Leki stosowane w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD)
Sylwia Smolińska-Kunicka

Leki stosowane w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD)

W ostatnich latach coraz więcej naukowców skupia swoją uwagę na chorobie afektywnej dwubiegunowej (ChAD), która często nazywana jest chorobą maniakalno-depresyjną. Charakteryzuje się ona występowaniem zaburzeń mózgu, które wpływają na zdolność funkcjonowania w codziennym życiu oraz zmiany nastroju. Osoby cierpiące na tę chorobę mają tzw. „wahania nastroju”, charakteryzujące się występowaniem epizodów manii, epizodów depresji oraz epizodów mieszanych (kombinacji manii i depresji). W dzisiejszym artykule przestawię leki stosowane w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej.

Podział leków stosowanych w leczeniu ChAD

 W farmakoterapii choroby afektywnej dwubiegunowej stosuje się leki normotymiczne – tzw. stabilizatory nastroju. Dzielimy je na:

  • leki pierwszej generacji – należą do nich lit, kwas walproinowy i jego pochodne oraz karbamazepina;
  • leki drugiej generacji – atypowe leki przeciwpsychotyczne (np. kwetiapina, aripiprazol, risperidon, olanzapina i klozapina) oraz lamotrygina.

Dodatkowo, jako leczenie uzupełniające, można wprowadzić leki przeciwdepresyjne, np. mirtazapinę, wenlafaksynę oraz citalopram.

Leki I generacji w leczeniu ChAD

Lit – jeden z ważniejszych leków stosowanych w leczeniu choroby dwubiegunowej, ponieważ wykazuje działanie na oba bieguny tej choroby. Jednak w czasie leczenia tym preparatem należy kontrolować jego stężenie we krwi, ponieważ istnieje bardzo cienka granica między dawką toksyczną a terapeutyczną tego preparatu. Dlatego też główną alternatywą dla leczenia litem jest kwas walproinowy i jego sole.

Lekiem pierwszej generacji stosowanym w chorobie afektywnej dwubiegunowej jest również karbamazepina. Wskazana do stosowania w zespołach maniakalnych oraz zapobieganiu zaburzeniom maniakalno-depresyjnym, natomiast przeciwwskazana do stosowania u pacjentów z blokiem przedsionkowo-komorowym, zaburzeniami czynności szpiku kostnego lub z porfirią wątrobową. Niewskazanie jest także przyjmowanie karbamazepiny z lekami MAO (inhibitorami monoaminooksydazy). Preparat wpływa na indukcję enzymu wątrobowego, co może powodować zmniejszenie skuteczności działania hormonalnych środków antykoncepcyjnych, doustnych antykoagulantów czy antybiotyków. Do głównych działań niepożądanych zaliczamy: bóle i zawroty głowy, niezborność ruchową, senność, podwójne widzenie oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty), a także odczyny skórne.

Leki II generacji w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej

Do drugiej generacji leków stosowanych w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej należą atypowe leki przeciwpsychotyczne. I tak w leczeniu średnio nasilonych i ciężkich epizodów manii stosowana jest olanzapina, a po uzyskaniu dobrej odpowiedzi na leczenie tym preparatem lek ten może być stosowany w celu zapobiegania nawrotom ChAD. Przeciwskazaniem do stosowania jest jaskra z wąskim kątem przesączania. Przyjmowanie preparatu z olanzapiną niesie ze sobą ryzyko wystąpienia wielu działań niepożądanych, np. senności, eozynofilii, zwiększenia stężenia prolaktyny i apetytu, zawrotów głowy, akatyzji, parkonsinizmu, dyskinezy, niedociśnienia ortostatycznego, działania antycholinergicznego, bezobjawowego zwiększenia aktywności aminotransferaz wątrobowych, wysypki, astenii, zmęczenia czy obrzęku.

Kolejnym lekiem atypowym jest kwetiapina stosowana w leczeniu umiarkowanych lub ciężkich epizodów maniakalnych związanych z chorobą dwubiegunową. Do działań niepożądanych, które pojawiają się przy stosowaniu tego leku należą: senność, zawroty głowy, suchość w błonie śluzowej jamy ustnej, niewielkie osłabienie, zaparcia, tachykardia, niestrawność i niedociśnienie ortostatyczne.

W leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz w zapobieganiu nowym epizodom maniakalnym u dorosłych wskazany jest aripiprazol. Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania preparatu u pacjentów z chorobą sercowo-naczyniową, chorobą naczyń mózgu oraz w stanach nadciśnienia tętniczego. Do częstych działań niepożądanych należą: niepokój ruchowy, bezsenność, lęk, zaburzenia pozapiramidowe, akatyzja, ból i zawroty głowy, drżenie, sedacja, nieostre widzenie, zmęczenie, zwiększone wydzielanie śliny, niestrawność.

Kolejnym preparatem jest risperidon stosowany w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. Do częstych działań niepożądanych zaliczamy: zwiększone stężenie prolaktyny we krwi, zwiększenie masy ciała, tachykardię, dystonię, sedację, letarg, dyskinezę, krwawienie z nosa, kaszel, przekrwienie błony śluzowej nosa, ból krtani i gardła.

Leczenie uzupełniające w chorobie afektywnej dwubiegunowej

Leki przeciwdepresyjne stosowane jako uzupełnienie w leczeniu ChAD:

  • Mirtazapina może być bezpiecznie stosowana u pacjentów z ChAD. Jednak epizody depresyjne w przebiegu tej choroby stosunkowo często cechują nadmierna senność i zwiększenie apetytu, dlatego dużym ograniczeniem do stosowania tego preparatu może być wyraźny wpływ na zwiększenie masy ciała oraz działanie nasenne.
  • Wenlafaksyna jest lekiem charakteryzującym się dużą skutecznością działania przeciwdepresyjnego, ale ryzyko zmiany faz oraz ryzyko wyraźnego skrócenia remisji są znaczne. Dlatego substancja ta powinna być traktowana jako lek II rzutu.
  • Citalopram – wskazaniem do stosowania są ciężkie epizody depresji. Jest bezpiecznym i dość skutecznym lekiem, ponadto może stanowić wartościowy składnik w terapii skojarzonej u pacjentów z depresją w przebiegu ChAD.

Nowy lek stosowany w leczeniu ChAD

Kariprazyna jest częściowym agonistą receptora dopaminowego D3/D2, atypowym lekiem przeciwpsychotycznym stosowanym w leczeniu epizodów maniakalnych lub mieszanych w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi tego preparatu są niezamierzone drżenie, niewyraźna mowa, mimowolne ruchy mięśni, chęć poruszania się (akatyzja), niestrawność, wymioty, senność i niepokój.

Pamiętaj! Unikaj samodzielnego zaprzestania przyjmowania leków bez uprzedniej rozmowy z lekarzem. Nagłe odstawienie leczenia może doprowadzić do pogorszenia objawów choroby.

Choroba afektywna dwubiegunowa jest trudną do zdiagnozowania choroba psychiczną. W farmakoterapii można zastosować także leczenie skojarzone (połączenie dwóch a nawet trzech leków normotymicznych albo kombinacje leku normotymicznego z lekami uzupełniającymi np. przeciwdepresyjnymi).

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego: Arypiprazol Glenmark [online], http://leki.urpl.gov.pl/files/24_Arypiprazol_Glenmark.pdf, [dostęp:] 31.03.2019.
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego: Risperidon Vipharm [online], http://leki.urpl.gov.pl/files/RisperidonVipharm_tablpowl_4mg.pdf [dostęp:] 31.03.2019.
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego: Pinexet [online], http://leki.urpl.gov.pl/files/PINEXET_25.pdf [dostęp:] 31.03.2019.
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego: Neurotop retard 600 [online], http://leki.urpl.gov.pl/files/Neurotop_600.pdf [dostęp:] 31.03.2019.
  5. Ł. Święcicki, B. Stefanowski, The place of atypical antipsychotics in the therapy of bipolar disorder – the current state of knowledge, II Klinika Psychiatrii Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, 2017.
  6. Ł. Święcicki, Farmakoterapia depresji u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową, II Klinika Psychiatrii Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, 2014.
  7. U.S. Food and Drug Administration, The Facts on Bipolar Disorder and FDA-Approved Treatments, “fda.gov” [online], https://www.fda.gov/ForConsumers/ConsumerUpdates/ucm530107.htm, [dostęp:] 31.03.2019.
  8. U.S. Food and Drug Administration, Drug Trials Snapshots: VRAYLAR for the treatment of bipolar disorder with a manic/mixed episode, “fda.gov” [online], https://www.fda.gov/Drugs/InformationOnDrugs/ucm466024.htm [dostęp:] 31.03.2019.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Haluksy – przyczyny, objawy, leczenie palucha koślawego. Ćwiczenia na haluksy

    Haluksy, inaczej paluch koślawy, to schorzenie, którego objawem jest deformacja stopy polegająca na znacznym odchyleniu palucha na zewnątrz oraz jednoczesnym odchyleniu I kości śródstopia w kierunku wewnętrznej krawędzi stopy. Haluksy to nie tylko defekt kosmetyczny, ale również problem zdrowotny. Haluksy mogą powodować silny ból, ograniczenie ruchomości palców stopy, mogą się również przyczyniać do powstawania zmian zwyrodnieniowych w obrębie innych stawów kończyn dolnych. Jak leczy się haluksy?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Masaż – rodzaje, wskazania, przeciwwskazania, techniki masażu stosowanego w fizjoterapii

    Masaż jest jedną z najstarszych terapii leczniczych. Termin ten jest używany do opisania szerokiej gamy zabiegów fizjoterapeutycznych, które mają odmienne wskazania, przeciwwskazania, różnią się rodzajem stosowanego ucisku i intensywnością zabiegu. Także efekty masażu, w zależności od jego rodzaju, mogą być odmienne. Część terapii służy wyłącznie relaksowi i głębokiemu odprężeniu (masaż relaksacyjny), część stosuje się natomiast w leczeniu schorzeń układu ruchu czy układu nerwowego (masaż leczniczy). 

  • Nowa metoda oceny wieku biologicznego. Skaner oczu odczyta, jak szybko się starzejesz

    U każdego człowieka proces starzenia się przebiega w indywidualnym tempie. Do tej pory nie powstała uniwersalna metody śledzenia wieku biologicznego. Naukowcy z Bostonu stworzyli nieinwazyjną technologię skanowania oczu, a dokładniej białek soczewki, która zapewnia szybki i obiektywny pomiar molekularnego starzenia się organizmu, co w przyszłości może mieć istotne znaczenie dla medycyny klinicznej.

  • Jak działają tabletki na rzucenie palenia? Czy te preparaty pomagają nie przytyć w trakcie kuracji?

    Palacze, chcąc rzucić nałóg, próbują wspomóc ten proces, stosując tzw. tabletki na rzucanie palenia, które zawierają w swoim składzie cytyzynę albo żywicę nikotynową. Działanie tych substancji ma na celu pozbycie się uczucia głodu nikotynowego, a tym samym skuteczne rzucenie palenia, niemniej mechanizm ich wpływu na organizm jest odmienny. Przyjmuje się, że cytyzyna zwiększa skuteczność zerwania z nałogiem lepiej niż wykorzystywana w nikotynowej terapii zastępczej żywica nikotynowa, niemniej cechuje się także większą ilością działań niepożądanych. Jakie to skutki uboczne, czy można nie przytyć, rzucając palenie oraz co wspólnego mają antydepresanty z rzucaniem palenia? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Coraz bliżej powstania skutecznej „pigułki na cukrzycę”. Naukowcy opracowali system doustnego dostarczania leków insulinowych

    Dla osób zmagających się z cukrzycą podstawowym mechanizmem aplikacji insuliny jest jej wstrzyknięcie podskórne. Wiele osób w obawie przed bólem opóźnia rozpoczęcie terapii, średnio o dwa lata. Technologia opracowana w ramach Trabolsi Research Group w NYU Abu Dhabi (NYUAD) może poprawić sytuację pacjentów z cukrzycą, uwolnić ich od dyskomfortu i skutków ubocznych częstych iniekcji. Na czym polega innowacja? Czym są nCOF? Dlaczego doustna metoda podawania leku może być skuteczniejsza?

  • Kariotyp – czym jest badanie? Czy analiza chromosomów pomaga znaleźć przyczynę poronień i wykryć wadę genetyczną?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kariotyp – czym jest badanie? Czy analiza chromosomów pomaga znaleźć przyczynę poronień i wykryć wadę genetyczną?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kariotyp – czym jest badanie? Czy analiza chromosomów pomaga znaleźć przyczynę poronień i wykryć wadę genetyczną?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kariotyp – czym jest badanie? Czy analiza chromosomów pomaga znaleźć przyczynę poronień i wykryć wadę genetyczną?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij