Żele do dezynfekcji – jakie wybrać? Czy wszystkie ochronią przed koronawirusem?
Justyna Piekara

Żele do dezynfekcji – jakie wybrać? Czy wszystkie ochronią przed koronawirusem?

Mydło, płyny antybakteryjne i żele do dezynfekcji na stałe zagościły w naszym życiu. Choć oferta rynkowa jest ogromna, to nie wszystkie dostępne produkty skutecznie usuwają koronawirusa z powierzchni użytkowych, a przede wszystkim z naszych dłoni. Jak wybrać mądrze? Jakimi kryteriami się kierować?

Historia żelu do dezynfekcji rąk

Skuteczność żeli do dezynfekcji dłoni związana jest przede wszystkim z wysokością stężenia zawartej w nim substancji aktywnej – im jest ono wyższe, tym żel będzie skuteczniejszy. Ważne, by nie przekroczyć optimum, dlatego, jeżeli nie mamy wprawy w przygotowywaniu roztworów, lepiej zakupić gotowy środek niż samodzielnie przygotowywać go w domu.

Preparat o odpowiednim składzie to jedno. Jednak trzeba pamiętać także o odpowiedniej technice aplikacji. Niewłaściwe użycie środka odkażającego może skutkować w nieskuteczną dezynfekcją. Nie bez znaczenia jest również, w jaki sposób myjemy ręce – im dłużej i dokładniej, tym lepiej, ponieważ usuwamy więcej niebezpiecznych patogenów.

Od 2009 roku – wybuchu pandemii tzw. świńskiej grypy AH1N1 żele do dezynfekcji rąk zaczęły być koniecznym środkiem ochrony osobistej. W obliczu nowego zagrożenia, jakim jest SARS-CoV-2, kiedy to niemal każdy z nas ma przy sobie poręczną buteleczkę z żelem do higieny rąk, wielu naukowców zaczęło się interesować historią wynalezienia tego typu preparatu. Niektórzy z nich twierdzą, że pierwszy środek dezynfekujący w żelu, który umożliwiłby doraźne zastosowanie w przypadku braku dostępu do bieżącej wody i mydła stworzyła w latach 60. XX wieku Lupe Hernandez – studentka pielęgniarstwa z Bakersfield w Kalifornii. Od tej pory żele do dezynfekcji rąk ewoluowały i stały się popularną alternatywą dla tradycyjnego mycia dłoni.

Środki do dezynfekcji rąk – rodzaje

Ze względu na skład można wyróżnić dwa rodzaje środków do dezynfekcji:

  • alkoholowe środki dezynfekujące (ang. alkohol-based hand sanitizers, ABHS) – mniej przyjazne dla skóry użytkownika, bardziej powszechne względu na stosunkowo niski koszt produkcji i wysoką skuteczność działania. Mogą zawierać etanol, alkohol izopropylowy, n–propanol lub ich kombinację,
  • bezalkoholowe środki dezynfekujące (ang. non-alkohol-based hand sanitizers, NABHS) – mniej podrażniające. Najczęstszym głównym składnikiem aktywnym jest chlorek benzalkoniowy, który powszechnie stosowany jako środek dezynfekujący.

Polecane dla Ciebie

Zalecenia WHO

Według WHO najskuteczniejszym sposobem ochrony przed SARS-CoV-2 jest częste mycie dłoni wodą z mydłem lub ich dezynfekcja alkoholem.

Warto w tym miejscu wyraźnie podkreślić – tylko żele zawierające alkohol są w stanie inaktywować wirusa SARS-CoV-2. 

Zespół naukowców pod kierownictwem profesor Stephanie Pfender z Ruhr–Universitat Bochum (RUB) w Niemczech sprawdził, jak zalecane przez WHO preparaty dezynfekujące wypadają w starciu z SARS-CoV-2. W czasopiśmie „Emerging Infectious Diseases” został opublikowany artykuł prezentujący wyniki ich obserwacji. Wszystkie środki rekomendowane przez Światową Organizację Zdrowia, zostały wystawione na działanie SARS-CoV-2 przez 30 sekund. Uczeni przeprowadzili testy na hodowli komórkowej i obserwowali, ile wirusów pozostało i było w stanie powodować zakażenie. W rezultacie udowodniono, że substancje zalecane przez WHO w wystarczającym stopniu inaktywują wirusa po 30 sekundach.

Żel vs. mydło. Jak żele do dezynfekcji rąk niszczą wirusy?

Jeśli chodzi o skuteczność niszczenia wirusa SARS-CoV-2, tradycyjny sposób dezynfekcji rąk z zastosowaniem mydła okazuje się bardziej efektywny, w porównaniu z żelami odkażającymi. Taki wniosek wysnuto między innymi na podstawie wyników zeszłorocznego badania American Society for Microbiology. 

Mydło zawiera amfifile, czyli cząsteczki, które są podobne do komórek tłuszczowych w błonie wirusa. Dzięki temu cząsteczki detergentu mogą destabilizować strukturę SARS-CoV-2 i sprawiać, że staje się on nieszkodliwy. Amerykańska agencja CDC również głosi przewagę mycia rąk wodą z mydłem. Ma ona wynikać z czynników, takich jak eliminacja szerszego spektrum patogenów oraz usuwanie zabrudzeń rąk.

Niewiele wiadomo jeszcze na temat specyficznego mechanizmu działania alkoholi przeciwko wirusom, ale stwierdzono, że etanole mają szersze i silniejsze działanie wirusobójcze niż propanole. Wykryto również, że dodanie kwasów do roztworów etanolu może zwiększyć skuteczność działania wirusobójczego. Większość środków do dezynfekcji rąk jest nieskuteczna wobec wirusów bez otoczki. Na szczęście, najsłabszym ogniwem SARS-CoV-2 jest właśnie dwuwarstwowa lipidowa osłonka. Detergenty zawarte w środkach do dezynfekcji rozpuszczają błonę tłuszczową wirusa. Rozpada się i przestaje być aktywny.

Spektrum działania

Chociaż w sprzedaży dostępnych jest wiele preparatów odkażających, to nie wszystkie będą skutecznie chroniły nas przed koronawirusem. Ważne, aby sprawdzić skład i upewnić się, jaki jest zakres działania danego preparatu. Niektóre produkty są jedynie środkami grzybobójczymi, bakteriobójczymi i nie działają na wirusy, które są bardziej wytrzymałe.

Stężenie

Specjaliści od higieny informują, że aby środek do dezynfekcji skutecznie eliminował wirusy, musi zawierać 60%–80% alkoholu. Oznacza to, że wcieranie wódki (40%) lub spirytusu (96%), w dłonie nie przyniesie oczekiwanego efektu i nie ochroni przed koronawirusem. Lipidowa osłonka wirusa SARS-CoV-2 łatwiej ulega niszczeniu w obecności wody.

Czas ekspozycji

Ważnym czynnikiem wpływającym na skuteczność środka dezynfekującego jest czas ekspozycji na skórę, czyli okres, jaki musi upłynąć od momentu nałożenia preparatu do wystąpienia działania biobójczego. Jest to bardzo ważne ze względu na fakt, że jeśli produkt zostanie wchłonięty lub odparuje przed zniszczeniem szkodliwych patogenów, to jego zastosowanie jest właściwie bezcelowe.

Nawilżenie

Częste mycie dłoni usuwa ze skóry naturalne kwasy tłuszczowe, co może skutkować przesuszeniem i pękaniem naskórkiem i stwarzać potencjalne miejsce wtargniecie patogenu do organizmu. Dlatego dobrze, gdy środek dezynfekujący zawiera emolienty. Osoby bardziej wrażliwe powinny zadbać, aby żel był hipoalergiczny

  1. A. Kratzel, D. Todt, P. V’kovski, Inactivation of severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 by WHO–recommended hand rub formulations and alcohols, "Emerging Infectious Diseases" 2020, nr 26 (7), [online] 10.3201/eid2607.200915, [dostęp:] 19.10.2020
  2. A. P. Golin, D. Hoi, A. Ghahary, Hand sanitizers: a review of ingredients, mechanisms of .action, modes of delivery, and efficacy against coronaviruses, "American Journal of Infection Control" 2020, nr 48 (9), s. 1062–1067, [online] https://dx.doi.org/10.1016%2Fj.ajic.2020.06.182, [dostęp:] 19.10.2020.
  3. How to Choose an Effective Product for Disinfection?, „nails.silcare.com”, [online] https://nails.silcare.com/blog/en/how–to–choose–an–effective–product–for–disinfection.html, [dostęp:] 19.10.2020.
  4. S. LaMotte, Why soap, sanitizer and warm water work against Covid–19 and other viruses, “edition.cnn.com”, [online] https://edition.cnn.com/2020/03/24/health/soap–warm–water–hand–sanitizer–coronavirus–wellness–scn/index.html, [dostęp:] 19.10.2020.
  5. D.B. Sawa. Hand sanitizer or hand washing: which is better against coronavirus?, “www.theguardian.com” [online] https://www.theguardian.com/world/2020/feb/28/hand–sanitiser–or–hand–washing–which–more–effective–against–coronavirus–covid–19, [dostęp:] 19.10.2020.
  6. J. Bedi, Lupe Hernandez and the invention of hand sanitizer, “invention.si.edu”, [online] https://invention.si.edu/lupe–hernandez–and–invention–hand–sanitizer, [dostęp:] 19.10.2020.
  7. World Health Organization, Guide to local production: WHO–recommended handrub formulations, [online] https://www.who.int/gpsc/5may/Guide_to_Local_Production.pdf., [dostęp:] 16.10.2020.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Leki przeciwwirusowe na grypę. Czym jest amantadyna, rymantadyna, oseltamiwir i zanamiwir?

    Najsilniejszymi lekami przeciwwirusowymi na grypę są amantadyna, rymantadyna (leki starej generacji), oseltamiwir i zanamiwir (leki nowej generacji). Stosowane są jedynie na wskazanie lekarza, który tylko w uzasadnionych przypadkach wdroży leczenie tymi substancjami. Mają one charakter wirusostatyczny, a leczenie z ich udziałem trwa najczęściej 5. dni. Jakie są przeciwwskazania do stosowania leków przeciwwirusowych, jaki jest ich mechanizm działania oraz kiedy leki na grypę są skuteczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Etenzamid – składnik leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Właściwości, przeciwwskazania

    Etenzamid, czyli salicylan, to składnik, który często jest łączony z kwasem acetylosalicylowym i kofeiną. Komplet tych związków sprawia, że ich skuteczność przeciwbólowa lub przeciwzapalna jest bardzo wysoka. Zazwyczaj preparaty z tym składnikiem zalecane są w bólach głowy, bólach mięśniowo-szkieletowych, a także bólach o umiarkowanym nasileniu o podłożu zapalnym. Czy u dzieci można stosować etenzamid, jaka jest bezpieczna, maksymalna dawka dzienna tej substancji dla osoby dorosłej i jaki jest mechanizm działania etenzamidu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Foliany – właściwości i źródła folacyny i kwasu foliowego

    Foliany, czyli folacyna i kwas foliowy stanowią szeroką grupę związków, będącymi pochodnymi pteryny, które różnią się stopniem utlenienia i charakteryzują się aktywnością biologiczną kwasu foliowego. Kwas foliowy nie ma toksycznego charakteru, niemniej jego zbyt duże dawki mogą utrudniać rozpoznanie niedokrwistości wywołanej niedoborem witaminy B12. Jakie są objawy niedoboru folianów, co stanowi najlepsze źródła tych związków w pożywieniu oraz jaka jest zalecana dawka dzienna folianów? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Izotretynoina – działanie, dawkowanie, skutki oboczne, zasady terapii

    W ostatnich latach bardzo popularne stało się leczenie trądziku izotretynoiną. Pomimo wielu skutków ubocznych, z jakimi wiąże się ta terapia, decydują się na nią nawet te osoby, u których trądzik nie jest wyjątkowo nasilony. Czym jest izotretynoina, dlaczego kobiety w ciąży nie mogą jej stosować oraz jak wylicza się dawkę skumulowaną?

  • MSM – co to jest siarka organiczna? Skuteczność, wskazania, przeciwwskazania

    Siarka organiczna MSM wpływa korzystnie na stawy, mięśnie i kości. Badania nad tym pierwiastkiem pokazują, że jednoczesna suplementacja MSM i chondroityny, glukozaminy lub kwasu bosweliowego może zwiększyć skuteczność terapii wspomagającej leczenie stanów zapalnych stawów. Jak dawkować MSM, jakie są przeciwwskazania do suplementacji siarki i czym się kierować wybierając preparat z siarką organiczną?

  • Ubichinol – co to jest? Wskazania do stosowania koenzymu Q10, dawkownie, efekty

    Ubichinol to aktywna forma koenzymu Q10, przez niektórych określana mianem „super paliwa" dla organizmu. Jest związkiem chemicznym z grupy chinonów, który wpływa na funkcjonalność komórek, dbając o ich prawidłowy rozwój. Aby uzupełnić niedobory koenzymu Q10, warto wybierać suplementy zawierające jego aktywną postać, która uważana jest za łatwiej przyswajalną niż postać utleniona – ubichinon. Kiedy stosować ubichinol, jak dawkować koenzym Q10 i na jakie efekty można liczyć, zażywając go regularnie?

  • Chlorella – jakie ma właściwości? Czy warto ją stosować i jak dawkować?

    Chlorella jest zieloną algą, która należy do grupy zielenic. Zawiera więcej kwasu foliowego i żelaza niż inne pokarmy roślinne. Suplementacja chlorelli może wpływać korzystnie na obniżenie czynników predysponujących do chorób sercowo-naczyniowych i metabolicznych, stanowić element uzupełniający niedobory białka, a także być stosowana podczas detoksu organizmu. Jak dawkować chlorellę, czy można ją stosować w ciąży lub podawać ją dzieciom, a także jakie mogą być skutki uboczne suplementacji tego produktu typu superfood?

  • Chlorheksydyna – w czym wystepuje? Leki z nią w składzie

    Chlorheksydyna to jeden ze środków najpowszechniej stosowanych do celów antyseptyki. Warto wiedzieć w jakich produktach występuje oraz jakie są przeciwwskazania do jego użycia. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij