Czym jest atropina? Czy pomaga na nadpotliwość?
Alicja Świątek

Czym jest atropina? Czy pomaga na nadpotliwość?

Powszechnie kojarzona z rozszerzaniem źrenic w gabinecie okulistycznym – atropina, to tak naprawdę bardzo silna substancja, która ma wielokierunkowe działanie, które stymuluje pracę całego organizmu, wypływając m.in. na przyspieszenie akcji serca, działając przeciwwymiotnie, hamując wydzielanie potu i łez. Jakie nie są przeciwwskazania do stosowania atropiny i czy pomaga na nadmierne pocenie się? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Atropina jest naturalnie występującą substancją izolowaną z roślin z rodziny Psiankowatych, w tym z wilczej jagody (łac. Atropa belladonna). Stanowi alkaloid tropinowy, hamujący działanie acetylocholiny. Po podaniu powoduje przyspieszenie akcji serca, dlatego znajduje zastosowanie w resuscytacji  krążeniowo–oddechowej. Znana jest również z wykorzystania w okulistyce, ponieważ powoduje długotrwałe rozszerzenie źrenicy i porażenie akomodacji oka.

Czym jest atropina?

Atropina jest naturalnym alkaloidem tropinowym. Z chemicznego punktu stanowi odmianę racemiczną hioscyjaminy. Występuje w roślinach z rodziny psiankowatych (łac. Solanaceae), np. w pokrzyku wilczej jagodzie. Wchłania się dobrze z przewodu pokarmowego. Zaliczana jest do leków parasymaptykolitycznych (pobudzających), które pośrednio znoszą działanie acetylocholiny (ACTH m.in. pobudza mięśnie szkieletowe, rozszerza naczynia krwionośne, obniża ciśnienie krwi). Ponadto atropina działa odtruwająco, blokuje selektywnie receptory znajdujące się w mięśniu sercowym (działa przeciwarytmicznie) i mięśniach gładkich różnych narządów (np. dróg moczowych lub oskrzeli) i układów, ośrodkowym układzie nerwowym (OUN), gruczołach ślinowych, potowych, łzowych.

Atropina podawana jest głównie dożylnie, domięśniowo, do oka (do worka spojówkowego), może być także być stosowana dotchawiczo, podskórnie, doszpikowo oraz w postaci inhalacji.

Atropina – działanie

Atropina jest antagonistą receptorów cholinergicznych, dzięki czemu znosi działanie acetylocholiny. Działa na tzw. receptory muskarynowe, blokując je po kolei w następujących narządach: oskrzela, serce, gałka oczna, mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg moczowych, przy czym najpóźniej hamuje wydzielanie żołądkowe. Stopień aktywności jest uzależniony od dawki. Atropina wykazuje w ten sposób wielokierunkowe działanie na organizm. W drogach oddechowych powoduje rozkurcz mięśni gładkich, co prowadzi do zwiększenia światła oskrzeli oraz ograniczenia wydzielania śluzu. Wpływa na zwiększenie akcji serca oraz pojemności minutowej, przy czym silniejszy efekt obserwuje się u osób młodych. W obrębie przewodu pokarmowego wywołuje zmniejszenie wydzielania żołądkowego oraz napięcia mięśniówki ścian przewodu pokarmowego, osłabienie perystaltyki jelitowej i zaleganie treści żołądkowej. Ponadto działa przeciwwymiotnie. W układzie moczowym osłabia napięcie mięśni ściany moczowodów i pęcherza moczowego. Wpływa na gruczoły zewnątrzwydzielnicze, powodując zmniejszenie wydzielania: łez, potu, enzymów trawiennych, śliny. Powoduje rozszerzenie źrenic oraz słabe działanie miejscowo znieczulające.

Powiązane produkty

Atropina – wskazania do stosowania

Atropina ma zastosowanie w resuscytacji krążeniowo-oddechowej (asystolia – brak czynności elektrycznej serca, zaburzeniach przewodzenia impulsów elektrycznych w układzie elektrycznym serca), we wstępnym postępowaniu anestezjologicznym przed znieczuleniem i operacją, w odwracaniu blokady przewodnictwa nerwowo–mięśniowego, w leczeniu odruchowej bradykardii (zwolnienie akcji serca), w nadmiernym skurczu oskrzeli i aktywności wydzielniczej, we wzmożonym napięciu (stany spastyczne) przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i moczowodów, w diagnostyce radiologicznej. Atropina może być wykorzystywana w przypadku zatrucia glikozydami naparstnicy purpurowej lub inhibitorami acetylocholinoesterazy.

W postaci kropli do oczu atropina jest używana do długotrwałego rozszerzenia źrenicy w stanach zapalenia tęczówki i ciałka rzęskowego, w przeciwdziałaniu powstawania zrostów tęczówkowo-soczewkowych oraz w diagnostycznym badaniu refrakcji u dzieci. Po podaniu do worka spojówkowego rozszerzenie źrenicy następuje po ok. 30 minutach i utrzymuje się przez 8–14 dni, natomiast porażenie akomodacji pojawia się po ok. 2 godzinach i trwa ok. 5 dni.  

Atropina – przeciwwskazania do stosowania

Przeciwwskazaniem do stosowania atropiny jest nadwrażliwość na tę substancję, jaskra z zamykającym się kątem przesączania, niedrożność przewodu pokarmowego, zwężenie odźwiernika, refluks żołądka, zwężenie szyi pęcherza moczowego. Ponadto nie należy podawać atropiny w okresie ciąży oraz karmienia piersią.

Atropina a pocenie się (nadpotliwość)

Atropina, poprzez blokujący wpływ na receptory cholinergiczne, hamuje ich pobudzenie przez acetylocholinę. W ten sposób ogranicza wydzielanie większości gruczołów, w tym również potowych. Teoretycznie w leczeniu nadmiernej potliwości (hiperhydroza, nadpotliwość) mogą być stosowane preparaty z atropiną, które działając na współczulny układ nerwowy, ograniczają jego działanie, co prowadzi do ograniczenia pocenia. Nie jest to jednak często praktykowane, przez wzgląd na liczne działania niepożądane atropiny.

Atropina – skutki uboczne stosowania

Stosowanie atropiny może być przyczyną wystąpienia działań niepożądanych, takich jak: zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, światłowstręt, rozszerzenie źrenic, upośledzenie zdolności widzenia, suchość błon śluzowych, ograniczenie wydzielania potu, zaparcia, zatrzymanie moczu, refluks żołądkowo-przełykowy, przyspieszenie i zaburzenia rytmu serca (w niewielkich dawkach może ograniczać częstotliwość rytmu serca). Niekiedy może pojawić się senność, niepokój, pobudzenie, depresja ośrodka oddechowego, reakcje alergiczne w postaci: pokrzywki, zaczerwienienia skóry, podwyższonej temperatury ciała.

  1. A. Sych, Recepturowe krople do oczu z atropiną (0,01%) do długotrwałej terapii krótkowzroczności u dzieci, „recepturaapteczna.cba.pl” [online],  http://recepturaapteczna.cba.pl/wp-content/uploads/2018/10/06-SZ-Recepturowe-krople-do-oczu.pdf, [dostęp:] 15.09.2021.
  2. P. Misiaszek , Odtrutki stosowane w zespołach ratownictwa medycznego, „repozytorium.ka.edu.pl” [online],https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/handle/11315/1424 /Misiaszek%20Paulina%20Odtrutki%20stosowane%20w%20zespo%20ach%20ratownictwa%20medycznego%202017.pdf;jsessionid=EC5DF5BA27BEF5E82A1742632A33BADE?sequence=1 , [dostęp:] 15.09.2021.
  3. M. Ciechomska, Maści czarownic, śmiertelne trucizny i serum prawdy: historia i wykorzystanie psychoaktywnych roślin z rodziny solanaceae, „ruj.uj.edu.pl” [online], https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/27782/ciechomska_masci_czarownic_smiertelne_trucizny_serum_prawdy.pdf?sequence=1&isAllowed=y, [dostęp:] 15.09.2021.
  4. D. Mirowska-Guzel, Last minute farmakologia, „edraurban.pl” [online], https://edraurban.pl/ssl/book-sample-file/farmakologia-last-minute/pdf/9788365625687_farmakologia.pdf, [dostęp:] 15.09.2021.
  5. M.Wiciński i in., Skrypt do ćwiczeń z farmakologii, ”wsiiz.pl”,[online],  https://wsiiz.pl/dokumenty/wydawnictwo/publikacje/skrypt_do_cwiczen_z_farmakologii.pdf, [dostęp:] 15.09.2021.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Kaszel krtaniowy – objawy i leczenie szczekającego kaszlu u dzieci i dorosłych

    Krtaniowy kaszel, towarzyszący ostremu zapaleniu krtani, jest jednym z najbardziej charakterystycznych rodzajów kaszlu. W przypadku jego wystąpienia konieczny może być pilny kontakt z lekarzem, niekiedy również w ramach szpitalnego oddziału ratunkowego. Jak rozpoznać kaszel krtaniowy oraz jak wygląda jego leczenie?

  • SPF i PPD – co określają te współczynniki? Jak prawidłowo stosować kremy z filtrami przeciwsłonecznymi?

    Latem powinniśmy korzystać z preparatów zawierających filtry UV, które chronią przed oparzeniami słonecznymi, zapobiegają wczesnym oznakom starzenia się i zmniejszają ryzyko zachorowania na raka skóry. Jak one właściwie działają? Jak wybrać odpowiedni filtr przeciwsłoneczny? Co oznaczają symbole na etykietach?

  • Smart drugs – jak działają? Czy nootropy są bezpieczne?

    Ostatnio coraz głośniej o tzw. smart drugs. Są to leki nootropowe, stanowiące grupę niejednorodnych substancji pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Są one stosowane w leczeniu takich zaburzeń i chorób, jak ADHD, narkolepsja czy otępienie. Dzięki temu, że nootropy poprawiają zdolności poznawcze, m.in. pamięć i koncentrację, coraz więcej osób zaczęło stosować je bez wskazań medycznych. Czy to bezpieczna praktyka?

  • Zasady refundacji pieluchomajtek – aktualne wytyczne

    Nietrzymanie moczu lub kału dotyka wielu chorych, głównie osób starszych, z niepełnosprawnościami oraz chorobami nowotworowymi. Opieka nad pacjentem z tymi dolegliwościami generuje wysokie koszty. Dlatego warto znać zasady refundacji pieluchomajtek i innych wyrobów chłonnych: komu przysługuje, jak pozyskać zlecenie i gdzie je zrealizować. W artykule przedstawiamy najnowsze wytyczne.

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

  • Dlaczego warto się szczepić?

    Szczepienia są jednym z najważniejszych osiągnięć medycyny, które przyczyniły się do znacznego zmniejszenia liczby zachorowań i zgonów spowodowanych chorobami zakaźnymi. W dobie rozwijających się teorii spiskowych i dezinformacji warto zrozumieć, czym są szczepienia, jak działają i dlaczego są niezbędne dla zdrowia.

  • Problemy z żołądkiem a substancje naturalne. Dowody naukowe i innowacyjne podejście lecznicze

    Prawie każdemu z nas przynajmniej raz w życiu zdarzyło się doświadczyć niestrawności czy refluksu żołądkowo-przełykowego, charakteryzujących się bólem brzucha, trudnościami w trawieniu czy pieczeniem za mostkiem. Dwoma organami, których powyższy problem dotyczy w największym stopniu, są przełyk i żołądek.

  • INR testy do kontroli krzepliwości krwi – jak je wykonać? Cena, refundacja

    W styczniu 2024 roku wprowadzono do wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie aparaty i paski testowe do przeprowadzania testów diagnostycznych INR/PT. Wyroby te podlegają refundacji w przypadku pacjentów leczonych lekami przeciwzakrzepowymi z grupy antagonistów witaminy K oraz spełniających określone w rozporządzeniu kryteria. Testy INR do wykonania w warunkach domowych pozwalają w łatwy i szybki sposób monitorować terapię antykoagulantami takimi jak acenokumarol i warfaryna, co pozwala kontrolować prawidłowy zakres terapeutyczny dla pacjenta.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij