Wpływ cytrynianu sodu na zdrowie
Krzysztof Słomiak

Wpływ cytrynianu sodu na zdrowie

Dodatki do żywności stały się codziennością. W składzie produktów, które spożywamy możemy znaleźć wiele substancji, które mogą nas zaskoczyć — cukier w chlebie, siarczany w winie, witamina C w lodach. Każda z tych substancji ma swoje konkretne zadanie.

Niektóre poprawiają jedynie smak, inne go całkowicie zmieniają, jeszcze inne działają jak konserwanty lub sztuczne barwniki. Jedną z takich substancji jest cytrynian sodu. Jak wpływa on na nasze zdrowie i do jakich produktów jest dodawany?

Chemia wokół nas

Cytrynian sodu, z łac. natrii citras (taką nazwę również podaje się na opakowaniu), to organiczny związek chemiczny z grupy cytrynianów, a dokładniej sól sodowa kwasu cytrynowego. Związek ten, jak sama nazwa wskazuje, składa się z jonów sodowych (a dokładniej i najczęściej z trzech, choć są również cytryniany disodowe i monosodowe) połączonych z anionami grupy karboksylowej kwasu cytrynowego. Wzór chemiczny związku to: C3H4(OH)(COONa)3. Cytrynian sodu dość łatwo otrzymuje się w reakcji kwasu cytrynowego z wodorotlenkiem sodu. Otrzymujemy wtedy przezroczyste kryształy tego związku, bardzo podobne do kryształów cukru.

Zastosowanie w przemyśle spożywczym i kosmetycznym

W przemyśle spożywczym i kosmetycznym cytrynian sodu (pod nazwą E331) używany jest jako sekwestrant. Sekwestranty to substancje tworzące związki chemiczne z jonami metali (tzw. chelaty). Ich zadaniem jest wyłapywanie metali ciężkich, np. z produktów kosmetycznych czy spożywczych i zabezpieczenie nas przed szkodliwym działaniem tych metali.

Metale ciężkie nie powinny dostawać się i znajdować się w finalnych produktach, tutaj zastosowanie znajduje nasz cytrynian. Dużo prostszym zastosowaniem cytrynianu sodu jest wykorzystanie jego walorów smakowych. Substancja ma charakterystyczny kwaśny smak. Wykorzystuje się to w napojach gazowanych, gdyż związek ten ma dobrą rozpuszczalność w wodzie. Cytrynian sodu jest stosowany również jako środek konserwujący. Ponadto jest czynnikiem antykoagulacyjnym przy wytwarzaniu jadalnych produktów zawierających krew. W przemyśle kosmetycznym dodaje się go do kremów i soli kąpielowych, co chroni preparat przed utlenianiem i jełczeniem.

Zastosowanie cytrynianu w medycynie

W medycynie szczególnie cenione są właściwości antykoagulacyjne cytrynianu. Chroni on krew przed krzepnięciem i tworzeniem się niepożądanych skrzepów. Cewniki do hemodializ są wypełniane jego roztworem, żeby zapobiec wspomnianemu wykrzepianiu krwi. Dodatek cytrynianiu sodu pozwala na stosowanie niższych stężeń heparyny, dzięki czemu po przedostaniu się roztworu do krwioobiegu, obniżone jest ryzyko związane z układowym zaburzeniem krzepliwości. Ma to duże znaczenie dla zachowania ogólnej stabilności krzepnięcia pacjenta i przeciwdziała działaniom niepożądanym w trakcie i po zabiegach hemodializy. Działanie to wykorzystuje się również przy przechowywaniu i transfuzjach krwi.

Innym zastosowaniem tego związku jest wykorzystanie jego zasadowych właściwości. Zmniejsza on dyskomfort przy infekcjach układu moczowego, a w szczególności zapaleniu pęcherza, gdyż lek, przez to, że jest dobrze rozpuszczalny w wodzie, jest wydalany z moczem. Sól ta chroni również przed powstawaniem kamieni nerkowych i kwasicą metaboliczną u osób z chorobami nerek. Spożywany doustnie ma również działanie przeczyszczające w odpowiednio dużych dawkach.

Korzyści dla sportowców

Spożycie roztworu cytrynianu sodowego przed wysiłkiem fizycznym działa jak spożywanie napojów izotonicznych. Może wpłynąć korzystnie na wyniki sportowca, wykorzystywano to w trakcie biegów średniodystansowych. W grupie badanej zaobserwowano poprawę osiąganych czasów przez sportowców, którzy przed biegiem otrzymali do wypicia roztwór cytrynianu. Zauważono jednak, że związek ten powodował dolegliwości ze strony układu pokarmowego u niektórych sportowców, co było związane z przeczyszczającym działaniem cytrynianu sodu.  

Czy cytrynian sodu jest szkodliwy?

Szkodliwość cytrynianu sodu w żywności nie została udowodniona. Uznaje się, że cytrynian sodu w dawkach stosowanych w przemyśle spożywczym jest bezpieczny dla organizmu i nie wywołuje problemów zdrowotnych u osób zdrowych.

Istnieje jednak kilka przeciwwskazań. Przez to, że substancja ta jest wydalana z moczem i obsługiwana przez nerki nie powinna być stosowana przez osoby z niewydolnością nerek czy z chorobami nefrologicznymi lub okołonefrologicznymi, takimi jak choroby nadnerczy. Cytrynianu sodu powinny unikać także osoby z nadciśnieniem i odwodnione, gdyż wpływa on na wchłanianie sodu i potasu w organizmie.

Ze względu na wspomniane działanie przeczyszczające może on powodować dyskomfort pokarmowy. Alergia na cytrynian sodu występuje bardzo rzadko i ma typowy przebieg — wysypka skórna, biegunka, bóle głowy lub duszności o umiarkowanym nasileniu.

Cytrynian sodu jest substancją bardzo ważną i znajdującą szerokie zastosowanie ze względu na swoje właściwości. Nie można bagatelizować jego roli w naszym codziennym życiu. Jest też bardzo istotnym składnikiem wykorzystywanym w przemyśle spożywczym, kosmetycznym i w medycynie. Uważa się, że konserwanty i sztuczne barwniki szkodzą zdrowiu, jednak nie jest to tego typu substancja, nie trzeba unikać jej za wszelką cenę.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Dieta miażdżycowa – zasady, produkty, jadłospis, przepisy

    Choroby układu krążenia, w tym m.in. miażdżyca, wciąż stanowią jedną z głównych przyczyn zgonów w naszych kraju. Wśród czynników ryzyka ich rozwoju wymienia się m.in. niską aktywność fizyczną oraz niewłaściwą dietę. Jak powinno wyglądać żywienie w profilaktyce i leczeniu miażdżycy? Co jeść, a czego unikać? 

  • Dieta z niskim IG – dla kogo? Jak powinna wyglądać? Zasady, produkty o niskim indeksie glikemicznym, przepisy

    Zalecana m.in. osobom zmagającym się z nadwagą albo cukrzycą. Wyklucza produkty wysoko przetworzone, tradycyjne desery, słodycze, a także wybrane owoce i warzywa. Dieta o niskim indeksie glikemicznym. Jakie są jej zasady? Jakie produkty posiadają niski IG? 

  • Słodziki – dlaczego są słodkie i jak wpływają na nasz organizm?

    Słodki smak nie jest zarezerwowany tylko dla cukrów takich jak glukoza, fruktoza czy sacharoza. Istnieją setki substancji pochodzenia naturalnego i syntetycznego, które są słodkie. Wszystkie zaliczamy do substancji słodzących. Co ciekawe, słodki smak charakteryzuje nie tylko związki zaliczane do substancji organicznych (zbudowanych w większości z węgla, wodoru i tlenu). Również związki nieorganiczne, np. sole berylu i ołowiu, wywołują podobne doznania zmysłowe. Jednak należy pamiętać, że są silnie trujące i pod żadnym pozorem nie powinny być spożywane.

  • Dieta sokowa – wszystko co powinieneś o niej wiedzieć

    Często potrzeba schudnięcia łączy się z chęcią maksymalnego przyspieszenia tego procesu. Chcąc szybko zgubić zbędne kilogramy, korzystamy z najróżniejszych dróg, takich jak dieta cud, detoks, posty, modne ostatnio okna żywieniowe, czy nawet niebezpieczne dla zdrowia głodówki "magiczne i uzdrawiające" zioła z najdalszych zakątków globu. Czy decydując się na detoks sokowy, oprócz nadmiaru wody z organizmu, można na stałe zgubić zbędne kilogramy, pozbyć się boczków i odczyścić organizm z toksyn? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Podjadanie – dlaczego nie jest takie dobre?

    Podjadamy w chwili stresu, ale i w momentach, w których czujemy się dobrze. Słodycze, owoce, słodkie napoje, dodatkowa porcja głównego posiłku... Liczy się wszystko! Każdy mały cukierek, każde ciastko i każda łyżka sosu spróbowana podczas przygotowywania dania dla rodziny! Efekty? Dodatkowe kilogramy, uczucie ciężkości i coraz większe uczucie uzależnienia od tego „by wciąż coś żuć”. Jakie są przyczyny podjadania? Co można jeść bezkarnie, a na co uważać? Jak przestać podjadać?  

  • Dieta w chorobie Parkinsona – na co warto zwrócić uwagę?

    Podstawową formą leczenia choroby Parkinsona jest farmakoterapia. Interwencję tę wspomoże jednak dobrze zbilansowana dieta, która ponadto, zabezpieczy przed dalszymi powikłaniami choroby, w tym m.in. przed niebezpiecznym dla zdrowia, a nawet życia niedożywieniem. Dieta w chorobie Parkinsona – jaką pełni funkcję? Jaki składniki będą ważne? Jak żywieniowo poradzić sobie z zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego? 

  • Adipocyty (komórki tkanki tłuszczowej) – czym są i jak działają? Jaki jest ich związek z tyciem?

    Tkanka tłuszczowa wydaje się kojarzyć z czymś zupełnie niepotrzebnym i mało estetycznym. Tymczasem, tłuszcz obecny w organizmie pełni wiele istotnych dla niego funkcji fizjologicznych, stąd zarówno jego niedobór, jak i nadmiar mogą prowadzić do powstania rozmaitych stanów patologicznych poszczególnych narządów. Czym są adipocyty? Czy ich nadmiar jest szkodliwy? Jaki wpływ wywierają na nasz organizm?  

  • Dieta po udarze – co należy o niej wiedzieć? Zasady, produkty, komponowanie posiłków, bezpieczeństwo żywienia w diecie poudarowej

    Udar mózgu przechodzi ponad 60 tysięcy Polaków rocznie. Niemal każdy z nich doświadcza wówczas zmian w zakresie swojej sprawności, które w różnym stopniu decydują o dalszym funkcjonowaniu. Istotną rolę w procesie rehabilitacji i rekonwalescencji, jak również w profilaktyce kolejnych udarów, odgrywa m.in. odpowiednio skomponowana dieta. Udar mózgu – jaką rolę w chorobie pełni żywienie? O jakie elementy należy szczególnie zadbać, a czego unikać? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij