Leki stosowane w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD)
Sylwia Smolińska-Kunicka

Leki stosowane w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD)

W ostatnich latach coraz więcej naukowców skupia swoją uwagę na chorobie afektywnej dwubiegunowej (ChAD), która często nazywana jest chorobą maniakalno-depresyjną. Charakteryzuje się ona występowaniem zaburzeń mózgu, które wpływają na zdolność funkcjonowania w codziennym życiu oraz zmiany nastroju. Osoby cierpiące na tę chorobę mają tzw. „wahania nastroju”, charakteryzujące się występowaniem epizodów manii, epizodów depresji oraz epizodów mieszanych (kombinacji manii i depresji). W dzisiejszym artykule przestawię leki stosowane w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej.

Podział leków stosowanych w leczeniu ChAD

 W farmakoterapii choroby afektywnej dwubiegunowej stosuje się leki normotymiczne – tzw. stabilizatory nastroju. Dzielimy je na:

  • leki pierwszej generacji – należą do nich lit, kwas walproinowy i jego pochodne oraz karbamazepina;
  • leki drugiej generacji – atypowe leki przeciwpsychotyczne (np. kwetiapina, aripiprazol, risperidon, olanzapina i klozapina) oraz lamotrygina.

Dodatkowo, jako leczenie uzupełniające, można wprowadzić leki przeciwdepresyjne, np. mirtazapinę, wenlafaksynę oraz citalopram.

Leki I generacji w leczeniu ChAD

Lit – jeden z ważniejszych leków stosowanych w leczeniu choroby dwubiegunowej, ponieważ wykazuje działanie na oba bieguny tej choroby. Jednak w czasie leczenia tym preparatem należy kontrolować jego stężenie we krwi, ponieważ istnieje bardzo cienka granica między dawką toksyczną a terapeutyczną tego preparatu. Dlatego też główną alternatywą dla leczenia litem jest kwas walproinowy i jego sole.

Lekiem pierwszej generacji stosowanym w chorobie afektywnej dwubiegunowej jest również karbamazepina. Wskazana do stosowania w zespołach maniakalnych oraz zapobieganiu zaburzeniom maniakalno-depresyjnym, natomiast przeciwwskazana do stosowania u pacjentów z blokiem przedsionkowo-komorowym, zaburzeniami czynności szpiku kostnego lub z porfirią wątrobową. Niewskazanie jest także przyjmowanie karbamazepiny z lekami MAO (inhibitorami monoaminooksydazy). Preparat wpływa na indukcję enzymu wątrobowego, co może powodować zmniejszenie skuteczności działania hormonalnych środków antykoncepcyjnych, doustnych antykoagulantów czy antybiotyków. Do głównych działań niepożądanych zaliczamy: bóle i zawroty głowy, niezborność ruchową, senność, podwójne widzenie oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty), a także odczyny skórne.

Powiązane produkty

Leki II generacji w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej

Do drugiej generacji leków stosowanych w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej należą atypowe leki przeciwpsychotyczne. I tak w leczeniu średnio nasilonych i ciężkich epizodów manii stosowana jest olanzapina, a po uzyskaniu dobrej odpowiedzi na leczenie tym preparatem lek ten może być stosowany w celu zapobiegania nawrotom ChAD. Przeciwskazaniem do stosowania jest jaskra z wąskim kątem przesączania. Przyjmowanie preparatu z olanzapiną niesie ze sobą ryzyko wystąpienia wielu działań niepożądanych, np. senności, eozynofilii, zwiększenia stężenia prolaktyny i apetytu, zawrotów głowy, akatyzji, parkonsinizmu, dyskinezy, niedociśnienia ortostatycznego, działania antycholinergicznego, bezobjawowego zwiększenia aktywności aminotransferaz wątrobowych, wysypki, astenii, zmęczenia czy obrzęku.

Kolejnym lekiem atypowym jest kwetiapina stosowana w leczeniu umiarkowanych lub ciężkich epizodów maniakalnych związanych z chorobą dwubiegunową. Do działań niepożądanych, które pojawiają się przy stosowaniu tego leku należą: senność, zawroty głowy, suchość w błonie śluzowej jamy ustnej, niewielkie osłabienie, zaparcia, tachykardia, niestrawność i niedociśnienie ortostatyczne.

W leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz w zapobieganiu nowym epizodom maniakalnym u dorosłych wskazany jest aripiprazol. Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania preparatu u pacjentów z chorobą sercowo-naczyniową, chorobą naczyń mózgu oraz w stanach nadciśnienia tętniczego. Do częstych działań niepożądanych należą: niepokój ruchowy, bezsenność, lęk, zaburzenia pozapiramidowe, akatyzja, ból i zawroty głowy, drżenie, sedacja, nieostre widzenie, zmęczenie, zwiększone wydzielanie śliny, niestrawność.

Kolejnym preparatem jest risperidon stosowany w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. Do częstych działań niepożądanych zaliczamy: zwiększone stężenie prolaktyny we krwi, zwiększenie masy ciała, tachykardię, dystonię, sedację, letarg, dyskinezę, krwawienie z nosa, kaszel, przekrwienie błony śluzowej nosa, ból krtani i gardła.

Leczenie uzupełniające w chorobie afektywnej dwubiegunowej

Leki przeciwdepresyjne stosowane jako uzupełnienie w leczeniu ChAD:

  • Mirtazapina może być bezpiecznie stosowana u pacjentów z ChAD. Jednak epizody depresyjne w przebiegu tej choroby stosunkowo często cechują nadmierna senność i zwiększenie apetytu, dlatego dużym ograniczeniem do stosowania tego preparatu może być wyraźny wpływ na zwiększenie masy ciała oraz działanie nasenne.
  • Wenlafaksyna jest lekiem charakteryzującym się dużą skutecznością działania przeciwdepresyjnego, ale ryzyko zmiany faz oraz ryzyko wyraźnego skrócenia remisji są znaczne. Dlatego substancja ta powinna być traktowana jako lek II rzutu.
  • Citalopram – wskazaniem do stosowania są ciężkie epizody depresji. Jest bezpiecznym i dość skutecznym lekiem, ponadto może stanowić wartościowy składnik w terapii skojarzonej u pacjentów z depresją w przebiegu ChAD.

Nowy lek stosowany w leczeniu ChAD

Kariprazyna jest częściowym agonistą receptora dopaminowego D3/D2, atypowym lekiem przeciwpsychotycznym stosowanym w leczeniu epizodów maniakalnych lub mieszanych w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi tego preparatu są niezamierzone drżenie, niewyraźna mowa, mimowolne ruchy mięśni, chęć poruszania się (akatyzja), niestrawność, wymioty, senność i niepokój.

Pamiętaj! Unikaj samodzielnego zaprzestania przyjmowania leków bez uprzedniej rozmowy z lekarzem. Nagłe odstawienie leczenia może doprowadzić do pogorszenia objawów choroby.

Choroba afektywna dwubiegunowa jest trudną do zdiagnozowania choroba psychiczną. W farmakoterapii można zastosować także leczenie skojarzone (połączenie dwóch a nawet trzech leków normotymicznych albo kombinacje leku normotymicznego z lekami uzupełniającymi np. przeciwdepresyjnymi).

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego: Arypiprazol Glenmark [online], http://leki.urpl.gov.pl/files/24_Arypiprazol_Glenmark.pdf, [dostęp:] 31.03.2019.
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego: Risperidon Vipharm [online], http://leki.urpl.gov.pl/files/RisperidonVipharm_tablpowl_4mg.pdf [dostęp:] 31.03.2019.
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego: Pinexet [online], http://leki.urpl.gov.pl/files/PINEXET_25.pdf [dostęp:] 31.03.2019.
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego: Neurotop retard 600 [online], http://leki.urpl.gov.pl/files/Neurotop_600.pdf [dostęp:] 31.03.2019.
  5. Ł. Święcicki, B. Stefanowski, The place of atypical antipsychotics in the therapy of bipolar disorder – the current state of knowledge, II Klinika Psychiatrii Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, 2017.
  6. Ł. Święcicki, Farmakoterapia depresji u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową, II Klinika Psychiatrii Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, 2014.
  7. U.S. Food and Drug Administration, The Facts on Bipolar Disorder and FDA-Approved Treatments, “fda.gov” [online], https://www.fda.gov/ForConsumers/ConsumerUpdates/ucm530107.htm, [dostęp:] 31.03.2019.
  8. U.S. Food and Drug Administration, Drug Trials Snapshots: VRAYLAR for the treatment of bipolar disorder with a manic/mixed episode, “fda.gov” [online], https://www.fda.gov/Drugs/InformationOnDrugs/ucm466024.htm [dostęp:] 31.03.2019.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) – co to jest? Skutki uboczne

    Menopauza jest jednym z przełomowych etapów w życiu kobiety. Charakterystyczne dla tego okresu jest pojawienie się wczesnych łagodnych objawów oraz tych bardziej poważnych, mogących skutkować zmianami w funkcjonowaniu układu krwionośnego, nerwowego oraz kostnego. Jednym ze sposobów spokojnego przejścia przez okres menopauzy jest hormonalna terapia zastępcza (HTZ). Jakie są najlepsze metody hormonalnej terapii zastępczej? Czy HTZ może powodować tycie oraz czy terapia może zwiększyć ryzyko zachorowania na raka piersi? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czym jest i jak działa żeń-szeń? Zastosowanie i przeciwwskazania do stosowania Panax ginseng

    Żeń-szeń, nazywany również ginsengiem lub wszechlekiem, jest jednym z najlepiej opisanych adaptogenów. Według medycyny chińskiej powinno się go stosować jedynie w miesiącach zimowych. Żeń-szeń może wpływać na poprawę funkcji kognitywnych (poznawczych), poprawia samopoczucie i pamięć, łagodzi stres oraz działa korzystnie na skórę i potencję seksualną. Na rynku można kupić wiele preparatów z żeń-szeniem, zarówno w formie tabletek czy kapsułek, jak i płynnych ekstraktów. Który preparat z żeń-szeniem wybrać, jaka jest dzienna zalecana dawka tego adaptogenu oraz w jakiej porze dnia należy zażywać ten suplement? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cytrynian magnezu, zwykły magnez, a może magnez z witaminą B6 – który wybrać?

    W aptekach i sklepach z suplementami dostępnych jest kilka form magnezu. Jedne preparaty występują w postaci magnezu z witaminą B6, inne określane są mianem cytrynianu magnezu (także w wersji z pirydoksyną), a jeszcze inne oferowane są w formie samego magnezu. Magnez można kupić zarówno w formie tabletek, kapsułek, saszetek z proszkiem do rozpuszczania w wodzie, jak i w postaci płynu czy żelek. Czym różnią się poszczególne suplementy, które połączenie jest najskuteczniejsze i najlepiej przyswajalne oraz dlaczego magnezu nie wolno łączyć z preparatami zawierającymi żelazo i wapń? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Suplementacja przy insulinooporności

    Insulinooporność jest zaburzeniem metabolizmu, które może zamienić się w poważną chorobę, która obecnie może dotyczyć nawet 2 milionów Polaków. Przyczynia się do tego przede wszystkim siedzący tryb życia, przetworzona, wysokoenergetyczna żywność, a także przewlekły stres wpływający na nasze zachowania żywieniowe – „zajadanie” problemów. Insulinooporność nie musi być leczona, niemniej jeśli na czas nie zareagujemy zmianą dotychczasowego stylu życia, może przerodzić się w pełnoobjawowe schorzenie – cukrzycę. Cennym elementem uzupełniającym dietoterapię może być racjonalna, przemyślana suplementacja. Jakie składniki szczególnie wspierają zdrowie metaboliczne?

  • Suplementacja w Hashimoto – jak wpływają na to nutraceutyki?

    Hashimoto, a raczej autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, jest coraz powszechniej diagnozowanym schorzeniem. Mówimy o nim wtedy, gdy nasz układ odpornościowy atakuje tarczycę. W chorobie tej może dojść zarówno do podwyższonej czynności gruczołu, jak i normalnej lub obniżonej czynności. Hashimoto dotyka znacznie częściej kobiety niż mężczyzn. Wsparciem działania tarczycy, jak i całej terapii, może być racjonalna suplementacja w oparciu o składniki, których skuteczność potwierdzają wyniki badań naukowych.

  • Smart drugs – jak działają? Czy nootropy są bezpieczne?

    Ostatnio coraz głośniej o tzw. smart drugs. Są to leki nootropowe, stanowiące grupę niejednorodnych substancji pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Są one stosowane w leczeniu takich zaburzeń i chorób, jak ADHD, narkolepsja czy otępienie. Dzięki temu, że nootropy poprawiają zdolności poznawcze, m.in. pamięć i koncentrację, coraz więcej osób zaczęło stosować je bez wskazań medycznych. Czy to bezpieczna praktyka?

  • Zasady refundacji pieluchomajtek – aktualne wytyczne

    Nietrzymanie moczu lub kału dotyka wielu chorych, głównie osób starszych, z niepełnosprawnościami oraz chorobami nowotworowymi. Opieka nad pacjentem z tymi dolegliwościami generuje wysokie koszty. Dlatego warto znać zasady refundacji pieluchomajtek i innych wyrobów chłonnych: komu przysługuje, jak pozyskać zlecenie i gdzie je zrealizować. W artykule przedstawiamy najnowsze wytyczne.

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij