym

Substancje aktywne
kwas salicylowy
Działanie kwasu salicylowego
bakteriostatyczne, dezynfekujące, keratolityczne (złuszczające), przeciwbólowe (bez opioidów), przeciwgorączkowe, przeciwgrzybicze, przeciwzapalne
Postacie kwasu salicylowego
aerozol, emulsja do kąpieli, emulsja na skórę , koncentrat do sporządzenia płynu do płukania gardła, krem, maść, plastry, płyn do stosowania na skórę, płyn do stosowania na skórę głowy, szampon leczniczy, żel
Układy narządowe
powłoka wspólna (skóra i błony śluzowe)
Specjalności medyczne
Dermatologia i wenerologia
Rys historyczny kwasu salicylowego

Źródłem kwasu salicylowego jest kora wierzby (Salicis cortex). Kwas salicylowy wyizolował Rafael Piria w 1838 r. Chemicznej syntezy dokonał Hermann Kolbe w 1859 r. Początkowo kwas salicylowy był stosowany wewnętrznie w celu uzyskania działania przeciwbólowego, przeciwzapalnego i przeciwgorączkowego. Ze względu na działanie drażniące na błonę śluzową żołądka obecnie kwas salicylowy jest stosowany jedynie zewnętrznie.

Wzór sumaryczny kwasu salicylowego

C7H6O3

Spis treści

Wybrane produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w RP zawierające kwas salicylowy

Wskazania do stosowania kwasu salicylowego

Kwas salicylowy jest stosowany w miejscowym leczeniu chorób skóry, takich jak łojotokowe zapalenie skóry, łupież, wypryski kontaktowe, alergiczne zapalenie skóry, łuszczyca, atopowe zapalenie skóry, liszaj płaski, toczeń rumieniowaty, rumień wielopostaciowy, nadmierne rogowacenie np. dłoni/stóp/łokci, rogowacenie mieszkowe, liszaj zwykły przewlekły, trądzik. Kwas salicylowy wykorzystywany jest w środkach dezynfekcyjnych, zapobiegających nadmiernej potliwości stóp oraz w preparatach usuwających przebarwienia skórne, odciski, modzele i brodawki.

Dawkowanie kwasu salicylowego

Dawkowanie zależy od wskazania, nasilenia objawów, stężenia w preparacie i miejsca podania.
Kwas salicylowy stosuje się zewnętrznie na skórę, w tym owłosioną skórę głowy. Preparat nanosi się na zmienione miejsca na skórze zgodnie z zaleceniami producenta. W przypadku preparatów dostępnych na receptę środek aplikuje się zwykle 1-2 razy na dobę. Nie zaleca się zbyt długiego stosowania preparatów z kwasem salicylowym.
Świeżo przygotowany roztwór do płukania w jamie ustnej i gardła stosuje się zwykle 2-3 razy dziennie.

Przeciwskazania do stosowania kwasu salicylowego

Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na kwas salicylowy i inne salicylany.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania kwasu salicylowego

Kwas salicylowy przeznaczony jest wyłącznie do miejscowego stosowania. Nie należy nakładać preparatów na duże powierzchnie skóry ze względu na ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych po wchłonięciu dużych ilości kwasu salicylowego.
Preparatów z kwasem salicylowym nie należy stosować na uszkodzoną skórę oraz w okolicy oczu i błon śluzowych.

Wpływ kwasu salicylowego na ciążę

Kwasu salicylowego nie należy stosować w ciąży na duże powierzchnie skóry.

Wpływ kwasu salicylowego na laktację

W okresie karmienia piersią nie należy stosować kwasu salicylowego w okolicy piersi.

Inne możliwe skutki uboczne

Podanie na skórę: miejscowe podrażnienie skóry, suchość skóry, niepożądane łuszczenie się skóry, zapalenie skóry, odczyny alergiczne.

Mechanizm działania kwasu salicylowego

Kwas salicylowy usuwa  martwe komórki z powierzchni naskórka w wyniku rozpuszczenia substancji międzykomórkowej oraz zmniejszenia pH w warstwie rogowej. Kwas salicylowy zmniejsza proliferację (namnażanie) keratynocytów i zwiększa ilość wody w  warstwie rogowej. Substancja dociera do mieszków włosowych, odblokowuje pory, oczyszcza skórę z zaskórników, zmniejsza ilość produkowanego przez gruczoły łojowe sebum, usuwa bakterie i zanieczyszczenia oraz redukuje przebarwienia. Kwas salicylowy zwiększa penetrację innych substancji aktywnych w głąb skóry. Hamowanie syntezy mukopolisacharydów może być przyczyną opóźnienia gojenia ran.

Kwas salicylowy hamuje aktywność enzymów COX-1 i COX-2, które uczestniczą w powstawaniu prozapalnych prostaglandyn. Efektem działania kwasu salicylowego jest hamowanie procesów zapalnych oraz zwalczanie bólu i gorączki. Wymienione właściwości kwasu nie są już obecnie wykorzystywane w leczeniu stanów zapalnych stawów, bólów różnego pochodzenie, gorączki itp.

Wchłanianie kwasu salicylowego

Wchłanianie kwasu salicylowego jest zależne od rodzaju podłoża zastosowanego w preparacie, stanu naskórka i stosowania opatrunku okluzyjnego. Do organizmu wnika około 10% zaaplikowanego miejscowo kwasu salicylowego. Stężenie maksymalne we krwi osiągane jest po 4-8 h po aplikacji.

Dystrybucja kwasu salicylowego

Kwas salicylowy wiąże się w 80% z białkami osocza. Substancja wykazuje zdolność przenikania do ośrodkowego układu nerwowego i przez łożysko.

Metabolizm kwasu salicylowego

Kwas salicylowy jest metabolizowany do kwasu gentyzynowego. Drugim metabolitem jest kwas salicylurowy, który w następnym etapie jest sprzęgany z kwasem glukuronowym.

Wydalanie kwasu salicylowego

Po podaniu miejscowym kwasu salicylowego około 7% dawki wydalane jest z moczem. W moczu postać niezmieniona stanowi 10-50%.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij