Leki stosowane w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD)
Sylwia Smolińska-Kunicka

Leki stosowane w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD)

W ostatnich latach coraz więcej naukowców skupia swoją uwagę na chorobie afektywnej dwubiegunowej (ChAD), która często nazywana jest chorobą maniakalno-depresyjną. Charakteryzuje się ona występowaniem zaburzeń mózgu, które wpływają na zdolność funkcjonowania w codziennym życiu oraz zmiany nastroju. Osoby cierpiące na tę chorobę mają tzw. „wahania nastroju”, charakteryzujące się występowaniem epizodów manii, epizodów depresji oraz epizodów mieszanych (kombinacji manii i depresji). W dzisiejszym artykule przestawię leki stosowane w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej.

Podział leków stosowanych w leczeniu ChAD

 W farmakoterapii choroby afektywnej dwubiegunowej stosuje się leki normotymiczne – tzw. stabilizatory nastroju. Dzielimy je na:

  • leki pierwszej generacji – należą do nich lit, kwas walproinowy i jego pochodne oraz karbamazepina;
  • leki drugiej generacji – atypowe leki przeciwpsychotyczne (np. kwetiapina, aripiprazol, risperidon, olanzapina i klozapina) oraz lamotrygina.

Dodatkowo, jako leczenie uzupełniające, można wprowadzić leki przeciwdepresyjne, np. mirtazapinę, wenlafaksynę oraz citalopram.

Leki I generacji w leczeniu ChAD

Lit – jeden z ważniejszych leków stosowanych w leczeniu choroby dwubiegunowej, ponieważ wykazuje działanie na oba bieguny tej choroby. Jednak w czasie leczenia tym preparatem należy kontrolować jego stężenie we krwi, ponieważ istnieje bardzo cienka granica między dawką toksyczną a terapeutyczną tego preparatu. Dlatego też główną alternatywą dla leczenia litem jest kwas walproinowy i jego sole.

Lekiem pierwszej generacji stosowanym w chorobie afektywnej dwubiegunowej jest również karbamazepina. Wskazana do stosowania w zespołach maniakalnych oraz zapobieganiu zaburzeniom maniakalno-depresyjnym, natomiast przeciwwskazana do stosowania u pacjentów z blokiem przedsionkowo-komorowym, zaburzeniami czynności szpiku kostnego lub z porfirią wątrobową. Niewskazanie jest także przyjmowanie karbamazepiny z lekami MAO (inhibitorami monoaminooksydazy). Preparat wpływa na indukcję enzymu wątrobowego, co może powodować zmniejszenie skuteczności działania hormonalnych środków antykoncepcyjnych, doustnych antykoagulantów czy antybiotyków. Do głównych działań niepożądanych zaliczamy: bóle i zawroty głowy, niezborność ruchową, senność, podwójne widzenie oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty), a także odczyny skórne.

Polecane dla Ciebie

Leki II generacji w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej

Do drugiej generacji leków stosowanych w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej należą atypowe leki przeciwpsychotyczne. I tak w leczeniu średnio nasilonych i ciężkich epizodów manii stosowana jest olanzapina, a po uzyskaniu dobrej odpowiedzi na leczenie tym preparatem lek ten może być stosowany w celu zapobiegania nawrotom ChAD. Przeciwskazaniem do stosowania jest jaskra z wąskim kątem przesączania. Przyjmowanie preparatu z olanzapiną niesie ze sobą ryzyko wystąpienia wielu działań niepożądanych, np. senności, eozynofilii, zwiększenia stężenia prolaktyny i apetytu, zawrotów głowy, akatyzji, parkonsinizmu, dyskinezy, niedociśnienia ortostatycznego, działania antycholinergicznego, bezobjawowego zwiększenia aktywności aminotransferaz wątrobowych, wysypki, astenii, zmęczenia czy obrzęku.

Kolejnym lekiem atypowym jest kwetiapina stosowana w leczeniu umiarkowanych lub ciężkich epizodów maniakalnych związanych z chorobą dwubiegunową. Do działań niepożądanych, które pojawiają się przy stosowaniu tego leku należą: senność, zawroty głowy, suchość w błonie śluzowej jamy ustnej, niewielkie osłabienie, zaparcia, tachykardia, niestrawność i niedociśnienie ortostatyczne.

W leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz w zapobieganiu nowym epizodom maniakalnym u dorosłych wskazany jest aripiprazol. Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania preparatu u pacjentów z chorobą sercowo-naczyniową, chorobą naczyń mózgu oraz w stanach nadciśnienia tętniczego. Do częstych działań niepożądanych należą: niepokój ruchowy, bezsenność, lęk, zaburzenia pozapiramidowe, akatyzja, ból i zawroty głowy, drżenie, sedacja, nieostre widzenie, zmęczenie, zwiększone wydzielanie śliny, niestrawność.

Kolejnym preparatem jest risperidon stosowany w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. Do częstych działań niepożądanych zaliczamy: zwiększone stężenie prolaktyny we krwi, zwiększenie masy ciała, tachykardię, dystonię, sedację, letarg, dyskinezę, krwawienie z nosa, kaszel, przekrwienie błony śluzowej nosa, ból krtani i gardła.

Leczenie uzupełniające w chorobie afektywnej dwubiegunowej

Leki przeciwdepresyjne stosowane jako uzupełnienie w leczeniu ChAD:

  • Mirtazapina może być bezpiecznie stosowana u pacjentów z ChAD. Jednak epizody depresyjne w przebiegu tej choroby stosunkowo często cechują nadmierna senność i zwiększenie apetytu, dlatego dużym ograniczeniem do stosowania tego preparatu może być wyraźny wpływ na zwiększenie masy ciała oraz działanie nasenne.
  • Wenlafaksyna jest lekiem charakteryzującym się dużą skutecznością działania przeciwdepresyjnego, ale ryzyko zmiany faz oraz ryzyko wyraźnego skrócenia remisji są znaczne. Dlatego substancja ta powinna być traktowana jako lek II rzutu.
  • Citalopram – wskazaniem do stosowania są ciężkie epizody depresji. Jest bezpiecznym i dość skutecznym lekiem, ponadto może stanowić wartościowy składnik w terapii skojarzonej u pacjentów z depresją w przebiegu ChAD.

Nowy lek stosowany w leczeniu ChAD

Kariprazyna jest częściowym agonistą receptora dopaminowego D3/D2, atypowym lekiem przeciwpsychotycznym stosowanym w leczeniu epizodów maniakalnych lub mieszanych w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi tego preparatu są niezamierzone drżenie, niewyraźna mowa, mimowolne ruchy mięśni, chęć poruszania się (akatyzja), niestrawność, wymioty, senność i niepokój.

Pamiętaj! Unikaj samodzielnego zaprzestania przyjmowania leków bez uprzedniej rozmowy z lekarzem. Nagłe odstawienie leczenia może doprowadzić do pogorszenia objawów choroby.

Choroba afektywna dwubiegunowa jest trudną do zdiagnozowania choroba psychiczną. W farmakoterapii można zastosować także leczenie skojarzone (połączenie dwóch a nawet trzech leków normotymicznych albo kombinacje leku normotymicznego z lekami uzupełniającymi np. przeciwdepresyjnymi).

  1. Charakterystyka Produktu Leczniczego: Arypiprazol Glenmark [online], http://leki.urpl.gov.pl/files/24_Arypiprazol_Glenmark.pdf, [dostęp:] 31.03.2019.
  2. Charakterystyka Produktu Leczniczego: Risperidon Vipharm [online], http://leki.urpl.gov.pl/files/RisperidonVipharm_tablpowl_4mg.pdf [dostęp:] 31.03.2019.
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego: Pinexet [online], http://leki.urpl.gov.pl/files/PINEXET_25.pdf [dostęp:] 31.03.2019.
  4. Charakterystyka Produktu Leczniczego: Neurotop retard 600 [online], http://leki.urpl.gov.pl/files/Neurotop_600.pdf [dostęp:] 31.03.2019.
  5. Ł. Święcicki, B. Stefanowski, The place of atypical antipsychotics in the therapy of bipolar disorder – the current state of knowledge, II Klinika Psychiatrii Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, 2017.
  6. Ł. Święcicki, Farmakoterapia depresji u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową, II Klinika Psychiatrii Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, 2014.
  7. U.S. Food and Drug Administration, The Facts on Bipolar Disorder and FDA-Approved Treatments, “fda.gov” [online], https://www.fda.gov/ForConsumers/ConsumerUpdates/ucm530107.htm, [dostęp:] 31.03.2019.
  8. U.S. Food and Drug Administration, Drug Trials Snapshots: VRAYLAR for the treatment of bipolar disorder with a manic/mixed episode, “fda.gov” [online], https://www.fda.gov/Drugs/InformationOnDrugs/ucm466024.htm [dostęp:] 31.03.2019.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Cynk – suplementacja, niedobory i nadmiar. Czy tabletki z cynkiem pomoga odzyskać węch i smak?

    Prawidłowy poziom cynku wynosi u osób dorosłych 11–18 µmol/l (70–120 µg/dl), natomiast u dzieci 11–24 µmol/l (70–160 µg/dl). Jego odpowiednia ilość pomaga zachować piękny wygląd skóry, włosów i paznokci. Cynk pełni bardzo istotne funkcje w metabolizmie komórkowym, wpływa na funkcjonowanie układu odpornościowego oraz działanie zmysłów smaku i węchu. Jakie jeszcze właściwości ma cynk, czy utrata powonienia przy COVID-19  to powód, dla którego warto go suplementować oraz czym jest cynk chelat aminokwasowy? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czym są beta-blokery i kiedy należy je stosować? Leki nowej generacji

    Efektem działania beta-blokerów jest m.in. zwolnienie akcji serca i jego kurczliwości, zmniejszenie zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen czy zmniejszenie ilości krwi, jaką podczas skurczu wyrzucają komory serca. W Polsce najczęściej rekomendowane przez lekarzy beta-blokery to: bisoprolol, metoprolol, nebiwolol. Beta-blokery są dopuszczone do leczenia nadciśnienia u kobiet w okresie ciąży, ponieważ uważane są za grupę leków stosunkowo bezpiecznych dla płodu.

  • Wazelina – jak działa?

    Wazelina od lat cieszy się popularnością wśród ludzi w każdym wieku ze względu na jej uniwersalne zastosowanie. W poniższym artykule omawiamy wszystkie zalety i właściwości wazeliny, a także sprawdzamy, czy jej stosowanie jest bezpieczne.

  • Czym są modulatory homocysteiny? Jak wpływa na zmęczenie i poziom hormonów?

    Homocysteina jest aminokwasem. Nieregulowany poziom tej cząsteczki sprzyja rozwojowi chorób układu krwionośnego u ludzi. Suplementy z modulatorami homocysteiny zawierają zazwyczaj witaminę B6, B12, kwas foliowy i betainę (trimetyloglicynę, TMG). Wyniki licznych badań naukowych wskazują, że regularne przyjmowanie przez minimum kilka tygodni modulatorów homocysteiny może przyczynić się do obniżenia nadmiernego poziomu homocysteiny we krwi.

  • Czy warto brać antyoksydanty w tabletkach, kroplach lub kapsułkach?

    Antyoksydanty w postaci tabletek to suplementy diety zawierające związki, które mogą pomóc w ochronie komórek organizmu przed uszkodzeniami powodowanymi przez wolne rodniki. Niektóre przykłady przeciwutleniaczy, które można znaleźć w postaci tabletek, to witaminy C i E, beta-karoten i selen. Przyjmowanie suplementów antyoksydacyjnych nie jest jednak zasadne w każdej sytuacji. Zawsze zaleca się rozmowę z lekarzem przed przyjęciem jakichkolwiek suplementów diety.

  • Opatrunek podciśnieniowy – jak wygląda leczenie ran?

    Opatrunek podciśnieniowy to doskonały i nowoczesny środek do skutecznego leczenia niektórych przewlekłych trudno gojących się ran. W porównaniu do metod tradycyjnych wyraźnie skraca czas terapii i pozwala uzyskać lepsze efekty czynnościowe. Znacznie poprawia zatem zadowolenie pacjenta. Opatrunek wymaga zastosowania ujemnego ciśnienia, które uzyskuje się dzięki specjalnej pompie. W przypadku ran trudno gojących się warto rozważyć jego użycie. W jakich przypadkach korzystne będzie zastosowanie opatrunku podciśnieniowego?

  • Leki biologiczne – czym są? Czy są skuteczne w leczeniu AZS i łuszczycy?

    Leki biologiczne to skomplikowane leki produkowane na bazie substancji pochodzenia biologicznego, takich jak białka, hormony czy przeciwciała. Są one stosowane w leczeniu różnych chorób, w tym chorób autoimmunologicznych, nowotworowych czy zapalnych, ale ich produkcja jest bardziej skomplikowana i kosztowna niż w przypadku typowych leków syntetycznych. W Polsce leki biologiczne są pod pewnymi warunkami refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia, niemniej ich cena może być zbyt wysoka dla pacjentów nieobjętych systemem refundacji. Czym są leki biologiczne? W leczeniu których chorób można je stosować?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij