Wpływ cytrynianu sodu na zdrowie
Krzysztof Słomiak

Wpływ cytrynianu sodu na zdrowie

Dodatki do żywności stały się codziennością. W składzie produktów, które spożywamy możemy znaleźć wiele substancji, które mogą nas zaskoczyć — cukier w chlebie, siarczany w winie, witamina C w lodach. Każda z tych substancji ma swoje konkretne zadanie.

Niektóre poprawiają jedynie smak, inne go całkowicie zmieniają, jeszcze inne działają jak konserwanty lub sztuczne barwniki. Jedną z takich substancji jest cytrynian sodu. Jak wpływa on na nasze zdrowie i do jakich produktów jest dodawany?

Chemia wokół nas

Cytrynian sodu, z łac. natrii citras (taką nazwę również podaje się na opakowaniu), to organiczny związek chemiczny z grupy cytrynianów, a dokładniej sól sodowa kwasu cytrynowego. Związek ten, jak sama nazwa wskazuje, składa się z jonów sodowych (a dokładniej i najczęściej z trzech, choć są również cytryniany disodowe i monosodowe) połączonych z anionami grupy karboksylowej kwasu cytrynowego. Wzór chemiczny związku to: C3H4(OH)(COONa)3. Cytrynian sodu dość łatwo otrzymuje się w reakcji kwasu cytrynowego z wodorotlenkiem sodu. Otrzymujemy wtedy przezroczyste kryształy tego związku, bardzo podobne do kryształów cukru.

Zastosowanie w przemyśle spożywczym i kosmetycznym

W przemyśle spożywczym i kosmetycznym cytrynian sodu (pod nazwą E331) używany jest jako sekwestrant. Sekwestranty to substancje tworzące związki chemiczne z jonami metali (tzw. chelaty). Ich zadaniem jest wyłapywanie metali ciężkich, np. z produktów kosmetycznych czy spożywczych i zabezpieczenie nas przed szkodliwym działaniem tych metali.

Metale ciężkie nie powinny dostawać się i znajdować się w finalnych produktach, tutaj zastosowanie znajduje nasz cytrynian. Dużo prostszym zastosowaniem cytrynianu sodu jest wykorzystanie jego walorów smakowych. Substancja ma charakterystyczny kwaśny smak. Wykorzystuje się to w napojach gazowanych, gdyż związek ten ma dobrą rozpuszczalność w wodzie. Cytrynian sodu jest stosowany również jako środek konserwujący. Ponadto jest czynnikiem antykoagulacyjnym przy wytwarzaniu jadalnych produktów zawierających krew. W przemyśle kosmetycznym dodaje się go do kremów i soli kąpielowych, co chroni preparat przed utlenianiem i jełczeniem.

Polecane dla Ciebie

Zastosowanie cytrynianu w medycynie

W medycynie szczególnie cenione są właściwości antykoagulacyjne cytrynianu. Chroni on krew przed krzepnięciem i tworzeniem się niepożądanych skrzepów. Cewniki do hemodializ są wypełniane jego roztworem, żeby zapobiec wspomnianemu wykrzepianiu krwi. Dodatek cytrynianiu sodu pozwala na stosowanie niższych stężeń heparyny, dzięki czemu po przedostaniu się roztworu do krwioobiegu, obniżone jest ryzyko związane z układowym zaburzeniem krzepliwości. Ma to duże znaczenie dla zachowania ogólnej stabilności krzepnięcia pacjenta i przeciwdziała działaniom niepożądanym w trakcie i po zabiegach hemodializy. Działanie to wykorzystuje się również przy przechowywaniu i transfuzjach krwi.

Innym zastosowaniem tego związku jest wykorzystanie jego zasadowych właściwości. Zmniejsza on dyskomfort przy infekcjach układu moczowego, a w szczególności zapaleniu pęcherza, gdyż lek, przez to, że jest dobrze rozpuszczalny w wodzie, jest wydalany z moczem. Sól ta chroni również przed powstawaniem kamieni nerkowych i kwasicą metaboliczną u osób z chorobami nerek. Spożywany doustnie ma również działanie przeczyszczające w odpowiednio dużych dawkach.

Korzyści dla sportowców

Spożycie roztworu cytrynianu sodowego przed wysiłkiem fizycznym działa jak spożywanie napojów izotonicznych. Może wpłynąć korzystnie na wyniki sportowca, wykorzystywano to w trakcie biegów średniodystansowych. W grupie badanej zaobserwowano poprawę osiąganych czasów przez sportowców, którzy przed biegiem otrzymali do wypicia roztwór cytrynianu. Zauważono jednak, że związek ten powodował dolegliwości ze strony układu pokarmowego u niektórych sportowców, co było związane z przeczyszczającym działaniem cytrynianu sodu.  

Czy cytrynian sodu jest szkodliwy?

Szkodliwość cytrynianu sodu w żywności nie została udowodniona. Uznaje się, że cytrynian sodu w dawkach stosowanych w przemyśle spożywczym jest bezpieczny dla organizmu i nie wywołuje problemów zdrowotnych u osób zdrowych.

Istnieje jednak kilka przeciwwskazań. Przez to, że substancja ta jest wydalana z moczem i obsługiwana przez nerki nie powinna być stosowana przez osoby z niewydolnością nerek czy z chorobami nefrologicznymi lub okołonefrologicznymi, takimi jak choroby nadnerczy. Cytrynianu sodu powinny unikać także osoby z nadciśnieniem i odwodnione, gdyż wpływa on na wchłanianie sodu i potasu w organizmie.

Ze względu na wspomniane działanie przeczyszczające może on powodować dyskomfort pokarmowy. Alergia na cytrynian sodu występuje bardzo rzadko i ma typowy przebieg — wysypka skórna, biegunka, bóle głowy lub duszności o umiarkowanym nasileniu.

Cytrynian sodu jest substancją bardzo ważną i znajdującą szerokie zastosowanie ze względu na swoje właściwości. Nie można bagatelizować jego roli w naszym codziennym życiu. Jest też bardzo istotnym składnikiem wykorzystywanym w przemyśle spożywczym, kosmetycznym i w medycynie. Uważa się, że konserwanty i sztuczne barwniki szkodzą zdrowiu, jednak nie jest to tego typu substancja, nie trzeba unikać jej za wszelką cenę.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Dieta w depresji – co jeść?

    Skuteczność aktualnie stosowanych metod zapobiegania i leczenia depresji jest ograniczona, w dodatku często wiąże się z występowaniem skutków ubocznych. Obecnie dobrze wiadomo, że dieta wywiera istotny wpływ na ogólny stan zdrowia i dobrostan psychiczny, co sugeruje, że może być również ważnym elementem terapii wspomagającej leczenie depresji.

  • Dieta dla młodego piłkarza – co powinien jeść młody sportowiec uprawiający piłkę nożną?

    W dzisiejszych czasach coraz więcej młodych sportowców ma świadomość, że na ostateczny sukces w sporcie wpływ ma nie tylko systematyczny trening, lecz również dieta i zdrowy styl życia.

  • Dieta siatkarza – co jedzą zawodowi siatkarze?

    Nieadekwatna podaż energii oraz składników odżywczych w diecie siatkarza może przyczyniać się do zmniejszenia masy, siły i wytrzymałości mięśniowej, zakłócenia regeneracji potreningowej, jak również obniżenia odporności oraz zwiększenia ryzyka wystąpienia przetrenowania i kontuzji. Oznacza to, że na ostateczny sukces zawodowych siatkarzy ma istotny wpływ nie tylko systematyczna realizacja indywidualnie dobranego programu treningowego, lecz także przestrzeganie odpowiednio zbilansowanej i zróżnicowanej diety oraz jej suplementacji.

  • Bułka z bananem – na czym polegała dieta Adama Małysza?

    Adam Małysz jest niezwykle utytułowanym skoczkiem narciarskim, który odniósł znaczące sukcesy sportowe zarówno na arenie krajowej, jak i międzynarodowej. O ulubionym przysmaku „Orła z Wisły” – słynnej bułce z bananem – słyszał każdy kibic skoków narciarskich w Polsce.  

  • BCAA – czym jest, jak stosować i efekty

    Aminokwasy egzogenne to grupa dziewięciu aminokwasów, których organizm człowieka nie potrafi samodzielnie wytwarzać i dlatego muszą być regularnie dostarczane wraz z pokarmem. Wśród nich znajdują się trzy aminokwasy o rozgałęzionych łańcuchach bocznych, które od wielu lat przykuwają uwagę osób systematycznie uprawiających sport. Dzieje się tak ze względu na potencjalne korzyści wynikające z ich dodatkowej suplementacji.

  • Dieta Montignaca – czym jest?

    Dieta Montignaca jest metodą walki z nadwagą i otyłością, która jeszcze do niedawna była dosyć powszechnie stosowana w wielu krajach europejskich. Jej popularność wzięła się w dużej mierze z braku potrzeby skrupulatnego liczenia kalorii oraz ograniczenia ilości spożywanego pokarmu w celu uzyskania pożądanego efektu odchudzającego. Według opinii samego autora diety, Michela Montignaca, głównym powodem rozwoju nadwagi i otyłości nie jest zbyt wysokie spożycie kalorii w diecie, lecz nadmierna konsumpcja pokarmów węglowodanowych charakteryzujących się wysokim indeksem glikemicznym (IG).

  • Terapia śmiechem – geloterapia

    „Śmiech jest ćwiczeniem fizycznym wielce dla zdrowia korzystnym”. Słowa Arystotelesa, wypowiedziane ponad dwa tysiące lat temu, są wciąż aktualne i zostały udowodnione we współczesnych badaniach naukowych.

  • Postanowienia noworoczne – jak ich dotrzymać? Czy warto je robić?

    Postanowienia noworoczne to coś, co zapewne każdy z nas robił przynajmniej raz w życiu. Każdego roku zastanawiamy się, co chcemy osiągnąć, jakie zmiany w naszym życiu wprowadzić, w czym chcemy być lepsi lub z czego chcemy zrezygnować. Niestety jak się okazuje, nie zawsze udaje nam się w tym wytrwać. Czym są postanowienia noworoczne i jak ich dotrzymać?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij