Jeżyna — lecznicze owoce i liście

Dioskurides − grecki lekarz, farmakolog i botanik − stosował okłady z odwaru liści i rozdrobnionych liści jeżyny w celu leczenia chorób skórnych.

Spis treści

Jeżyna fałdowana – zastosowanie i wskazania

Jeżyna fałdowana stosowana doustnie wskazana jest w biegunkach, wzdęciach i nieżytach żołądka oraz jelit. Roślina polecana jest także osobą z niedowidzeniem o zmierzchu lub z przedłużoną adaptacją wzroku do ciemności oraz u chorych z niedokrwistością. Zewnętrznie surowiec wykorzystywany jest w stanach zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Stosowany jest również w celu leczenia zmian skórnych takich jak: wyprysk, liszaj, ropiejące i niegojące się rany. Liść jeżyny może być również użyty do sporządzenia kąpieli w terapii trądziku i egzemy. Okłady z liści są także pomocne w dolegliwościach reumatycznych i nerwobólach. Jeżyna jako roślina lecznicza znana była od najdawniejszych czasów. Dioskurides − grecki lekarz, farmakolog i botanik − stosował okłady z odwaru liści i rozdrobnionych liści jeżyny w celu leczenia chorób skórnych. Właściwości bakteriobójcze zostały zresztą potwierdzone w późniejszych badaniach naukowych. W medycynie ludowej odwary z liści stosowano także jako środek napotny przy przeziębieniach, a odwar z korzeni jako środek moczopędny. Herbata z owoców uznawana była jako środek ogólnie wzmacniający i uspokajający w czasie klimakterium. Dzięki działaniu ściągającemu odwar z całych lub rozdrobnionych suchych liści stosowano w różnego rodzaju krwawieniach wewnętrznych: płucnych, żołądkowo−jelitowych oraz w czerwonce. Wyciąg z liści zalecano w chorobach górnych dróg oddechowych, a także jako środek wykrztuśny i uspokajający − przy zwiększonej pobudliwości i bezsenności. Sok jeżynowy używano czasami do barwienia różnych rodzajów tkanin na kolor fioletowy lub czerwonofioletowy. Owoce wykorzystywane są także do celów kulinarnych. Sporządza się z nich dżemy, nalewki, konfitury, soki, kompoty czy wina.

Jeżyna fałdowana – wygląd, pochodzenie, morfologia

Jeżyna fałdowana zwana ostrężyną (łac. Rubus fruticosus L., Rubus plicatus W. et N.) należy do rodziny różowate (Rosaceae). Występuje w Europie i Azji, a nawet Ameryce Północnej. W Polsce można ją spotkać w niższych partiach gór, w zaroślach i na polach. Krzew osiąga wysokość do 1,5 metra. Jeżyna fałdowana charakteryzuje się liśćmi trój- lub pięciolistkowymi, ogonkowymi o długości około od 3 cm do 9 cm i szerokich od 2 cm do 6 cm. Są one jajowate, ma szczycie zaokrąglone, a ku nasadzie ulegają zwężeniu. Brzeg blaszki jest ostro i nierówno piłkowany. Górna powierzchnia liści jest zielona i gładka − czasami słabo owłosiona − dolna natomiast jaśniejsza, o pierzastym unerwieniu. Unerwienie po dolnej stronie liści jest zazwyczaj uwypuklone. Na nerwach głównych i ogonku liściowym znajdują się haczykowato wygięte kolce o długości od 1 mm do 2 mm. Kwiaty jeżyny są promieniste, o barwie jasnoróżowej lub białej. Owoce są jadalne i mają kolor czarnobrunatny. Zebrane są w krótkie grono. Jeżyna fałdowana kwitnie od czerwca do lipca. Surowiec stanowią liście i owoce. Liście zbiera się wczesną wiosną lub na początku lata, suszy w cieniu i w przewiewie. Sproszkowane mają barwę zieloną i są bez zapachu. Owoce wraz z dnem kwiatowym suszy się w suszarniach w temp. 40-60°C.

Jeżyna fałdowana – działanie, właściwości, skład

W skład surowca wchodzą garbniki (galotanoidy), proantocyjanidyny, flawonoidy, kwasy organiczne (jabłkowy, bursztynowy, cytrynowy, askorbowy) i triterpeny. Owoce bogate są w cukry, kwasy organiczne, witaminę C, witaminy z grupy B, prowitaminę A, pektyny, garbniki oraz związki potasu i magnezu. Substancje czynne obecne w surowcu, głównie garbniki, warunkują działanie ściągające, przeciwbiegunkowe, bakteriobójcze i grzybobójcze. Z obecnością triterpenów wiąże się natomiast słabe działanie hipoglikemiczne. Syropy ze świeżych owoców mają właściwości wykrztuśne i uspokajające. Surowiec działa także moczopędnie i poprawia przemianę materii. Stosowany zewnętrznie na skórę działa przeciwzapalnie i ściągająco.

Jeżyna fałdowana – stosowanie i dawkowanie

Według Farmakopei Polskiej liść jeżyny stosowany jest doustnie jako lek przeciwbiegunkowy i ściągający. Wskazany również do stosowania zewnętrznego w stanach zapalnych skóry i do sporządzenia płukanek w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. Zaleca się przygotowywać odwary z około 2 gram surowca. Surowiec zalewa się filiżanką gorącej wody, gotuje pod przykryciem około 10 minut, odstawia na 10 minut i cedzi. Ciepły i świeży odwar zaleca się pić 2 razy dziennie w razie biegunki. Odwar służy również do płukania jamy ustnej i gardła.

Jeżyna fałdowana – interakcje z lekami i ziołami

Brak danych klinicznych dotyczących interakcji pomiędzy jeżyną fałdowaną, a innymi ziołami lub lekami.

Jeżyna fałdowana – skutki uboczne, przedawkowanie

Jeżyna fałdowana uznawana jest za roślinę, która jest bezpieczna dla większości ludzi. Ostrożność powinny zachować osoby, u których stwierdzono wrażliwość na rodzinę Rosaceae. Ponadto taniny zawarte w liściach mogą powodować u osób mających podrażniony przewód pokarmowy działania niepożądane takie jak: nudności, czy wymioty. Warto również pamiętać, że spożycie nadmiernej ilości dojrzałych jeżyn może wywołać biegunkę.

Leki zawierające jeżynę fałdowaną

Suplementy i wyroby medyczne zawierające jeżynę fałdowaną

Kosmetyki zawierające jeżynę fałdowaną

Działanie

  • bakteriobójcze
  • moczopędne (diuretyczne) (zwiększa objętość wydalanego moczu)
  • przeciwbiegunkowe
  • przeciwcukrzycowe (hipoglikemizujące; zmniejsza stężenie glukozy we krwi)
  • przeciwgorączkowe
  • przeciwzapalne
  • ściągające
  • uspokajające
  • wykrztuśne
  • zapierające (zmniejsza biegunkę)
  • napotne
  • reguluje przemianę materii

Postacie i formy

  • susz
  • napar
  • odwar
  • nalewka
  • sok
  • syrop
  • kapsułka
  • płyn doustny
  • tabletki do ssania
  • proszek
  • pastylki do ssania

Substancje aktywne

  • witamina C
  • flawonoidy
  • garbniki
  • proantocyjanidyny
  • pektyny
  • kwasy organiczne
  • śluzy
  • triterpeny
  • związki mineralne
  • Związki cukrowe

Surowiec

  • liść
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij